Scratch: ακολουθία και επανάληψη

Από το διάγραμμα στο πρόγραμμα

Στο προηγούμενο μάθημα γράψαμε αλγορίθμους με διαγράμματα ροής. Για να τους εκτελέσει ένας υπολογιστής, πρέπει να γραφτούν σε γλώσσα προγραμματισμού. Το Scratch είναι μια τέτοια γλώσσα, φτιαγμένη στο MIT για να μαθαίνει κανείς προγραμματισμό. Δεν πληκτρολογείς εντολές: κουμπώνεις τουβλάκια, το ένα κάτω από το άλλο, και έτσι δεν γίνονται συντακτικά λάθη.

Θα χρησιμοποιούμε το Scratch 3, στα ελληνικά. Τρέχει στον φυλλομετρητή (scratch.mit.edu) ή ως εφαρμογή στον υπολογιστή, και είναι δωρεάν.

Το περιβάλλον

Οι κατηγορίες που θα χρησιμοποιήσουμε σε αυτό το μάθημα:

Μια ομάδα κουμπωμένων τουβλακιών λέγεται σενάριο (script).

Η σκηνή είναι ένα σύστημα συντεταγμένων

Η σκηνή έχει πλάτος 480 και ύψος 360 βήματα. Το κέντρο της είναι το σημείο (0, 0). Το x πηγαίνει από −240 (αριστερά) έως 240 (δεξιά) και το y από −180 (κάτω) έως 180 (πάνω), όπως στο καρτεσιανό επίπεδο των μαθηματικών.

Η κατεύθυνση μετριέται σε μοίρες: 90 σημαίνει δεξιά (η αρχική), 0 πάνω, 180 κάτω και −90 αριστερά.

Ακολουθία: ένα τουβλάκι τη φορά

Κάθε σενάριο ξεκινά με ένα τουβλάκι συμβάντος («καπέλο», με στρογγυλή κορυφή). Αυτό περιμένει κάτι να συμβεί και μετά εκτελεί τα τουβλάκια από κάτω του, ένα ένα, από πάνω προς τα κάτω.

Θα γράφουμε τα σενάρια ως κείμενο, με τη σειρά των τουβλακιών:

όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία
πήγαινε στη θέση x: -150 y: 0
πες Καλημέρα! για 2 δευτερόλεπτα
κινήσου 100 βήματα
παίξε ήχο Μιάου μέχρι τέλους
κινήσου 100 βήματα

Η γάτα πηγαίνει αριστερά στη σκηνή, χαιρετά, προχωρά, νιαουρίζει και προχωρά ξανά. Αν αλλάξεις τη σειρά δύο τουβλακιών, αλλάζει και το αποτέλεσμα.

Το τουβλάκι «πήγαινε στη θέση» στην αρχή είναι σημαντικό: χωρίς αυτό, κάθε φορά που πατάς τη σημαία η γάτα ξεκινά από εκεί που σταμάτησε την προηγούμενη φορά, και σύντομα βγαίνει από τη σκηνή. Λέμε ότι το σενάριο πρέπει να αρχικοποιεί τη θέση.

Επανάληψη: όταν κάτι γίνεται ξανά και ξανά

Το ρομπότ της εικόνας πρέπει να ανέβει τη σκάλα ως το αστέρι. Γράψε το πρόγραμμα και τρέξε το.

Η σκάλα

Γράψε ολόκληρο το πρόγραμμα με τα βελάκια και μετά πάτα «Τρέξε». Μόλις φτάσει, κοίτα το πρόγραμμα: τι επαναλαμβάνεται;

↑←↓→

Το πρόγραμμα

1. Άδειο — πάτα ένα βελάκι.

ΤρέξεΣβήσε το τελευταίοΚαθάρισε

 

Το πρόγραμμα που δουλεύει έχει οκτώ εντολές, αλλά στην ουσία είναι ένα ζευγάρι τέσσερις φορές: «Δεξιά, Πάνω», «Δεξιά, Πάνω», «Δεξιά, Πάνω», «Δεξιά, Πάνω». Αντί να το γράφεις τέσσερις φορές, λες στον υπολογιστή: επανάλαβε 4 φορές «Δεξιά, Πάνω».

Στο Scratch αυτό κάνει το τουβλάκι «επανάλαβε» της κατηγορίας Έλεγχος. Έχει σχήμα C: «αγκαλιάζει» τα τουβλάκια που θα επαναληφθούν. Στο κείμενο, τα τουβλάκια μέσα στο C τα γράφουμε με εσοχή:

επανάλαβε 4
    κινήσου 50 βήματα
    στρίψε ↺ 90 μοίρες
    κινήσου 50 βήματα
    στρίψε ↻ 90 μοίρες

Κινούμενο σχέδιο: η επανάληψη με «περίμενε»

Η γάτα του Scratch έχει δύο ενδυμασίες, με τα πόδια σε διαφορετική θέση. Αν τις εναλλάσσεις όσο προχωρά, μοιάζει να περπατά:

όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία
πήγαινε στη θέση x: -200 y: 0
επανάλαβε 20
    κινήσου 10 βήματα
    επόμενη ενδυμασία
    περίμενε 0.1 δευτερόλεπτα

Ζωγραφίζοντας με την πένα

Το Scratch έχει μια επέκταση, την Πένα. Την προσθέτεις από το κουμπί κάτω αριστερά («Προσθήκη επέκτασης»). Όταν η πένα είναι κατεβασμένη, το αντικείμενο αφήνει γραμμή όπου περνά, σαν χελώνα που σέρνει ένα μολύβι.

Τα βασικά τουβλάκια: «σβήσε όλα», «κατέβασε την πένα», «σήκωσε την πένα».

Για να ζωγραφίσεις ένα κανονικό πολύγωνο, η χελώνα κάνει για κάθε πλευρά: μια κίνηση και μια στροφή. Μετά από όλες τις πλευρές, έχει κάνει έναν ολόκληρο κύκλο, δηλαδή έχει στρίψει συνολικά 360°. Επομένως:

γωνία στροφής = 360° ÷ πλήθος πλευρών

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση