Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ασία

Η μεγαλύτερη ήπειρος: Ιμαλάια, μουσώνες, και οι δύο πολυπληθέστερες χώρες.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Γεωλογία - Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τις μεγάλες περιοχές της Ασίας και τι ξεχωρίζει την καθεμιά.
  2. Να εξηγείς πώς σχηματίστηκαν τα Ιμαλάια και πώς λειτουργούν οι μουσώνες.
  3. Να διαβάζεις κλιματικά στοιχεία και να συγκρίνεις μια πόλη των μουσώνων με την Αθήνα.
  4. Να συγκρίνεις τους πληθυσμούς της Ασίας: πόσοι είναι, πού ζουν και πόσο νέοι ή γερασμένοι είναι.

Η μεγαλύτερη ήπειρος

Η Ασία καλύπτει περίπου 4444 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, σχεδόν το ένα τρίτο της ξηράς της Γης. Ζουν εδώ περίπου 4,84{,}8 δισεκατομμύρια άνθρωποι — έξι στους δέκα ανθρώπους του πλανήτη. Από τα Στενά του Βοσπόρου, λίγες ώρες με το αυτοκίνητο από τη Θράκη, η ήπειρος απλώνεται ως τον Ειρηνικό και από τον Αρκτικό Ωκεανό ως τον ισημερινό.

Μια τόσο μεγάλη ήπειρος δεν έχει ένα πρόσωπο. Οι γεωγράφοι τη χωρίζουν σε μεγάλες περιοχές:

ΠεριοχήΧώρες, για παράδειγμαΤι την ξεχωρίζει
Νοτιοδυτική Ασία (Μέση Ανατολή)Τουρκία, Ιράν, Σαουδική Αραβίαέρημοι, και σχεδόν τα μισά γνωστά αποθέματα πετρελαίου του κόσμου
Νότια ΑσίαΙνδία, Πακιστάν, ΜπανγκλαντέςΙμαλάια, μουσώνες, πυκνοκατοικημένες πεδιάδες
Ανατολική ΑσίαΚίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέαμεγάλες βιομηχανικές οικονομίες, μεγαλουπόλεις
Νοτιοανατολική ΑσίαΙνδονησία, Βιετνάμ, Ταϊλάνδηχιλιάδες νησιά, τροπικά δάση, ηφαίστεια
Κεντρική ΑσίαΚαζακστάν, Ουζμπεκιστάνστέπες και έρημοι, μακριά από κάθε θάλασσα
Βόρεια Ασία (Σιβηρία)το ασιατικό τμήμα της Ρωσίαςκρύο, τάιγκα, ελάχιστοι κάτοικοι

Τα Ιμαλάια: όταν συγκρούονται οι πλάκες

Πριν από περίπου 5050 εκατομμύρια χρόνια, η ινδική πλάκα, που κινιόταν προς βορρά, συγκρούστηκε με την ευρασιατική. Το έδαφος ανάμεσά τους ζάρωσε και σηκώθηκε, όπως σηκώνεται ένα χαλί όταν το σπρώχνεις στον τοίχο. Έτσι γεννήθηκαν τα Ιμαλάια και, πίσω τους, το οροπέδιο του Θιβέτ, ένα ολόκληρο οροπέδιο πάνω από τα 4.0004.000 μέτρα.

Η σύγκρουση δεν έχει τελειώσει: η Ινδία συνεχίζει να σπρώχνει μερικά εκατοστά τον χρόνο, τα βουνά ψηλώνουν ακόμα, και η περιοχή έχει συχνούς και ισχυρούς σεισμούς. Και στην Ελλάδα οι σεισμοί έρχονται από δύο πλάκες που πλησιάζουν, με μια διαφορά που θυμάσαι από την Α΄ Γυμνασίου: στο Ελληνικό τόξο η αφρικανική πλάκα, ωκεάνια και βαριά, βυθίζεται κάτω από την πλάκα του Αιγαίου· στα Ιμαλάια συναντιούνται δύο ηπειρωτικές πλάκες, καμία δεν βυθίζεται εύκολα, και ο φλοιός υψώνεται σε οροσειρά.

Από ψηλά, ένας χιονισμένος τοίχος από κοφτερές κορυφές. Μπροστά του απλώνεται καφετί, άγονο, κυματιστό έδαφος, και πίσω του λευκά σύννεφα.
Τα Ιμαλάια από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, με τη ματιά προς τον νότο. Μπροστά, καφετί και άγονο, είναι το οροπέδιο του Θιβέτ· πίσω του υψώνεται ο χιονισμένος τοίχος της οροσειράς, με το Έβερεστ περίπου στη μέση. Πέρα από τις κορυφές, κάτω από τα σύννεφα, είναι η Ινδία.Φωτογραφία: NASA · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Η Ασία από το πλάι

Διάλεξε τομή και μετακίνησε τον δείκτη. Στην πρώτη πρόσεξε ότι, πίσω από την κορυφή, το έδαφος δεν ξανακατεβαίνει στη θάλασσα.

Διάλεξε τομή

Εδώ
Εδώ
Πεδιάδα του Γάγγη
Απόσταση από την αρχή
0 km
Υψόμετρο
50 m
Από την πεδιάδα του Γάγγη, λίγο πάνω από τη θάλασσα, στην ψηλότερη κορυφή της Γης μέσα σε 300 χιλιόμετρα — και μετά ένα οροπέδιο που μένει στα 4.500 μέτρα. Τα ύψη είναι στρογγυλεμένα.

Από τα Ιμαλάια και το Θιβέτ ξεκινούν μερικά από τα μεγαλύτερα ποτάμια της Γης: ο Γάγγης, ο Ινδός, ο Μεκόνγκ, ο Γιανγκτσέ. Σε αυτά στηρίζονται, για νερό και για άρδευση, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι στις πεδιάδες από κάτω.

