Γράφω ιστορία: αρχή, μέση, τέλος
Ποιος, πού, τι πρόβλημα, πώς λύθηκε.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να σχεδιάζεις μια ιστορία σε αρχή, μέση και τέλος πριν τη γράψεις.
- Να γράφεις αρχή με ποιος, πού και πότε, μέση με πρόβλημα και τέλος με λύση.
- Να δένεις τα γεγονότα με χρονικές λέξεις: πρώτα, ύστερα, ξαφνικά, στο τέλος.
- Να γράφεις όλη την ιστορία σε χρόνους του παρελθόντος, χωρίς να πηδάς στον ενεστώτα.
Τώρα γράφεις εσύ
Στη Β΄ έβρισκες σε μια ιστορία ποιος, πού, πότε, ποιο ήταν το πρόβλημα και πώς λύθηκε. Τώρα θα γράψεις τη δική σου, με τα ίδια κομμάτια. Διάβασε πρώτα αυτή και πρόσεξε πώς είναι φτιαγμένη.
Το σπουργίτι στο μπαλκόνι
Ένα ζεστό απόγευμα του Μαΐου, ο Αλέξης πότιζε τις γλάστρες στο μπαλκόνι. Η μικρή του αδερφή, η Δάφνη, κρατούσε το ποτιστήρι.
Ξαφνικά άκουσαν ένα λεπτό τιτίβισμα. Πίσω από τη μεγάλη γλάστρα βρήκαν ένα μικρό σπουργίτι. Η φωλιά του ήταν ψηλά, κάτω από τα κεραμίδια, και το πουλάκι δεν μπορούσε ακόμα να πετάξει. Η Δάφνη ανησύχησε για τη γάτα της γειτόνισσας. Πρώτα ο Αλέξης φώναξε τη μαμά τους. Εκείνη έφερε τη σκάλα από την αποθήκη. Ύστερα έπιασε απαλά το πουλάκι με ένα μαλακό πανί.
Στο τέλος η μαμά ανέβηκε στη σκάλα και το έβαλε ξανά στη φωλιά του. Σε λίγο ήρθε η μητέρα του σπουργιτιού και το τάισε. Τα δύο παιδιά χαμογέλασαν ανακουφισμένα.
Τρία κομμάτια, τρεις δουλειές
Η ιστορία έχει τρεις παραγράφους. Η καθεμιά κάνει μια δουλειά.
- Αρχή: ποιος, πού, πότε. Ο Αλέξης και η Δάφνη, στο μπαλκόνι, ένα απόγευμα του Μαΐου.
- Μέση: το πρόβλημα και τι έγινε. Το σπουργίτι δεν μπορεί να πετάξει· ο Αλέξης φωνάζει τη μαμά, εκείνη φέρνει σκάλα.
- Τέλος: η λύση και πώς ένιωσαν. Το πουλάκι γυρίζει στη φωλιά· τα παιδιά χαμογελούν.
Πρώτα το σχέδιο
Πριν γράψεις, φτιάχνεις ένα σχέδιο: λίγες λέξεις για κάθε κομμάτι.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Φτιάξε το σχέδιο για μια ιστορία: ένα παιδί ξεχνάει το κολατσιό του στην εκδρομή.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Αρχή: ποιος, πού, πότε. Διαλέγουμε ήρωα: τη Νεφέλη. Πού; Σε ένα δάσος με έλατα. Πότε; Μια Παρασκευή, στη σχολική εκδρομή.
Μέση: το πρόβλημα και τι έγινε. Την ώρα του φαγητού η Νεφέλη ανοίγει την τσάντα της. Το κολατσιό λείπει. Κάθεται μόνη της σε έναν βράχο και πεινάει.
Τέλος: η λύση και πώς ένιωσαν. Οι φίλοι της τη βλέπουν και της δίνουν από ένα κομμάτι ο καθένας. Η Νεφέλη χαίρεται. Λέει ότι ήταν το πιο νόστιμο κολατσιό της.
