Τι είναι η ιστορία
Μύθος ή αλήθεια; Πώς ξέρουμε τι έγινε πριν από χιλιάδες χρόνια.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις έναν μύθο από ένα ιστορικό γεγονός.
- Να αναγνωρίζεις γραπτές, προφορικές πηγές και αρχαιολογικά ευρήματα.
- Να διαβάζεις χρονολογίες με π.Χ. και μ.Χ. και να βρίσκεις ποια είναι πιο παλιά.
- Να λες σε ποιον αιώνα έγινε ένα γεγονός.
Μύθος ή ιστορία;
Ο Μινώταυρος ήταν ένα τέρας, μισός άνθρωπος και μισός ταύρος, που ζούσε σε έναν λαβύρινθο στην Κνωσό.
Το ανάκτορο της Κνωσού στην Κρήτη υπάρχει. Μπορείς σήμερα να περπατήσεις στα ερείπιά του.

Το ένα είναι μύθος, το άλλο ιστορία.
- Μύθος είναι μια φανταστική διήγηση με θεούς, ήρωες και τέρατα. Με αυτόν οι αρχαίοι εξηγούσαν πώς φτιάχτηκε ο κόσμος ή γιατί βρέχει. Δεν αποδεικνύεται.
- Ιστορία είναι όσα έγιναν πραγματικά. Τα ξέρουμε από τα σημάδια που άφησαν: αντικείμενα, κτίρια, κείμενα, αναμνήσεις.
Κάποιοι μύθοι κρύβουν λίγη αλήθεια. Την Τροία του Ομήρου τη νόμιζαν παραμύθι, ώσπου οι αρχαιολόγοι έσκαψαν και βρήκαν μια πραγματική πόλη.
Οι πηγές: τα ίχνη του παρελθόντος
Ο ιστορικός μοιάζει με ντετέκτιβ: μαζεύει πηγές και από αυτές βγάζει συμπεράσματα.
- Γραπτές πηγές: βιβλία, επιγραφές σε πέτρα, γράμματα, εφημερίδες.
- Αρχαιολογικά ευρήματα: αγγεία, εργαλεία, νομίσματα, κοσμήματα, ερείπια.
- Προφορικές πηγές: όσα διηγούνται οι άνθρωποι που τα έζησαν.
Τα ευρήματα τα βρίσκουν οι αρχαιολόγοι, σκάβοντας προσεκτικά, στρώμα στρώμα. Ο Ηρόδοτος, τον 5ο αιώνα π.Χ., έγραψε πρώτος ιστορία ψάχνοντας τις αιτίες των γεγονότων: είναι ο «πατέρας της ιστορίας».
Ο χρόνος: π.Χ. και μ.Χ.
Για να μετράμε τα χρόνια χρειαζόμαστε αφετηρία: τη γέννηση του Χριστού.
- Ό,τι έγινε πριν γράφεται π.Χ. (προ Χριστού).
- Ό,τι έγινε μετά γράφεται μ.Χ. (μετά Χριστόν). Συνήθως δεν το γράφουμε: το 2004 σημαίνει 2004 μ.Χ.
Εκατό χρόνια λέγονται αιώνας. Τα 1901 ως 2000 είναι ο 20ός αιώνας· από το 2001 ζούμε στον 21ο.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Ποιο έγινε πρώτο: οι πρώτοι Ολυμπιακοί αγώνες (776 π.Χ.) ή η μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.);
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Και οι δύο είναι π.Χ.: μετράμε προς τα πίσω, άρα ο μεγαλύτερος αριθμός είναι ο πιο παλιός.
Το 776 είναι μεγαλύτερο από το 490. Πρώτα έγιναν οι Ολυμπιακοί αγώνες, και σχεδόν τρεις αιώνες αργότερα η μάχη του Μαραθώνα.
Παράδειγμα 2
Ο Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο στο ανάκτορο της Κνωσού. Τι από αυτά είναι μύθος και τι ιστορία;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ψάχνουμε πηγές. Για το ανάκτορο έχουμε ευρήματα: τοίχους, σκάλες, τοιχογραφίες, αγγεία.
Για ένα τέρας μισό άνθρωπο και μισό ταύρο δεν βρέθηκε ποτέ ίχνος· τέτοιο πλάσμα δεν υπάρχει στη φύση.
Το ανάκτορο της Κνωσού είναι ιστορία. Ο Μινώταυρος είναι μύθος, και ο Θησέας ήρωας του μύθου: καμία πηγή δεν δείχνει ότι έζησε.
Ο μύθος όμως ίσως γεννήθηκε σε αληθινό τόπο: σε ένα ανάκτορο με τόσους διαδρόμους, που έμοιαζε με λαβύρινθο.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πώς λέγονται τα αντικείμενα που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι όταν σκάβουν;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις έναν μύθο από ένα ιστορικό γεγονός.
- Να αναγνωρίζεις γραπτές, προφορικές πηγές και αρχαιολογικά ευρήματα.
- Να διαβάζεις χρονολογίες με π.Χ. και μ.Χ. και να βρίσκεις ποια είναι πιο παλιά.
- Να λες σε ποιον αιώνα έγινε ένα γεγονός.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.