Προσανατολισμός και συντεταγμένες
Πυξίδα, παράλληλοι και μεσημβρινοί: η διεύθυνση κάθε σημείου της Γης.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Γεωγραφία Ε΄ Δημοτικού, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να προσανατολίζεσαι με τον ήλιο, την πυξίδα και τον χάρτη.
- Να εξηγείς τι είναι οι παράλληλοι και οι μεσημβρινοί.
- Να διαβάζεις γεωγραφικό πλάτος και μήκος ενός τόπου.
- Να εντοπίζεις την Ελλάδα πάνω στην υδρόγειο με συντεταγμένες.
Τρεις τρόποι να βρεις τον βορρά
- Με τον ήλιο. Ανατέλλει από την ανατολή και δύει στη δύση. Το μεσημέρι στην Ελλάδα βρίσκεται προς τον νότο, οπότε η σκιά σου δείχνει βόρεια.
- Με πυξίδα. Η βελόνα της είναι μαγνήτης και στρέφεται προς τον μαγνητικό βορρά, ό,τι κι αν κάνεις εσύ.
- Με τον χάρτη. Γυρνάς τον χάρτη ώσπου ο βορράς του να συμπέσει με τον πραγματικό βορρά. Τότε ό,τι βλέπεις μπροστά σου είναι και μπροστά στο χαρτί.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα
Η χώρα απλώνεται περίπου ανάμεσα στους παράλληλους και βόρεια, και ανάμεσα στους μεσημβρινούς και ανατολικά.
Αυτό δεν είναι απλώς αριθμοί. Το γεωγραφικό πλάτος καθορίζει το κλίμα: όσο πλησιάζεις τον Ισημερινό, τόσο πιο κάθετα πέφτουν οι ακτίνες του ήλιου και τόσο πιο ζεστά κάνει.
Γι' αυτό η Κρήτη, που είναι νοτιότερα, έχει πιο ήπιο χειμώνα από τη Φλώρινα.
| Κατεύθυνση | Τι δίνει | |
|---|---|---|
| Παράλληλοι | οριζόντιοι | πλάτος: βόρεια ή νότια |
| Μεσημβρινοί | κατακόρυφοι | μήκος: ανατολικά ή δυτικά |
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρίσκεσαι σε δάσος χωρίς πυξίδα, στις 12 το μεσημέρι. Πώς βρίσκεις τον βορρά;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το μεσημέρι ο ήλιος στην Ελλάδα βρίσκεται προς τον νότο.
Στέκεσαι με την πλάτη στον ήλιο. Η σκιά σου πέφτει μπροστά σου.
Η σκιά δείχνει προς τον βορρά.
Με τον βορρά γνωστό, τα υπόλοιπα προκύπτουν: πίσω σου νότος, δεξιά σου ανατολή, αριστερά σου δύση.
Παράδειγμα 2
Δύο πόλεις έχουν το ίδιο γεωγραφικό μήκος αλλά διαφορετικό πλάτος. Τι σημαίνει;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ίδιο μήκος σημαίνει ότι βρίσκονται πάνω στον ίδιο μεσημβρινό, δηλαδή η μία ακριβώς βόρεια ή νότια της άλλης.
Διαφορετικό πλάτος σημαίνει ότι απέχουν προς τον βορρά ή τον νότο.
Επειδή το πλάτος επηρεάζει το κλίμα, όποια είναι πιο κοντά στον Ισημερινό θα έχει γενικά πιο ζεστό κλίμα.
Θα έχουν όμως την ίδια ώρα μεσημβρίας: ο ήλιος φτάνει στο ψηλότερο σημείο του και για τις δύο την ίδια στιγμή.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 7
Ασκήσεις
Το μεσημέρι στην Ελλάδα, προς τα πού βρίσκεται ο ήλιος;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να προσανατολίζεσαι με τον ήλιο, την πυξίδα και τον χάρτη.
- Να εξηγείς τι είναι οι παράλληλοι και οι μεσημβρινοί.
- Να διαβάζεις γεωγραφικό πλάτος και μήκος ενός τόπου.
- Να εντοπίζεις την Ελλάδα πάνω στην υδρόγειο με συντεταγμένες.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.