Η λειτουργία της καρδιάς
Συστολή και διαστολή, οι βαλβίδες, ο φλεβόκομβος και ο ρυθμός της καρδιάς.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς γιατί το έργο της καρδιάς είναι έργο αντλίας και να αναφέρεις τη συχνότητά της στον ενήλικα.
- Να περιγράφεις με τη σωστή σειρά τι γίνεται σε κάθε παλμό: συστολή των κόλπων, συστολή των κοιλιών, άνοιγμα και κλείσιμο των βαλβίδων.
- Να εξηγείς ότι τις βαλβίδες τις ανοίγει και τις κλείνει η πίεση του αίματος.
- Να περιγράφεις πώς ρυθμίζεται η καρδιακή λειτουργία από ηλεκτρικό ερέθισμα και πού βρίσκεται ο φλεβόκομβος.
Η καρδιά δουλεύει σαν αντλία
Το έργο της καρδιάς είναι έργο αντλίας. Κάνει δύο πράγματα:
- προωθεί το αίμα στην περιφέρεια, δηλαδή στα αγγεία και στα όργανα του σώματος,
- δέχεται ξανά το αίμα που γυρίζει από την περιφέρεια.
Αυτό το πετυχαίνει με συνεχείς ρυθμικές συσπάσεις και διαστολές των κοιλοτήτων της.
- Σύσπαση ή συστολή είναι το σφίξιμο του μυϊκού τοιχώματος μιας κοιλότητας. Η κοιλότητα μικραίνει και σπρώχνει έξω το αίμα της.
- Διαστολή είναι η χαλάρωση του τοιχώματος. Η κοιλότητα μεγαλώνει ξανά και γεμίζει με αίμα.
Η συχνότητα είναι 60–100 φορές το λεπτό στον ενήλικα. Στην ανακεφαλαίωση του κεφαλαίου το βιβλίο γράφει «περίπου 70 φορές το λεπτό», μια τυπική τιμή μέσα σε αυτό το εύρος.
Κάθε φορά που οι κοιλότητες συσπώνται και χαλαρώνουν έχεις έναν παλμό της καρδιάς. Στο προηγούμενο μάθημα είδες τις τέσσερις κοιλότητες και τις τέσσερις βαλβίδες. Τώρα θα δεις με ποια σειρά δουλεύουν.
Τι γίνεται σε κάθε παλμό
Η σειρά είναι πάντα η ίδια, και στη δεξιά και στην αριστερή πλευρά ταυτόχρονα.
- Πρώτα συστέλλονται οι κόλποι. Η πίεση μέσα τους ανεβαίνει.
- Η πίεση αναγκάζει τις κολποκοιλιακές βαλβίδες να ανοίξουν, την τριγλώχινα δεξιά και τη διγλώχινα αριστερά. Το αίμα ρέει στις αντίστοιχες κοιλίες.
- Στη συνέχεια συσπώνται οι κοιλίες. Οι κολποκοιλιακές βαλβίδες κλείνουν και εμποδίζουν το αίμα να επιστρέψει στους κόλπους.
- Η πίεση μέσα στις κοιλίες αναγκάζει τις μηνοειδείς βαλβίδες να ανοίξουν. Το αίμα ρέει με ορμή στα αγγεία:
- από την αριστερή κοιλία στην αορτή,
- από τη δεξιά κοιλία στην πνευμονική αρτηρία.
Μετά οι κοιλότητες χαλαρώνουν, διαστέλλονται, και η καρδιά δέχεται ξανά το αίμα που γυρίζει από την περιφέρεια. Οι μηνοειδείς κλείνουν, ώστε το αίμα να μη γυρίσει από τα αγγεία πίσω στις κοιλίες. Ο επόμενος παλμός ξεκινά πάλι από τους κόλπους.
| Φάση | Κολποκοιλιακές (τριγλώχινα, διγλώχινα) | Μηνοειδείς (πνευμονική, αορτική) | Πού πάει το αίμα |
|---|---|---|---|
| Συστολή των κόλπων | ανοιχτές | κλειστές | από τους κόλπους στις κοιλίες |
| Συστολή των κοιλιών | κλειστές | ανοιχτές | από τις κοιλίες στην αορτή και στην πνευμονική αρτηρία |
Ποιος δίνει το σήμα
Η καρδιά δεν συσπάται τυχαία. Όλη η καρδιακή λειτουργία ρυθμίζεται με ηλεκτρικό ερέθισμα.
