Οι κλιματικοί τύποι της Γης

Δύο αριθμοί για κάθε μήνα

Ο καιρός είναι αυτό που βλέπεις σήμερα από το παράθυρο. Το κλίμα είναι ο καιρός ενός τόπου κατά μέσο όρο, μετρημένος για πολλά χρόνια — συνήθως τριάντα.

Για να περιγράψεις το κλίμα μιας πόλης αρκούν, στην αρχή, δύο αριθμοί για κάθε μήνα: η μέση θερμοκρασία και το ύψος βροχής, σε χιλιοστά (mm). Ένα χιλιοστό βροχής σημαίνει ένα λίτρο νερό σε κάθε τετραγωνικό μέτρο.

Αυτό που ξεχωρίζει ένα κλίμα από ένα άλλο δεν είναι μόνο το «πόσο», αλλά και το πότε. Η Αθήνα και το Λονδίνο δέχονται όχι πολύ διαφορετική ποσότητα βροχής τον χρόνο — περίπου 400 και 600 mm. Στο Λονδίνο όμως βρέχει κάθε μήνα, ενώ στην Αθήνα ο Ιούλιος περνάει σχεδόν χωρίς σταγόνα.

Γι' αυτό οι γεωγράφοι σχεδιάζουν τα δύο μαζί, μήνα με μήνα, σε ένα κλιματικό διάγραμμα: γραμμή για τη θερμοκρασία, στήλες για τη βροχή. Με μια ματιά βλέπεις αν ο τόπος έχει ξηρή εποχή και πόσο μεγάλο είναι το θερμικό εύρος του.

Ο αέρας που ανεβαίνει και ο αέρας που κατεβαίνει

Στο Δημοτικό είδες ότι ο Ισημερινός παίρνει περισσότερη ηλιακή ενέργεια από τους πόλους. Αυτό εξηγεί τη θερμοκρασία. Τη βροχή όμως την εξηγεί κάτι άλλο: η κίνηση του αέρα.

• Στον Ισημερινό το έδαφος και η θάλασσα ζεσταίνονται πολύ. Ο θερμός, υγρός αέρας ανεβαίνει. Ψηλά κρυώνει, οι υδρατμοί του γίνονται σταγόνες, και σχεδόν κάθε απόγευμα ξεσπά καταιγίδα.
• Ο αέρας που ανέβηκε, στεγνός πια, απλώνεται προς βορρά και νότο και κατεβαίνει ξανά γύρω στις 30° πλάτους. Κατεβαίνοντας ζεσταίνεται, και τα σύννεφα δεν μπορούν να σχηματιστούν. Εκεί βρίσκονται οι μεγάλες θερμές έρημοι: Σαχάρα, Αραβία, Καλαχάρι, Αυστραλία.
• Εκεί που ο αέρας κατεβαίνει, η πίεση είναι υψηλή — σχηματίζονται μόνιμοι αντικυκλώνες. Εκεί που ανεβαίνει, η πίεση είναι χαμηλή.

Όλο αυτό το σύστημα μετακινείται με τις εποχές: το καλοκαίρι του βόρειου ημισφαιρίου λίγο προς τα βόρεια, τον χειμώνα λίγο προς τα νότια. Αυτή η μετακίνηση θα εξηγήσει το ελληνικό καλοκαίρι.

Οι κύριοι κλιματικοί τύποι

Δύο τύποι μοιάζουν αλλά διαφέρουν σε κάτι ουσιαστικό: το ωκεάνιο και το ηπειρωτικό. Η θάλασσα ζεσταίνεται και κρυώνει πολύ πιο αργά από τη στεριά, οπότε λειτουργεί σαν θερμοστάτης. Όσο πιο μακριά από αυτήν βρίσκεται ένας τόπος, τόσο πιο ζεστά είναι τα καλοκαίρια του και τόσο πιο βαριοί οι χειμώνες. Το Λονδίνο έχει τον Ιανουάριο κατά μέσο όρο περίπου 5 °C· η Μόσχα, μέσα στην ήπειρο, περίπου −6 °C.

Και ένας τύπος που ξαφνιάζει: η Ανταρκτική είναι η μεγαλύτερη έρημος του πλανήτη. Έρημος σημαίνει λίγη βροχή, όχι ζέστη — και στο εσωτερικό της πέφτουν, ως χιόνι, μόλις μερικές δεκάδες χιλιοστά νερού τον χρόνο, όσο σε μια έρημο της Αφρικής.

Ποιο κλίμα έχει αυτή η πόλη;

Διάλεξε πόλη, διάβασε τα στοιχεία της, και μετά τον κλιματικό τύπο που πιστεύεις ότι ταιριάζει. Οι θερμοκρασίες είναι μέσοι όροι μήνα, στρογγυλεμένοι.

Διάλεξε πόλη

Σιγκαπούρη: 26–28 °C κάθε μήνα, βροχή κάθε μήνα, πάνω από 2.000 mm τον χρόνο.Κάιρο: 14 °C τον Ιανουάριο, 28 °C τον Ιούλιο, περίπου 25 mm βροχή τον χρόνο.Περθ (Αυστραλία): 24 °C τον Ιανουάριο, 13 °C τον Ιούλιο, οι περισσότερες βροχές από τον Μάιο ως τον Αύγουστο.Λονδίνο: 5 °C τον Ιανουάριο, 19 °C τον Ιούλιο, περίπου 50 mm βροχή σχεδόν κάθε μήνα.Μόσχα: −6 °C τον Ιανουάριο, 19 °C τον Ιούλιο, οι περισσότερες βροχές το καλοκαίρι.

Ποιος κλιματικός τύπος;

ΙσημερινόΕρημικόΜεσογειακόΩκεάνιοΗπειρωτικό

ΤαιριάζειΣωστά. Σχεδόν μηδενικό θερμικό εύρος και βροχή όλο τον χρόνο: ο αέρας ανεβαίνει εδώ κάθε μέρα.

Το μεσογειακό κλίμα, από μέσα

Η Ελλάδα ανήκει στο μεσογειακό κλίμα, και τώρα μπορείς να εξηγήσεις γιατί είναι έτσι.

Το καλοκαίρι ο αντικυκλώνας που κάθεται πάνω από τον Ατλαντικό, γύρω από τις Αζόρες, μετακινείται βορειότερα και απλώνεται ως τη Μεσόγειο. Ο αέρας κατεβαίνει, ο ουρανός μένει καθαρός για εβδομάδες. Τα μελτέμια του Αιγαίου φυσούν ακριβώς σε αυτή την εποχή.

Τον χειμώνα ο αντικυκλώνας υποχωρεί νοτιότερα. Ο δρόμος ανοίγει για τις υφέσεις — περιοχές χαμηλής πίεσης που έρχονται από τα δυτικά ή σχηματίζονται μέσα στη Μεσόγειο — και φέρνουν σύννεφα και βροχές.

Ο ίδιος μηχανισμός δουλεύει οπουδήποτε η στεριά βρίσκεται περίπου στις 30° ως 45° πλάτους, στη δυτική πλευρά μιας ηπείρου. Γι' αυτό μεσογειακό κλίμα έχουν και η Καλιφόρνια, η κεντρική Χιλή, η περιοχή του Κέιπ Τάουν και η νοτιοδυτική Αυστραλία. Παντού εκεί θα βρεις αμπέλια, εσπεριδοειδή, καλοκαιρινές πυρκαγιές — και συχνά ελιές.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση