Πολίτες της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσμου
Τρεις κύκλοι που ανήκεις ταυτόχρονα, και τι σου δίνει ο καθένας.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ε΄ Δημοτικού, §6
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς ότι ένας Έλληνας πολίτης είναι ταυτόχρονα και πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Να αναφέρεις δικαιώματα που σου δίνει η ιθαγένεια της Ένωσης.
- Να λες τι είναι η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948) και για ποιους ισχύει.
- Να ξεχωρίζεις ποιος από τους τρεις κύκλους σού δίνει κάθε δικαίωμα.
Τρεις κύκλοι, ένας άνθρωπος
Φαντάσου τρεις κύκλους, τον έναν μέσα στον άλλον. Στον μικρό κύκλο είναι η Ελλάδα. Γύρω της, ένας μεγαλύτερος: η Ευρωπαϊκή Ένωση. Και γύρω από όλα, ο μεγαλύτερος: ο κόσμος.
Ένας Έλληνας πολίτης ανήκει και στους τρεις ταυτόχρονα. Κάθε κύκλος του δίνει κάποια δικαιώματα και του ζητάει κάποιες υποχρεώσεις.
Πολίτης της Ελλάδας
Ο πρώτος κύκλος είναι η ιθαγένεια. Ως Έλληνας πολίτης έχεις ελληνική ταυτότητα και διαβατήριο, και από τα 17 ψηφίζεις στις εθνικές εκλογές. Το Σύνταγμα σού εγγυάται δικαιώματα, όπως τη δωρεάν παιδεία σε όλες τις βαθμίδες (άρθρο 16). Σου ζητάει και υποχρεώσεις, όπως να σέβεσαι τους νόμους και, όταν μεγαλώσεις, να πληρώνεις φόρους ανάλογα με τις δυνάμεις σου.
Πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Ελλάδα μπήκε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όπως λεγόταν τότε, το 1981. Σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει 27 κράτη-μέλη. Από το 1993, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, κάθε πολίτης ενός κράτους-μέλους είναι αυτόματα και πολίτης της Ένωσης.
Τι σου δίνει αυτό:
- Μπορείς να ζεις, να σπουδάζεις και να δουλεύεις σε οποιαδήποτε χώρα της Ένωσης.
- Αν ζεις σε άλλη χώρα της Ένωσης, ψηφίζεις εκεί στις δημοτικές και στις ευρωπαϊκές εκλογές.
- Αν βρεθείς σε χώρα έξω από την Ένωση όπου η Ελλάδα δεν έχει πρεσβεία, σε βοηθά η πρεσβεία άλλου κράτους-μέλους.
- Μπορείς να γράψεις στα όργανα της Ένωσης στα ελληνικά και να πάρεις απάντηση στα ελληνικά. Τα ελληνικά είναι μία από τις 24 επίσημες γλώσσες της.
Πολίτης του κόσμου
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ιδρύθηκε το 1945 ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Σήμερα έχει 193 κράτη-μέλη, και η Ελλάδα είναι από τα ιδρυτικά του μέλη.

Στις 10 Δεκεμβρίου 1948 ο ΟΗΕ ψήφισε την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το πρώτο της άρθρο λέει: «Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα».
Αυτά τα δικαιώματα δεν τα έχεις επειδή είσαι Έλληνας ή Ευρωπαίος. Τα έχεις επειδή είσαι άνθρωπος, όπως κάθε άλλος άνθρωπος στη γη. Και ως πολίτης του κόσμου μοιράζεσαι με όλους κοινά προβλήματα, όπως την κλιματική αλλαγή και τη φτώχεια.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ο Αλέξης, Έλληνας, κάνει διακοπές σε μια χώρα της Αφρικής όπου η Ελλάδα δεν έχει πρεσβεία. Χάνει το διαβατήριό του. Πού ζητάει βοήθεια;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Κανονικά θα πήγαινε στην ελληνική πρεσβεία. Εδώ όμως δεν υπάρχει.
Ο Αλέξης είναι όμως και πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι πολίτες της Ένωσης, σε χώρα όπου το δικό τους κράτος δεν έχει πρεσβεία, βοηθιούνται από την πρεσβεία οποιουδήποτε κράτους-μέλους, όπως οι πολίτες εκείνου του κράτους.
Άρα μπορεί να πάει π.χ. στη γαλλική ή στην ιταλική πρεσβεία, και θα τον βοηθήσουν να γυρίσει σπίτι.
Παράδειγμα 2
Η Μαρία από την Πάτρα θέλει να σπουδάσει στη Σουηδία, και η Λίνα από τη Στοκχόλμη στην Αθήνα. Τι κοινό έχουν;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η Ελλάδα και η Σουηδία είναι και οι δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρα και οι δύο κοπέλες είναι πολίτες της Ένωσης.
Ως πολίτες της Ένωσης έχουν το δικαίωμα να ζουν και να σπουδάζουν σε όποια χώρα της Ένωσης θέλουν.
Το ίδιο δικαίωμα δουλεύει και προς τις δύο κατευθύνσεις: δεν το έχουν μόνο οι Έλληνες στην Ευρώπη, το έχουν και οι Ευρωπαίοι στην Ελλάδα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσα κράτη-μέλη έχει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς ότι ένας Έλληνας πολίτης είναι ταυτόχρονα και πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Να αναφέρεις δικαιώματα που σου δίνει η ιθαγένεια της Ένωσης.
- Να λες τι είναι η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948) και για ποιους ισχύει.
- Να ξεχωρίζεις ποιος από τους τρεις κύκλους σού δίνει κάθε δικαίωμα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.