Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μικρή και μεγάλη κυκλοφορία

Η διαδρομή του αίματος: από την καρδιά στους πνεύμονες, στο σώμα, και πίσω.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τη διαδρομή του αίματος στη μικρή και στη μεγάλη κυκλοφορία και τι αίμα μεταφέρει κάθε αγγείο.
  2. Να αναφέρεις τις μοίρες της αορτής και τους κλάδους του αορτικού τόξου, της θωρακικής και της κοιλιακής αορτής.
  3. Να εξηγείς πώς σχηματίζονται η άνω και η κάτω κοίλη φλέβα και ποιες φλέβες εκβάλλουν σε αυτές.
  4. Να περιγράφεις την πυλαία φλέβα και γιατί το αίμα του εντέρου περνά πρώτα από το ήπαρ.

Δύο κυκλώματα, μία καρδιά

Το αίμα κάνει δύο διαδρομές, και οι δύο ξεκινούν και τελειώνουν στην καρδιά.

Μικρή ή πνευμονική κυκλοφορία. Ξεκινά από τη δεξιά κοιλία, πηγαίνει στους πνεύμονες και γυρίζει στον αριστερό κόλπο. Στα τριχοειδή των πνευμόνων το αίμα παίρνει οξυγόνο και αφήνει διοξείδιο του άνθρακα.

Μεγάλη ή συστηματική κυκλοφορία. Ξεκινά από την αριστερή κοιλία, φτάνει σε όλους τους ιστούς του σώματος και γυρίζει στον δεξιό κόλπο. Στα τριχοειδή των ιστών το αίμα δίνει οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες και παίρνει διοξείδιο του άνθρακα και άχρηστα προϊόντα.

Κάθε κυκλοφορία έχει δύο μέρη: το αρτηριακό σύστημα, που φέρνει το αίμα από την καρδιά στα τριχοειδή, και το φλεβικό σύστημα, που το γυρίζει από τα τριχοειδή στην καρδιά.

Πνεύμονες(τριχοειδή)Δ. κόλποςΑ. κόλποςΔ. κοιλίαΑ. κοιλίαΙστοί του σώματος(τριχοειδή)πνευμονικήαρτηρίαπνευμονικέςφλέβεςαορτήκοίλεςφλέβεςπλούσιο σε οξυγόνο (αρτηριακό)φτωχό σε οξυγόνο (φλεβικό)

Η μικρή κυκλοφορία

Αρτηριακό σύστημα. Ξεκινά από τη δεξιά κοιλία με την πνευμονική αρτηρία. Μετά από μικρή διαδρομή η πνευμονική αρτηρία χωρίζεται σε δύο κλάδους, έναν για κάθε πνεύμονα: τη δεξιά και την αριστερή πνευμονική αρτηρία. Κάθε πνευμονική αρτηρία διακλαδίζεται σε όλο και λεπτότερους κλάδους και καταλήγει σε ένα πυκνό δίκτυο τριχοειδών. Τα τριχοειδή εφάπτονται στις πνευμονικές κυψελίδες. Εκεί το οξυγόνο και το διοξείδιο του άνθρακα περνούν με διάχυση προς και από το αίμα.

Φλεβικό σύστημα. Το αποτελούν οι τέσσερις πνευμονικές φλέβες. Δύο ξεκινούν από τον αριστερό πνεύμονα, οι αριστερές πνευμονικές φλέβες, και δύο από τον δεξιό, οι δεξιές πνευμονικές φλέβες. Σχηματίζονται από τα τριχοειδή των πνευμόνων, παίρνουν οξυγονωμένο αίμα και το φέρνουν στον αριστερό κόλπο.

Η αορτή και οι κλάδοι της

Η μεγάλη κυκλοφορία αρχίζει από την αριστερή κοιλία. Από εκεί εκφύεται η αορτή, η μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος. Μόλις βγει από την καρδιά, η αορτή διαγράφει ένα τόξο, το αορτικό τόξο. Διακρίνεται σε τρία μέρη: την ανιούσα αορτή, το αορτικό τόξο και την κατιούσα αορτή.

1. Ανιούσα αορτή. Δίνει δύο κλάδους, τη δεξιά και την αριστερή στεφανιαία αρτηρία. Αυτές τροφοδοτούν με αίμα τα τοιχώματα της καρδιάς.

