# Αρχή της αβεβαιότητας και εξίσωση Schrödinger

> Γιατί δεν ξέρεις ταυτόχρονα πού είναι και πόσο γρήγορα πάει, και τι περιγράφει η κυματοσυνάρτηση.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/uncertainty-schrodinger

## Τι θα μάθεις

- Να διατυπώνεις την αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg, Δx·Δp ≥ h/4π, και να εξηγείς τι σημαίνει.
- Να κάνεις εκτιμήσεις τάξης μεγέθους με την αρχή της αβεβαιότητας για ηλεκτρόνια και για μακροσκοπικά σώματα.
- Να ερμηνεύεις το |ψ|² ως πυκνότητα πιθανότητας και να υπολογίζεις την πιθανότητα σε μικρή περιοχή με |ψ|²·Δx.
- Να εφαρμόζεις τη συνθήκη κανονικοποίησης σε ένα δοσμένο διάγραμμα του |ψ|² και να εξηγείς γιατί η ψ η ίδια δεν μετριέται.

## Πού είναι και πόσο γρήγορα πάει

Στην κλασική μηχανική, αν ξέρεις τη θέση και την ταχύτητα ενός σώματος σε μια στιγμή, και τις δυνάμεις πάνω του, μπορείς να προβλέψεις όλη την κίνησή του. Όσο ακριβέστερα μετράς, τόσο καλύτερα· τα όρια είναι μόνο των οργάνων.

Στον μικρόκοσμο αυτό παύει να ισχύει. Το ηλεκτρόνιο έχει κυματική συμπεριφορά, και ένα κύμα δεν βρίσκεται σε ένα σημείο: απλώνεται. Η θέση και η ορμή ενός σωματιδίου **δεν μπορούν να έχουν ταυτόχρονα** απολύτως καθορισμένες τιμές.

## Η αρχή της αβεβαιότητας

Ο **Werner Heisenberg** διατύπωσε το 1927 αυτό το όριο ποσοτικά. Αν $\Delta x$ είναι η αβεβαιότητα στη θέση ενός σωματιδίου κατά μήκος ενός άξονα και $\Delta p$ η αβεβαιότητα στην ορμή του κατά τον ίδιο άξονα, τότε:

> **Κλειδί**
>
> $$
> \Delta x \cdot \Delta p \geq \frac{h}{4\pi}
> $$
>
> Όσο ακριβέστερα καθορίζεται η θέση (μικρό $\Delta x$), τόσο πιο αβέβαιη γίνεται η ορμή (μεγάλο $\Delta p$), και αντίστροφα. Το γινόμενό τους δεν μπορεί να γίνει μικρότερο από
>
> $$
> \frac{h}{4\pi} = \frac{6{,}63 \times 10^{-34}}{4\pi} \approx 5{,}3 \times 10^{-35} \ J \cdot s
> $$

### Γιατί δεν είναι θέμα οργάνων

Σκέψου πώς θα «έβλεπες» ένα ηλεκτρόνιο. Πρέπει να πέσει πάνω του τουλάχιστον ένα φωτόνιο και να ανακλαστεί προς το όργανό σου. Για να εντοπίσεις τη θέση του με ακρίβεια, χρειάζεσαι μικρό μήκος κύματος, γιατί η περίθλαση θολώνει ό,τι είναι μικρότερο από το $\lambda$. Μικρό $\lambda$ όμως σημαίνει μεγάλη ορμή φωτονίου, $p = h/\lambda$, και μια μεγάλη, απρόβλεπτη «κλωτσιά» στο ηλεκτρόνιο, όπως στο φαινόμενο Compton. Ό,τι κερδίζεις στη θέση, το χάνεις στην ορμή.

Το παράδειγμα δείχνει το πνεύμα, αλλά η αρχή είναι βαθύτερη από τη διαταραχή της μέτρησης. Το σωματίδιο **δεν έχει** ταυτόχρονα ακριβή θέση και ακριβή ορμή, όπως ένα κύμα δεν έχει ταυτόχρονα ακριβή θέση και ακριβές μήκος κύματος.

