Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων

Τι μπορεί να παράγει μια οικονομία, και τι κοστίζει να διαλέξεις: το κόστος ευκαιρίας.

40 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ορίζεις την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων και να λες τις τρεις υποθέσεις της.
  2. Να κρίνεις αν ένας συνδυασμός είναι πάνω, κάτω ή έξω από την καμπύλη και τι σημαίνει αυτό.
  3. Να υπολογίζεις το κόστος ευκαιρίας ανάμεσα σε δύο συνδυασμούς, και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  4. Να ελέγχεις με το κόστος ευκαιρίας αν ένας συνδυασμός που δεν δίνεται στον πίνακα είναι εφικτός.

Τι δείχνει η καμπύλη

Κάθε οικονομία μπορεί να παράγει σε μια περίοδο ένα ορισμένο σύνολο προϊόντων, όχι περισσότερα. Αυτό το όριο το δείχνει η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων (ΚΠΔ), που στηρίζεται σε τρεις υποθέσεις:

  1. Η οικονομία χρησιμοποιεί όλους τους παραγωγικούς συντελεστές της αποδοτικά (ορθολογικά).
  2. Η τεχνολογία της παραγωγής είναι δεδομένη.
  3. Η οικονομία παράγει δύο μόνο προϊόντα.

Πάρε μια οικονομία που παράγει τα αγαθά Χ και Ψ. Οι μέγιστοι συνδυασμοί είναι:

ΣυνδυασμόςΧΨ
Α00150150
Β2020140140
Γ4040120120
Δ60608585
Ε808000

Στο Α όλοι οι συντελεστές παράγουν Ψ. Πηγαίνοντας προς το Ε, μετακινούνται σιγά σιγά στην παραγωγή του Χ, ώσπου στο Ε η οικονομία παράγει μόνο Χ.

Πάνω, κάτω, έξω

Ένας συνδυασμός μπορεί να βρίσκεται σε τρεις θέσεις, και καθεμιά λέει κάτι διαφορετικό για την οικονομία:

ΘέσηΠαράδειγμα από τον πίνακαΤι σημαίνει
Πάνω στην καμπύλη4040 Χ και 120120 Ψόλοι οι συντελεστές απασχολούνται αποδοτικά
Κάτω από την καμπύλη4040 Χ και 100100 Ψεφικτός, αλλά ορισμένοι ή όλοι οι συντελεστές υποαπασχολούνται
Έξω από την καμπύλη4040 Χ και 130130 Ψανέφικτος με τους συντελεστές που υπάρχουν

Ο συνδυασμός 4040 Χ και 100100 Ψ είναι εφικτός, γιατί αν μπορείς να φτιάξεις 120120 Ψ μαζί με 4040 Χ, μπορείς σίγουρα να φτιάξεις και λιγότερα.

Πάνω, κάτω ή έξω

Σύρε το σημείο. Πάνω στην καμπύλη η οικονομία απασχολεί όλους τους συντελεστές αποδοτικά, κάτω από αυτήν υποαπασχολεί, έξω δεν φτάνει. Πρόσεξε πώς μεγαλώνει το κόστος ευκαιρίας όσο πας δεξιά.

Κόστος ευκαιρίας για +1 Χ
0,86

Θέση του συνδυασμού: Κάτω από την καμπύλη: συντελεστές υποαπασχολούνται

Το κόστος ευκαιρίας μετριέται σε μονάδες του άλλου αγαθού, όχι σε ευρώ.

Πώς γίνεται εφικτός ένας συνδυασμός έξω από την καμπύλη; Μόνο αν αυξηθούν αρκετά οι παραγωγικοί συντελεστές, αν βελτιωθεί αρκετά η τεχνολογία, ή και τα δύο. Τότε η καμπύλη μετατοπίζεται προς τα δεξιά.

Το κόστος ευκαιρίας

Για τους περισσότερους, κόστος σημαίνει ένα χρηματικό ποσό. Πίσω του όμως κρύβεται κάτι πιο ουσιαστικό. Αφού οι συντελεστές είναι λίγοι, για να παραχθεί ένα αγαθό θυσιάζονται άλλα αγαθά που θα μπορούσαν να παραχθούν με τους ίδιους συντελεστές.