- Το ερέθισμα παράγεται και μεταδίδεται στο μυοκάρδιο, τον μυ της καρδιάς.
- Το παράγουν και το μεταδίδουν ειδικά κύτταρα της καρδιάς, τα οποία σχηματίζουν ένα πολύπλοκο δίκτυο.
- Κέντρο αυτού του συστήματος είναι ο φλεβόκομβος. Αυτός παράγει το ηλεκτρικό σήμα.
Ο φλεβόκομβος είναι ατρακτοειδής σχηματισμός, δηλαδή έχει σχήμα αδραχτιού: μακρόστενος, φαρδύτερος στη μέση. Βρίσκεται στον δεξιό κόλπο.
Επειδή από αυτόν ξεκινά το σήμα για κάθε παλμό, ο φλεβόκομβος λέγεται και βηματοδότης της καρδιάς. Τη λέξη τη χρησιμοποιεί το βιβλίο στην ανακεφαλαίωση του κεφαλαίου.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Να χαρακτηρίσεις Σωστή ή Λάθος κάθε πρόταση: α) Πρώτα συστέλλονται οι κοιλίες και μετά οι κόλποι. β) Όταν συσπώνται οι κοιλίες, η τριγλώχινα και η διγλώχινα κλείνουν. γ) Ο φλεβόκομβος βρίσκεται στον δεξιό κόλπο. δ) Η καρδιακή λειτουργία ρυθμίζεται με μηχανικό ερέθισμα.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
α) Λάθος. Πρώτα συστέλλονται οι κόλποι, για να γεμίσουν οι κοιλίες. Μετά συσπώνται οι κοιλίες.
β) Σωστό. Οι κολποκοιλιακές βαλβίδες κλείνουν και εμποδίζουν το αίμα να επιστρέψει στους κόλπους.
γ) Σωστό. Ο φλεβόκομβος είναι ατρακτοειδής σχηματισμός στον δεξιό κόλπο.
δ) Λάθος. Η καρδιακή λειτουργία ρυθμίζεται με ηλεκτρικό ερέθισμα, που παράγει ο φλεβόκομβος.
Παράδειγμα 2
Να περιγράψεις τη λειτουργία της καρδιάς.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο ρόλος. Το έργο της καρδιάς είναι έργο αντλίας: προωθεί το αίμα στην περιφέρεια και δέχεται ξανά το περιφερικό αίμα. Το πετυχαίνει με συνεχείς ρυθμικές συσπάσεις και διαστολές των κοιλοτήτων της, με συχνότητα 60–100/λεπτό στον ενήλικα.
Οι κόλποι. Πρώτα συστέλλονται οι κόλποι. Η πίεση σε αυτούς ανεβαίνει, ανοίγουν η τριγλώχινα και η διγλώχινα, και το αίμα ρέει στις αντίστοιχες κοιλίες.
Οι κοιλίες. Στη συνέχεια οι κοιλίες συσπώνται. Οι κολποκοιλιακές βαλβίδες κλείνουν και εμποδίζουν το αίμα να επιστρέψει στους κόλπους.
Η έξοδος. Η πίεση μέσα στις κοιλίες ανοίγει τις μηνοειδείς βαλβίδες, και το αίμα ρέει με ορμή στην αορτή από την αριστερή κοιλία και στην πνευμονική αρτηρία από τη δεξιά.