> **Πρόσεχε**
>
> Η αρχή της αβεβαιότητας ισχύει για **όλα** τα σώματα, όχι μόνο για τα ηλεκτρόνια. Για μια μπάλα όμως το $h/4\pi$ είναι τόσο μικρό που η αβεβαιότητα πέφτει πολύ κάτω από κάθε δυνατή μέτρηση. Στα μακροσκοπικά σώματα η κλασική μηχανική δουλεύει άψογα· στα ηλεκτρόνια ενός ατόμου, η αβεβαιότητα στην ταχύτητα είναι συγκρίσιμη με την ίδια την ταχύτητα.

Στις ασκήσεις, η αρχή χρησιμοποιείται κυρίως για **εκτιμήσεις τάξης μεγέθους**. Αν ένα σωματίδιο είναι περιορισμένο σε περιοχή μεγέθους $L$, παίρνεις $\Delta x \approx L$ και βρίσκεις την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ορμή, $\Delta p \geq \dfrac{h}{4\pi L}$, και από αυτήν στην ταχύτητα, $\Delta v = \dfrac{\Delta p}{m}$.

## Η κυματοσυνάρτηση

Αν το ηλεκτρόνιο είναι κύμα, τι ακριβώς «κυματίζει»; Η κβαντομηχανική περιγράφει κάθε σωματίδιο με μια **κυματοσυνάρτηση** $\psi$, που εξαρτάται από τη θέση και τον χρόνο. Η ίδια η $\psi$ δεν μετριέται. Ό,τι έχει φυσικό νόημα είναι το τετράγωνο του μέτρου της:

> **Κλειδί**
>
> Το $|\psi|^2$ σε ένα σημείο είναι η **πυκνότητα πιθανότητας** να βρεθεί το σωματίδιο εκεί.
>
> Όπου το $|\psi|^2$ είναι μεγάλο, είναι πιθανό να βρεις το σωματίδιο· όπου είναι μηδέν, δεν θα το βρεις ποτέ. Η κβαντομηχανική δεν λέει πού **θα** είναι το σωματίδιο· λέει με ποια πιθανότητα θα βρεθεί σε κάθε περιοχή.

Αν κάνεις πολλές φορές την ίδια μέτρηση σε πανομοιότυπα συστήματα, κάθε φορά βρίσκεις το σωματίδιο σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Η κατανομή όλων αυτών των σημείων ακολουθεί το $|\psi|^2$. Έτσι σχηματίζονται και οι κροσσοί συμβολής όταν ηλεκτρόνια περνούν ένα ένα από δύο σχισμές: κάθε ηλεκτρόνιο αφήνει μία κουκκίδα, και οι κουκκίδες μαζεύονται εκεί όπου το $|\psi|^2$ είναι μεγάλο.

### Γιατί η ίδια η ψ δεν μετριέται

Η $\psi$ μπορεί να παίρνει και αρνητικές τιμές, και στη γενική περίπτωση είναι μιγαδική. Μια πιθανότητα όμως είναι πάντα θετικός αριθμός. Γι' αυτό κανένα όργανο δεν δείχνει την $\psi$: δύο κυματοσυναρτήσεις που διαφέρουν μόνο στο πρόσημο, $\psi$ και $-\psi$, δίνουν το ίδιο $|\psi|^2$ και περιγράφουν την ίδια φυσική κατάσταση. Ό,τι μετράς, το μετράς μέσω του $|\psi|^2$.

### Πιθανότητα σε μια μικρή περιοχή

Για απλότητα, σκέψου ένα σωματίδιο που κινείται πάνω σε έναν άξονα $x$. Η πυκνότητα πιθανότητας δεν είναι η ίδια πιθανότητα: είναι πιθανότητα **ανά μονάδα μήκους**, και γι' αυτό σε μία διάσταση μετριέται σε $m^{-1}$. Για να πάρεις πιθανότητα, την πολλαπλασιάζεις με ένα μήκος.

