Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κλάσματα: πάνω από τη μονάδα και ως πηλίκο

Το 7/4 είναι περισσότερο από ένα ολόκληρο, και τα 3/4 είναι το 3 μοιρασμένο στα 4.

18 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §3.13, 3.14, 3.15

Θα μάθεις να

  1. Να λες τι δείχνει ο αριθμητής και τι ο παρονομαστής ενός κλάσματος.
  2. Να αναγνωρίζεις πότε ένα κλάσμα είναι μικρότερο, ίσο ή μεγαλύτερο από τη μονάδα.
  3. Να μετατρέπεις κλάσμα σε μεικτό αριθμό και μεικτό αριθμό σε κλάσμα.
  4. Να γράφεις μια διαίρεση ως κλάσμα και ένα κλάσμα ως δεκαδικό, με διαίρεση.

Τι λέει κάθε όρος

34\frac{3}{4}

Το κλάσμα έχει δύο όρους, χωρισμένους με τη γραμμή κλάσματος:

  • ο παρονομαστής (44) λέει σε πόσα ίσα κομμάτια κόψαμε το ολόκληρο·
  • ο αριθμητής (33) λέει πόσα από αυτά τα κομμάτια παίρνουμε.

Το ολόκληρο λέγεται ακέραιη μονάδα. Και όταν παίρνεις όλα τα κομμάτια, έχεις πάλι ολόκληρη τη μονάδα:

44=77=1515=1\frac{4}{4} = \frac{7}{7} = \frac{15}{15} = 1

Ένα κλάσμα δεν είναι δύο αριθμοί στοιβαγμένοι. Είναι ένας αριθμός, με τη θέση του στην αριθμογραμμή: το 34\frac{3}{4} κάθεται ανάμεσα στο 00 και στο 11, τρία τέταρτα του δρόμου.

Αριθμογραμμή από το 0 ως το 1, κομμένη σε τέταρτα, με σημειωμένο το σημείο 3/4.01424341

Όταν παίρνεις περισσότερα κομμάτια απ' όσα έχει ένα ολόκληρο

Κόβεις πίτσες σε τέταρτα και σερβίρεις επτά κομμάτια. Αυτό γράφεται

74\frac{7}{4}

Μια πίτσα όμως έχει μόνο τέσσερα τέταρτα. Τα επτά κομμάτια είναι μία ολόκληρη πίτσα και άλλα τρία τέταρτα από μια δεύτερη:

74=44+34=1+34=134\frac{7}{4} = \frac{4}{4} + \frac{3}{4} = 1 + \frac{3}{4} = 1\frac{3}{4}

Το 1341\frac{3}{4} λέγεται μεικτός αριθμός: ένας ακέραιος και ένα κλάσμα μαζί. Διαβάζεται «ένα και τρία τέταρτα».

Αριθμογραμμή από το 0 ως το 2, κομμένη σε τέταρτα, με σημειωμένο το σημείο 7/4, τρία τέταρτα μετά το 1.014243415464742

Και ανάποδα: από μεικτό σε κλάσμα

2132\frac{1}{3} σημαίνει δύο ολόκληρα και ένα τρίτο. Κάθε ολόκληρο έχει τρία τρίτα, άρα τα δύο ολόκληρα είναι έξι τρίτα. Με το ένα που περισσεύει:

213=63+13=732\frac{1}{3} = \frac{6}{3} + \frac{1}{3} = \frac{7}{3}

Σύντομα: ακέραιος επί παρονομαστή, συν αριθμητή. Ο παρονομαστής μένει ίδιος.

Το κλάσμα είναι μια διαίρεση

Τρεις σοκολάτες, τέσσερα παιδιά, και θέλεις να τις μοιράσεις εξίσου. Κανένα παιδί δεν μπορεί να πάρει ολόκληρη σοκολάτα, γιατί δεν φτάνουν.

Κόβεις λοιπόν κάθε σοκολάτα σε τέσσερα. Γίνονται 1212 τέταρτα, και κάθε παιδί παίρνει 33 από αυτά: τα 34\frac{3}{4} μιας σοκολάτας.

3:4=343 : 4 = \frac{3}{4}

Αν οι σοκολάτες ήταν επτά, κάθε παιδί θα έπαιρνε μία ολόκληρη και θα περίσσευαν τρεις. Δοκίμασέ το:

Μοίρασε τις σοκολάτες

Ξεκίνα με 7 σοκολάτες σε 4 παιδιά. Κάθε παιδί παίρνει τις ολόκληρες, και ό,τι περισσεύει κόβεται σε τέταρτα. Άλλαξε μετά τους αριθμούς και δες πότε περισσεύει κάτι.

περισσεύουν και κόβονται

7 : 4 = 1 (περισσεύουν και κόβονται 3)Ολόκληρες στο καθένα 1

Σοκολάτες

7

Παιδιά

4

Οι τρεις που περίσσεψαν μοιράζονται όπως πριν: 34\frac{3}{4} στο κάθε παιδί. Άρα το καθένα παίρνει 1341\frac{3}{4}, δηλαδή 74\frac{7}{4}, όσο λέει και η διαίρεση 7:47 : 4.

Από κλάσμα σε δεκαδικό

Αφού το κλάσμα είναι διαίρεση, μπορείς απλώς να την κάνεις:

34=3:4=0,7592=9:2=4,5310=0,3\frac{3}{4} = 3 : 4 = 0{,}75 \qquad \frac{9}{2} = 9 : 2 = 4{,}5 \qquad \frac{3}{10} = 0{,}3

Και κάθε φυσικός αριθμός είναι κι αυτός κλάσμα: 5=5:1=515 = 5 : 1 = \frac{5}{1}, αλλά και 102\frac{10}{2} ή 153\frac{15}{3}.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε το 23/5 ως μεικτό αριθμό.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γράψε το 3 2/5 ως κλάσμα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Πέντε φίλοι μοιράζονται εξίσου 8 πίτες. Πόση πίτα παίρνει ο καθένας;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Στο κλάσμα 58\frac{5}{8}, τι δείχνει το 88;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Γράψε το 136\frac{13}{6} ως μεικτό αριθμό.

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να λες τι δείχνει ο αριθμητής και τι ο παρονομαστής ενός κλάσματος.
  • Να αναγνωρίζεις πότε ένα κλάσμα είναι μικρότερο, ίσο ή μεγαλύτερο από τη μονάδα.
  • Να μετατρέπεις κλάσμα σε μεικτό αριθμό και μεικτό αριθμό σε κλάσμα.
  • Να γράφεις μια διαίρεση ως κλάσμα και ένα κλάσμα ως δεκαδικό, με διαίρεση.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;