Τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα του παιδιού
Η Οικουμενική Διακήρυξη του 1948 και η Σύμβαση του 1989 για το παιδί.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξέρεις πότε και γιατί γράφτηκε η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
- Να ξέρεις τι είναι η Σύμβαση του 1989 για τα δικαιώματα του παιδιού και ποιον αφορά.
- Να αναγνωρίζεις ποιο δικαίωμα παραβιάζεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση.
- Να διαβάζεις ένα άρθρο των δύο κειμένων και να το εξηγείς με δικά σου λόγια.
Δικαιώματα για κάθε άνθρωπο
Το Σύνταγμα προστατεύει τα δικαιώματα όσων ζουν στην Ελλάδα. Υπάρχουν όμως δικαιώματα που ανήκουν σε κάθε άνθρωπο, σε όποια χώρα κι αν γεννήθηκε. Τα λέμε ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ιδέα είναι παλιά. Γράφτηκε όμως για όλο τον κόσμο μαζί μόνο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι λαοί είδαν πού οδηγεί η περιφρόνησή τους: σε στρατόπεδα, διωγμούς και εκατομμύρια νεκρούς.
Η Οικουμενική Διακήρυξη του 1948
Στις 10 Δεκεμβρίου 1948, στο Παρίσι, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψήφισε την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Έχει 30 άρθρα. Το πρώτο τα λέει όλα:
Μερικά από τα δικαιώματα που γράφει:
| Άρθρο | Τι λέει, με απλά λόγια |
|---|---|
| 2 | τα δικαιώματα ισχύουν για όλους, χωρίς διακρίσεις: φυλή, χρώμα, φύλο, γλώσσα, θρησκεία, καταγωγή |
| 3 | δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια |
| 4 | καμία δουλεία |
| 19 | ελευθερία γνώμης και έκφρασης |
| 26 | δικαίωμα στην εκπαίδευση· η στοιχειώδης είναι δωρεάν και υποχρεωτική |
Η Διακήρυξη είναι διακήρυξη, όχι νόμος με ποινές. Πάνω της όμως στηρίχτηκαν αργότερα πολλές συμβάσεις, που οι χώρες υπογράφουν και πρέπει να τηρούν.
Η Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού
Τα παιδιά είναι άνθρωποι, άρα έχουν όλα τα παραπάνω δικαιώματα. Χρειάζονται όμως και ειδική προστασία, γιατί εξαρτώνται από τους μεγάλους.
Γι' αυτό στις 20 Νοεμβρίου 1989 ο ΟΗΕ υιοθέτησε τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η Ελλάδα την έκανε νόμο του κράτους με τον νόμο 2101/1992. Η 20ή Νοεμβρίου γιορτάζεται κάθε χρόνο ως Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού.
Τρία πράγματα που αξίζει να ξέρεις:
- Παιδί είναι κάθε άνθρωπος κάτω από 18 ετών (άρθρο 1).
- Είναι σύμβαση, όχι διακήρυξη: οι χώρες που την υπογράφουν δεσμεύονται να την τηρούν.
- Δεν δίνει στα παιδιά μόνο προστασία. Τους δίνει και φωνή: το παιδί έχει δικαίωμα να λέει τη γνώμη του για ό,τι το αφορά (άρθρο 12).
Ας το σκεφτούμε μαζί
Παράδειγμα 1
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη Διακήρυξη του 1948 και στη Σύμβαση του 1989;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
«Αφού έχω δικαίωμα να λέω τη γνώμη μου, μπορώ να λέω ό,τι θέλω για έναν συμμαθητή μου.» Έχει δίκιο αυτός που το λέει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να ξέρεις πότε και γιατί γράφτηκε η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
- Να ξέρεις τι είναι η Σύμβαση του 1989 για τα δικαιώματα του παιδιού και ποιον αφορά.
- Να αναγνωρίζεις ποιο δικαίωμα παραβιάζεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση.
- Να διαβάζεις ένα άρθρο των δύο κειμένων και να το εξηγείς με δικά σου λόγια.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.