> **Κλειδί**
>
> Η πιθανότητα να βρεθεί το σωματίδιο σε ένα **μικρό** διάστημα $\Delta x$ γύρω από ένα σημείο είναι
>
> $$
> P \approx |\psi|^2 \cdot \Delta x
> $$
>
> όπου το $|\psi|^2$ είναι η τιμή στο σημείο αυτό. Στον χώρο των τριών διαστάσεων ισχύει το ίδιο με έναν μικρό όγκο: $P \approx |\psi|^2 \cdot \Delta V$.

Σε ένα διάγραμμα του $|\psi|^2$ συναρτήσει του $x$, το γινόμενο $|\psi|^2 \cdot \Delta x$ είναι το **εμβαδόν** μιας λεπτής λωρίδας κάτω από την καμπύλη. Η πιθανότητα σε μια μεγαλύτερη περιοχή είναι το εμβαδόν κάτω από την καμπύλη σε όλη αυτή την περιοχή.

Αυτό σου επιτρέπει να **συγκρίνεις** σημεία χωρίς να ξέρεις τίποτα άλλο: σε δύο ίσα μικρά διαστήματα, ο λόγος των πιθανοτήτων ισούται με τον λόγο των τιμών του $|\psi|^2$.

### Η συνθήκη κανονικοποίησης

Το σωματίδιο υπάρχει, άρα **κάπου** θα βρεθεί. Η πιθανότητα να βρεθεί σε όλο τον χώρο είναι βεβαιότητα, δηλαδή $1$:

> **Κλειδί**
>
> Αν χωρίσεις όλο τον χώρο σε μικρά διαστήματα και αθροίσεις τις πιθανότητες:
>
> $$
> \sum |\psi|^2 \cdot \Delta x = 1
> $$
>
> Αυτή είναι η **συνθήκη κανονικοποίησης**. Στο διάγραμμα του $|\psi|^2$ σημαίνει ότι το **συνολικό εμβαδόν** κάτω από την καμπύλη είναι $1$.

Μια κυματοσυνάρτηση που ικανοποιεί τη συνθήκη λέγεται κανονικοποιημένη. Η συνθήκη είναι και εργαλείο: αν ξέρεις το **σχήμα** του $|\psi|^2$, βρίσκεις τις τιμές του απαιτώντας το εμβαδόν να είναι $1$.

> **Πρόσεχε**
>
> Το $|\psi|^2$ **μπορεί να είναι μεγαλύτερο από 1**. Δεν είναι πιθανότητα αλλά πυκνότητα πιθανότητας, και για ένα ηλεκτρόνιο σε άτομο παίρνει τιμές της τάξης του $10^{10}$ $m^{-1}$. Αυτό που δεν μπορεί να ξεπεράσει το $1$ είναι το γινόμενο $|\psi|^2 \cdot \Delta x$ και το συνολικό εμβαδόν.

> **Θυμήσου**
>
> Την κυματοσυνάρτηση για κάθε περίπτωση τη δίνει η **εξίσωση του Schrödinger** (1926), που έχει στην κβαντομηχανική τον ρόλο του δεύτερου νόμου του Newton. Η επίλυσή της δεν είναι στην ύλη σου. Αρκεί να ξέρεις ότι υπάρχει, και ότι για ένα ηλεκτρόνιο σε άτομο οι λύσεις της δίνουν τις περιοχές όπου είναι πιθανότερο να βρεθεί: τα **τροχιακά**.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα ηλεκτρόνιο βρίσκεται μέσα σε άτομο, σε περιοχή μεγέθους \$10^{-10}\$ m. Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ταχύτητά του.

