Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η Κύπρος και ο ελληνισμός της διασποράς

Ένα νησί με δύο όψεις, και Έλληνες σε κάθε ήπειρο.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Γεωγραφία Ε΄ Δημοτικού, 4 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τη θέση, τα βουνά, την πεδιάδα και το κλίμα της Κύπρου.
  2. Να βάζεις στη σειρά τους σταθμούς της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου, από το 1960 ως το 2004.
  3. Να εξηγείς τι είναι η διασπορά και πότε και γιατί έφυγαν Έλληνες για άλλες χώρες.
  4. Να διαβάζεις αριθμούς από απογραφές άλλων χωρών και να λες τι ακριβώς μετράνε.

Ένα νησί στην ανατολική Μεσόγειο

Η Κύπρος είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου, μετά τη Σικελία και τη Σαρδηνία. Έχει έκταση περίπου 9.2509.250 km², λίγο μεγαλύτερη από την Κρήτη. Βρίσκεται μακριά από την Αθήνα, στη γωνία της Μεσογείου, νότια από την Τουρκία και δυτικά από τη Συρία και τον Λίβανο.

Χάρτης της ανατολικής Μεσογείου με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία.ΕλλάδαΚύπροςΤουρκία

Το νησί έχει τρία μεγάλα κομμάτια:

  • στα νοτιοδυτικά η οροσειρά του Τροόδους, με την ψηλότερη κορυφή, τον Όλυμπο (1.9521.952 m), όπου τον χειμώνα πέφτει χιόνι·
  • στα βόρεια η στενή και μακριά οροσειρά του Πενταδακτύλου·
  • ανάμεσά τους η πεδιάδα της Μεσαορίας, με σιτάρι και κριθάρι.

Το κλίμα είναι μεσογειακό: καλοκαίρια πολύ ζεστά και ξερά, χειμώνες ήπιοι. Το νερό είναι λιγοστό, γι' αυτό η Κύπρος έχει πολλά φράγματα και παίρνει νερό και από τη θάλασσα, αφαιρώντας το αλάτι (αφαλάτωση).

Πρωτεύουσα είναι η Λευκωσία, στο κέντρο του νησιού. Μεγάλες πόλεις στις ακτές είναι η Λεμεσός, η Λάρνακα και η Πάφος στον νότο, η Αμμόχωστος στα ανατολικά και η Κερύνεια στα βόρεια.

Ένα κράτος, ένα νησί χωρισμένο

Η Κύπρος ήταν για πολλά χρόνια βρετανική αποικία. Το 19601960 έγινε ανεξάρτητο κράτος, η Κυπριακή Δημοκρατία, με δύο κοινότητες, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, και δύο επίσημες γλώσσες, ελληνικά και τουρκικά.

Το καλοκαίρι του 19741974 έγινε πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου της Κύπρου, οργανωμένο από τη στρατιωτική δικτατορία (χούντα) που κυβερνούσε τότε στην Αθήνα. Λίγες μέρες μετά, ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στο νησί.

Από τότε το βόρειο τμήμα, περίπου το ένα τρίτο του νησιού, βρίσκεται υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή. Χιλιάδες άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες και έχασαν τα σπίτια τους. Μια νεκρή ζώνη, που τη φυλάει ο ΟΗΕ, χωρίζει το νησί στα δύο και περνάει και μέσα από τη Λευκωσία.

Ένας δρόμος κλεισμένος με βαρέλια βαμμένα μπλε και άσπρα και με συρματόπλεγμα από πάνω, ανάμεσα σε δύο παλιά, ερειπωμένα πέτρινα σπίτια.
Στη Λευκωσία, βαρέλια βαμμένα μπλε και άσπρα κλείνουν έναν δρόμο, και από πάνω τους υπάρχει συρματόπλεγμα. Πίσω τους αρχίζει η νεκρή ζώνη: τα σπίτια εκεί είναι άδεια από το 1974.Φωτογραφία: Dickelbers · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Η Κύπρος από το 1960 ως σήμερα

Πάτα τα γεγονότα με τη σειρά που έγιναν. Αν βάλεις κάποιο σε λάθος θέση, πάτα το ξανά για να το βγάλεις.

Πάτα τα γεγονότα με τη σειρά

Η σειρά σου

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

Έλληνες σε κάθε ήπειρο

Η λέξη διασπορά σημαίνει «σκόρπισμα». Ελληνική διασπορά λέμε τους Έλληνες και τα παιδιά τους που ζουν μόνιμα σε άλλες χώρες. Τους λέμε και απόδημους ή ομογενείς.

Έφυγαν σε διάφορες εποχές, σχεδόν πάντα για τον ίδιο λόγο: για να βρουν δουλειά και καλύτερη ζωή.

  • Γύρω στο 19001900 πολλοί πήγαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
  • Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ως το 19701970 περίπου, πολλοί πήγαν να δουλέψουν σε εργοστάσια της Γερμανίας, ή ταξίδεψαν με πλοίο ως την Αυστραλία και τον Καναδά.
  • Μετά το 20102010, στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, έφυγαν πολλοί νέοι, συχνά με πτυχίο, για άλλες χώρες της Ευρώπης.

Πολλοί κρατούν δεσμούς με την πατρίδα: χτίζουν εκκλησίες, κάνουν συλλόγους, στέλνουν τα παιδιά τους σε ελληνικά σχολεία το απόγευμα ή το Σάββατο.

Άνθρωποι με ελληνική καταγωγή σε τέσσερις χώρες, σε χιλιάδες

Πηγές: ΗΠΑ, έρευνα της απογραφικής υπηρεσίας 2017–2021· Αυστραλία και Καναδάς, απογραφές 2021· Γερμανία, στατιστική υπηρεσία 2021. Στρογγυλεμένα. Κάθε χώρα μετράει λίγο αλλιώς: διάβασε τη σημείωση κάτω από το γράφημα πριν συγκρίνεις.

ΗΠΑ: 1.244Γερμανία: 449Αυστραλία: 425Καναδάς: 262
Η μεγαλύτερη κοινότητα
ΗΠΑ
Η μικρότερη από τις τέσσερις
Καναδάς
Και οι τέσσερις μαζί
2.380
Διαφορά
982

Αυτοί οι αριθμοί μετράνε όσους δήλωσαν ελληνική καταγωγή στην απογραφή της χώρας τους (στη Γερμανία, όσους έχουν οι ίδιοι ή οι γονείς τους έρθει από την Ελλάδα). Όποιος έχει Έλληνα παππού αλλά δεν το δήλωσε, δεν μετράει, γι' αυτό οι κοινότητες λένε συχνά ότι είναι περισσότεροι.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί στη Μεσαορία καλλιεργούν σιτάρι και όχι στα ψηλά του Τροόδους;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Η Αυστραλία είναι στην άλλη άκρη της Γης. Γιατί πήγαν τόσοι Έλληνες εκεί μετά το 1950;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι ισχύει για το μέγεθος της Κύπρου;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποια είναι η πρωτεύουσα της Κύπρου, και πώς λέγεται η ψηλότερη κορυφή της;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τη θέση, τα βουνά, την πεδιάδα και το κλίμα της Κύπρου.
  • Να βάζεις στη σειρά τους σταθμούς της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου, από το 1960 ως το 2004.
  • Να εξηγείς τι είναι η διασπορά και πότε και γιατί έφυγαν Έλληνες για άλλες χώρες.
  • Να διαβάζεις αριθμούς από απογραφές άλλων χωρών και να λες τι ακριβώς μετράνε.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;