Μετάβαση στο περιεχόμενο

Από τον Όθωνα στον Τρικούπη

Σύνταγμα, σιδηρόδρομοι και ο Ισθμός της Κορίνθου.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία ΣΤ΄ Δημοτικού, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς πώς ήρθε ο Όθωνας και πώς αποκτήθηκε Σύνταγμα το 1844.
  2. Να περιγράφεις τις αλλαγές που έφερε ο Γεώργιος Α΄ και το Σύνταγμα του 1864.
  3. Να εξηγείς τι ήταν η αρχή της δεδηλωμένης.
  4. Να αναφέρεις τα μεγάλα έργα του Χαρίλαου Τρικούπη και το κόστος τους.

Ένας νεαρός βασιλιάς από τη Βαυαρία

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, οι Μεγάλες Δυνάμεις αποφάσισαν ότι η Ελλάδα θα γίνει βασίλειο. Βασιλιά διάλεξαν τον Όθωνα, γιο του βασιλιά της Βαυαρίας, που ήταν μόλις 17 χρονών.

Ο Όθωνας έφτασε στο Ναύπλιο στις αρχές του 1833. Επειδή ήταν ανήλικος, στην αρχή κυβερνούσε για λογαριασμό του η Αντιβασιλεία: τρεις Βαυαροί σύμβουλοι. Το 1834 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στην Αθήνα, που τότε ήταν μια μικρή πόλη γύρω από την Ακρόπολη.

Οι Βαυαροί οργάνωσαν το κράτος με ευρωπαϊκά πρότυπα: νομούς και δήμους, δικαστήρια, στρατό, και το 1837 το πρώτο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα. Το νόμισμα έγινε η δραχμή. Όμως ο Όθωνας κυβερνούσε ως απόλυτος μονάρχης: δεν υπήρχε ούτε σύνταγμα ούτε βουλή, και στις σημαντικές θέσεις έβαζε συχνά Βαυαρούς.

Η 3η Σεπτεμβρίου 1843

Πολλοί αγωνιστές του 1821 ένιωθαν ότι πολέμησαν για ελευθερία και τώρα δεν είχαν λόγο στη διακυβέρνηση. Τη νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, στρατός και λαός συγκεντρώθηκαν μπροστά στα ανάκτορα και ζήτησαν σύνταγμα.

Ο Όθωνας δέχτηκε. Το 1844 ψηφίστηκε το πρώτο Σύνταγμα του βασιλείου, και η Ελλάδα έγινε συνταγματική μοναρχία: ο βασιλιάς κυβερνούσε μαζί με Βουλή που εξέλεγε ο λαός. Η πλατεία μπροστά στα ανάκτορα ονομάστηκε από τότε πλατεία Συντάγματος.

Μια μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία με δέντρα και περαστικούς, και στο βάθος ένα μακρύ κίτρινο νεοκλασικό κτίριο με κολόνες στη μέση.
Η πλατεία Συντάγματος, και στο βάθος τα παλιά ανάκτορα του Όθωνα. Εδώ μαζεύτηκαν στρατός και λαός τη νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Σήμερα στο κτίριο στεγάζεται η Βουλή.Φωτογραφία: Everlind · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Με τον καιρό όμως ο Όθωνας έγινε πάλι αντιδημοφιλής. Το 1862 ένα νέο κίνημα τον ανάγκασε να φύγει από την Ελλάδα.

Ο Γεώργιος Α΄ και το Σύνταγμα του 1864

Νέος βασιλιάς έγινε το 1863 ο Γεώργιος Α΄, πρίγκιπας από τη Δανία. Μαζί του ήρθαν δύο μεγάλες αλλαγές:

  • το 1864 η Αγγλία παραχώρησε στην Ελλάδα τα Επτάνησα,
  • το ίδιο έτος ψηφίστηκε νέο Σύνταγμα. Η κυριαρχία ανήκε πια στο έθνος, και η Βουλή εκλεγόταν από όλους τους άνδρες. Οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου πολύ αργότερα, στον 20ό αιώνα.

Το 1881 προστέθηκαν στο κράτος η Θεσσαλία και η περιοχή της Άρτας.

