Λίστες
Δημιουργία, δείκτες, append, insert, pop, διάσχιση και λίστες μέσα σε λίστες.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να δημιουργείς λίστες, να βρίσκεις και να αλλάζεις στοιχεία τους με δείκτη, και να χρησιμοποιείς τα in, not in, len, + και list.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς στοιχεία με append, insert και pop, και να προβλέπεις τη λίστα μετά από κάθε κλήση.
- Να διασχίζεις μια λίστα με for, ανά στοιχείο ή ανά δείκτη, για άθροισμα, μέσο όρο, μέγιστο και διαχωρισμό.
- Να ξεχωρίζεις το αντίγραφο L[:] από το δεύτερο όνομα a = L, και να χρησιμοποιείς λίστες μέσα σε λίστες.
Τι είναι μια λίστα
Η λίστα είναι μια διατεταγμένη ακολουθία αντικειμένων, όχι απαραίτητα του ίδιου τύπου, και η βασική δομή δεδομένων της Python. Γράφεται μέσα σε αγκύλες, με τα στοιχεία χωρισμένα με κόμμα. Η εντολή L = [3, 5, 8, 13, 21, 34] δημιουργεί τη μεταβλητή L, που αναφέρεται σε αυτή τη λίστα:
| Στοιχείο | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Δείκτης |
Η προσπέλαση γίνεται όπως στις συμβολοσειρές: με το όνομα της λίστας και τον δείκτη μέσα σε αγκύλες. Το 1ο στοιχείο είναι το L[0], ίσο με , και το τελευταίο το L[5], ή L[-1], ίσο με . Η [] είναι η κενή λίστα.
Μια λίστα μπορεί να έχει στοιχεία διαφορετικού τύπου: η mix = [6, 3.14159, True, "Guido van Rossum"] έχει έναν ακέραιο, έναν πραγματικό, μια λογική τιμή και μια συμβολοσειρά, και len(mix) ίσο με .
Σε αντίθεση με τη συμβολοσειρά, η λίστα είναι δυναμική και μεταβαλλόμενη (mutable): δεν έχει σταθερό μέγεθος, μεγαλώνει και μικραίνει όσο τρέχει το πρόγραμμα, και κάθε στοιχείο της αλλάζει. Το L[0] = 2 κάνει τη λίστα [2, 5, 8, 13, 21, 34].
Τελεστές και συναρτήσεις
Λίστες και συμβολοσειρές είναι και οι δύο ακολουθίες (sequences), οπότε έχουν τους ίδιους τελεστές. Με fruits = ["apple", "orange"], fib = [3, 5, 8, 13, 21] και powers = [2, 4, 8, 16]:
| Γράφεις | Αποτέλεσμα | Τι κάνει |
|---|---|---|
len(fruits) | 2 | το πλήθος των στοιχείων |
"apple" in fruits | True | ελέγχει αν το στοιχείο υπάρχει στη λίστα |
"kiwi" not in fruits | True | ελέγχει αν το στοιχείο δεν υπάρχει |
fib + powers | [3, 5, 8, 13, 21, 2, 4, 8, 16] | συνενώνει δύο λίστες σε μια νέα |
list("abc") | ['a', 'b', 'c'] | φτιάχνει λίστα με τους χαρακτήρες μιας συμβολοσειράς |
fib[1:3] | [5, 8] | φέτα, όπως στις συμβολοσειρές |
Προσθήκη και αφαίρεση στοιχείων
Ένα στοιχείο μπαίνει στο τέλος με L = L + [x] και στην αρχή με L = [x] + L. Αυτές οι εντολές όμως δεν αλλάζουν την υπάρχουσα λίστα: φτιάχνουν μια νέα κάθε φορά, και αυτό έχει υπολογιστικό κόστος. Για το τέλος, το βιβλίο προτιμά το L += [x], που προσθέτει στην ίδια λίστα.
Το βιβλίο χρησιμοποιεί τρεις μεθόδους των λιστών. Μια μέθοδος γράφεται με τελεία μετά το όνομα της λίστας, και αλλάζει την ίδια τη λίστα:
| Μέθοδος | Τι κάνει |
|---|---|
L.append(x) | προσθέτει το x στο τέλος της L |
L.insert(i, x) | προσθέτει το x στη θέση i· τα στοιχεία από τη θέση i και μετά μετακινούνται μία θέση δεξιά |
L.pop(i) | αφαιρεί το στοιχείο της θέσης i και το επιστρέφει· χωρίς δείκτη, αφαιρεί το τελευταίο |
Στα προγράμματα που τρέχουν εδώ, το print(...) έχει πάντα ένα όρισμα: έτσι δουλεύει ίδια και στις δύο εκδόσεις.
