Αλγόριθμοι στην καθημερινή ζωή
Μια συνταγή, ένα δρομολόγιο, οι οδηγίες ενός παιχνιδιού: όλα αλγόριθμοι.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι αλγόριθμος: σαφή βήματα, με σωστή σειρά, που κάποτε τελειώνουν.
- Να αναγνωρίζεις αλγορίθμους στην καθημερινή ζωή, όπως μια συνταγή ή οδηγίες διαδρομής.
- Να βρίσκεις τι λείπει ή τι είναι ασαφές σε μια σειρά οδηγιών.
- Να γράφεις ένα μικρό πρόγραμμα με εντολές κίνησης για να φτάσει ένα ρομπότ στον στόχο.
Τι είναι αλγόριθμος
Κάθε πρωί ακολουθείς, χωρίς να το σκέφτεσαι, μια σειρά από βήματα: ξυπνάς, πλένεσαι, ντύνεσαι, τρως πρωινό, παίρνεις την τσάντα, φεύγεις για το σχολείο.
Μια τέτοια σειρά από βήματα, που λύνει ένα πρόβλημα ή κάνει μια δουλειά, λέγεται αλγόριθμος. Για να είναι όμως αλγόριθμος, πρέπει να έχει τρία πράγματα:
- Σαφή βήματα. Κάθε βήμα λέει ακριβώς τι να κάνεις, χωρίς να χρειάζεται να μαντέψεις.
- Σωστή σειρά. Τα βήματα γίνονται το ένα μετά το άλλο, με συγκεκριμένη σειρά. Αν την αλλάξεις, μπορεί να βγει άλλο αποτέλεσμα.
- Τέλος. Κάποια στιγμή τα βήματα τελειώνουν και η δουλειά έχει γίνει.
Αλγόριθμοι γύρω σου
Δεν χρειάζεται υπολογιστής για να συναντήσεις αλγόριθμο.
| Καθημερινό παράδειγμα | Τα βήματα | Τι βγαίνει στο τέλος |
|---|---|---|
| συνταγή για τηγανίτες | ανακάτεψε, ζέστανε το τηγάνι, ρίξε μια κουταλιά, γύρισε… | τηγανίτες |
| οδηγίες διαδρομής | βγες από την πόρτα, στρίψε δεξιά, προχώρα δύο τετράγωνα… | φτάνεις στον φούρνο |
| οδηγίες ενός παιχνιδιού | ρίξε το ζάρι, προχώρα τόσα τετράγωνα, δώσε σειρά στον επόμενο… | ένας νικητής |
| συναρμολόγηση ενός επίπλου | βίδωσε το κομμάτι Α στο Β, μετά πρόσθεσε το ράφι… | μια βιβλιοθήκη |
Σε όλα η σειρά μετράει. Αν ρίξεις τη ζύμη πριν ζεσταθεί το τηγάνι, οι τηγανίτες κολλάνε. Αν στρίψεις αριστερά αντί για δεξιά, πας αλλού.
Ο υπολογιστής δεν μαντεύει
Αν πεις σε έναν φίλο «φτιάξε μου ένα σάντουιτς», θα τα καταφέρει. Ξέρει ότι πρέπει πρώτα να ανοίξει τη σακούλα με το ψωμί, ότι το τυρί μπαίνει ανάμεσα στις φέτες και όχι από πάνω, ότι το μαχαίρι το πιάνεις από τη λαβή.
Ένα ρομπότ δεν ξέρει τίποτα από αυτά. Πρέπει να του τα πεις όλα, ένα ένα, με τη σειρά. Αυτό ακριβώς κάνει ένας προγραμματιστής: γράφει αλγορίθμους σε μια γλώσσα που καταλαβαίνει ο υπολογιστής. Ο αλγόριθμος γραμμένος για υπολογιστή λέγεται πρόγραμμα.
