Γράφω ιστορία: αρχή, μέση, τέλος
Ποιος, πού, τι πρόβλημα, πώς λύθηκε.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να σχεδιάζεις μια ιστορία σε αρχή, μέση και τέλος πριν τη γράψεις.
- Να γράφεις αρχή με ποιος, πού και πότε, μέση με πρόβλημα και τέλος με λύση.
- Να δένεις τα γεγονότα με χρονικές λέξεις: πρώτα, ύστερα, ξαφνικά, στο τέλος.
- Να γράφεις όλη την ιστορία σε χρόνους του παρελθόντος, χωρίς να πηδάς στον ενεστώτα.
Τώρα γράφεις εσύ
Στη Β΄ διάβαζες ιστορίες. Έβρισκες ποιος, πού, πότε, ποιο ήταν το πρόβλημα και πώς λύθηκε.
Τώρα θα γράψεις μια δική σου ιστορία. Θα χρειαστείς τα ίδια κομμάτια, αλλά αυτή τη φορά θα τα βάλεις εσύ στη θέση τους.
Διάβασε πρώτα μια ιστορία. Πρόσεξε πώς είναι φτιαγμένη.
Το σπουργίτι στο μπαλκόνι
Ένα ζεστό απόγευμα του Μαΐου, ο Αλέξης πότιζε τις γλάστρες στο μπαλκόνι. Η μικρή του αδερφή, η Δάφνη, κρατούσε το ποτιστήρι.
Ξαφνικά άκουσαν ένα λεπτό τιτίβισμα. Πίσω από τη μεγάλη γλάστρα βρήκαν ένα μικρό σπουργίτι. Η φωλιά του ήταν ψηλά, κάτω από τα κεραμίδια, και το πουλάκι δεν μπορούσε ακόμα να πετάξει. Η Δάφνη ανησύχησε για τη γάτα της γειτόνισσας. Πρώτα ο Αλέξης φώναξε τη μαμά τους. Εκείνη έφερε τη σκάλα από την αποθήκη. Ύστερα έπιασε απαλά το πουλάκι με ένα μαλακό πανί.
Στο τέλος η μαμά ανέβηκε στη σκάλα και το έβαλε ξανά στη φωλιά του. Σε λίγο ήρθε η μητέρα του σπουργιτιού και το τάισε. Τα δύο παιδιά χαμογέλασαν ανακουφισμένα.
Τρία κομμάτια, τρεις δουλειές
Η ιστορία έχει τρεις παραγράφους. Η καθεμιά κάνει μια δουλειά.
| Κομμάτι | Τι λέει | Στην ιστορία του σπουργιτιού |
|---|---|---|
| Αρχή | ποιος, πού, πότε | ο Αλέξης και η Δάφνη, στο μπαλκόνι, ένα απόγευμα του Μαΐου |
| Μέση | το πρόβλημα και τι έγινε | το σπουργίτι δεν μπορεί να πετάξει · φωνάζουν τη μαμά, φέρνει σκάλα |
| Τέλος | τη λύση και πώς ένιωσαν | το πουλάκι γυρίζει στη φωλιά · τα παιδιά χαμογελούν |
Πρώτα το σχέδιο
Πριν γράψεις, φτιάχνεις ένα σχέδιο: λίγες λέξεις για κάθε κομμάτι. Έτσι ξέρεις από την αρχή πού πηγαίνει η ιστορία σου.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Φτιάξε το σχέδιο για μια ιστορία: ένα παιδί ξεχνάει το κολατσιό του στην εκδρομή.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Λέξεις που δένουν τα γεγονότα
Τα γεγονότα μιας ιστορίας γίνονται το ένα μετά το άλλο. Κάποιες μικρές λέξεις δείχνουν αυτή τη σειρά. Λέγονται χρονικές λέξεις.
| Πού τη βάζεις | Χρονικές λέξεις |
|---|---|
| στην αρχή | Μια φορά, Ένα πρωί, Ένα ζεστό απόγευμα, Το περασμένο καλοκαίρι |
| όταν έρχεται το πρόβλημα | Ξαφνικά, Εκείνη τη στιγμή |
| για τα βήματα στη μέση | Πρώτα, Ύστερα, Μετά, Τότε, Αμέσως |
| στο τέλος | Στο τέλος, Τελικά, Από εκείνη τη μέρα |
Στην ιστορία του σπουργιτιού βρίσκεις: Ένα ζεστό απόγευμα, Ξαφνικά, Πρώτα, Ύστερα, Στο τέλος, Σε λίγο.
Χωρίς αυτές, οι προτάσεις στέκονται η μία δίπλα στην άλλη σαν λίστα. Με αυτές, ο αναγνώστης ξέρει πάντα τι έγινε πριν και τι μετά.
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάθε ιστορία έχει τις προτάσεις της ανακατεμένες. Οι χρονικές λέξεις σου δείχνουν τη σειρά. Μία πρόταση δεν ταιριάζει: αυτή μένει έξω.
Η ιστορία γράφεται στο παρελθόν
Η ιστορία λέει κάτι που έγινε. Γι' αυτό γράφεται σε χρόνους του παρελθόντος.
- Ο παρατατικός λέει τι γινόταν για ώρα: ο Αλέξης πότιζε, η Δάφνη κρατούσε.
- Ο αόριστος λέει τι έγινε μία φορά: άκουσαν, βρήκαν, ανέβηκε.
Συνήθως ο παρατατικός στήνει τη σκηνή στην αρχή. Ο αόριστος φέρνει τα γεγονότα, το ένα μετά το άλλο.
Όλες οι προτάσεις είναι από την ίδια ιστορία. Ποιες μένουν στο παρελθόν, και ποιες ξέφυγαν στον ενεστώτα;
Ένα τέλος που κλείνει
Το τέλος δεν είναι απλώς η τελευταία πρόταση. Είναι το σημείο όπου λύνεται το πρόβλημα.
Παράδειγμα 2
Η ιστορία «Ένα πρωί ο Λευτέρης πήγε με τον πατέρα του στο ποτάμι. Ξαφνικά φύσηξε αέρας και το καπέλο του έπεσε στο νερό.» σταματάει εδώ. Γράψε ένα τέλος.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να σχεδιάζεις μια ιστορία σε αρχή, μέση και τέλος πριν τη γράψεις.
- Να γράφεις αρχή με ποιος, πού και πότε, μέση με πρόβλημα και τέλος με λύση.
- Να δένεις τα γεγονότα με χρονικές λέξεις: πρώτα, ύστερα, ξαφνικά, στο τέλος.
- Να γράφεις όλη την ιστορία σε χρόνους του παρελθόντος, χωρίς να πηδάς στον ενεστώτα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.