Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ηλεκτρισμός — απλά κυκλώματα

Τι πρέπει να ισχύει για να ανάψει η λάμπα.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά Ε΄ Δημοτικού, §6

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις τι πρέπει να ισχύει για να ανάψει μια λάμπα.
  2. Να εξηγείς τι κάνει ο διακόπτης σε ένα κύκλωμα.
  3. Να ξεχωρίζεις σύνδεση σε σειρά από παράλληλη.
  4. Να προβλέπεις τι γίνεται όταν καεί μια λάμπα σε κάθε περίπτωση.

Το ρεύμα χρειάζεται κλειστή διαδρομή

Για να ανάψει μια λάμπα πρέπει να ισχύουν τρία πράγματα ταυτόχρονα:

  1. Υπάρχει πηγή (μπαταρία ή πρίζα).
  2. Υπάρχει συνεχής διαδρομή από τον έναν πόλο ως τον άλλον.
  3. Η διαδρομή είναι από αγώγιμο υλικό.

Αν λείπει έστω ένα, η λάμπα μένει σβηστή.

Πότε ανάβει;

Κλείσε και άνοιξε τον διακόπτη, κόψε το καλώδιο, βγάλε την μπαταρία, άλλαξε το υλικό στο κομμάτι της διαδρομής. Δες τι σταματάει το ρεύμα.

Η λάμπα ανάβει

Από τι είναι αυτό το κομμάτι της διαδρομής;

Από πολύ κοντά, το εσωτερικό μιας λάμπας: ένα λεπτό σύρμα σε σπείρα, κρεμασμένο σε σκούρα στηρίγματα πάνω από μια γυάλινη βάση. Η σπείρα είναι κομμένη στη μέση και η μία άκρη της κρέμεται ελεύθερη.
Το νήμα μιας καμένης λάμπας, από πολύ κοντά. Πρόσεξε το σημείο στη μέση όπου η σπείρα κόπηκε. Εκεί άνοιξε ένα κενό, άρα το κύκλωμα έγινε ανοιχτό. Αυτή η λάμπα δεν θα ξανανάψει, όσο καλή κι αν είναι η πηγή.Φωτογραφία: TeWeBs · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Αγωγοί και μονωτές, ξανά

Το κύκλωμα θέλει και τα δύο:

  • Αγωγοί (μέταλλα, αλλά και ο γραφίτης στη μύτη του μολυβιού) — φτιάχνουν τη διαδρομή.
  • Μονωτές (πλαστικό, ξύλο, αέρας) — κρατάνε το ρεύμα στη διαδρομή.

Σε σειρά ή παράλληλα;

Δύο λάμπες μπορούν να συνδεθούν με δύο τρόπους — και η διαφορά φαίνεται αμέσως όταν κάτι πάει στραβά.

Σε σειράΠαράλληλα
Διαδρομέςμία για όλεςμία για την καθεμία
Αν καεί μίασβήνουν όλεςοι άλλες μένουν αναμμένες
Φωτεινότηταμοιράζονται την πηγή, πιο αχνέςκάθε μία κανονικά

Δύο λάμπες, δύο τρόποι

Άλλαξε από σειρά σε παράλληλη σύνδεση και ξεβίδωσε τη δεύτερη λάμπα. Δες πότε σβήνει και η πρώτη.

Η πρώτη λάμπα ανάβειΣε σειρά, η μία διαδρομή περνάει και από τις δύο λάμπες.Μοιράζονται την πηγή, γι' αυτό φέγγουν πιο αχνά.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Μια λάμπα δεν ανάβει. Τι ελέγχεις, και με ποια σειρά;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Δύο λάμπες σε σειρά. Ξεβιδώνεις τη μία. Τι γίνεται στην άλλη;

Κύκλωμα με μια μπαταρία και δύο λάμπες συνδεδεμένες σε σειρά.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί ένα ξύλινο κομμάτι στη θέση καλωδίου δεν δουλεύει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι χρειάζεται οπωσδήποτε για να ανάψει μια λάμπα;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Πώς λέγεται ένα κύκλωμα που η διαδρομή του είναι κομμένη κάπου;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις τι πρέπει να ισχύει για να ανάψει μια λάμπα.
  • Να εξηγείς τι κάνει ο διακόπτης σε ένα κύκλωμα.
  • Να ξεχωρίζεις σύνδεση σε σειρά από παράλληλη.
  • Να προβλέπεις τι γίνεται όταν καεί μια λάμπα σε κάθε περίπτωση.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;