Η Κύπρος και ο ελληνισμός της διασποράς
Ένα νησί με δύο όψεις, και Έλληνες σε κάθε ήπειρο.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να περιγράφεις τη θέση, τα βουνά, την πεδιάδα και το κλίμα της Κύπρου.
- Να βάζεις στη σειρά τους σταθμούς της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου, από το 1960 ως το 2004.
- Να εξηγείς τι είναι η διασπορά και πότε και γιατί έφυγαν Έλληνες για άλλες χώρες.
- Να διαβάζεις αριθμούς από απογραφές άλλων χωρών και να λες τι ακριβώς μετράνε.
Ένα νησί στην ανατολική Μεσόγειο
Η Κύπρος είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου, μετά τη Σικελία και τη Σαρδηνία. Έχει έκταση περίπου km², λίγο μεγαλύτερη από την Κρήτη. Βρίσκεται μακριά από την Αθήνα, στη γωνία της Μεσογείου, νότια από την Τουρκία και δυτικά από τη Συρία και τον Λίβανο.
Το νησί έχει τρία μεγάλα κομμάτια:
- στα νοτιοδυτικά η οροσειρά του Τροόδους, με την ψηλότερη κορυφή, τον Όλυμπο ( m), όπου τον χειμώνα πέφτει χιόνι·
- στα βόρεια η στενή και μακριά οροσειρά του Πενταδακτύλου·
- ανάμεσά τους η πεδιάδα της Μεσαορίας, με σιτάρι και κριθάρι.
Το κλίμα είναι μεσογειακό: καλοκαίρια πολύ ζεστά και ξερά, χειμώνες ήπιοι. Το νερό είναι λιγοστό, γι' αυτό η Κύπρος έχει πολλά φράγματα και παίρνει νερό και από τη θάλασσα, αφαιρώντας το αλάτι (αφαλάτωση).
Πρωτεύουσα είναι η Λευκωσία, στο κέντρο του νησιού. Μεγάλες πόλεις στις ακτές είναι η Λεμεσός, η Λάρνακα και η Πάφος στον νότο, η Αμμόχωστος στα ανατολικά και η Κερύνεια στα βόρεια.
Ένα κράτος, ένα νησί χωρισμένο
Η Κύπρος ήταν για πολλά χρόνια βρετανική αποικία. Το έγινε ανεξάρτητο κράτος, η Κυπριακή Δημοκρατία, με δύο κοινότητες, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, και δύο επίσημες γλώσσες, ελληνικά και τουρκικά.
Το καλοκαίρι του έγινε πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου της Κύπρου, οργανωμένο από τη στρατιωτική δικτατορία (χούντα) που κυβερνούσε τότε στην Αθήνα. Λίγες μέρες μετά, ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στο νησί.
Από τότε το βόρειο τμήμα, περίπου το ένα τρίτο του νησιού, βρίσκεται υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή. Χιλιάδες άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες και έχασαν τα σπίτια τους. Μια νεκρή ζώνη, που τη φυλάει ο ΟΗΕ, χωρίζει το νησί στα δύο και περνάει και μέσα από τη Λευκωσία.
Έλληνες σε κάθε ήπειρο
Η λέξη διασπορά σημαίνει «σκόρπισμα». Ελληνική διασπορά λέμε τους Έλληνες και τα παιδιά τους που ζουν μόνιμα σε άλλες χώρες. Τους λέμε και απόδημους ή ομογενείς.
Έφυγαν σε διάφορες εποχές, σχεδόν πάντα για τον ίδιο λόγο: για να βρουν δουλειά και καλύτερη ζωή.
- Γύρω στο πολλοί πήγαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
- Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ως το περίπου, πολλοί πήγαν να δουλέψουν σε εργοστάσια της Γερμανίας, ή ταξίδεψαν με πλοίο ως την Αυστραλία και τον Καναδά.
- Μετά το , στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, έφυγαν πολλοί νέοι, συχνά με πτυχίο, για άλλες χώρες της Ευρώπης.
Πολλοί κρατούν δεσμούς με την πατρίδα: χτίζουν εκκλησίες, κάνουν συλλόγους, στέλνουν τα παιδιά τους σε ελληνικά σχολεία το απόγευμα ή το Σάββατο.
Αυτοί οι αριθμοί μετράνε όσους δήλωσαν ελληνική καταγωγή στην απογραφή της χώρας τους (στη Γερμανία, όσους έχουν οι ίδιοι ή οι γονείς τους έρθει από την Ελλάδα). Όποιος έχει Έλληνα παππού αλλά δεν το δήλωσε, δεν μετράει, γι' αυτό οι κοινότητες λένε συχνά ότι είναι περισσότεροι.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Παράδειγμα 1
Γιατί στη Μεσαορία καλλιεργούν σιτάρι και όχι στα ψηλά του Τροόδους;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Η Αυστραλία είναι στην άλλη άκρη της Γης. Γιατί πήγαν τόσοι Έλληνες εκεί μετά το 1950;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να περιγράφεις τη θέση, τα βουνά, την πεδιάδα και το κλίμα της Κύπρου.
- Να βάζεις στη σειρά τους σταθμούς της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου, από το 1960 ως το 2004.
- Να εξηγείς τι είναι η διασπορά και πότε και γιατί έφυγαν Έλληνες για άλλες χώρες.
- Να διαβάζεις αριθμούς από απογραφές άλλων χωρών και να λες τι ακριβώς μετράνε.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.