Χάρτης του κόσμου με τα Ιμαλάια και τα ποτάμια Ινδό, Γάγγη, Μεκόνγκ και Γιανγκτσέ.ΙμαλάιαΙνδόςΓάγγηςΜεκόνγκΓιανγκτσέ

Οι μουσώνες

Στην Ελλάδα ο χειμώνας είναι η εποχή της βροχής και το καλοκαίρι ξερό. Στη Νότια και στη Νοτιοανατολική Ασία συμβαίνει το ανάποδο: το καλοκαίρι φέρνει τον μουσώνα.

  • Το καλοκαίρι η ξηρά ζεσταίνεται πολύ πιο γρήγορα από τον Ινδικό Ωκεανό. Ο ζεστός αέρας πάνω από την ξηρά ανεβαίνει και αφήνει χαμηλές πιέσεις.
  • Υγρός αέρας από τον ωκεανό τραβιέται προς τη στεριά. Όταν συναντά βουνά, όπως τα Δυτικά Γκατς ή τα Ιμαλάια, ανεβαίνει, ψύχεται, και το νερό του πέφτει ως καταρρακτώδεις βροχές.
  • Τον χειμώνα ο άνεμος αλλάζει φορά: φυσά από την κρύα, ξερή ενδοχώρα προς τη θάλασσα, και οι βροχές σταματούν.

Ο μουσώνας είναι ταυτόχρονα ζωή και κίνδυνος. Αν αργήσει ή είναι αδύναμος, η σοδειά ρυζιού χάνεται· αν είναι πολύ δυνατός, πλημμυρίζουν ολόκληρες περιοχές, όπως συχνά στο Μπανγκλαντές, μια χώρα χτισμένη σχεδόν όλη στο κοινό δέλτα του Γάγγη και του Βραχμαπούτρα.

Μια σειρά από γυναίκες με πολύχρωμα ρούχα σκύβουν μέσα σε ένα πλημμυρισμένο χωράφι και φυτεύουν. Πίσω τους πράσινες πλαγιές με αναβαθμίδες και δάσος.
Φύτεμα ρυζιού στο Νεπάλ, την εποχή του μουσώνα. Το ρύζι θέλει το χωράφι γεμάτο νερό, γι' αυτό φυτεύεται όταν φτάνουν οι βροχές. Πρόσεξε και τις πλαγιές πίσω: είναι σκαλοπάτια, για να κρατούν το νερό και το χώμα.Φωτογραφία: Adman Payne · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Οι άνθρωποι

Στην Ασία βρίσκονται οι δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου. Η Ινδία ξεπέρασε την Κίνα το 2023· το 2024 είχε περίπου 1,451{,}45 δισεκατομμύρια κατοίκους και η Κίνα περίπου 1,421{,}42. Μαζί είναι πάνω από τον έναν στους τρεις ανθρώπους του πλανήτη.

Ο πληθυσμός όμως δεν είναι μοιρασμένος ομοιόμορφα. Είναι πυκνός στις πεδιάδες των ποταμών και στις ακτές, και σχεδόν άδειος στη Σιβηρία, στο Θιβέτ και στις ερήμους. Εδώ βρίσκονται και πολλές από τις μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές του κόσμου — Τόκιο, Δελχί, Σαγκάη, Ντάκα — με πάνω από 2020 εκατομμύρια κατοίκους η καθεμιά.

Ουρανοξύστες στην όχθη ενός φαρδιού ποταμού, ανάμεσά τους ένας ψηλός πύργος τηλεόρασης με ροζ σφαίρες και ένας στριφτός γυάλινος ουρανοξύστης.
Η Πουντόνγκ, η συνοικία των ουρανοξυστών της Σαγκάης, πάνω από τον ποταμό Χουανγκπού. Η Σαγκάη είναι μία από τις μητροπολιτικές περιοχές της Ασίας με πάνω από 20 εκατομμύρια κατοίκους.Φωτογραφία: King of Hearts · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Στη Μουμπάι πέφτουν περίπου 2.200 χιλιοστά βροχής τον χρόνο, από τα οποία περίπου 800 τον Ιούλιο και σχεδόν τίποτα τον Ιανουάριο. Στην Αθήνα πέφτουν περίπου 400 τον χρόνο, 55 τον Ιανουάριο και 5 τον Ιούλιο. Τι λένε αυτά τα νούμερα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Η κορυφή του Έβερεστ είναι στα 8.849 μέτρα. Η ακτή της Νεκράς Θάλασσας, το χαμηλότερο σημείο ξηράς της Γης, είναι περίπου 430 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Πόση είναι η υψομετρική διαφορά μέσα στην ίδια ήπειρο;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Τον χειμώνα, όταν στην Αθήνα είναι 12:00 το μεσημέρι, τι ώρα είναι στο Νέο Δελχί, στο Πεκίνο και στο Τόκιο;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Περίπου πόσοι από τους ανθρώπους της Γης ζουν στην Ασία;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Ποιο είναι το ψηλότερο βουνό της Γης, σε ποια οροσειρά βρίσκεται και πόσο ψηλό είναι;

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τις μεγάλες περιοχές της Ασίας και τι ξεχωρίζει την καθεμιά.
  • Να εξηγείς πώς σχηματίστηκαν τα Ιμαλάια και πώς λειτουργούν οι μουσώνες.
  • Να διαβάζεις κλιματικά στοιχεία και να συγκρίνεις μια πόλη των μουσώνων με την Αθήνα.
  • Να συγκρίνεις τους πληθυσμούς της Ασίας: πόσοι είναι, πού ζουν και πόσο νέοι ή γερασμένοι είναι.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;