Το σχέδιο είναι έτοιμο. Τώρα κάθε σημείωση γίνεται μία ή δύο προτάσεις, στο παρελθόν: «Η Νεφέλη άνοιξε την τσάντα της. Το κολατσιό έλειπε.»
Λέξεις που δένουν τα γεγονότα
Τη σειρά των γεγονότων τη δείχνουν μικρές λέξεις, οι χρονικές λέξεις.
| Πού τη βάζεις | Χρονικές λέξεις |
|---|---|
| στην αρχή | Μια φορά, Ένα πρωί, Ένα ζεστό απόγευμα, Το περασμένο καλοκαίρι |
| όταν έρχεται το πρόβλημα | Ξαφνικά, Εκείνη τη στιγμή |
| για τα βήματα στη μέση | Πρώτα, Ύστερα, Μετά, Τότε, Αμέσως |
| στο τέλος | Στο τέλος, Τελικά, Από εκείνη τη μέρα |
Στην ιστορία του σπουργιτιού βρίσκεις: Ένα ζεστό απόγευμα, Ξαφνικά, Πρώτα, Ύστερα, Στο τέλος, Σε λίγο.
Χωρίς αυτές, οι προτάσεις μοιάζουν με λίστα. Με αυτές, ο αναγνώστης ξέρει τι έγινε πριν και τι μετά.
Ο Άκης δοκιμάζει
Οι χρονικές λέξεις σου δείχνουν τη σειρά. Μία πρόταση δεν ταιριάζει: αυτή μένει έξω.
Η ιστορία γράφεται στο παρελθόν
Η ιστορία λέει κάτι που έγινε, γι' αυτό γράφεται σε χρόνους του παρελθόντος.
- Ο παρατατικός στήνει τη σκηνή, τι γινόταν για ώρα: ο Αλέξης πότιζε, η Δάφνη κρατούσε.
- Ο αόριστος φέρνει τα γεγονότα, τι έγινε μία φορά: άκουσαν, βρήκαν, ανέβηκε.
Μια ιστορία, πρόταση πρόταση. Ποιες ξέφυγαν στον ενεστώτα;
Ένα τέλος που κλείνει
Το τέλος δεν είναι απλώς η τελευταία πρόταση. Είναι το σημείο όπου λύνεται το πρόβλημα.
Παράδειγμα 2
Η ιστορία «Ένα πρωί ο Λευτέρης πήγε με τον πατέρα του στο ποτάμι. Ξαφνικά φύσηξε αέρας και το καπέλο του έπεσε στο νερό.» σταματάει εδώ. Γράψε ένα τέλος.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ελέγχουμε τι έχουμε. Αρχή: ο Λευτέρης, στο ποτάμι, ένα πρωί. Μέση: το καπέλο έπεσε στο νερό. Λείπει το τέλος.
Το τέλος χρειάζεται λύση. Κάποιος πρέπει να πιάσει το καπέλο: ο πατέρας το πιάνει με ένα μακρύ κλαδί.
Και χρειάζεται πώς ένιωσαν. Γράφουμε στο παρελθόν, με χρονική λέξη:
«Τότε ο πατέρας του έπιασε το καπέλο με ένα μακρύ κλαδί. Στο τέλος ο Λευτέρης το φόρεσε βρεγμένο και γέλασαν και οι δύο.»
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Στην ιστορία «Το σπουργίτι στο μπαλκόνι»: πότε και πού γίνεται η ιστορία;
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να σχεδιάζεις μια ιστορία σε αρχή, μέση και τέλος πριν τη γράψεις.
- Να γράφεις αρχή με ποιος, πού και πότε, μέση με πρόβλημα και τέλος με λύση.
- Να δένεις τα γεγονότα με χρονικές λέξεις: πρώτα, ύστερα, ξαφνικά, στο τέλος.
- Να γράφεις όλη την ιστορία σε χρόνους του παρελθόντος, χωρίς να πηδάς στον ενεστώτα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.