Τα συστήματα διαχείρισης περιεχομένου
Τι είναι ένα CMS, από τι αποτελείται, τα πλεονεκτήματα και οι τύποι του.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ορίζεις τι είναι ένα σύστημα διαχείρισης περιεχομένου και να ξεχωρίζεις το παρασκήνιο από την μπροστινή όψη.
- Να περιγράφεις τις τέσσερις λειτουργίες ενός CMS: δημιουργία, διαχείριση, δημοσίευση, παρουσίαση.
- Να συγκρίνεις την κατασκευή ιστότοπου με HTML και CSS και με CMS, και να απαριθμείς τα πλεονεκτήματα του δεύτερου.
- Να ξεχωρίζεις τα CMS ανοιχτού και κλειστού κώδικα και να αξιολογείς τα υπέρ και τα κατά του WordPress.
Ένας ιστότοπος χωρίς κώδικα
Ένα συνεργείο αυτοκινήτων θέλει ιστότοπο: ωράριο, υπηρεσίες, τιμές αλλαγής λαδιών, και κάθε εβδομάδα μια προσφορά. Ο ιδιοκτήτης δεν ξέρει προγραμματισμό, και δεν θέλει να πληρώνει κάποιον κάθε φορά που αλλάζει μια τιμή.
Η λύση λέγεται Σύστημα Διαχείρισης Περιεχομένου, στα αγγλικά Content Management System (CMS): λογισμικό που σου επιτρέπει να δημιουργείς, να οργανώνεις, να δημοσιεύεις και να διαχειρίζεσαι περιεχόμενο (κείμενα, εικόνες, βίντεο) εύκολα, χωρίς να γράφεις κώδικα.
Τα περισσότερα CMS για ιστότοπους (Web CMS) είναι λογισμικό που τρέχει σε έναν διακομιστή (server) και φυλάει όλο το περιεχόμενο σε μια βάση δεδομένων, συνήθως MySQL.
Παρασκήνιο και μπροστινή όψη
Ένας ιστότοπος με CMS έχει δύο πλευρές:
| Παρασκήνιο (back end) | Μπροστινή όψη (front end) | |
|---|---|---|
| Ποιος το βλέπει | ο διαχειριστής και οι συντάκτες | κάθε επισκέπτης |
| Πώς μπαίνεις | με όνομα χρήστη και κωδικό | απλώς ανοίγεις τη διεύθυνση |
| Τι κάνεις εκεί | γράφεις, διορθώνεις, οργανώνεις, εγκρίνεις | διαβάζεις, βλέπεις, σχολιάζεις |
Στο παρασκήνιο γράφεις σε έναν κειμενογράφο που μοιάζει με τον Word, οργανώνεις τις πληροφορίες σε κατηγορίες και υποκατηγορίες, και χρειάζεσαι μόνο έναν φυλλομετρητή (browser). Οι αλλαγές σου φαίνονται αμέσως στη μπροστινή όψη.
Τι κάνει ένα CMS
Η δουλειά ενός CMS χωρίζεται σε τέσσερις λειτουργίες:
- Δημιουργία περιεχομένου. Ο κειμενογράφος, και η δομή του ιστότοπου: πού μπαίνει μια νέα σελίδα, πώς συνδέεται με τις άλλες. Όταν σβήνεις μια σελίδα, το CMS φροντίζει να μη μείνουν σπασμένοι σύνδεσμοι (broken links) προς αυτήν.
- Διαχείριση περιεχομένου. Κρατά όλες τις εκδόσεις μιας σελίδας, ποιος άλλαξε τι και πότε. Επιτρέπει αλλαγές μόνο σε όσους έχουν δικαίωμα. Καταγράφει ημερομηνίες δημιουργίας, αλλαγής, δημοσίευσης και αρχειοθέτησης.
- Δημοσίευση. Μορφοποιεί αυτόματα κάθε σελίδα, ώστε όλος ο ιστότοπος να έχει ενιαία εμφάνιση. Ο συντάκτης γράφει· το σύστημα φροντίζει την παρουσίαση.
- Παρουσίαση. Φτιάχνει τους συνδέσμους πλοήγησης, προσαρμόζεται σε διαφορετικούς φυλλομετρητές και σε χρήστες με δυσκολίες, και μπορεί να δίνει το ίδιο περιεχόμενο σε άλλες μορφές: για εκτύπωση (PDF), για κινητά, ως ροή RSS.
Γιατί CMS
- Ενημερώνεις τον ιστότοπο από οπουδήποτε, με έναν φυλλομετρητή.
- Πολλοί χρήστες δουλεύουν ταυτόχρονα, από διαφορετικούς υπολογιστές.
- Δεν χρειάζονται ειδικές τεχνικές γνώσεις, και το κόστος συντήρησης πέφτει.
- Ασφάλεια: το περιεχόμενο είναι σε βάση δεδομένων με αντίγραφα ασφαλείας, και κάθε ρόλος χρήστη έχει δικό του επίπεδο πρόσβασης.
- Επαγγελματικά πρότυπα σχεδίασης, γρήγορη δημιουργία νέων σελίδων, εύκολη πλοήγηση, δυνατότητα επέκτασης, λιγότερες επαναλήψεις της ίδιας πληροφορίας.
