Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μωσαϊκά και συμμετρία

Σχήματα που στρώνουν πάτωμα χωρίς κενά, το τάγκραμ, και η δίπλωση που κάνει τα δύο μισά να ταιριάξουν.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Δημοτικού, §42, 43

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τι είναι μωσαϊκό: σχήματα δίπλα δίπλα, χωρίς κενά και χωρίς πατήματα.
  2. Να ξεχωρίζεις ποια σχήματα στρώνουν ένα πάτωμα και ποια αφήνουν κενά.
  3. Να βρίσκεις αν ένα σχήμα είναι συμμετρικό και να χαράζεις τον άξονα συμμετρίας του.
  4. Να συμπληρώνεις ένα σχέδιο ώστε να γίνει συμμετρικό.

Χωρίς κενά, χωρίς πατήματα

Κοίτα το πάτωμα της κουζίνας ή ένα παλιό ψηφιδωτό σε εκκλησία. Είναι φτιαγμένα από μικρά κομμάτια, βαλμένα το ένα δίπλα στο άλλο.

Μωσαϊκό λέμε το σχέδιο που φτιάχνεται από μικρότερα σχήματα, τοποθετημένα δίπλα δίπλα χωρίς να αφήνουν κενά και χωρίς να πατάει το ένα πάνω στο άλλο.

Δεν στρώνουν όλα τα σχήματα ένα πάτωμα:

  • Τετράγωνα: στρώνουν. Τέσσερα συναντιούνται σε κάθε γωνία.
  • Τρίγωνα: στρώνουν, αν γυρίζεις το ένα ανάποδα από το άλλο.
  • Εξάγωνα: στρώνουν. Έτσι φτιάχνουν οι μέλισσες την κηρήθρα.
  • Κύκλοι: δεν στρώνουν. Όπως κι αν τους βάλεις, μένουν κενά ανάμεσα.

Το τάγκραμ

Το τάγκραμ είναι ένα παλιό κινέζικο παζλ. Κόβεις ένα τετράγωνο σε επτά κομμάτια: πέντε τρίγωνα (δύο μεγάλα, ένα μεσαίο, δύο μικρά), ένα τετράγωνο και ένα πλάγιο παραλληλόγραμμο.

Με τα επτά κομμάτια φτιάχνεις γάτες, βάρκες, σπίτια. Όποιο σχήμα κι αν φτιάξεις, αν χρησιμοποιήσεις και τα επτά χωρίς κενά και χωρίς πατήματα, πιάνει τόση επιφάνεια όση το αρχικό τετράγωνο. Αλλάζει η μορφή, όχι το πόσο χαρτί είναι.

Η συμμετρία

Δίπλωσε μια ζωγραφιά πάνω σε μια γραμμή. Αν τα δύο μισά πέφτουν ακριβώς το ένα πάνω στο άλλο, το σχήμα είναι συμμετρικό και η γραμμή λέγεται άξονας συμμετρίας.

Κάθε κομμάτι από τη μία μεριά έχει το ταίρι του από την άλλη, στην ίδια απόσταση από τον άξονα, σαν σε καθρέφτη.

Ο Άκης δοκιμάζει

Κοίτα πόσο απέχει κάθε πράσινο τετραγωνάκι από τη γραμμή, και βάψε το ταίρι του στην ίδια απόσταση από την άλλη μεριά.

Κάνε το σχέδιο συμμετρικό

Η γραμμή στη μέση είναι ο άξονας. Πάτα δεξιά το ταίρι κάθε χρωματισμένου τετραγώνου.

Κάθε χρωματισμένο αριστερά θέλει το ταίρι του δεξιά, στην ίδια απόσταση από τη γραμμή.

Ένας, πολλοί ή κανένας άξονας

Ένα σχήμα μπορεί να έχει πολλούς άξονες. Ένα τετράγωνο έχει τέσσερις: τον όρθιο, τον οριζόντιο και τις δύο διαγώνιους. Ένα στρογγυλό βιτρό εκκλησίας, με το ίδιο σχέδιο γύρω γύρω, μπορεί να έχει οχτώ ή και περισσότερους.

  • Πεταλούδα: ένας άξονας, από το κεφάλι ως την ουρά
  • Ορθογώνιο: δύο άξονες, ένας όρθιος και ένας οριζόντιος
  • Τετράγωνο: τέσσερις άξονες
  • Κύκλος: όσους θέλεις, κάθε γραμμή που περνάει από το κέντρο

Ο άξονας δεν περνάει πάντα μέσα από το σχήμα. Ένας κύκνος στη λίμνη και το είδωλό του στο νερό είναι συμμετρικοί, και ο άξονας είναι η γραμμή του νερού, ανάμεσά τους.

Παραδείγματα

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Η μισή μπορντούρα στον τοίχο της κουζίνας έχει 1414 πλακάκια. Πόσα πλακάκια θέλει όλη η μπορντούρα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ο Νίκος θέλει να στρώσει ένα τραπέζι με χάρτινους κύκλους, χωρίς να φαίνεται το ξύλο. Τα καταφέρνει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Πόσους άξονες συμμετρίας έχει ένα τρίγωνο με τρεις ίσες πλευρές;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

ΔιάλεξεΆσκηση 1 από 8
Τι είναι μωσαϊκό;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

Για ζέσταμαΆσκηση 1 από 4

Πόσους άξονες συμμετρίας έχει ένα ορθογώνιο που δεν είναι τετράγωνο;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τι είναι μωσαϊκό: σχήματα δίπλα δίπλα, χωρίς κενά και χωρίς πατήματα.
  • Να ξεχωρίζεις ποια σχήματα στρώνουν ένα πάτωμα και ποια αφήνουν κενά.
  • Να βρίσκεις αν ένα σχήμα είναι συμμετρικό και να χαράζεις τον άξονα συμμετρίας του.
  • Να συμπληρώνεις ένα σχέδιο ώστε να γίνει συμμετρικό.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;