Δοκίμασε τώρα εσύ. Το ρομπότ καταλαβαίνει μόνο τέσσερις εντολές: ένα τετράγωνο πάνω, κάτω, αριστερά ή δεξιά. Τα μαύρα τετράγωνα είναι τοίχοι.
Πρόσεξε: το ρομπότ δεν προσπαθεί να φτάσει στο αστέρι. Δεν ξέρει καν ότι υπάρχει αστέρι. Απλώς εκτελεί τις εντολές σου μία μία. Αν το πρόγραμμα είναι σωστό, φτάνει. Αν έχει λάθος, το λάθος είναι στο πρόγραμμα — όχι στο ρομπότ.
Βρες το λάθος
Εδώ κάποιος έγραψε ήδη ένα πρόγραμμα: τέσσερις φορές «Δεξιά». Φαίνεται λογικό, αφού το αστέρι είναι ευθεία δεξιά. Πάτα «Τρέξε» και δες τι γίνεται. Μετά διόρθωσέ το.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Τι δεν πάει καλά σε αυτές τις οδηγίες για ένα φλιτζάνι τσάι; «Πιες το τσάι. Βάλε νερό στο μπρίκι. Ρίξε το φακελάκι στο φλιτζάνι. Βράσε το νερό.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ελέγχουμε πρώτα αν λείπει κάποιο βήμα. Λείπει το πιο σημαντικό: κανείς δεν είπε να ρίξεις το ζεστό νερό στο φλιτζάνι.
Μετά ελέγχουμε τη σειρά. Το «Πιες το τσάι» είναι πρώτο — πριν καν υπάρξει τσάι.
Γράφουμε τα βήματα με σωστή σειρά και προσθέτουμε ό,τι έλειπε:
- Βάλε νερό στο μπρίκι.
- Βράσε το νερό.
- Ρίξε το φακελάκι στο φλιτζάνι.
- Ρίξε το ζεστό νερό στο φλιτζάνι.
- Περίμενε τρία λεπτά και βγάλε το φακελάκι.
- Πιες το τσάι.
Τώρα τα βήματα είναι σαφή, έχουν σωστή σειρά και τελειώνουν. Είναι αλγόριθμος.
Πρόσεξε το βήμα 5: το «περίμενε τρία λεπτά» λέει πότε σταματάς. Ένα σκέτο «περίμενε» θα ήταν ασαφές.
Παράδειγμα 2
Ένας φίλος σού δίνει οδηγίες για το σπίτι του: «Προχώρα λίγο και στρίψε στο μαγαζί.» Γιατί δεν είναι καλός αλγόριθμος, και πώς διορθώνεται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το «λίγο» είναι ασαφές. Πόσο είναι λίγο; Δέκα μέτρα; Ένα τετράγωνο;
Το «στο μαγαζί» είναι ασαφές. Ποιο μαγαζί; Μπορεί να είναι πέντε στον δρόμο.
Το «στρίψε» δεν λέει προς τα πού. Δεξιά ή αριστερά;
Μια σαφής μορφή: «Βγες από το σχολείο και στρίψε δεξιά. Προχώρα δύο τετράγωνα. Στο φαρμακείο στρίψε αριστερά. Το σπίτι είναι το τρίτο στα δεξιά σου.»
Κάθε βήμα λέει τώρα ακριβώς τι να κάνεις. Κάποιος που δεν έχει έρθει ποτέ θα φτάσει χωρίς να μαντέψει τίποτα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Γράψε τα τρία χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας αλγόριθμος.
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι αλγόριθμος: σαφή βήματα, με σωστή σειρά, που κάποτε τελειώνουν.
- Να αναγνωρίζεις αλγορίθμους στην καθημερινή ζωή, όπως μια συνταγή ή οδηγίες διαδρομής.
- Να βρίσκεις τι λείπει ή τι είναι ασαφές σε μια σειρά οδηγιών.
- Να γράφεις ένα μικρό πρόγραμμα με εντολές κίνησης για να φτάσει ένα ρομπότ στον στόχο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.