2. Αορτικό τόξο. Δίνει τρεις κλάδους:

  • την ανώνυμη αρτηρία,
  • την αριστερή κοινή καρωτίδα,
  • την αριστερή υποκλείδια αρτηρία.

Οι κλάδοι αυτοί διακλαδίζονται συνεχώς και αιματώνουν το κεφάλι, τον τράχηλο και τα άνω άκρα. Η ανώνυμη αρτηρία χωρίζεται στη δεξιά κοινή καρωτίδα και στη δεξιά υποκλείδια. Έτσι κάθε πλευρά έχει μία κοινή καρωτίδα για το κεφάλι και τον τράχηλο και μία υποκλείδια για το άνω άκρο.

3. Κατιούσα αορτή. Έχει δύο τμήματα.

Η κατιούσα θωρακική αορτή πορεύεται προς τα κάτω μέσα στον θώρακα και δίνει:

  • τις βρογχικές αρτηρίες, για τους βρόγχους και τους πνεύμονες,
  • τις μεσοπλεύριες αρτηρίες, που πηγαίνουν παράλληλα με τις πλευρές και αιματώνουν το θωρακικό τοίχωμα,
  • τις οισοφαγικές αρτηρίες, για τον οισοφάγο,
  • τους οπίσθιους μεσοπνευμόνιους κλάδους, για τα λεμφογάγγλια και τον οπίσθιο μεσοπνευμόνιο χώρο.

Όταν φτάσει στο διάφραγμα, περνά από το αορτικό τρήμα και ονομάζεται πλέον κοιλιακή αορτή. Οι κλάδοι της αιματώνουν τα σπλάχνα και τα τοιχώματα της κοιλιάς:

  • οι κάτω φρενικές αρτηρίες, για το διάφραγμα,
  • οι οσφυϊκές αρτηρίες, για το τοίχωμα της κοιλιάς,
  • οι νεφρικές αρτηρίες, για τους νεφρούς,
  • οι επινεφρίδιες αρτηρίες, για τα επινεφρίδια,
  • οι σπερματικές στους άνδρες ή οι ωοθηκικές στις γυναίκες,
  • η κοιλιακή αρτηρία, για το δωδεκαδάκτυλο, το στομάχι, το πάγκρεας, το ήπαρ και τον σπλήνα,
  • η άνω μεσεντέρια αρτηρία, για κοιλιακά όργανα, κυρίως το λεπτό έντερο,
  • η κάτω μεσεντέρια αρτηρία, για το παχύ έντερο.

Αφού δώσει όλους αυτούς τους κλάδους, η κοιλιακή αορτή συνεχίζει προς τα κάτω και χωρίζεται σε δύο μεγάλους κλάδους, την αριστερή και τη δεξιά κοινή λαγόνια αρτηρία. Αυτές διακλαδίζονται και αιματώνουν την πύελο και τα κάτω άκρα, ως το τελευταίο άκρο του κάθε ποδιού.

Οι φλέβες της μεγάλης κυκλοφορίας

Στα τριχοειδή των ιστών γίνεται η ανταλλαγή της ύλης. Μετά τα φλεβικά τριχοειδή παραλαμβάνουν το μη οξυγονωμένο αίμα. Ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν τα φλεβίδια, που δίνουν όλο και μεγαλύτερες φλέβες.

Οι φλέβες πορεύονται παράλληλα με τις αρτηρίες. Κατά κανόνα δύο φλέβες συνοδεύουν μία αρτηρία και έχουν το ίδιο όνομα με αυτήν. Στα μεγάλα αγγεία υπάρχει μόνο μία δορυφόρος φλέβα.

Όλες καταλήγουν σε δύο μεγάλους κλάδους, την άνω και την κάτω κοίλη φλέβα. Και οι δύο φέρνουν το αίμα στον δεξιό κόλπο.

Άνω κοίλη φλέβα. Συγκεντρώνει το αίμα από τα άνω άκρα, το κεφάλι, τον λαιμό, τον θώρακα και τη σπονδυλική στήλη. Οι φλέβες του κεφαλιού, του λαιμού και των άνω άκρων κάθε πλευράς ενώνονται στη βάση του λαιμού. Έτσι σχηματίζονται η δεξιά και η αριστερή ανώνυμη φλέβα. Οι δύο ανώνυμες ενώνονται και σχηματίζουν την άνω κοίλη. Το αίμα από τον θώρακα και τη σπονδυλική στήλη το συγκεντρώνει η άζυγος φλέβα, που εκβάλλει στην άνω κοίλη.