Ανοιχτού ή κλειστού κώδικα
| Ανοιχτού κώδικα (open source) | Κλειστού κώδικα (closed source) | |
|---|---|---|
| Κόστος | δωρεάν | εμπορική άδεια ή συνδρομή |
| Πηγαίος κώδικας | ελεύθερος: όποιος ξέρει προγραμματισμό τον προσαρμόζει | κλειστός, προστατεύεται ως πνευματική ιδιοκτησία |
| Υποστήριξη | μεγάλη κοινότητα χρηστών και προγραμματιστών, δωρεάν θέματα και πρόσθετα | η εταιρεία που τον έφτιαξε αναλαμβάνει να λύσει κάθε πρόβλημα |
| Παραδείγματα | WordPress, Joomla, Drupal | Adobe Experience Manager, Sitecore |
Το WordPress
Το WordPress ξεκίνησε το 2003 ως πλατφόρμα για ιστολόγια (blogs) και εξελίχθηκε σε πλήρες CMS για κάθε είδος ιστότοπου: ειδησεογραφικούς, σχολικούς, ηλεκτρονικά καταστήματα. Το βιβλίο, γραμμένο το 2015, το δίνει σε πάνω από το των ιστότοπων που χρησιμοποιούν CMS· σήμερα το ποσοστό είναι γύρω στο , και αντιστοιχεί σε περισσότερους από τέσσερις στους δέκα ιστότοπους όλου του κόσμου.
Υπέρ: απλό στη χρήση, εύκολο στην εγκατάσταση (PHP, SQL, HTML, σε σχεδόν κάθε διακομιστή), χιλιάδες θέματα και πρόσθετα, σελίδες φιλικές στις μηχανές αναζήτησης, πολλά επίπεδα χρηστών, σχόλια για επικοινωνία με τους αναγνώστες, αυτόματη προσαρμογή στην οθόνη του κινητού, τεράστια κοινότητα.
Κατά: πολλά θέματα μοιάζουν μεταξύ τους, γιατί κουβαλούν τη λογική του ιστολογίου. Και πολλά πρόσθετα έχουν προβλήματα συμβατότητας ή κενά ασφαλείας.
Πού φιλοξενείται: κατεβάζεις το λογισμικό από το WordPress.org και το εγκαθιστάς σε δικό σου διακομιστή, με δική σου ευθύνη για αντίγραφα ασφαλείας και ενημερώσεις. Ή ανοίγεις λογαριασμό στο WordPress.com, που σε φιλοξενεί δωρεάν σε διεύθυνση της μορφής onoma.wordpress.com και φροντίζει εκείνο τη συντήρηση. Για την τάξη, το βιβλίο προτείνει εγκατάσταση στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο ή τοπικά στον υπολογιστή σου.
Λυμένο παράδειγμα
Παράδειγμα 1
Το συνεργείο της αρχής ζητά ιστότοπο που θα ενημερώνουν ο ιδιοκτήτης και δύο υπάλληλοι, με μικρό κόστος. Ένας γνωστός προτείνει να του φτιάξει σελίδες σε HTML και CSS. Ποια λύση ταιριάζει, και τι πρέπει να προσέξει το συνεργείο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ποιος θα κάνει τις αλλαγές: άνθρωποι χωρίς γνώσεις προγραμματισμού, συχνά, από διαφορετικούς υπολογιστές. Με σελίδες HTML, κάθε αλλαγή τιμής περνά από τον γνωστό. Με CMS, την κάνει ο ίδιος ο υπάλληλος από τον φυλλομετρητή.
Ποιο είδος CMS: το κόστος μετράει, και οι ανάγκες είναι απλές. Ένα CMS ανοιχτού κώδικα, όπως το WordPress, είναι δωρεάν και έχει έτοιμα θέματα για επιχειρήσεις. Ένα CMS κλειστού κώδικα έχει εγγυημένη υποστήριξη, αλλά με συνδρομή που δεν δικαιολογείται για ένα συνεργείο.
Τι προσέχει: στους τρεις χρήστες δίνει διαφορετικά δικαιώματα, ώστε ο υπάλληλος να γράφει προσφορές αλλά να μη σβήνει σελίδες. Αν επιλέξει δική του φιλοξενία, κάποιος πρέπει να κρατά αντίγραφα ασφαλείας και να ενημερώνει θέματα και πρόσθετα· αλλιώς, μια υπηρεσία όπως το WordPress.com το κάνει για λογαριασμό του.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Τι σημαίνουν τα αρχικά CMS, στα αγγλικά;
Τα κατάφερες;
- Να ορίζεις τι είναι ένα σύστημα διαχείρισης περιεχομένου και να ξεχωρίζεις το παρασκήνιο από την μπροστινή όψη.
- Να περιγράφεις τις τέσσερις λειτουργίες ενός CMS: δημιουργία, διαχείριση, δημοσίευση, παρουσίαση.
- Να συγκρίνεις την κατασκευή ιστότοπου με HTML και CSS και με CMS, και να απαριθμείς τα πλεονεκτήματα του δεύτερου.
- Να ξεχωρίζεις τα CMS ανοιχτού και κλειστού κώδικα και να αξιολογείς τα υπέρ και τα κατά του WordPress.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.