Χαρακτήρες που κινούνται
Στο Scratch: θέση, βήματα, στροφή και ενδυμασίες.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να περιγράφεις τη θέση ενός αντικειμένου στη σκηνή του Scratch με τα x και y.
- Να ξεχωρίζεις τα τουβλάκια που αλλάζουν θέση, κατεύθυνση ή ενδυμασία.
- Να προβλέπεις πού θα βρεθεί ένα αντικείμενο μετά από μερικά τουβλάκια κίνησης και στροφής.
- Να κάνεις έναν χαρακτήρα να «περπατάει» αλλάζοντας ενδυμασίες με μικρές αναμονές.
Η σκηνή και οι ηθοποιοί
Όταν ανοίγεις το Scratch, βλέπεις δεξιά ένα λευκό ορθογώνιο με ένα πορτοκαλί γατάκι στη μέση. Το ορθογώνιο λέγεται σκηνή. Το γατάκι είναι ένα αντικείμενο (στα αγγλικά sprite): ένας χαρακτήρας που μπορείς να τον προγραμματίσεις.
Μπορείς να έχεις πολλά αντικείμενα στη σκηνή, σαν ηθοποιούς σε θέατρο. Το καθένα έχει τα δικά του τουβλάκια, και κάνει μόνο όσα του λένε αυτά.
Κάθε αντικείμενο ξέρει πάντα τρία πράγματα για τον εαυτό του:
| Τι ξέρει | Τι σημαίνει |
|---|---|
| θέση | σε ποιο σημείο της σκηνής βρίσκεται |
| κατεύθυνση | προς τα πού κοιτάζει |
| ενδυμασία | ποια ζωγραφιά του φαίνεται τώρα |
Τα τουβλάκια κίνησης και εμφάνισης αλλάζουν ακριβώς αυτά τα τρία.
Πού είναι; Τα x και y
Η σκηνή είναι 480 βήματα πλάτος και 360 βήματα ύψος. Για να πεις πού είναι το γατάκι, δίνεις δύο αριθμούς:
- το x λέει πόσο δεξιά ή αριστερά είναι. Στη μέση είναι 0, δεξιά μεγαλώνει ως το 240, αριστερά πάει ως το −240.
- το y λέει πόσο πάνω ή κάτω είναι. Στη μέση είναι 0, πάνω μεγαλώνει ως το 180, κάτω πάει ως το −180.
Το κέντρο της σκηνής είναι το x: 0, y: 0. Εκεί ξεκινάει το γατάκι.
| Σημείο | x | y |
|---|---|---|
| κέντρο | 0 | 0 |
| δεξιά άκρη, στη μέση | 240 | 0 |
| αριστερή άκρη, στη μέση | −240 | 0 |
| πάνω, στη μέση | 0 | 180 |
| κάτω, στη μέση | 0 | −180 |
Το μείον (−) σημαίνει «από την άλλη πλευρά του κέντρου»: αριστερά για το x, κάτω για το y.
Το τουβλάκι «πήγαινε στο x: 0 y: 0» στέλνει το αντικείμενο αμέσως σε ένα σημείο, όποιο κι αν είναι. Αλλάζεις τους αριθμούς, και πηγαίνει εκεί.
Προς τα πού κοιτάζει;
Η κατεύθυνση μετριέται σε μοίρες, σαν τους δείκτες ενός ρολογιού:
| Κατεύθυνση | Κοιτάζει προς |
|---|---|
| 90 | δεξιά (έτσι ξεκινάει) |
| −90 | αριστερά |
| 0 | πάνω |
| 180 | κάτω |
Δύο τουβλάκια αλλάζουν την κατεύθυνση:
- «δείξε προς κατεύθυνση 90»: γυρίζει ακριβώς προς τα εκεί, όπου κι αν κοίταζε πριν.
- «στρίψε ↻ 15 μοίρες»: γυρίζει λίγο από εκεί που κοιτάζει τώρα. Το βελάκι ↻ στρίβει δεξιά, σαν τους δείκτες του ρολογιού. Το ↺ στρίβει αριστερά.
Και ένα τουβλάκι κάνει το βήμα: «κινήσου 10 βήματα». Το αντικείμενο πάει μπροστά, προς την κατεύθυνση που κοιτάζει.
Ο Άκης δοκιμάζει
Το ρομπότ εδώ δουλεύει όπως το γατάκι: ξεκινάει κοιτάζοντας δεξιά, το ▲ το πάει ένα κουτάκι μπροστά, και το ↺ και το ↻ το στρίβουν 90 μοίρες χωρίς να το μετακινήσουν. Η μυτούλα του δείχνει προς τα πού κοιτάζει. Κάποιος έγραψε ήδη ένα πρόγραμμα για να φτάσει στο αστέρι, αλλά κάτι δεν πάει καλά. Πάτα «Τρέξε», δες πού βγαίνει, και βρες ποια εντολή φταίει.