Οι φλέβες της καρδιάς. Η καρδιά έχει δικό της φλεβικό δίκτυο. Τα περισσότερα φλεβίδιά της ενώνονται και σχηματίζουν τον στεφανιαίο κόλπο, που φέρνει το αίμα στον δεξιό κόλπο. Τα υπόλοιπα εκβάλλουν κατευθείαν στον δεξιό κόλπο.

Κάτω κοίλη φλέβα. Συγκεντρώνει το αίμα από τα όργανα που βρίσκονται κάτω από το διάφραγμα. Οι φλέβες των κάτω άκρων σχηματίζουν την αριστερή και τη δεξιά έξω λαγόνια φλέβα. Οι φλέβες της μικρής (ελάσσονας) πυέλου σχηματίζουν την αριστερή και τη δεξιά έσω λαγόνια. Η έξω και η έσω λαγόνια κάθε πλευράς ενώνονται και δίνουν την κοινή λαγόνια. Οι δύο κοινές λαγόνιες, αριστερή και δεξιά, σχηματίζουν την κάτω κοίλη. Σε αυτήν εκβάλλουν επίσης, δεξιά και αριστερά:

  • οι νεφρικές φλέβες,
  • οι οσφυϊκές φλέβες,
  • οι σπερματικές ή ωοθηκικές φλέβες,
  • και, από το ήπαρ, οι ηπατικές φλέβες.

Η πυλαία φλέβα

Οι φλέβες του πεπτικού δεν πηγαίνουν κατευθείαν στην κάτω κοίλη. Σχηματίζουν την πυλαία φλέβα. Αυτές είναι:

  1. η στεφανιαία φλέβα του στομάχου,
  2. η σπληνική φλέβα,
  3. η άνω μεσεντερία φλέβα,
  4. η κάτω μεσεντερία φλέβα.

Η πυλαία μπαίνει στο ήπαρ και διαχωρίζεται εκεί σε λεπτά τριχοειδή. Στο ήπαρ καταλήγουν και τα τριχοειδή της ηπατικής αρτηρίας. Από αυτά τα τριχοειδή σχηματίζονται άλλες φλέβες, οι ηπατικές, που εκβάλλουν στην κάτω κοίλη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σωστό ή Λάθος: α) Οι πνευμονικές φλέβες εκβάλλουν στον δεξιό κόλπο. β) Η κάτω μεσεντέρια αρτηρία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. γ) Η άζυγος φλέβα εκβάλλει στην κάτω κοίλη.

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Να αναφέρετε τους κλάδους του αορτικού τόξου και ποιες περιοχές αιματώνουν.

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Ποιες περιοχές στέλνουν αίμα στην άνω κοίλη φλέβα και ποιες στην κάτω κοίλη φλέβα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 4

Ένα μόριο γλυκόζης απορροφάται από τον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου. Από ποια αγγεία θα περάσει μέχρι να φτάσει στον δεξιό κόλπο;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 5

Ένα ερυθρό αιμοσφαίριο φεύγει από την αριστερή κοιλία και πρέπει να φτάσει στον δεξιό νεφρό. Ποια είναι η διαδρομή του;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Τι αίμα μεταφέρει η πνευμονική αρτηρία;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Από ποια κοιλότητα της καρδιάς ξεκινά η μεγάλη κυκλοφορία, και σε ποια καταλήγει;

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τη διαδρομή του αίματος στη μικρή και στη μεγάλη κυκλοφορία και τι αίμα μεταφέρει κάθε αγγείο.
  • Να αναφέρεις τις μοίρες της αορτής και τους κλάδους του αορτικού τόξου, της θωρακικής και της κοιλιακής αορτής.
  • Να εξηγείς πώς σχηματίζονται η άνω και η κάτω κοίλη φλέβα και ποιες φλέβες εκβάλλουν σε αυτές.
  • Να περιγράφεις την πυλαία φλέβα και γιατί το αίμα του εντέρου περνά πρώτα από το ήπαρ.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;