Το όνομα και η ιθαγένεια
Πώς γίνεται κάποιος Έλληνας πολίτης: με τη γέννηση, με την υιοθεσία, με την πολιτογράφηση.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ε΄ Δημοτικού, §1, 2
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε όνομα και σε ιθαγένεια.
- Να λες τι είναι η ιθαγένεια και τι διαφέρει από την καταγωγή.
- Να περιγράφεις τους τρεις βασικούς δρόμους για να γίνει κάποιος Έλληνας πολίτης: γέννηση, υιοθεσία, πολιτογράφηση.
- Να διαβάζεις ένα σύντομο άρθρο νόμου και να βρίσκεις τι λέει.
Ένα όνομα από την πρώτη μέρα
Όταν γεννιέται ένα παιδί, οι γονείς του δηλώνουν τη γέννηση στο ληξιαρχείο. Εκεί γράφεται ότι υπάρχει: πότε γεννήθηκε, πού, ποιοι είναι οι γονείς του. Από εκείνη τη μέρα το παιδί υπάρχει και για το κράτος.
Λίγο αργότερα παίρνει το μικρό του όνομα. Στην Ελλάδα το όνομα δίνεται είτε με τη βάπτιση είτε με μια δήλωση των γονιών στο ληξιαρχείο. Το επώνυμο το παίρνει από τους γονείς του.
Τα ονόματα είναι κάτι περισσότερο από λέξεις. Πολλά θυμίζουν έναν παππού ή μια γιαγιά. Άλλα έρχονται από αγίους, από την αρχαία Ελλάδα ή από άλλες γλώσσες. Σε κάθε τάξη υπάρχουν ονόματα που ακούγονται διαφορετικά, και όλα αξίζουν τον ίδιο σεβασμό: τα λες σωστά και δεν τα κοροϊδεύεις.
Τι είναι η ιθαγένεια
Ιθαγένεια είναι ο δεσμός ενός ανθρώπου με ένα κράτος. Ο Έλληνας πολίτης έχει ελληνική ταυτότητα και διαβατήριο. Από τα 17 ψηφίζει στις εκλογές. Έχει δικαιώματα που του εγγυάται το κράτος και υποχρεώσεις απέναντί του.

Ποιος είναι Έλληνας πολίτης; Το Σύνταγμα (άρθρο 4) λέει ότι Έλληνες πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος. Ο νόμος αυτός είναι ο Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας (ν. 3284/2004).
Τρεις δρόμοι για να γίνεις Έλληνας πολίτης
1. Με τη γέννηση. Το παιδί Έλληνα ή Ελληνίδας είναι Έλληνας πολίτης από τη στιγμή που γεννιέται (άρθρο 1). Αρκεί ένας από τους δύο γονείς να είναι Έλληνας πολίτης, και δεν έχει σημασία σε ποια χώρα γεννήθηκε το παιδί.
2. Με την υιοθεσία. Ένα παιδί από άλλη χώρα, που το υιοθετεί πριν ενηλικιωθεί ένας Έλληνας ή μια Ελληνίδα, γίνεται Έλληνας πολίτης από τη μέρα της υιοθεσίας (άρθρο 3).
3. Με την πολιτογράφηση. Ένας ενήλικος από άλλη χώρα μπορεί να κάνει αίτηση να γίνει Έλληνας πολίτης. Πρέπει να ζει νόμιμα στην Ελλάδα για πολλά χρόνια (κατά κανόνα επτά) και να μην έχει καταδικαστεί για σοβαρό έγκλημα. Περνά και εξετάσεις στα ελληνικά, στην ιστορία και στον πολιτισμό της χώρας. Αν η αίτηση εγκριθεί, δίνει όρκο. Τα ανήλικα παιδιά του γίνονται τότε κι αυτά Έλληνες πολίτες.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η Άννα γεννήθηκε στη Γερμανία, από Έλληνα πατέρα και Γερμανίδα μητέρα. Είναι Ελληνίδα πολίτης;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ψάχνουμε στον νόμο ποιος είναι Έλληνας πολίτης από τη γέννηση: το παιδί Έλληνα ή Ελληνίδας (άρθρο 1 του Κώδικα Ιθαγένειας).
Ο πατέρας της Άννας είναι Έλληνας. Αρκεί ένας γονιός.
Η χώρα όπου γεννήθηκε δεν παίζει ρόλο: ο νόμος δεν ζητάει να γεννηθεί στην Ελλάδα.
Άρα η Άννα είναι Ελληνίδα πολίτης από τη γέννησή της. Μπορεί να έχει και τη γερμανική ιθαγένεια από τη μητέρα της. Πολλοί άνθρωποι έχουν δύο ιθαγένειες.
Παράδειγμα 2
Γιατί η πολιτογράφηση ζητάει χρόνια ζωής στη χώρα και εξετάσεις;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο πολίτης δεν έχει μόνο ένα διαβατήριο. Ψηφίζει, ακολουθεί τους νόμους και παίρνει μέρος στη ζωή της χώρας.
Για να το κάνει, πρέπει να ξέρει τη γλώσσα και να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί η χώρα, την ιστορία και τον πολιτισμό της.
Τα χρόνια νόμιμης ζωής δείχνουν ότι ο άνθρωπος έχει ήδη φτιάξει τη ζωή του εδώ: δουλεύει, έχει σπίτι, γείτονες, φίλους.
Γι' αυτό ο νόμος ζητάει χρόνο, γνώσεις και όρκο. Ο νέος πολίτης δεσμεύεται απέναντι στη χώρα, όπως και η χώρα απέναντί του.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ποιοι είναι οι τρεις βασικοί δρόμοι για να γίνει κάποιος Έλληνας πολίτης;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε όνομα και σε ιθαγένεια.
- Να λες τι είναι η ιθαγένεια και τι διαφέρει από την καταγωγή.
- Να περιγράφεις τους τρεις βασικούς δρόμους για να γίνει κάποιος Έλληνας πολίτης: γέννηση, υιοθεσία, πολιτογράφηση.
- Να διαβάζεις ένα σύντομο άρθρο νόμου και να βρίσκεις τι λέει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.