Μετάβαση στο περιεχόμενο

Scratch: αποφάσεις και μεταβλητές

«Εάν… τότε», αισθητήρες, και ένα σκορ που μετράει.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να χρησιμοποιείς τα «εάν … τότε» και «εάν … τότε … αλλιώς» με συνθήκες από τους Αισθητήρες και τους Τελεστές.
  2. Να εξηγείς γιατί ένας έλεγχος πρέπει να μπει μέσα σε «για πάντα» για να γίνεται συνεχώς.
  3. Να φτιάχνεις μεταβλητή και να την αλλάζεις με «όρισε … σε» και «άλλαξε … κατά».
  4. Να γράφεις ένα μικρό παιχνίδι με έλεγχο από το πληκτρολόγιο και σκορ, και να βρίσκεις τα λάθη του.

Ένα πρόγραμμα που αποφασίζει

Τα σενάρια της προηγούμενης ενότητας έκαναν πάντα το ίδιο: η γάτα ζωγράφιζε το ίδιο τετράγωνο, όσες φορές κι αν πατούσες τη σημαία. Ένα παιχνίδι όμως πρέπει να αντιδρά: αν πατήσεις το δεξί βέλος, να πηγαίνει δεξιά· αν πιάσεις το μήλο, να παίρνεις πόντο· αν η απάντησή σου είναι σωστή, να σε επαινεί.

Για αυτό χρειάζεται η δεύτερη δομή των αλγορίθμων, η επιλογή, που στο διάγραμμα ροής ήταν ο ρόμβος. Και για να μετράμε πόντους, χρειαζόμαστε μια μεταβλητή.

Εάν … τότε

Στην κατηγορία Έλεγχος υπάρχουν δύο τουβλάκια επιλογής:

εάν ⟨συνθήκη⟩ τότε
    …εκτελείται μόνο αν η συνθήκη ισχύει…
εάν ⟨συνθήκη⟩ τότε
    …εκτελείται αν η συνθήκη ισχύει…
αλλιώς
    …εκτελείται αν δεν ισχύει…

Η συνθήκη μπαίνει στην εξαγωνική υποδοχή (εδώ τη γράφουμε ⟨ ⟩). Είναι πάντα ένα εξαγωνικό τουβλάκι, που απαντά αληθές ή ψευδές, όπως το ΝΑΙ και το ΟΧΙ του ρόμβου. Τέτοια τουβλάκια βρίσκεις σε δύο κατηγορίες:

ΚατηγορίαΣυνθήκες
Αισθητήρες«αγγίζει [δείκτη ποντικιού];», «αγγίζει [Μήλο];», «αγγίζει χρώμα [ ];», «πατήθηκε πλήκτρο [διάστημα];»
Τελεστές⟨ ⟩ > ⟨ ⟩, ⟨ ⟩ < ⟨ ⟩, ⟨ ⟩ = ⟨ ⟩, «και», «ή», «όχι»

Στους Αισθητήρες υπάρχει και το ζευγάρι «ρώτησε [ ] και περίμενε» και «απάντηση»: το αντικείμενο κάνει μια ερώτηση, περιμένει να γράψεις κάτι, και ό,τι έγραψες μπαίνει στο στρογγυλό τουβλάκι «απάντηση».

Έλεγχος από το πληκτρολόγιο

Θέλουμε η γάτα να κινείται δεξιά-αριστερά με τα βελάκια:

όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία
πήγαινε σε θέση x: 0 y: -120
για πάντα
    εάν ⟨πατήθηκε πλήκτρο δεξί βέλος;⟩ τότε
        άλλαξε x κατά 10
    εάν ⟨πατήθηκε πλήκτρο αριστερό βέλος;⟩ τότε
        άλλαξε x κατά -10

Το «για πάντα» ξαναρωτά τα πλήκτρα δεκάδες φορές το δευτερόλεπτο. Κάθε φορά που βρίσκει το δεξί βέλος πατημένο, μετακινεί τη γάτα 10 βήματα.

Ας ακολουθήσουμε έξι γύρους του «για πάντα». Πριν πατήσεις, πες ποιο θα είναι το x στον επόμενο γύρο. Πρόσεξε ιδιαίτερα τον τελευταίο, όπου πατάς και τα δύο βελάκια μαζί.

