Ο Μέγας Κωνσταντίνος και η Κωνσταντινούπολη

Μια αυτοκρατορία σε κρίση

Τον 3ο αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία απλωνόταν από τη Βρετανία ως τη Συρία και από τον Δούναβη ως την Αίγυπτο. Ήταν τεράστια — και γι' αυτό δύσκολη στη διοίκηση.

Τρία προβλήματα τη βάραιναν:

• Επιδρομές στα σύνορα. Στον βορρά, πέρα από τον Ρήνο και τον Δούναβη, πίεζαν γερμανικά φύλα, όπως οι Γότθοι. Στην ανατολή, οι Πέρσες.
• Εμφύλιοι πόλεμοι. Στρατηγοί ανακήρυσσαν τον εαυτό τους αυτοκράτορα και πολεμούσαν μεταξύ τους. Μέσα σε λίγες δεκαετίες άλλαξαν δεκάδες αυτοκράτορες.
• Οικονομική δυσκολία. Το εμπόριο έπεσε, οι φόροι αυξήθηκαν και τα νομίσματα έχαναν την αξία τους.

Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός (284–305) προσπάθησε να βάλει τάξη: μοίρασε τη διοίκηση σε τέσσερις άρχοντες, δύο στην Ανατολή και δύο στη Δύση. Μετά από αυτόν όμως οι άρχοντες ξαναπολέμησαν για την εξουσία.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος

Από αυτούς τους αγώνες βγήκε νικητής ο Κωνσταντίνος. Ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 306, νίκησε τους αντιπάλους του στη Δύση το 312 και το 324 έμεινε μόνος αυτοκράτορας όλης της αυτοκρατορίας.

Οι μεταγενέστεροι τον ονόμασαν Μέγα για δύο μεγάλες αποφάσεις του:

1. Έδωσε ελευθερία στους χριστιανούς (θα το δεις στο επόμενο μάθημα).
2. Έχτισε μια νέα πρωτεύουσα στην Ανατολή.

Από την κρίση στη νέα πρωτεύουσα

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

ΔιοκλητιανόςΚωνσταντίνος αυτοκράτοραςΝίκη στη ΡώμηΜόνος αυτοκράτοραςΕγκαίνιαΘάνατος Κωνσταντίνου

Διοκλητιανός · 284 μ.Χ.Γίνεται αυτοκράτορας και μοιράζει τη διοίκηση σε τέσσερις άρχοντες.

Γιατί εκεί;

Ο Κωνσταντίνος δεν έχτισε την πόλη από το μηδέν. Διάλεξε το Βυζάντιο, μια παλιά ελληνική αποικία των Μεγαρέων, στην ευρωπαϊκή όχθη του Βοσπόρου.

Κοίτα τον χάρτη με τον νου σου: ο Βόσπορος είναι ένα στενό πέρασμα θάλασσας που ενώνει τον Εύξεινο Πόντο (τη Μαύρη Θάλασσα) με την Προποντίδα και, από εκεί, με το Αιγαίο. Στη μία όχθη η Ευρώπη, στην άλλη η Ασία.

Τι κέρδιζε η πόλη από τη θέση της;

Διάλεξε ένα χαρακτηριστικό της θέσης και μετά το πλεονέκτημα. Θα δεις αν ταιριάζουν.

Η θέση

Πάνω στον ΒόσποροΘάλασσα από τις τρεις πλευρέςΑνάμεσα στον Δούναβη και την ΠερσίαΣτο ανατολικό μισό του κράτους

Το πλεονέκτημα

Έλεγχος του εμπορίουΕύκολη άμυναΚοντά στα σύνοραΠλούσιες επαρχίες

ΤαιριάζειΝαι. Όποιο πλοίο πήγαινε από τη Μαύρη Θάλασσα στο Αιγαίο περνούσε μπροστά από την πόλη.

Μια νέα Ρώμη

Η πόλη χτίστηκε γρήγορα. Ο Κωνσταντίνος μεγάλωσε τα τείχη, έφτιαξε φόρουμ (αγορά), ανάκτορα, λουτρά, μεγάλωσε τον Ιππόδρομο και έφερε αγάλματα από πολλές πόλεις του κράτους για να τη στολίσει.

Στις 11 Μαΐου 330 μ.Χ. έγιναν τα εγκαίνια. Η πόλη ονομάστηκε Νέα Ρώμη, αλλά όλοι την έλεγαν Κωνσταντινούπολη, την πόλη του Κωνσταντίνου.

Η αρχή του Βυζαντίου

Με τα χρόνια, το ανατολικό μισό της αυτοκρατορίας, με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, πήρε δικό του χαρακτήρα:

Πάνω σε αυτά τα τρία στηρίχτηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία, που κράτησε ως το 1453, όταν η Κωνσταντινούπολη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση