Γράφω οδηγίες
Βήματα με σειρά, ρήματα που διατάζουν, τίποτα περιττό.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γνωρίζεις τα μέρη ενός κειμένου οδηγιών: τίτλο, τι χρειάζεσαι και βήματα.
- Να γράφεις τα βήματα με σωστή σειρά, με αρίθμηση ή με λέξεις όπως «πρώτα», «μετά», «στο τέλος».
- Να γράφεις σύντομες προτάσεις με ρήματα που λένε τι να κάνεις («βάλε», «ανακάτεψε» ή «βάζουμε»).
- Να κρατάς την ίδια μορφή του ρήματος σε όλα τα βήματα και να σβήνεις ό,τι περισσεύει.
Μια συνταγή στην πόρτα του ψυγείου
Στο ψυγείο της Ιφιγένειας είναι κολλημένο αυτό το χαρτί:
Φρουτοσαλάτα με γιαούρτι και μέλι
Τι χρειάζεσαι (για 4 άτομα):
- 1 μπανάνα
- 1 μήλο
- 1 πορτοκάλι
- 10 ρώγες σταφύλι
- 1 κεσεδάκι γιαούρτι
- 2 κουταλιές μέλι
- ένα μεγάλο μπολ και ένα κουτάλι
Βήματα:
- Πλύνε το μήλο και το σταφύλι.
- Ξεφλούδισε την μπανάνα και το πορτοκάλι.
- Κόψε τα φρούτα σε μικρά κομμάτια, με τη βοήθεια ενός μεγάλου.
- Βάλε τα φρούτα στο μπολ.
- Ρίξε από πάνω το γιαούρτι και το μέλι.
- Ανακάτεψε σιγά σιγά με το κουτάλι.
- Σέρβιρε σε τέσσερα μπολάκια.
Αυτό το κείμενο δεν λέει ιστορία. Δεν περιγράφει πώς είναι η φρουτοσαλάτα. Σου λέει τι να κάνεις για να τη φτιάξεις. Είναι ένα κείμενο οδηγιών.
Οδηγίες βρίσκεις σε πολλά μέρη: στη συνταγή, στους κανόνες ενός παιχνιδιού, στο κουτί ενός παζλ, στο χαρτάκι που λέει πώς στήνεται μια σκηνή.
Τα τρία μέρη των οδηγιών
| Μέρος | Τι λέει | Στη συνταγή |
|---|---|---|
| Τίτλος | τι θα φτιάξεις ή τι θα κάνεις | Φρουτοσαλάτα με γιαούρτι και μέλι |
| Τι χρειάζεσαι | τα υλικά και τα εργαλεία, σε λίστα | 1 μπανάνα, 1 μήλο… ένα μπολ |
| Βήματα | τι κάνεις, με τη σειρά, με αριθμούς | 1. Πλύνε… 2. Ξεφλούδισε… |
Η λίστα «Τι χρειάζεσαι» έρχεται πριν από τα βήματα. Έτσι μαζεύεις όλα τα υλικά από την αρχή. Δεν ανακαλύπτεις στη μέση ότι λείπει το μέλι.
Ρήματα που λένε «κάνε»
Κοίτα πώς αρχίζει κάθε βήμα της συνταγής: Πλύνε, Κόψε, Βάλε, Ανακάτεψε. Το ρήμα έρχεται πρώτο και σου λέει τι να κάνεις.
Υπάρχει και δεύτερος τρόπος. Τα βήματα γράφονται σαν να τα κάνουμε όλοι μαζί: βάζουμε, ανακατεύουμε, σερβίρουμε.
Έτσι γράφονται συχνά οι κανόνες των παιχνιδιών:
Ζεστό – κρύο
Παίκτες: 3 ή περισσότεροι
Τι χρειάζεστε: ένα μικρό αντικείμενο, για παράδειγμα μια γόμα
Πώς παίζουμε:
- Διαλέγουμε έναν παίκτη να κρύψει τη γόμα.
- Οι άλλοι βγαίνουν από το δωμάτιο.
- Ο παίκτης κρύβει τη γόμα και φωνάζει «Έτοιμο!».
- Οι άλλοι μπαίνουν και ψάχνουν.
- Όταν κάποιος πλησιάζει τη γόμα, ο παίκτης λέει «ζεσταίνεσαι». Όταν απομακρύνεται, λέει «κρυώνεις».
