Προσανατολισμός και συντεταγμένες

Πυξίδα, παράλληλοι και μεσημβρινοί: η διεύθυνση κάθε σημείου της Γης.

20 λεπτά

Θα μάθεις να

Να προσανατολίζεσαι με τον ήλιο, την πυξίδα και τον χάρτη.
Να εξηγείς τι είναι οι παράλληλοι και οι μεσημβρινοί.
Να διαβάζεις γεωγραφικό πλάτος και μήκος ενός τόπου.
Να εντοπίζεις την Ελλάδα πάνω στην υδρόγειο με συντεταγμένες.

Τρεις τρόποι να βρεις τον βορρά

Με τον ήλιο. Ανατέλλει από την ανατολή και δύει στη δύση. Το μεσημέρι στην Ελλάδα βρίσκεται προς τον νότο, οπότε η σκιά σου δείχνει βόρεια.
Με πυξίδα. Η βελόνα της είναι μαγνήτης και στρέφεται προς τον μαγνητικό βορρά, ό,τι κι αν κάνεις εσύ.
Με τον χάρτη. Γυρνάς τον χάρτη ώσπου ο βορράς του να συμπέσει με τον πραγματικό βορρά. Τότε ό,τι βλέπεις μπροστά σου είναι και μπροστά στο χαρτί.

Κλειδί

Η Γη έχει δύο οικογένειες γραμμών, και μαζί δίνουν διεύθυνση σε κάθε σημείο:

Παράλληλοι — οριζόντιοι κύκλοι. Ο μεγαλύτερος είναι ο Ισημερινός, που χωρίζει βόρειο και νότιο ημισφαίριο. Δίνουν το γεωγραφικό πλάτος, από $0$ στον Ισημερινό ως $90$ στους πόλους.
Μεσημβρινοί — κατακόρυφα ημικύκλια από πόλο σε πόλο. Ο πρώτος μεσημβρινός περνάει από το Γκρίνουιτς. Δίνουν το γεωγραφικό μήκος, από $0$ ως $180$ ανατολικά ή δυτικά.

Ένα σημείο ορίζεται με τα δύο μαζί, ποτέ με το ένα.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα

Η χώρα απλώνεται περίπου ανάμεσα στους παράλληλους $34$ και $42$ βόρεια, και ανάμεσα στους μεσημβρινούς $19$ και $30$ ανατολικά.

Αυτό δεν είναι απλώς αριθμοί. Το γεωγραφικό πλάτος καθορίζει το κλίμα: όσο πλησιάζεις τον Ισημερινό, τόσο πιο κάθετα πέφτουν οι ακτίνες του ήλιου και τόσο πιο ζεστά κάνει.

Γι' αυτό η Κρήτη, που είναι νοτιότερα, έχει πιο ήπιο χειμώνα από τη Φλώρινα.

	Κατεύθυνση	Τι δίνει
Παράλληλοι	οριζόντιοι	πλάτος: βόρεια ή νότια
Μεσημβρινοί	κατακόρυφοι	μήκος: ανατολικά ή δυτικά

Ας το σκεφτούμε μαζί

Παράδειγμα 1

Βρίσκεσαι σε δάσος χωρίς πυξίδα, στις 12 το μεσημέρι. Πώς βρίσκεις τον βορρά;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Δύο πόλεις έχουν το ίδιο γεωγραφικό μήκος αλλά διαφορετικό πλάτος. Τι σημαίνει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

Βασική

Προς τα πού δείχνει η βελόνα της πυξίδας;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.