Ας το υπολογίσουμε για τον πίνακα, πάντα ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς συνδυασμούς:

Από → σεΜονάδες Χ που κερδίζονταιΜονάδες Ψ που θυσιάζονταιKEXKE_X (σε Ψ)KEYKE_Y (σε Χ)
Α → Β202010100,50{,}522
Β → Γ202020201111
Γ → Δ202035351,751{,}750,570{,}57
Δ → Ε202085854,254{,}250,240{,}24

Δύο πράγματα φαίνονται αμέσως. Το KEYKE_Y είναι πάντα το αντίστροφο του KEXKE_X στο ίδιο διάστημα. Και το KEXKE_X αυξάνεται: 0,50{,}5, 11, 1,751{,}75, 4,254{,}25.

Ο λόγος: οι συντελεστές δεν είναι εξίσου κατάλληλοι για όλα τα αγαθά. Στην αρχή μετακινείς στο Χ τους συντελεστές που αποδίδουν λίγο στο Ψ. Όσο προχωράς, παίρνεις και αυτούς που ήταν πολύ καλοί στο Ψ, και κάθε επιπλέον μονάδα Χ κοστίζει όλο και περισσότερο Ψ. Αυτό είναι το αυξανόμενο κόστος ευκαιρίας, και γι' αυτό η καμπύλη δεν είναι ευθεία.

Είναι εφικτός ένας συνδυασμός που δεν είναι στον πίνακα;

Η άσκηση αυτή πέφτει συχνά. Ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς συνδυασμούς θεωρούμε ότι το κόστος ευκαιρίας μένει σταθερό. Έτσι βρίσκουμε τη μέγιστη ποσότητα του ενός αγαθού για τη δοσμένη ποσότητα του άλλου, και συγκρίνουμε.

Για τον πίνακα πάνω: είναι εφικτός ο συνδυασμός 5050 Χ και 100100 Ψ;

  • Το 5050 Χ είναι ανάμεσα στο Γ (4040 Χ) και στο Δ (6060 Χ), όπου KEX=1,75KE_X = 1{,}75.
  • Από το Γ στις 5050 Χ κερδίζεις 1010 Χ, άρα θυσιάζεις 10⋅1,75=17,510 \cdot 1{,}75 = 17{,}5 Ψ.
  • Μέγιστο Ψ: 120−17,5=102,5120 - 17{,}5 = 102{,}5.
  • Ο συνδυασμός ζητάει 100100 Ψ, λιγότερα από 102,5102{,}5: εφικτός, κάτω από την καμπύλη. Αν ζητούσε 102,5102{,}5 Ψ θα ήταν πάνω της, αν ζητούσε 110110 Ψ θα ήταν ανέφικτος.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί το κόστος ευκαιρίας είναι συνήθως αυξανόμενο; Τι σημαίνει αυτό για το σχήμα της ΚΠΔ;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μια οικονομία απασχολεί πλήρως τους συντελεστές της με δεδομένη τεχνολογία. Οι συνδυασμοί της είναι: Α (00 Χ, 9090 Ψ), Β (1010 Χ, 8484 Ψ), Γ (2020 Χ, 7272 Ψ), Δ (3030 Χ, 4848 Ψ), Ε (4040 Χ, 00 Ψ). (α) Βρες το κόστος ευκαιρίας του Χ από το Γ στο Δ και του Ψ από το Δ στο Γ. (β) Είναι εφικτοί οι συνδυασμοί 2525 Χ με 6262 Ψ και 1515 Χ με 7575 Ψ;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια από τις παρακάτω δεν είναι υπόθεση της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Με ποια δύο άλλα ονόματα λέγεται το κόστος ευκαιρίας στο βιβλίο;

Τα κατάφερες;

  • Να ορίζεις την Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων και να λες τις τρεις υποθέσεις της.
  • Να κρίνεις αν ένας συνδυασμός είναι πάνω, κάτω ή έξω από την καμπύλη και τι σημαίνει αυτό.
  • Να υπολογίζεις το κόστος ευκαιρίας ανάμεσα σε δύο συνδυασμούς, και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  • Να ελέγχεις με το κόστος ευκαιρίας αν ένας συνδυασμός που δεν δίνεται στον πίνακα είναι εφικτός.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;