Πώς φτιάχτηκε ο κόσμος
Χάος, Γαία και Τιτάνες: η απάντηση των αρχαίων σε μια πολύ μεγάλη ερώτηση.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία Γ΄ Δημοτικού, §1
Θα μάθεις να
- Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά πώς φτιάχτηκε ο κόσμος σύμφωνα με τους αρχαίους.
- Να ξεχωρίζεις τις γενιές των θεών: Γαία και Ουρανός, Τιτάνες, Ολύμπιοι.
- Να περιγράφεις πώς σώθηκε ο Δίας και πώς νίκησε στην Τιτανομαχία.
- Να εξηγείς ότι ο μύθος ήταν η απάντηση των αρχαίων σε μια μεγάλη ερώτηση.
Μια πολύ μεγάλη ερώτηση
Πώς φτιάχτηκε ο κόσμος; Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν τηλεσκόπια ούτε επιστήμονες, κι έτσι απάντησαν με έναν μύθο. Τον κατέγραψε ο ποιητής Ησίοδος στη Θεογονία («πώς γεννήθηκαν οι θεοί»).
Δεν είναι ιστορία· είναι ο τρόπος που φαντάζονταν οι αρχαίοι την αρχή του κόσμου.
Στην αρχή ήταν το Χάος
Πρώτα υπήρχε το Χάος: ένα απέραντο, σκοτεινό κενό, χωρίς σχήμα και τάξη.
Μετά ήρθε η Γαία, η Γη, πλατιά και σταθερή. Η Γαία γέννησε τον Ουρανό, που τη σκέπασε από παντού, και τα βουνά και τη θάλασσα.
Η Γαία και ο Ουρανός έκαναν πολλά παιδιά: τους δώδεκα Τιτάνες, πελώριους θεούς, τους Κύκλωπες με ένα μάτι στη μέση του μετώπου, και τους Εκατόγχειρες, με εκατό χέρια ο καθένας.
Οι Τιτάνες και ο Κρόνος
Ο Ουρανός φοβόταν τα παιδιά του και τα έκλεινε μέσα στη γη. Η Γαία θύμωσε, και ο μικρότερος Τιτάνας, ο Κρόνος, πήρε ένα δρεπάνι, νίκησε τον πατέρα του και έγινε ο νέος βασιλιάς.
Ο Κρόνος παντρεύτηκε την Τιτανίδα Ρέα. Μια προφητεία όμως έλεγε ότι ένα παιδί του θα του έπαιρνε τον θρόνο. Γι' αυτό, κάθε μωρό που γεννιόταν, το κατάπινε: την Εστία, τη Δήμητρα, την Ήρα, τον Άδη και τον Ποσειδώνα.
Ο Δίας σώζεται
Όταν γεννήθηκε το έκτο παιδί, ο Δίας, η Ρέα το έκρυψε σε μια σπηλιά της Κρήτης. Στον Κρόνο έδωσε μια πέτρα τυλιγμένη σε σπάργανα, κι εκείνος την κατάπιε χωρίς να καταλάβει.

Τον μικρό Δία τον τάιζε με το γάλα της η κατσίκα Αμάλθεια. Οι Κουρήτες, νεαροί πολεμιστές, χόρευαν και χτυπούσαν τις ασπίδες τους για να μην ακούγεται το κλάμα του.
Όταν ο Δίας μεγάλωσε, με τη βοήθεια της σοφής Τιτανίδας Μήτιδας, έδωσε στον Κρόνο ένα μαγικό ποτό. Ο Κρόνος έβγαλε την πέτρα και όλα τα αδέρφια του Δία, ζωντανά.
Η Τιτανομαχία
Τότε ξέσπασε ένας τρομερός πόλεμος: οι νέοι θεοί με αρχηγό τον Δία, πάνω στον Όλυμπο, εναντίον των Τιτάνων, πάνω στο βουνό Όθρυ. Λέγεται Τιτανομαχία και κράτησε δέκα χρόνια.
Ο Δίας ελευθέρωσε τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες. Οι Κύκλωπες χάρισαν σ' εκείνον τον κεραυνό, στον Ποσειδώνα την τρίαινα και στον Άδη μια περικεφαλαία που τον έκανε αόρατο. Οι Εκατόγχειρες πετούσαν βράχους με τα εκατό χέρια τους.
Οι Τιτάνες νικήθηκαν και κλείστηκαν στα Τάρταρα, το πιο βαθύ σημείο κάτω από τη γη. Όσοι δεν είχαν πολεμήσει τον Δία έμειναν ελεύθεροι.
Ο κόσμος μοιράζεται
Μετά τη νίκη, τα τρία αδέρφια μοίρασαν τον κόσμο με κλήρο:
| Θεός | Τι πήρε | Το όπλο του |
|---|---|---|
| Δίας | τον ουρανό, και έγινε βασιλιάς των θεών | κεραυνός |
| Ποσειδώνας | τη θάλασσα | τρίαινα |
| Άδης | τον κάτω κόσμο, των νεκρών | περικεφαλαία της αορατότητας |
Η γη και ο Όλυμπος έμειναν κοινά. Οι θεοί έστησαν τα παλάτια τους στην κορυφή του Ολύμπου, του ψηλότερου βουνού της Ελλάδας.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί ο Κρόνος κατάπινε τα παιδιά του;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο ίδιος είχε πάρει τον θρόνο από τον πατέρα του, τον Ουρανό.
Μια προφητεία τού είπε ότι θα πάθαινε το ίδιο: ένα παιδί του θα τον ανέτρεπε.
Για να μη χάσει τη δύναμή του, κατάπινε κάθε μωρό. Κι όμως η προφητεία βγήκε αληθινή: ο Δίας σώθηκε και τον νίκησε.
Παράδειγμα 2
Ο μύθος λέει ότι ο Δίας μεγάλωσε σε σπηλιά της Κρήτης. Είναι ιστορικό γεγονός;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Για έναν θεό που τον τάισε μια κατσίκα δεν μπορεί να υπάρξει απόδειξη.
Στην Κρήτη όμως, σε σπηλιές της Ίδης και της Δίκτης, οι αρχαιολόγοι βρήκαν αφιερώματα στον Δία.
Η γέννηση του Δία είναι μύθος. Είναι όμως ιστορία ότι οι αρχαίοι πίστευαν τον μύθο και λάτρευαν τον Δία σε αυτές τις σπηλιές.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πού κλείστηκαν οι Τιτάνες μετά την ήττα τους;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά πώς φτιάχτηκε ο κόσμος σύμφωνα με τους αρχαίους.
- Να ξεχωρίζεις τις γενιές των θεών: Γαία και Ουρανός, Τιτάνες, Ολύμπιοι.
- Να περιγράφεις πώς σώθηκε ο Δίας και πώς νίκησε στην Τιτανομαχία.
- Να εξηγείς ότι ο μύθος ήταν η απάντηση των αρχαίων σε μια μεγάλη ερώτηση.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.