- Όποιος βρει τη γόμα, την κρύβει στον επόμενο γύρο.
Και οι δύο τρόποι είναι σωστοί. Διαλέγεις έναν και τον κρατάς ως το τέλος.
Τίποτα περιττό
Ο Νίκος εξήγησε πώς ποτίζει τη γλάστρα του:
Λοιπόν, εγώ τη γλάστρα μου την ποτίζω έτσι. Έχω ένα πράσινο ποτιστήρι, που μου το χάρισε η θεία μου. Το γεμίζω με νερό από τη βρύση. Αλλά πρώτα αγγίζω το χώμα, για να δω αν είναι στεγνό. Αν είναι βρεγμένο, δεν χρειάζεται νερό. Μετά ρίχνω το νερό σιγά σιγά γύρω από το φυτό.
Όλα όσα λέει είναι αληθινά. Για οδηγίες όμως είναι μπερδεμένα.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Το κείμενο του Νίκου για τη γλάστρα δεν είναι ακόμα οδηγίες. Πώς το ξαναγράφεις σαν κείμενο οδηγιών;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο τίτλος. Τι θα κάνει ο αναγνώστης; «Πώς ποτίζω μια γλάστρα».
Τι χρειάζεσαι. Ψάχνουμε τα πράγματα που χρησιμοποιεί ο Νίκος: ένα ποτιστήρι και νερό.
Το ότι το ποτιστήρι είναι πράσινο και δώρο της θείας δεν βοηθάει κανέναν να ποτίσει. Το σβήνουμε.
Η σειρά. Ο Νίκος λέει το χώμα μετά το γέμισμα, αλλά το κάνει πρώτο. Στις οδηγίες μπαίνει πρώτο.
Τα βήματα, ένα σε κάθε γραμμή, με ρήμα μπροστά:
- Άγγιξε το χώμα. Αν είναι βρεγμένο, μην ποτίσεις.
- Γέμισε το ποτιστήρι με νερό.
- Ρίξε το νερό σιγά σιγά γύρω από το φυτό.
Παράδειγμα 2
Η Ραλλού έγραψε οδηγίες για τοστ: «1. Βάλε το τυρί πάνω στη μία φέτα. 2. Σκεπάζουμε με την άλλη φέτα. 3. Ψήνετε στην τοστιέρα για 3 λεπτά. 4. Ζήτησε βοήθεια από έναν μεγάλο.» Τι πρέπει να διορθώσει;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η μορφή του ρήματος. Το «Βάλε» μιλάει σε σένα. Το «Σκεπάζουμε» μιλάει για όλους μαζί. Το «Ψήνετε» μιλάει σε πολλούς. Κρατάμε έναν τρόπο, τον πρώτο: «Σκέπασε», «Ψήσε».
Η σειρά. Τη βοήθεια τη χρειάζεσαι πριν ανάψεις την τοστιέρα, όχι αφού τελειώσεις. Το βήμα 4 ανεβαίνει πριν από το ψήσιμο.
Οι διορθωμένες οδηγίες:
- Βάλε το τυρί πάνω στη μία φέτα.
- Σκέπασε με την άλλη φέτα.
- Ζήτησε από έναν μεγάλο να ανάψει την τοστιέρα.
- Ψήσε το τοστ για 3 λεπτά.
Φτιάξε οδηγίες
Ο Άκης δοκιμάζει
Διάβασε κάθε γραμμή. Είναι κάτι που χρειάζεσαι ή κάτι που κάνεις;
Βάλε τα βήματα στη σειρά που γίνονται. Σε κάθε οδηγία ένα κομμάτι περισσεύει.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Ξαναγράψε το βήμα ώστε να μιλάει σε σένα, όπως το «Βάλε»: «Ανακατεύουμε το γάλα.»
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να γνωρίζεις τα μέρη ενός κειμένου οδηγιών: τίτλο, τι χρειάζεσαι και βήματα.
- Να γράφεις τα βήματα με σωστή σειρά, με αρίθμηση ή με λέξεις όπως «πρώτα», «μετά», «στο τέλος».
- Να γράφεις σύντομες προτάσεις με ρήματα που λένε τι να κάνεις («βάλε», «ανακάτεψε» ή «βάζουμε»).
- Να κρατάς την ίδια μορφή του ρήματος σε όλα τα βήματα και να σβήνεις ό,τι περισσεύει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.