ΜΚΔ και ΕΚΠ
Δύο εργαλεία που απλοποιούν κλάσματα και λύνουν προβλήματα χρόνου.
18 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §1.12, 1.16
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις τους διαιρέτες ενός αριθμού και τους κοινούς δύο αριθμών.
- Να υπολογίζεις ΜΚΔ και ΕΚΠ και να ξέρεις πότε χρειάζεται το καθένα.
- Να απλοποιείς κλάσμα σε ένα βήμα με τον ΜΚΔ.
- Να λύνεις προβλήματα συγχρονισμού με το ΕΚΠ.
Δύο ερωτήσεις, δύο εργαλεία
Πάρε το και το .
- Ποιοι αριθμοί τα διαιρούν και τα δύο; → κοινοί διαιρέτες → ο μεγαλύτερος είναι ο ΜΚΔ
- Πού συναντιούνται τα πολλαπλάσιά τους; → κοινά πολλαπλάσια → το μικρότερο είναι το ΕΚΠ
Η συντομότερη διαδρομή
Δεν χρειάζεται να γράφεις όλους τους διαιρέτες. Δύο τρόποι:
Με ανάλυση σε γινόμενο πρώτων:
- ΜΚΔ: κοινοί παράγοντες με τον μικρότερο εκθέτη →
- ΕΚΠ: όλοι οι παράγοντες με τον μεγαλύτερο εκθέτη →
Με τη σχέση των δύο:
ΜΚΔ × ΕΚΠ = γινόμενο των δύο αριθμών
και ✓
Βρες τον έναν και ο άλλος βγαίνει με μία διαίρεση.
Πού χρησιμεύει ο ΜΚΔ
Στην απλοποίηση κλασμάτων, σε ένα βήμα.
Ο ΜΚΔ. Διαιρώ και τους δύο με :
Χωρίς τον ΜΚΔ θα το έκανες σε δύο ή τρία βήματα. Με αυτόν, πάντα σε ένα — και το αποτέλεσμα είναι εγγυημένα η απλούστερη μορφή.
Πού χρησιμεύει το ΕΚΠ
Σε δύο πράγματα:
- Κοινός παρονομαστής για πρόσθεση κλασμάτων (το είδες στην Ε΄).
- Προβλήματα συγχρονισμού — πότε δύο επαναλαμβανόμενα γεγονότα συμπίπτουν.
Δοκίμασε: για κάθε ερώτηση, διάλεξε ποιο από τα δύο εργαλεία χρειάζεται.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες ΜΚΔ και ΕΚΠ των 8 και 20.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Διαιρέτες του : . Διαιρέτες του : .
Κοινοί: . Μεγαλύτερος: ΜΚΔ .
Με τη σχέση: , άρα
ΕΚΠ = 160 : 4 = 40
Έλεγχος: ΜΚΔ ✓ και ΕΚΠ ✓
Και πράγματι: .
Παράδειγμα 2
Απλοποίησε το 42/56 σε ένα βήμα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ψάχνω τον ΜΚΔ. Και οι δύο διαιρούνται με → και . Και οι δύο με → και .
Άρα ο ΜΚΔ είναι .
Έλεγχος: το και το δεν έχουν κοινό διαιρέτη πέρα από το — η μορφή είναι η απλούστερη ✓
Παράδειγμα 3
Δύο λεωφορεία φεύγουν κάθε 12 και κάθε 18 λεπτά. Ξεκινούν μαζί στις 8:00. Πότε ξαναφεύγουν μαζί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
«Πότε ξανασυμπίπτουν» → ψάχνω κοινό πολλαπλάσιο, και μάλιστα το ελάχιστο.
Πολλαπλάσια του : . Πολλαπλάσια του : .
ΕΚΠ(12, 18) = 36
λεπτά μετά τις .
Στις 8:36.
Έλεγχος: το πρώτο έφυγε στις , , ✓ Το δεύτερο στις , ✓
Αν είχες χρησιμοποιήσει ΜΚΔ (), θα έβγαζες — ώρα που κανένα από τα δύο δεν φεύγει.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσο είναι ο ΜΚΔ;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις τους διαιρέτες ενός αριθμού και τους κοινούς δύο αριθμών.
- Να υπολογίζεις ΜΚΔ και ΕΚΠ και να ξέρεις πότε χρειάζεται το καθένα.
- Να απλοποιείς κλάσμα σε ένα βήμα με τον ΜΚΔ.
- Να λύνεις προβλήματα συγχρονισμού με το ΕΚΠ.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.