Κλάσματα: πάνω από τη μονάδα και ως πηλίκο
Το 7/4 είναι περισσότερο από ένα ολόκληρο, και τα 3/4 είναι το 3 μοιρασμένο στα 4.
18 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §3.13, 3.14, 3.15
Θα μάθεις να
- Να λες τι δείχνει ο αριθμητής και τι ο παρονομαστής ενός κλάσματος.
- Να αναγνωρίζεις πότε ένα κλάσμα είναι μικρότερο, ίσο ή μεγαλύτερο από τη μονάδα.
- Να μετατρέπεις κλάσμα σε μεικτό αριθμό και μεικτό αριθμό σε κλάσμα.
- Να γράφεις μια διαίρεση ως κλάσμα και ένα κλάσμα ως δεκαδικό, με διαίρεση.
Τι λέει κάθε όρος
Το κλάσμα έχει δύο όρους, χωρισμένους με τη γραμμή κλάσματος:
- ο παρονομαστής () λέει σε πόσα ίσα κομμάτια κόψαμε το ολόκληρο·
- ο αριθμητής () λέει πόσα από αυτά τα κομμάτια παίρνουμε.
Το ολόκληρο λέγεται ακέραιη μονάδα. Και όταν παίρνεις όλα τα κομμάτια, έχεις πάλι ολόκληρη τη μονάδα:
Ένα κλάσμα δεν είναι δύο αριθμοί στοιβαγμένοι. Είναι ένας αριθμός, με τη θέση του στην αριθμογραμμή: το κάθεται ανάμεσα στο και στο , τρία τέταρτα του δρόμου.
Όταν παίρνεις περισσότερα κομμάτια απ' όσα έχει ένα ολόκληρο
Κόβεις πίτσες σε τέταρτα και σερβίρεις επτά κομμάτια. Αυτό γράφεται
Μια πίτσα όμως έχει μόνο τέσσερα τέταρτα. Τα επτά κομμάτια είναι μία ολόκληρη πίτσα και άλλα τρία τέταρτα από μια δεύτερη:
Το λέγεται μεικτός αριθμός: ένας ακέραιος και ένα κλάσμα μαζί. Διαβάζεται «ένα και τρία τέταρτα».
Και ανάποδα: από μεικτό σε κλάσμα
σημαίνει δύο ολόκληρα και ένα τρίτο. Κάθε ολόκληρο έχει τρία τρίτα, άρα τα δύο ολόκληρα είναι έξι τρίτα. Με το ένα που περισσεύει:
Σύντομα: ακέραιος επί παρονομαστή, συν αριθμητή. Ο παρονομαστής μένει ίδιος.
Το κλάσμα είναι μια διαίρεση
Τρεις σοκολάτες, τέσσερα παιδιά, και θέλεις να τις μοιράσεις εξίσου. Κανένα παιδί δεν μπορεί να πάρει ολόκληρη σοκολάτα, γιατί δεν φτάνουν.
Κόβεις λοιπόν κάθε σοκολάτα σε τέσσερα. Γίνονται τέταρτα, και κάθε παιδί παίρνει από αυτά: τα μιας σοκολάτας.
Αν οι σοκολάτες ήταν επτά, κάθε παιδί θα έπαιρνε μία ολόκληρη και θα περίσσευαν τρεις. Δοκίμασέ το:
Οι τρεις που περίσσεψαν μοιράζονται όπως πριν: στο κάθε παιδί. Άρα το καθένα παίρνει , δηλαδή , όσο λέει και η διαίρεση .
Από κλάσμα σε δεκαδικό
Αφού το κλάσμα είναι διαίρεση, μπορείς απλώς να την κάνεις:
Και κάθε φυσικός αριθμός είναι κι αυτός κλάσμα: , αλλά και ή .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γράψε το 23/5 ως μεικτό αριθμό.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το κλάσμα είναι η διαίρεση .
Πόσες πεντάδες χωράνε στο ; Τέσσερις, γιατί . Περισσεύουν .
Πηλίκο , υπόλοιπο , διαιρέτης :
Έλεγχος: ✓
Παράδειγμα 2
Γράψε το 3 2/5 ως κλάσμα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κάθε ολόκληρο έχει πέμπτα. Τα τρία ολόκληρα έχουν πέμπτα.
Προσθέτω τα πέμπτα που περισσεύουν: .
Ο παρονομαστής έμεινε : τα κομμάτια δεν άλλαξαν μέγεθος, απλώς τα μέτρησα όλα μαζί.
Παράδειγμα 3
Πέντε φίλοι μοιράζονται εξίσου 8 πίτες. Πόση πίτα παίρνει ο καθένας;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μοιράζω πίτες σε φίλους: .
Ο αριθμητής είναι μεγαλύτερος από τον παρονομαστή, άρα ο καθένας παίρνει περισσότερο από μία πίτα.
με υπόλοιπο , άρα .
Ο καθένας παίρνει μία ολόκληρη πίτα και τα μιας άλλης. Ως δεκαδικός: πίτες.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Γράψε το ως μεικτό αριθμό.
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να λες τι δείχνει ο αριθμητής και τι ο παρονομαστής ενός κλάσματος.
- Να αναγνωρίζεις πότε ένα κλάσμα είναι μικρότερο, ίσο ή μεγαλύτερο από τη μονάδα.
- Να μετατρέπεις κλάσμα σε μεικτό αριθμό και μεικτό αριθμό σε κλάσμα.
- Να γράφεις μια διαίρεση ως κλάσμα και ένα κλάσμα ως δεκαδικό, με διαίρεση.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.