Μια pop σε κενή λίστα, ή με δείκτη που δεν υπάρχει, σταματά το πρόγραμμα με IndexError.
Διάσχιση λίστας
Τα στοιχεία μιας λίστας τα επεξεργάζεσαι ένα-ένα με τη for, με δύο τρόπους:
L = [6, 28, 496, 8128]
for item in L: # η item παίρνει κάθε στοιχείο
print item
for i in range(len(L)): # η i παίρνει κάθε δείκτη, 0 ως 3
print L[i]
Και οι δύο εμφανίζουν τα ίδια. Ο δεύτερος χρειάζεται όταν σε ενδιαφέρει η θέση ή όταν θέλεις να αλλάξεις στοιχεία. Η range(4) επιστρέφει τη λίστα [0, 1, 2, 3], και η for περνά απλώς από αυτή τη λίστα δεικτών: το ίδιο θα έκανε το for i in [0, 1, 2, 3]:.
Ο μέσος όρος θέλει αθροιστή και διαίρεση με τη len. Το μέγιστο ξεκινά από το πρώτο στοιχείο, L[0], και συγκρίνεται με κάθε στοιχείο:
Ο αθροιστής ξεκινά από 0.0, όπως στο βιβλίο. Ανάμεσα σε δύο ακέραιους, ο / της 2.7 κόβει τα δεκαδικά: με total = 0 το 68 / 5 θα έδινε 13. Με 0.0 το άθροισμα είναι πραγματικός, και η διαίρεση δίνει 13.6. Το βιβλίο ονομάζει τον αθροιστή sum· εδώ λέγεται total, γιατί το sum είναι όνομα ενσωματωμένης συνάρτησης.
Μια τυπική επεξεργασία είναι ο διαχωρισμός μιας λίστας σε δύο, με βάση ένα κριτήριο. Η αρχική λίστα μένει ανέπαφη· οι νέες ξεκινούν κενές και γεμίζουν με append:
numbers = [4, -2, 7, -9, 1]
positives = []
negatives = []
for number in numbers:
if number > 0:
positives.append(number)
else:
negatives.append(number)
print positives, negatives # [4, 7, 1] [-2, -9]
Αντίγραφο ή δεύτερο όνομα
Η εντολή a = fib δεν αντιγράφει τη λίστα. Δίνει ένα δεύτερο όνομα στην ίδια λίστα, και ό,τι αλλάζει μέσω της a αλλάζει και στη fib. Ένα πραγματικό αντίγραφο φτιάχνεται με τον τελεστή διαμέρισης, fib = fibonacci[:].
Λίστες μέσα σε λίστες
Ένα στοιχείο λίστας μπορεί να είναι κι αυτό λίστα. Με x = [21, 23, 25, 27], y = [5, 6, 7, 8] και a = [x, y], η a έχει δύο στοιχεία, τις δύο λίστες. Το a[1] είναι η y, και το a[1][2] είναι το 3ο στοιχείο της y, το . Έτσι μια λίστα λιστών παίζει τον ρόλο ενός πίνακα με γραμμές και στήλες: το a[i][j] είναι το στοιχείο της γραμμής i και της στήλης j.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Να γράψετε πρόγραμμα σε Python για μια ταμειακή μηχανή. Το πρόγραμμα διαβάζει το κόστος των αγορών και το ποσό που έδωσε ο πελάτης, σε ακέραια ευρώ, και εμφανίζει το ελάχιστο πλήθος κερμάτων και χαρτονομισμάτων για τα ρέστα. Υπάρχουν κομμάτια των 100, 50, 20, 10, 5, 2 και 1 ευρώ.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ιδέα: δίνεις όσο περισσότερα γίνεται από το μεγαλύτερο κομμάτι, και ό,τι μένει το καλύπτεις με τα μικρότερα. Γι' αυτό τα κομμάτια μπαίνουν σε λίστα με φθίνουσα σειρά,
values = [100, 50, 20, 10, 5, 2, 1], και ηforτα περνά με αυτή τη σειρά.Για κάθε κομμάτι: το
change / value, ανάμεσα σε ακέραιους, δίνει το ακέραιο πηλίκο, δηλαδή πόσα κομμάτια αυτής της αξίας χωρούν στα ρέστα. Τοchange % valueείναι ό,τι περισσεύει για τα επόμενα. Τα ποσά είναι αριθμοί, οπότε διαβάζονται μεinput.values = [100, 50, 20, 10, 5, 2, 1] cost = input("Δώσε το κόστος των αγορών: ") payment = input("Δώσε το ποσό της πληρωμής: ") change = payment - cost counter = 0 for value in values: counter = counter + change / value change = change % value print counterΣτον runner, που είναι Python 3, ο
/γράφεται//και τοinputγράφεταιint(input(...)). Έτσι η έξοδος είναι ίδια και στις δύο εκδόσεις.Έλεγχος: , δηλαδή κομμάτια. Τα , και δεν χρησιμοποιούνται, γιατί όταν έρχεται η σειρά τους τα ρέστα που μένουν είναι μικρότερα από αυτά.
