Υλικά και οι ιδιότητές τους
Γιατί διαλέγουμε ξύλο για το ένα και μέταλλο για το άλλο.
15 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ονομάζεις ιδιότητες υλικών: σκληρότητα, διαφάνεια, αγωγιμότητα, ελαστικότητα.
- Να εξηγείς γιατί κάθε αντικείμενο φτιάχνεται από το υλικό που φτιάχνεται.
- Να ξεχωρίζεις το υλικό από το αντικείμενο.
- Να διαλέγεις υλικό με βάση τη δουλειά που πρέπει να κάνει.
Υλικό και αντικείμενο δεν είναι το ίδιο
Ένα κουτάλι είναι αντικείμενο. Το μέταλλο είναι υλικό.
Το ίδιο αντικείμενο μπορεί να γίνει από πολλά υλικά — κουτάλι μεταλλικό, ξύλινο, πλαστικό. Και το ίδιο υλικό γίνεται πολλά αντικείμενα.
Η ερώτηση της φυσικής είναι: γιατί διάλεξαν αυτό το υλικό;
Οι ιδιότητες που μετράνε
| Ιδιότητα | Τι σημαίνει | Πού χρειάζεται |
|---|---|---|
| Σκληρότητα | δεν χαράζεται, δεν παραμορφώνεται | εργαλεία, πάγκος κουζίνας |
| Διαφάνεια | περνάει το φως | παράθυρο, γυαλιά |
| Αγωγιμότητα θερμότητας | περνάει η ζέστη | κατσαρόλα (ναι), χερούλι (όχι) |
| Αγωγιμότητα ηλεκτρισμού | περνάει το ρεύμα | καλώδιο (ναι), μόνωση (όχι) |
| Ελαστικότητα | τεντώνει και επανέρχεται | λάστιχο, ελατήριο |
| Αδιαβροχία | δεν περνάει το νερό | αδιάβροχο, μπότες |
Αγωγοί και μονωτές
Δύο λέξεις που θα συναντάς συνέχεια:
- Αγωγός — αφήνει να περάσει (θερμότητα ή ρεύμα). Τα μέταλλα.
- Μονωτής — δεν αφήνει. Πλαστικό, ξύλο, γυαλί, αέρας.

Πολλά υλικά μαζί
Κοίτα ένα ποδήλατο: μεταλλικός σκελετός (γερός), λαστιχένια λάστιχα (ελαστικά), πλαστικές λαβές (δεν γλιστράνε), γυάλινος καθρέφτης.
Κάθε κομμάτι έχει άλλη δουλειά, άρα άλλο υλικό. Αυτό ισχύει σχεδόν σε κάθε αντικείμενο γύρω σου.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γιατί τα τζάμια του αυτοκινήτου είναι γυάλινα και όχι πλαστικά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι πρέπει να κάνει το τζάμι; Να αφήνει να βλέπεις, να αντέχει τον αέρα, να μη χαράζεται.
Και τα δύο υλικά είναι διαφανή. Άρα η διαφάνεια δεν αποφασίζει.
Το γυαλί είναι πολύ σκληρότερο: δεν χαράζεται από σκόνη και υαλοκαθαριστήρες.
Το πλαστικό θα γέμιζε γρατζουνιές και θα θόλωνε πολύ πιο γρήγορα. Η ιδιότητα που αποφασίζει είναι η σκληρότητα.
Παράδειγμα 2
Γιατί το αδιάβροχο δεν είναι από βαμβάκι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η δουλειά του: να μην περνάει το νερό.
Το βαμβάκι απορροφά νερό — γι' αυτό φτιάχνουμε πετσέτες από βαμβάκι.
Η ίδια ιδιότητα που κάνει το βαμβάκι τέλειο για πετσέτα το κάνει άχρηστο για αδιάβροχο.
Χρειάζεται υλικό που απωθεί το νερό: πλαστικό ή ειδικό συνθετικό ύφασμα.
Παράδειγμα 3
Ένα κατσαβίδι έχει μεταλλική μύτη και πλαστική λαβή. Γιατί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μύτη: πρέπει να είναι σκληρή για να γυρίζει τη βίδα χωρίς να στραβώνει. Το μέταλλο είναι σκληρό.
Λαβή: την κρατάς εσύ. Αν αγγίξεις καλώδιο με ρεύμα, το μέταλλο θα το περνούσε στο χέρι σου.
Το πλαστικό είναι μονωτής — σταματάει το ρεύμα.
Δύο κομμάτια, δύο διαφορετικές δουλειές, δύο υλικά.
Ένα κατσαβίδι ολόκληρο από πλαστικό θα έσπαγε· ολόκληρο από μέταλλο θα ήταν επικίνδυνο.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ποια ιδιότητα χρειάζονται οι μπότες της βροχής;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να ονομάζεις ιδιότητες υλικών: σκληρότητα, διαφάνεια, αγωγιμότητα, ελαστικότητα.
- Να εξηγείς γιατί κάθε αντικείμενο φτιάχνεται από το υλικό που φτιάχνεται.
- Να ξεχωρίζεις το υλικό από το αντικείμενο.
- Να διαλέγεις υλικό με βάση τη δουλειά που πρέπει να κάνει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.