Το ψηφιακό μας αποτύπωμα
Ό,τι ανεβαίνει μένει: σεβασμός, ευγένεια και σκέψη πριν δημοσιεύσεις.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι το ψηφιακό αποτύπωμα και ότι ό,τι ανεβαίνει στο διαδίκτυο μπορεί να μείνει για πάντα.
- Να ξεχωρίζεις τα προσωπικά στοιχεία που δεν μοιράζεσαι δημόσια.
- Να σκέφτεσαι πριν δημοσιεύσεις, με σεβασμό για τους άλλους και ζητώντας άδεια για φωτογραφίες τους.
- Να ξέρεις τι κάνεις αν δεχτείς ή δεις ηλεκτρονικό εκφοβισμό: δεν απαντάς, κρατάς αποδείξεις, το λες σε ενήλικα.
Τα ίχνη που αφήνεις
Όταν περπατάς στην άμμο, αφήνεις πατημασιές. Στο διαδίκτυο συμβαίνει κάτι παρόμοιο: κάθε φορά που κάνεις κάτι, αφήνεις ένα ίχνος. Όλα αυτά τα ίχνη μαζί λέγονται ψηφιακό αποτύπωμα.
Ένα μέρος του το αφήνεις επειδή το θέλεις: μια φωτογραφία που ανεβάζεις, ένα σχόλιο, ένα «μου αρέσει», ένα βίντεο. Ένα άλλο μέρος το αφήνεις χωρίς να το καταλάβεις: οι εφαρμογές και οι σελίδες καταγράφουν τι ψάχνεις, τι βλέπεις, πόση ώρα, ακόμα και πού βρίσκεσαι, αν τους το επιτρέψεις. Όπως είδες στην προηγούμενη ενότητα, από αυτά μαθαίνουν και σου προτείνουν τι να δεις.
Τι κρατάς για τον εαυτό σου
Μερικές πληροφορίες είναι προσωπικά στοιχεία: λένε ποιος είσαι και πού θα σε βρει κάποιος. Αυτά δεν τα γράφεις δημόσια, ούτε τα λες σε αγνώστους στο διαδίκτυο.
Σκέψου πριν δημοσιεύσεις
Πίσω από κάθε οθόνη υπάρχει ένας άνθρωπος, που νιώθει όπως εσύ. Όταν γράφεις από μακριά όμως, δεν βλέπεις το πρόσωπό του να στεναχωριέται. Γι' αυτό είναι πιο εύκολο να γράψεις κάτι σκληρό — και πιο εύκολο να πληγώσεις χωρίς να το καταλάβεις.
Πριν πατήσεις «δημοσίευση», κάνε στον εαυτό σου τέσσερις ερωτήσεις:
| Ερώτηση | Αν η απάντηση είναι «όχι»… |
|---|---|
| Είναι αληθινό; | Μην το γράψεις. |
| Είναι ευγενικό; | Ξαναγράψ' το ή άφησέ το. |
| Χρειάζεται; | Ίσως δεν χρειάζεται να το πεις καθόλου. |
| Θα το έλεγα πρόσωπο με πρόσωπο; | Τότε δεν το γράφεις ούτε στην οθόνη. |
Όταν κάποιος σε πληγώνει
Όταν κάποιος στέλνει ξανά και ξανά προσβολές, απειλές ή κοροϊδίες μέσα από το διαδίκτυο, αυτό λέγεται ηλεκτρονικός εκφοβισμός. Δεν φταις εσύ, και δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις χωρίς βοήθεια.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ο Νίκος θέλει να ανεβάσει δημόσια μια φωτογραφία από την εκδρομή: είναι με τον φίλο του τον Αντρέα, μπροστά στην είσοδο του σχολείου, όπου φαίνεται η ταμπέλα με το όνομά του. Τι πρέπει να σκεφτεί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι λέει η φωτογραφία; Το πρόσωπό του, το πρόσωπο του Αντρέα, και το όνομα του σχολείου — δηλαδή πού βρίσκονται και οι δύο κάθε πρωί.
Ποιος άλλος είναι μέσα; Ο Αντρέας. Ο Νίκος πρέπει να τον ρωτήσει αν συμφωνεί. Αν πει όχι, η φωτογραφία δεν ανεβαίνει.
Τι μπορεί να αλλάξει; Να διαλέξει άλλη φωτογραφία, όπου δεν φαίνεται η ταμπέλα, ή να την κόψει. Και να τη μοιραστεί μόνο με φίλους και οικογένεια, όχι δημόσια.
Θα τον πείραζε σε δέκα χρόνια; Αν όχι, και ο Αντρέας συμφωνεί, η φωτογραφία είναι εντάξει.
Παράδειγμα 2
Η Ελπίδα έχασε σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι και, θυμωμένη, γράφει στον νικητή: «Είσαι ο χειρότερος παίκτης, κανείς δεν σε θέλει». Δεν το έχει στείλει ακόμα. Τι να κάνει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Περνάει το μήνυμα από τις τέσσερις ερωτήσεις. Αληθινό; Όχι — ο άλλος μόλις κέρδισε. Ευγενικό; Όχι.
Χρειάζεται; Όχι· είναι ο θυμός της ήττας που μιλάει. Θα το έλεγε πρόσωπο με πρόσωπο; Μάλλον όχι.
Τέσσερα «όχι»: το μήνυμα σβήνεται. Κάνει ένα διάλειμμα μέχρι να ηρεμήσει.
Αν θέλει, γράφει κάτι άλλο: «Καλό παιχνίδι! Την επόμενη φορά θα σε κερδίσω». Κι αυτό θα μείνει στο αποτύπωμά της — αλλά είναι κάτι που δεν θα ντραπεί ποτέ να ξαναδεί.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Γράψε μία από τις τέσσερις ερωτήσεις της ενότητας, που κάνεις στον εαυτό σου πριν δημοσιεύσεις κάτι.
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι το ψηφιακό αποτύπωμα και ότι ό,τι ανεβαίνει στο διαδίκτυο μπορεί να μείνει για πάντα.
- Να ξεχωρίζεις τα προσωπικά στοιχεία που δεν μοιράζεσαι δημόσια.
- Να σκέφτεσαι πριν δημοσιεύσεις, με σεβασμό για τους άλλους και ζητώντας άδεια για φωτογραφίες τους.
- Να ξέρεις τι κάνεις αν δεχτείς ή δεις ηλεκτρονικό εκφοβισμό: δεν απαντάς, κρατάς αποδείξεις, το λες σε ενήλικα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.