Η γάτα και τα βελάκια, γύρο γύρο

Η γάτα ξεκινά από x = 0. Σε κάθε γύρο ελέγχονται και τα δύο «εάν», το ένα μετά το άλλο. Κάθε γύρος δείχνει πρώτα μόνο το πλήκτρο: πες τι απαντά το κάθε «εάν» και πού θα βρεθεί η γάτα, και μετά πάτα ξανά.

ΓύροςΠατημένο πλήκτρο1ο εάν (δεξί)2ο εάν (αριστερό)x στο τέλος του γύρου
Ζωντανή ενημέρωση

Μεταβλητές: το σκορ

Μια μεταβλητή είναι ένα κουτί στη μνήμη με όνομα, που κρατά μία τιμή η οποία μπορεί να αλλάζει. Στο Scratch τη φτιάχνεις από την κατηγορία Μεταβλητές, με το κουμπί «Δημιουργία Μεταβλητής», και της δίνεις όνομα, π.χ. σκορ. Αν τσεκάρεις το κουτάκι δίπλα της, η τιμή της φαίνεται στη σκηνή.

ΤουβλάκιΤι κάνειΣτον ψευδοκώδικα
«όρισε σκορ σε 0»βάζει στο κουτί την τιμή 0, ό,τι κι αν είχεσκορ ← 0
«άλλαξε σκορ κατά 1»προσθέτει 1 σε ό,τι έχει ήδησκορ ← σκορ + 1
«άλλαξε ζωές κατά -1»αφαιρεί 1ζωές ← ζωές − 1

Το στρογγυλό τουβλάκι «σκορ» δίνει την τιμή της μεταβλητής, για να τη χρησιμοποιήσεις σε μια συνθήκη, π.χ. «εάν ⟨σκορ = 10⟩ τότε πες Κέρδισες!».

Ένα μικρό παιχνίδι: πιάσε το μήλο

Ένα μήλο πέφτει από ψηλά. Αν το πιάσει η γάτα, παίρνεις πόντο και το μήλο ξαναπέφτει από άλλο σημείο. Το σενάριο του μήλου:

όταν γίνει κλικ στην πράσινη σημαία
όρισε σκορ σε 0
πήγαινε σε θέση x: (επίλεξε τυχαίο -200 έως 200) y: 170
για πάντα
    άλλαξε y κατά -5
    εάν ⟨αγγίζει Γάτα;⟩ τότε
        άλλαξε σκορ κατά 1
        πήγαινε σε θέση x: (επίλεξε τυχαίο -200 έως 200) y: 170
    εάν ⟨(θέση y) < -170⟩ τότε
        πήγαινε σε θέση x: (επίλεξε τυχαίο -200 έως 200) y: 170

Εδώ δουλεύουν μαζί και οι τρεις δομές: ακολουθία στην αρχή, επανάληψη με το «για πάντα», και επιλογή με τα δύο «εάν». Το δεύτερο «εάν» ξαναστέλνει το μήλο πάνω όταν φτάσει στο κάτω μέρος χωρίς να πιαστεί.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Φτιάξε ένα κουίζ: η γάτα ρωτά «Πόσο κάνει 7 × 8;». Αν απαντήσεις σωστά λέει «Σωστό!» και κερδίζεις πόντο, αλλιώς λέει τη σωστή απάντηση.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Στο παιχνίδι με το μήλο, κάποιος έγραψε το σενάριο χωρίς το «πήγαινε σε θέση» μέσα στο πρώτο «εάν». Όταν η γάτα πιάνει το μήλο, το σκορ ανεβαίνει από 0 σε 7 με μία επαφή. Γιατί;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Τι κάνει το τουβλάκι «εάν ⟨συνθήκη⟩ τότε»;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Σε ποια κατηγορία του Scratch βρίσκεις το «αγγίζει [δείκτη ποντικιού];»;

Τα κατάφερες;

  • Να χρησιμοποιείς τα «εάν … τότε» και «εάν … τότε … αλλιώς» με συνθήκες από τους Αισθητήρες και τους Τελεστές.
  • Να εξηγείς γιατί ένας έλεγχος πρέπει να μπει μέσα σε «για πάντα» για να γίνεται συνεχώς.
  • Να φτιάχνεις μεταβλητή και να την αλλάζεις με «όρισε … σε» και «άλλαξε … κατά».
  • Να γράφεις ένα μικρό παιχνίδι με έλεγχο από το πληκτρολόγιο και σκορ, και να βρίσκεις τα λάθη του.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;