Τι είναι η ιστορία

Μύθος ή αλήθεια; Πώς ξέρουμε τι έγινε πριν από χιλιάδες χρόνια.

20 λεπτά

Θα μάθεις να

Να ξεχωρίζεις έναν μύθο από ένα ιστορικό γεγονός.
Να αναγνωρίζεις γραπτές, προφορικές πηγές και αρχαιολογικά ευρήματα.
Να διαβάζεις χρονολογίες με π.Χ. και μ.Χ. και να βρίσκεις ποια είναι πιο παλιά.
Να λες σε ποιον αιώνα έγινε ένα γεγονός.

Μύθος ή ιστορία;

Ο Μινώταυρος ήταν ένα τέρας, μισός άνθρωπος και μισός ταύρος, που ζούσε σε έναν λαβύρινθο στην Κνωσό.

Το ανάκτορο της Κνωσού στην Κρήτη υπάρχει. Μπορείς να πας σήμερα και να περπατήσεις ανάμεσα στα ερείπιά του.

Το ένα είναι μύθος. Το άλλο είναι ιστορία. Πώς τα ξεχωρίζουμε;

Μύθος είναι μια φανταστική διήγηση, με θεούς, ήρωες και τέρατα. Οι αρχαίοι τον έλεγαν για να εξηγήσουν πώς φτιάχτηκε ο κόσμος, γιατί βρέχει, γιατί υπάρχει το κακό. Δεν μπορούμε να τον αποδείξουμε.
Ιστορία είναι όσα έγιναν πραγματικά. Τα ξέρουμε επειδή έμειναν σημάδια τους: αντικείμενα, κτίρια, κείμενα, αναμνήσεις.

Πολλοί μύθοι κρύβουν μέσα τους ένα κομμάτι αλήθειας. Για αιώνες οι άνθρωποι νόμιζαν ότι η Τροία του Ομήρου ήταν μόνο παραμύθι. Ύστερα οι αρχαιολόγοι έσκαψαν και βρήκαν μια πραγματική πόλη.

Οι πηγές: τα ίχνη του παρελθόντος

Κανείς από εμάς δεν ήταν εκεί πριν από δύο χιλιάδες χρόνια. Ο ιστορικός μοιάζει με ντετέκτιβ: μαζεύει πηγές και από αυτές βγάζει συμπεράσματα.

Είδος πηγής	Παραδείγματα
Γραπτές πηγές	βιβλία, επιγραφές σε πέτρα, γράμματα, εφημερίδες
Αρχαιολογικά ευρήματα	αγγεία, εργαλεία, νομίσματα, κοσμήματα, ερείπια κτιρίων
Προφορικές πηγές	όσα διηγούνται οι άνθρωποι που τα έζησαν

Τα αρχαιολογικά ευρήματα τα βρίσκουν οι αρχαιολόγοι, που σκάβουν πολύ προσεκτικά, στρώμα στρώμα. Ο πρώτος που έγραψε ιστορία ψάχνοντας τις αιτίες των γεγονότων ήταν ο Ηρόδοτος, τον 5ο αιώνα π.Χ. Γι' αυτό τον λένε «πατέρα της ιστορίας».

Τι είδους πηγή είναι;

Διάλεξε μια πηγή και μετά ένα είδος. Κάποια πηγή ανήκει σε δύο είδη.

Η πηγή

Το είδος

Όχι αυτόΔεν είναι κείμενο. Κάποια αγγεία έχουν λίγα γράμματα, αλλά αυτό το ξέρουμε κυρίως από το σχήμα και τις ζωγραφιές του.

Ο χρόνος: π.Χ. και μ.Χ.

Για να μετράμε τα χρόνια χρειαζόμαστε μια αφετηρία. Σήμερα χρησιμοποιούμε τη γέννηση του Χριστού.

Ό,τι έγινε πριν από αυτήν γράφεται π.Χ. (προ Χριστού).
Ό,τι έγινε μετά γράφεται μ.Χ. (μετά Χριστόν). Συνήθως το μ.Χ. δεν το γράφουμε: το 2004 σημαίνει 2004 μ.Χ.

Εκατό χρόνια μαζί λέγονται αιώνας. Τα χρόνια 1901 ως 2000 είναι ο 20ός αιώνας, και από το 2001 ζούμε στον 21ο αιώνα.

Από την Κνωσό ως την Αθήνα του 2004

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

Ανάκτορα στην Κρήτη · περίπου 2000 π.Χ.Οι Μινωίτες χτίζουν μεγάλα ανάκτορα, όπως της Κνωσού. Τα ερείπιά τους τα βλέπουμε ακόμα.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Ποιο έγινε πρώτο: οι πρώτοι Ολυμπιακοί αγώνες (776 π.Χ.) ή η μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.);

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ο Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο στο ανάκτορο της Κνωσού. Τι από αυτά είναι μύθος και τι ιστορία;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Διάλεξε τη σωστή απάντηση και πάτα «Έλεγξε». Στο τέλος θα βρεις και μερικές που τις απαντάς χωρίς επιλογές.

Διάλεξε

Τι είναι ο μύθος;

Μια φανταστική διήγηση με θεούς, ήρωες και τέραταΈνα ψέμα που λέμε για να κοροϊδέψουμεΈνα γεγονός που έγινε πραγματικάΈνα αρχαίο αντικείμενο από ανασκαφή

Τα κατάφερες;

Να ξεχωρίζεις έναν μύθο από ένα ιστορικό γεγονός.
Να αναγνωρίζεις γραπτές, προφορικές πηγές και αρχαιολογικά ευρήματα.
Να διαβάζεις χρονολογίες με π.Χ. και μ.Χ. και να βρίσκεις ποια είναι πιο παλιά.
Να λες σε ποιον αιώνα έγινε ένα γεγονός.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.