Η Γη στο ηλιακό σύστημα

Ένα αστέρι και οκτώ πλανήτες

Ο Ήλιος είναι ένα αστέρι: μια τεράστια σφαίρα από καυτά αέρια, που βγάζει φως και θερμότητα. Γύρω του κινούνται οκτώ πλανήτες, από τον πιο κοντινό στον πιο μακρινό:

Ερμής · Αφροδίτη · Γη · Άρης · Δίας · Κρόνος · Ουρανός · Ποσειδώνας.

Όλοι μαζί, με τα φεγγάρια τους και πολλά μικρότερα σώματα, φτιάχνουν το ηλιακό σύστημα. Η Γη είναι ο τρίτος πλανήτης και απέχει από τον Ήλιο περίπου $150$ εκατομμύρια χιλιόμετρα. Το φως του Ήλιου κάνει περίπου οκτώ λεπτά για να φτάσει ως εδώ.

Πόσο απέχει κάθε πλανήτης από τον Ήλιο, σε εκατομμύρια km

Πηγή: NASA, μέσες αποστάσεις, στρογγυλεμένες. Δες πόσο κοντά είναι μεταξύ τους οι τέσσερις πρώτοι, και πόσο μακριά απλώνονται οι υπόλοιποι.

05001.0001.5002.0002.5003.0003.5004.0004.500581081502287781.4342.8714.495

ΕρμήςΑφροδίτηΓηΆρηςΔίαςΚρόνοςΟυρανόςΠοσειδώνας

Ο πιο μακρινός

Ποσειδώνας

Ο πιο κοντινός

Ερμής

Άθροισμα αποστάσεων

10.122

Από τον πρώτο ως τον τελευταίο

4.437

Οι τέσσερις πρώτοι είναι μικροί και βραχώδεις. Οι τέσσερις τελευταίοι είναι τεράστιοι και φτιαγμένοι κυρίως από αέρια ή πάγους. Ο Πλούτωνας, που παλιότερα μετρούσε ως ένατος πλανήτης, από το $2006$ λέγεται νάνος πλανήτης, γιατί είναι πολύ μικρός.

Η Σελήνη δεν είναι πλανήτης: είναι ο δορυφόρος της Γης και γυρίζει γύρω από αυτήν.

Πώς ξέρουμε ότι η Γη είναι σφαίρα

Οι αρχαίοι Έλληνες το είχαν καταλάβει πολύ πριν από τα διαστημόπλοια:

• Ένα πλοίο που φεύγει δεν μικραίνει απλώς· χάνεται από κάτω προς τα πάνω, πρώτα το σκαρί και τελευταίο το κατάρτι, γιατί η θάλασσα καμπυλώνει.
• Στις εκλείψεις Σελήνης η σκιά της Γης πάνω στη Σελήνη είναι πάντα στρογγυλή. Ο Αριστοτέλης το χρησιμοποίησε ως απόδειξη.
• Ο Ερατοσθένης, τον $3$ο αιώνα π.Χ., μέτρησε τις σκιές σε δύο πόλεις της Αιγύπτου και υπολόγισε πόσο μεγάλη είναι η Γη, με εκπληκτική ακρίβεια.

Σήμερα το βλέπουμε και στις φωτογραφίες από το διάστημα.

Δύο κινήσεις ταυτόχρονα

Η Γη κάνει δύο κινήσεις μαζί, σαν σβούρα που γυρίζει γύρω από ένα τραπέζι.

Περιστροφή. Η Γη γυρίζει γύρω από τον άξονά της, μια νοητή γραμμή από τον Βόρειο στον Νότιο Πόλο. Μια ολόκληρη στροφή κρατάει περίπου $24$ ώρες, δηλαδή μία μέρα. Η μισή Γη που κοιτάζει τον Ήλιο έχει μέρα, η άλλη μισή νύχτα.

Η Γη γυρίζει από τη δύση προς την ανατολή. Γι' αυτό μας φαίνεται ότι ο Ήλιος «ανατέλλει» στα ανατολικά και «δύει» στα δυτικά. Στην πραγματικότητα κινούμαστε εμείς.

Περιφορά. Ταυτόχρονα η Γη κάνει έναν μεγάλο γύρο γύρω από τον Ήλιο. Ένας ολόκληρος γύρος κρατάει περίπου $365$ μέρες και $6$ ώρες, δηλαδή ένα έτος.

Ποια κίνηση το εξηγεί;

Διάλεξε ένα φαινόμενο και μετά την κίνηση που το προκαλεί. Ένα από αυτά θέλει δύο απαντήσεις.

Το φαινόμενο

Μέρα και νύχταΟ Ήλιος ανατέλλει στα ανατολικάΈνα έτος έχει 365 μέρεςΚάθε τέσσερα χρόνια ο Φεβρουάριος έχει 29 μέρεςΌταν εδώ είναι μεσημέρι, στη Νέα Υόρκη είναι πρωίΟι εποχές

Η αιτία

ΠεριστροφήΠεριφοράΚλίση του άξονα

Η αιτία

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση