Η είδηση
Ποιος, τι, πού, πότε, πώς, γιατί — με το πιο σημαντικό πρώτο.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τα μέρη μιας είδησης: τίτλο, υπότιτλο, πρώτη παράγραφο, κυρίως θέμα.
- Να βρίσκεις στην πρώτη παράγραφο τις απαντήσεις στα ποιος, τι, πού, πότε, πώς, γιατί.
- Να βάζεις τις πληροφορίες σε σειρά ανεστραμμένης πυραμίδας, με το πιο σημαντικό πρώτο.
- Να γράφεις με ουδέτερο τόνο, στο τρίτο πρόσωπο, με τα λόγια των μαρτύρων σε εισαγωγικά.
Κάτι έγινε, και πρέπει να το μάθουν όλοι
Η είδηση είναι ένα σύντομο κείμενο που μας πληροφορεί για κάτι αληθινό που έγινε πρόσφατα. Τη διαβάζουμε σε εφημερίδες και σε ειδησεογραφικές σελίδες στο διαδίκτυο, την ακούμε στο ραδιόφωνο. Και το σχολείο σου μπορεί να έχει τη δική του εφημερίδα.
Η είδηση δεν είναι ιστορία που αρχίζει από την αρχή. Είναι κείμενο που θέλει να σε ενημερώσει γρήγορα. Δες πώς είναι φτιαγμένη.
Μαθητές έσωσαν θαλάσσια χελώνα
Ήταν μπλεγμένη σε ένα πεταμένο δίχτυ και θα επιστρέψει σύντομα στη θάλασσα
Είκοσι μαθητές της Ε΄ τάξης του τοπικού δημοτικού σχολείου έσωσαν χθες το πρωί μια θαλάσσια χελώνα στην παραλία Άσπρη Άμμος. Η χελώνα είχε μπλεχτεί σε ένα πεταμένο δίχτυ και δεν μπορούσε να κολυμπήσει. Τα παιδιά, που καθάριζαν την παραλία με τη δασκάλα τους, την εντόπισαν στα ρηχά και ειδοποίησαν αμέσως μια κτηνίατρο της περιοχής.
Η κτηνίατρος Ελπίδα Σταυροπούλου έφτασε σε μισή ώρα. Έκοψε προσεκτικά το δίχτυ και εξέτασε το ζώο. Η χελώνα είχε μια μικρή πληγή στο ένα της πτερύγιο. «Τα παιδιά έκαναν ακριβώς ό,τι έπρεπε. Δεν την τράβηξαν και δεν προσπάθησαν να την ελευθερώσουν μόνα τους», δήλωσε.
Πρόκειται για χελώνα καρέτα καρέτα, με μήκος περίπου 70 εκατοστά. «Στην αρχή νομίσαμε ότι ήταν μια μεγάλη πέτρα», είπε η εντεκάχρονη Νεφέλη, που την είδε πρώτη.
Η χελώνα θα μείνει λίγες μέρες υπό παρακολούθηση και ύστερα θα αφεθεί ξανά στη θάλασσα. Οι μαθητές ετοιμάζουν αφίσες για τους λουόμενους με τίτλο «Τα δίχτυα ανήκουν στον κάδο».
Τα μέρη της είδησης
| Μέρος | Τι κάνει | Στην είδηση για τη χελώνα |
|---|---|---|
| Τίτλος | λέει με λίγες λέξεις το πιο σημαντικό | Μαθητές έσωσαν θαλάσσια χελώνα |
| Υπότιτλος | προσθέτει μία ή δύο πληροφορίες | ήταν μπλεγμένη σε δίχτυ, θα επιστρέψει στη θάλασσα |
| Πρώτη παράγραφος | λέει όλα τα βασικά του γεγονότος | οι μαθητές, η χελώνα, η παραλία, χθες το πρωί |
| Κυρίως θέμα | δίνει λεπτομέρειες και τα λόγια όσων ήταν εκεί | η κτηνίατρος, η πληγή, η Νεφέλη, οι αφίσες |
Ο τίτλος της είδησης είναι πληροφορία, όχι αίνιγμα. Ο αναγνώστης που διαβάζει μόνο τον τίτλο πρέπει να ξέρει ήδη τι έγινε.