Παράδειγμα 2
Να γράψετε συνάρτηση merge(A, B) η οποία δέχεται δύο λίστες ταξινομημένες σε αύξουσα σειρά και επιστρέφει μια νέα λίστα με όλα τα στοιχεία τους, επίσης σε αύξουσα σειρά, χωρίς να την ταξινομήσει από την αρχή.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ιδέα της συγχώνευσης: αφού και οι δύο λίστες είναι ταξινομημένες, το μικρότερο στοιχείο απ' όλα είναι το μικρότερο από τα
A[0]καιB[0]. Το βγάζεις μεpop(0)από τη λίστα του και το βάζεις μεappendστο τέλος της νέας λίσταςL.Πότε σταματάς: η επανάληψη συνεχίζει όσο και οι δύο λίστες έχουν στοιχεία,
while A != [] and B != []. Κάποια στιγμή η μία αδειάζει, και η άλλη έχει ακόμα στοιχεία, όλα μεγαλύτερα από όσα πέρασαν στηνL.Τα υπόλοιπα: αντί για
ifπου ελέγχει ποια άδειασε, γράφειςreturn L + A + B. Η άδεια λίστα δεν προσθέτει τίποτα, οπότε το αποτέλεσμα είναι σωστό σε κάθε περίπτωση.Προσοχή: η
mergeαδειάζει, εν μέρει ή ολόκληρες, τις λίστες που της δίνεις, γιατί οιAκαιBείναι ονόματα των ίδιων λιστών. Αν τις χρειάζεσαι μετά, δίνεις αντίγραφα:merge(X[:], Y[:]).
Για το τρίτο παράδειγμα δίνεται το τμήμα:
L = []
for x in [3, 7, 1]:
L.insert(0, x)
print L
L.append(L[0] + L[-1])
print L
print L.pop(1), L
print len(L), 7 in L
Παράδειγμα 3
Τι θα εμφανίσει το παραπάνω τμήμα προγράμματος;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο βρόχος: κάθε
insert(0, x)βάζει το νέο στοιχείο μπροστά από τα προηγούμενα. ΗLγίνεται[3], μετά[7, 3], μετά[1, 7, 3]. Η πρώτη γραμμή είναι[1, 7, 3].Η append:
L[0] + L[-1]είναι , και μπαίνει στο τέλος:[1, 7, 3, 4].Η pop(1): βγάζει το στοιχείο της θέσης , το , και το επιστρέφει. Η
printυπολογίζει τις τιμές της από αριστερά προς τα δεξιά, και το κόμμα βάζει ένα κενό ανάμεσα:7 [1, 3, 4].Το τέλος: η
Lέχει πια στοιχεία, και το δεν είναι ανάμεσά τους:3 False.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Με L = [3, 5, 8, 13, 21, 34], ποιο στοιχείο είναι το L[2] και ποιο το L[-2];
Τα κατάφερες;
- Να δημιουργείς λίστες, να βρίσκεις και να αλλάζεις στοιχεία τους με δείκτη, και να χρησιμοποιείς τα in, not in, len, + και list.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς στοιχεία με append, insert και pop, και να προβλέπεις τη λίστα μετά από κάθε κλήση.
- Να διασχίζεις μια λίστα με for, ανά στοιχείο ή ανά δείκτη, για άθροισμα, μέσο όρο, μέγιστο και διαχωρισμό.
- Να ξεχωρίζεις το αντίγραφο L[:] από το δεύτερο όνομα a = L, και να χρησιμοποιείς λίστες μέσα σε λίστες.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.