Η κόκκινη εντολή είναι εκεί που το ρομπότ σταμάτησε. Το λάθος όμως μπορεί να είναι πιο πριν. Ένα «Μπροστά» πάει πάντα προς τα εκεί που κοιτάζει το ρομπότ, οπότε αν πάει σε λάθος μέρος, ψάξε τη στροφή που το γύρισε εκεί.
Ποιο τουβλάκι αλλάζει τι;
Κάθε τουβλάκι αλλάζει ένα από τα τρία: θέση, κατεύθυνση ή ενδυμασία. Βρες ποιο αλλάζει το καθένα.
Ενδυμασίες: η ζωγραφιά αλλάζει
Κάθε αντικείμενο μπορεί να έχει πολλές ενδυμασίες, δηλαδή λίγο διαφορετικές ζωγραφιές του ίδιου χαρακτήρα. Το γατάκι έχει δύο: μία με τα πόδια ανοιχτά και μία με τα πόδια κλειστά.
Αν δείχνεις τη μία, μετά την άλλη, μετά την πρώτη ξανά, μοιάζει σαν να περπατάει. Έτσι φτιάχνονται και τα κινούμενα σχέδια: πολλές ζωγραφιές, η μία μετά την άλλη, γρήγορα.
Το τουβλάκι «επόμενη ενδυμασία» περνάει στην επόμενη ζωγραφιά. Μετά την τελευταία γυρίζει στην πρώτη.
Όλα ξεκινάνε με τη σημαία
Τα τουβλάκια δεν κάνουν τίποτα μόνα τους. Πάνω από τη στοίβα βάζεις ένα τουβλάκι που λέει πότε να ξεκινήσουν, όπως το «όταν γίνει κλικ στη σημαία». Μόλις πατήσεις την πράσινη σημαία, εκτελούνται τα τουβλάκια από κάτω, ένα ένα, από πάνω προς τα κάτω.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Το γατάκι είναι στο x: 0 y: 0 και κοιτάζει δεξιά (90). Εκτελεί: «κινήσου 50 βήματα», «στρίψε ↺ 90 μοίρες», «κινήσου 30 βήματα». Πού καταλήγει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
κινήσου 50 βήματα: κοιτάζει δεξιά, οπότε πάει 50 δεξιά. Τώρα είναι στο x: 50, y: 0.
στρίψε ↺ 90 μοίρες: στρίβει αριστερά, από το «δεξιά» στο «πάνω». Η κατεύθυνση γίνεται 0. Η θέση δεν αλλάζει.
κινήσου 30 βήματα: τώρα κοιτάζει πάνω, οπότε πάει 30 πάνω. Το x μένει 50, το y γίνεται 30.
Καταλήγει στο x: 50, y: 30, και κοιτάζει προς τα πάνω.
Η Άννα θέλει το γατάκι να περπατάει από την αριστερή άκρη προς τα δεξιά. Έγραψε αυτό το πρόγραμμα:
όταν γίνει κλικ στη σημαία
κινήσου 20 βήματα
επόμενη ενδυμασία
περίμενε 0.3 δευτερόλεπτα
κινήσου 20 βήματα
επόμενη ενδυμασία
Παράδειγμα 2
Κάθε φορά που η Άννα πατάει τη σημαία, το γατάκι ξεκινάει από άλλο σημείο, και μερικές φορές πηγαίνει ανάποδα. Γιατί; Πώς διορθώνεται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το γατάκι θυμάται πού σταμάτησε την προηγούμενη φορά. Γι' αυτό κάθε φορά ξεκινάει από άλλο σημείο.
Θυμάται και την κατεύθυνσή του. Αν κάποιος το είχε στρίψει, το «κινήσου» το πάει προς τα εκεί που κοιτάζει, όχι απαραίτητα δεξιά.
Η Άννα προσθέτει δύο τουβλάκια αμέσως κάτω από τη σημαία:
όταν γίνει κλικ στη σημαία πήγαινε στο x: -200 y: 0 δείξε προς κατεύθυνση 90 κινήσου 20 βήματα επόμενη ενδυμασία περίμενε 0.3 δευτερόλεπτα κινήσου 20 βήματα επόμενη ενδυμασίαΤώρα κάθε φορά ξεκινάει από την αριστερή πλευρά (x: −200) και κοιτάζει δεξιά. Το πρόγραμμα κάνει το ίδιο, όσες φορές κι αν πατήσεις τη σημαία.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Ποιον αριθμό βάζεις στο «δείξε προς κατεύθυνση …» για να κοιτάζει το γατάκι αριστερά;
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να περιγράφεις τη θέση ενός αντικειμένου στη σκηνή του Scratch με τα x και y.
- Να ξεχωρίζεις τα τουβλάκια που αλλάζουν θέση, κατεύθυνση ή ενδυμασία.
- Να προβλέπεις πού θα βρεθεί ένα αντικείμενο μετά από μερικά τουβλάκια κίνησης και στροφής.
- Να κάνεις έναν χαρακτήρα να «περπατάει» αλλάζοντας ενδυμασίες με μικρές αναμονές.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.