Πώς φτιάχτηκε ο κόσμος
Χάος, Γαία και Τιτάνες: η απάντηση των αρχαίων σε μια πολύ μεγάλη ερώτηση.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά πώς φτιάχτηκε ο κόσμος σύμφωνα με τους αρχαίους.
- Να ξεχωρίζεις τις γενιές των θεών: Γαία και Ουρανός, Τιτάνες, Ολύμπιοι.
- Να περιγράφεις πώς σώθηκε ο Δίας και πώς νίκησε στην Τιτανομαχία.
- Να εξηγείς ότι ο μύθος ήταν η απάντηση των αρχαίων σε μια μεγάλη ερώτηση.
Μια πολύ μεγάλη ερώτηση
Πώς φτιάχτηκε ο κόσμος; Από πού ήρθαν η γη, ο ουρανός, τα βουνά και η θάλασσα;
Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν τηλεσκόπια ούτε επιστήμονες να τους το εξηγήσουν. Έφτιαξαν λοιπόν μια ιστορία, έναν μύθο, που τον έλεγαν από γενιά σε γενιά. Τον κατέγραψε ο ποιητής Ησίοδος σε ένα έργο του, τη Θεογονία, δηλαδή «πώς γεννήθηκαν οι θεοί».
Αυτό που θα διαβάσεις δεν είναι ιστορία. Είναι ο τρόπος που φαντάζονταν οι αρχαίοι την αρχή του κόσμου.
Στην αρχή ήταν το Χάος
Πριν από οτιδήποτε άλλο υπήρχε το Χάος: ένα απέραντο, σκοτεινό κενό, χωρίς σχήμα και χωρίς τάξη.
Μετά το Χάος εμφανίστηκε η Γαία, η Γη, πλατιά και σταθερή. Η Γαία γέννησε τον Ουρανό, που την σκέπασε από παντού, και τα βουνά και τη θάλασσα.
Η Γαία και ο Ουρανός απέκτησαν πολλά παιδιά: τους δώδεκα Τιτάνες, πανίσχυρους γίγαντες, τους Κύκλωπες με το ένα μάτι στη μέση του μετώπου, και τους Εκατόγχειρες, που είχαν εκατό χέρια ο καθένας.
Οι Τιτάνες και ο Κρόνος
Ο Ουρανός φοβόταν τα παιδιά του και τα έκλεινε βαθιά μέσα στη γη. Η Γαία θύμωσε. Ο μικρότερος Τιτάνας, ο Κρόνος, την άκουσε: πήρε ένα δρεπάνι, νίκησε τον πατέρα του και έγινε ο νέος βασιλιάς του κόσμου.
Ο Κρόνος παντρεύτηκε την Τιτανίδα Ρέα. Είχε όμως ακούσει μια προφητεία: ένα παιδί του θα του έπαιρνε τον θρόνο. Γι' αυτό, κάθε φορά που γεννιόταν ένα μωρό, το κατάπινε.
Πέντε παιδιά κατάπιε έτσι: την Εστία, τη Δήμητρα, την Ήρα, τον Άδη και τον Ποσειδώνα.
Ο Δίας σώζεται
Όταν γεννήθηκε το έκτο παιδί, ο Δίας, η Ρέα δεν άντεξε άλλο. Έκρυψε το μωρό σε μια σπηλιά της Κρήτης. Στον Κρόνο έδωσε μια πέτρα τυλιγμένη σε σπάργανα, κι εκείνος την κατάπιε χωρίς να καταλάβει τίποτα.
Στην Κρήτη τον μικρό Δία τον τάιζε με το γάλα της η κατσίκα Αμάλθεια. Οι Κουρήτες, νεαροί πολεμιστές, χόρευαν και χτυπούσαν τις ασπίδες τους για να μην ακούγεται το κλάμα του.
Όταν ο Δίας μεγάλωσε, έδωσε στον Κρόνο ένα μαγικό ποτό. Ο Κρόνος έβγαλε από το στομάχι του την πέτρα και όλα τα αδέρφια του Δία, ζωντανά.
Η Τιτανομαχία
Τότε ξέσπασε ένας τρομερός πόλεμος: οι νέοι θεοί, με αρχηγό τον Δία, πάνω στον Όλυμπο, εναντίον των Τιτάνων, πάνω στο βουνό Όθρυ. Ο πόλεμος αυτός λέγεται Τιτανομαχία και κράτησε δέκα χρόνια.
Ο Δίας ελευθέρωσε τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες. Οι Κύκλωπες του χάρισαν τον κεραυνό, στον Ποσειδώνα την τρίαινα και στον Άδη μια περικεφαλαία που τον έκανε αόρατο. Οι Εκατόγχειρες πετούσαν βράχους με τα εκατό χέρια τους.
Οι Τιτάνες νικήθηκαν και κλείστηκαν στα Τάρταρα, το πιο βαθύ σημείο κάτω από τη γη.
Ο κόσμος μοιράζεται
Μετά τη νίκη, τα τρία αδέρφια μοίρασαν τον κόσμο με κλήρο:
| Θεός | Τι πήρε | Το όπλο του |
|---|---|---|
| Δίας | τον ουρανό, και έγινε βασιλιάς των θεών | κεραυνός |
| Ποσειδώνας | τη θάλασσα | τρίαινα |
| Άδης | τον κάτω κόσμο, των νεκρών | περικεφαλαία της αορατότητας |
Η γη και ο Όλυμπος έμειναν κοινά για όλους. Ο Δίας και οι άλλοι θεοί έστησαν τα παλάτια τους στην κορυφή του Ολύμπου, του ψηλότερου βουνού της Ελλάδας.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί ο Κρόνος κατάπινε τα παιδιά του;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ο μύθος λέει ότι ο Δίας μεγάλωσε σε σπηλιά της Κρήτης. Είναι ιστορικό γεγονός;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά πώς φτιάχτηκε ο κόσμος σύμφωνα με τους αρχαίους.
- Να ξεχωρίζεις τις γενιές των θεών: Γαία και Ουρανός, Τιτάνες, Ολύμπιοι.
- Να περιγράφεις πώς σώθηκε ο Δίας και πώς νίκησε στην Τιτανομαχία.
- Να εξηγείς ότι ο μύθος ήταν η απάντηση των αρχαίων σε μια μεγάλη ερώτηση.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.