Χάρτης της σημερινής Ελλάδας με τα Ιόνια Νησιά και τη Θεσσαλία, που ενώθηκαν με το κράτος το 1864 και το 1881.ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑΘΕΣΣΑΛΙΑΠοτάμια: © OpenStreetMap contributors

Χαρίλαος Τρικούπης: η αρχή της δεδηλωμένης

Για χρόνια ο βασιλιάς διόριζε όποιον ήθελε πρωθυπουργό, ακόμα και αν η Βουλή δεν τον στήριζε. Οι κυβερνήσεις έπεφταν συνεχώς.

Το 1874 ο πολιτικός Χαρίλαος Τρικούπης έγραψε σε εφημερίδα ένα άρθρο με τίτλο «Τις πταίει;» («Ποιος φταίει;»). Απαντούσε ότι φταίει ο τρόπος που διορίζονται οι κυβερνήσεις. Το 1875 ο βασιλιάς δέχτηκε την αρχή της δεδηλωμένης: ο βασιλιάς πρέπει να διορίζει πρωθυπουργό τον αρχηγό του κόμματος που έχει τη δηλωμένη εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας της Βουλής.

Σιδηρόδρομοι και Ισθμός

Ο Τρικούπης έγινε πρωθυπουργός πολλές φορές, από το 1875 ως το 1895. Ήθελε μια σύγχρονη Ελλάδα, όπως οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης:

ΈργοΤι άλλαξε
Σιδηρόδρομοιτο δίκτυο απλώθηκε σε Πελοπόννησο, Αττική και Θεσσαλία
Δρόμοι και λιμάνιατα προϊόντα έφταναν πιο γρήγορα στις αγορές
Διώρυγα της Κορίνθουάνοιξε το 1893· τα πλοία δεν χρειαζόταν πια να κάνουν τον γύρο της Πελοποννήσου
Αποξήρανση της Κωπαΐδαςμια λίμνη στη Βοιωτία έγινε καλλιεργήσιμη γη
Ένα πλοίο από ψηλά, μέσα σε ένα στενό κανάλι με γαλαζοπράσινο νερό, ανάμεσα σε δύο πολύ ψηλά, σχεδόν κάθετα βραχώδη τοιχώματα.
Ένα πλοίο περνά τη Διώρυγα της Κορίνθου, όπως φαίνεται από τη γέφυρα. Τα τοιχώματα κόπηκαν σχεδόν κάθετα μέσα στον βράχο. Στο νερό η διώρυγα έχει πλάτος μόνο περίπου 21 μέτρα, γι' αυτό τη χρησιμοποιούν κυρίως μικρότερα πλοία.Φωτογραφία: Sharon Mollerus · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Αντίπαλός του ήταν ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, που υποσχόταν λιγότερους φόρους. Οι δύο εναλλάσσονταν στην εξουσία για πολλά χρόνια.

Από τον Όθωνα στη Διώρυγα

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

Άφιξη του Όθωνα · 1833Ο 17χρονος Όθωνας φτάνει στο Ναύπλιο με την Αντιβασιλεία.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Το 1880 ο βασιλιάς διορίζει πρωθυπουργό έναν πολιτικό που έχει λίγους βουλευτές. Τι θα άλλαζε με την αρχή της δεδηλωμένης;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Πριν από το 1893, ένα καράβι από τον Πειραιά για την Πάτρα έκανε τον γύρο της Πελοποννήσου. Τι άλλαξε η Διώρυγα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Από ποια χώρα καταγόταν ο Όθωνας, ο πρώτος βασιλιάς της Ελλάδας;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Ποια πόλη έγινε πρωτεύουσα της Ελλάδας το 1834;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς πώς ήρθε ο Όθωνας και πώς αποκτήθηκε Σύνταγμα το 1844.
  • Να περιγράφεις τις αλλαγές που έφερε ο Γεώργιος Α΄ και το Σύνταγμα του 1864.
  • Να εξηγείς τι ήταν η αρχή της δεδηλωμένης.
  • Να αναφέρεις τα μεγάλα έργα του Χαρίλαου Τρικούπη και το κόστος τους.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;