Οι έξι ερωτήσεις
Η πρώτη παράγραφος είναι η πιο σημαντική της είδησης. Απαντάει σε έξι ερωτήσεις.
| Ερώτηση | Στην πρώτη παράγραφο |
|---|---|
| Ποιος; | είκοσι μαθητές της Ε΄ τάξης |
| Τι; | έσωσαν μια θαλάσσια χελώνα |
| Πού; | στην παραλία Άσπρη Άμμος |
| Πότε; | χθες το πρωί |
| Πώς; | την εντόπισαν στα ρηχά και ειδοποίησαν μια κτηνίατρο |
| Γιατί; | η χελώνα ήταν μπλεγμένη σε δίχτυ και δεν μπορούσε να κολυμπήσει |
Αυτή η σειρά λέγεται ανεστραμμένη πυραμίδα: η πυραμίδα γυρισμένη ανάποδα, με τη φαρδιά βάση επάνω.
| Θέση | Τι μπαίνει εκεί |
|---|---|
| Επάνω, το πιο φαρδύ | τα βασικά: οι απαντήσεις στις έξι ερωτήσεις |
| Στη μέση | λεπτομέρειες και λόγια μαρτύρων |
| Κάτω, το πιο στενό | ό,τι είναι καλό να ξέρεις, αλλά όχι απαραίτητο |
Γιατί έτσι; Πολλοί αναγνώστες διαβάζουν μόνο την αρχή. Ό,τι κι αν διαβάσουν, μαθαίνουν τα σημαντικά. Και όταν η εφημερίδα δεν έχει χώρο, κόβει την είδηση από το τέλος, χωρίς να χαθεί τίποτα βασικό.
Παράδειγμα 1
Βρες τις απαντήσεις στις έξι ερωτήσεις: «Περισσότερα από 300 βιβλία άλλαξαν χέρια την Κυριακή το απόγευμα στην αυλή του 2ου Δημοτικού Σχολείου, στο πρώτο παζάρι ανταλλαγής βιβλίων της χρονιάς. Οι μαθητές έφεραν βιβλία που είχαν διαβάσει και τα άλλαξαν με άλλα, για να έχουν καινούρια διαβάσματα το καλοκαίρι.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο τόνος της είδησης
Η είδηση λέει τι έγινε, όχι τι νιώθει αυτός που τη γράφει. Γι' αυτό γράφεται στο τρίτο πρόσωπο, χωρίς «εγώ» και «εμείς», και χωρίς λέξεις που κρίνουν, όπως «απίστευτο», «φοβερό», «τέλειο».
| Όχι έτσι | Αλλά έτσι |
|---|---|
| Χθες ζήσαμε κάτι απίστευτο! | Χθες το πρωί μαθητές έσωσαν μια χελώνα. |
| Η κτηνίατρος ήταν φοβερή. | Η κτηνίατρος έκοψε το δίχτυ και εξέτασε το ζώο. |
| Εγώ πιστεύω ότι τα δίχτυα είναι επικίνδυνα. | «Τα πεταμένα δίχτυα είναι παγίδα για τις χελώνες», είπε η κτηνίατρος. |
Η τελευταία γραμμή δείχνει κάτι σημαντικό. Τα συναισθήματα και οι γνώμες μπορούν να μπουν σε μια είδηση, αλλά μόνο ως λόγια κάποιου άλλου, σε εισαγωγικά.
Από το ημερολόγιο στην είδηση
Παράδειγμα 2
Κάνε το κείμενο πρώτη παράγραφο είδησης: «Την Τετάρτη ήρθαμε στο σχολείο όπως πάντα. Στο διάλειμμα παίξαμε μπάλα. Μετά είχαμε Μαθηματικά. Στις 11 χτύπησε ο συναγερμός και βγήκαμε όλοι στην αυλή με τη σειρά, όπως έχουμε μάθει. Ήταν άσκηση σεισμού. Σε τρία λεπτά ήμασταν όλοι έξω.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τα μέρη μιας είδησης: τίτλο, υπότιτλο, πρώτη παράγραφο, κυρίως θέμα.
- Να βρίσκεις στην πρώτη παράγραφο τις απαντήσεις στα ποιος, τι, πού, πότε, πώς, γιατί.
- Να βάζεις τις πληροφορίες σε σειρά ανεστραμμένης πυραμίδας, με το πιο σημαντικό πρώτο.
- Να γράφεις με ουδέτερο τόνο, στο τρίτο πρόσωπο, με τα λόγια των μαρτύρων σε εισαγωγικά.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.