Παράδειγμα 3
Πώς ρυθμίζεται η καρδιακή λειτουργία; Τι είναι και πού βρίσκεται ο φλεβόκομβος;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το ερέθισμα. Η καρδιακή λειτουργία ρυθμίζεται με ηλεκτρικό ερέθισμα. Το παράγουν και το μεταδίδουν στο μυοκάρδιο ειδικά κύτταρα της καρδιάς, που σχηματίζουν ένα πολύπλοκο δίκτυο.
Ο φλεβόκομβος. Είναι το κέντρο αυτού του συστήματος και παράγει το ηλεκτρικό σήμα. Είναι ατρακτοειδής σχηματισμός και βρίσκεται στον δεξιό κόλπο.
Παράδειγμα 4
Φαντάσου μια καρδιά όπου η διγλώχινα βαλβίδα δεν κλείνει τελείως. Σε ποια φάση του παλμού θα φαινόταν αυτό, και πού θα πήγαινε ένα μέρος του αίματος;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Πότε πρέπει να είναι κλειστή. Η διγλώχινα πρέπει να κλείνει όταν συσπάται η αριστερή κοιλία. Τότε εμποδίζει το αίμα να επιστρέψει στον αριστερό κόλπο.
Αν δεν έκλεινε τελείως. Όταν η αριστερή κοιλία συσπάται, ένα μέρος του αίματος θα γύριζε πίσω στον αριστερό κόλπο, αντί να φύγει όλο από τη μηνοειδή στην αορτή.
Το συμπέρασμα. Το παράδειγμα δείχνει τι κάνει μια κολποκοιλιακή βαλβίδα: κρατά το αίμα σε μία κατεύθυνση, από τον κόλπο στην κοιλία και ποτέ ανάποδα.
Παράδειγμα 5
Η καρδιά ενός ενήλικα χτυπά 75 φορές το λεπτό. Πόσο διαρκεί ένας παλμός; Πόσες φορές χτυπά σε μία ώρα;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η διάρκεια ενός παλμού. Ένα λεπτό έχει s, και μέσα σε αυτά χωρούν παλμοί:
Σε μία ώρα. Μία ώρα έχει λεπτά:
Η καρδιά χτυπά φορές σε μία ώρα.
Έλεγχος. Οι παλμοί το λεπτό είναι μέσα στο εύρος – του βιβλίου. Σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο χωρούν η συστολή των κόλπων, η συστολή των κοιλιών και η διαστολή.
Παράδειγμα 6
Να βάλεις στη σωστή σειρά: Α. Ανοίγουν οι μηνοειδείς βαλβίδες. Β. Συστέλλονται οι κόλποι. Γ. Κλείνουν η τριγλώχινα και η διγλώχινα. Δ. Το αίμα ρέει στις κοιλίες. Ε. Συσπώνται οι κοιλίες.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η αρχή. Ο παλμός ξεκινά από τους κόλπους: Β. Η πίεση ανοίγει τις κολποκοιλιακές βαλβίδες και το αίμα περνά κάτω: Δ.
Οι κοιλίες. Μετά συσπώνται οι κοιλίες: Ε. Μόλις ανεβεί η πίεση μέσα τους, κλείνουν οι κολποκοιλιακές: Γ.
Η έξοδος. Η πίεση στις κοιλίες ανοίγει τις μηνοειδείς: Α. Η σειρά είναι Β, Δ, Ε, Γ, Α.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πώς λέγεται ο ατρακτοειδής σχηματισμός που παράγει το ηλεκτρικό σήμα της καρδιάς;
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς γιατί το έργο της καρδιάς είναι έργο αντλίας και να αναφέρεις τη συχνότητά της στον ενήλικα.
- Να περιγράφεις με τη σωστή σειρά τι γίνεται σε κάθε παλμό: συστολή των κόλπων, συστολή των κοιλιών, άνοιγμα και κλείσιμο των βαλβίδων.
- Να εξηγείς ότι τις βαλβίδες τις ανοίγει και τις κλείνει η πίεση του αίματος.
- Να περιγράφεις πώς ρυθμίζεται η καρδιακή λειτουργία από ηλεκτρικό ερέθισμα και πού βρίσκεται ο φλεβόκομβος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.