1. **Η αβεβαιότητα στη θέση** είναι περίπου το μέγεθος της περιοχής: $\Delta x \approx 10^{-10}$ m.
2. **Ελάχιστη αβεβαιότητα στην ορμή:**

   $\Delta p \geq \dfrac{h}{4\pi \Delta x} = \dfrac{5{,}3 \times 10^{-35}}{10^{-10}} = 5{,}3 \times 10^{-25}$ kg·m/s
3. **Στην ταχύτητα:**

   $\Delta v = \dfrac{\Delta p}{m_e} \geq \dfrac{5{,}3 \times 10^{-25}}{9{,}1 \times 10^{-31}} \approx 5{,}8 \times 10^{5}$ m/s
4. **Τι σημαίνει:** εκατοντάδες km/s, ίδια τάξη μεγέθους με τις ταχύτητες των ηλεκτρονίων στα άτομα. Δεν έχει νόημα να μιλάς για τροχιά του ηλεκτρονίου, όπως για τον πλανήτη γύρω από τον Ήλιο.

### Παράδειγμα 2: Ένας κόκκος σκόνης μάζας \$10^{-6}\$ kg έχει θέση γνωστή με αβεβαιότητα \$10^{-6}\$ m. Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ταχύτητά του.

1. $\Delta p \geq \dfrac{h}{4\pi \Delta x} = \dfrac{5{,}3 \times 10^{-35}}{10^{-6}} = 5{,}3 \times 10^{-29}$ kg·m/s
2. $\Delta v \geq \dfrac{5{,}3 \times 10^{-29}}{10^{-6}} = 5{,}3 \times 10^{-23}$ m/s
3. **Σύγκριση:** με αυτή την ταχύτητα ο κόκκος θα χρειαζόταν περίπου εξήντα χιλιάδες χρόνια για να μετακινηθεί όσο ένα άτομο, $10^{-10}$ m. Η αβεβαιότητα υπάρχει, αλλά είναι εντελώς αμελητέα· γι' αυτό η καθημερινή εμπειρία είναι κλασική.

### Παράδειγμα 3: Μπορεί ένα ηλεκτρόνιο να βρίσκεται μόνιμα μέσα σε έναν πυρήνα, μεγέθους \$10^{-14}\$ m;

1. **Αβεβαιότητα στην ορμή,** με $\Delta x \approx 10^{-14}$ m:

   $\Delta p \geq \dfrac{5{,}3 \times 10^{-35}}{10^{-14}} = 5{,}3 \times 10^{-21}$ kg·m/s
2. **Αβεβαιότητα στην ταχύτητα,** με τον κλασικό τύπο $\Delta v = \Delta p / m_e$:

   $\Delta v \geq \dfrac{5{,}3 \times 10^{-21}}{9{,}1 \times 10^{-31}} \approx 5{,}8 \times 10^{9}$ m/s
3. **Το αποτέλεσμα είναι αδύνατο:** βγαίνει περίπου είκοσι φορές μεγαλύτερο από την ταχύτητα του φωτός. Ο κλασικός τύπος δεν ισχύει πια σε τέτοιες ταχύτητες, αλλά το συμπέρασμα μένει: ένα ηλεκτρόνιο περιορισμένο τόσο στενά θα είχε τεράστια ενέργεια, πολύ μεγαλύτερη από όση μπορεί να το κρατήσει μέσα στον πυρήνα.
4. **Άρα** ο πυρήνας δεν περιέχει ηλεκτρόνια. Η αρχή της αβεβαιότητας, μια σχέση μίας γραμμής, απαντά σε ένα ερώτημα για τη δομή της ύλης.

### Παράδειγμα 4: Στο σημείο \$A\$ η πυκνότητα πιθανότητας ενός ηλεκτρονίου είναι \$|\psi\_A|^2 = 2 \times 10^{9}\$ \$m^{-1}\$ και στο σημείο \$B\$ είναι \$|\psi\_B|^2 = 5 \times 10^{8}\$ \$m^{-1}\$. Βρες την πιθανότητα να βρεθεί σε διάστημα \$\Delta x = 10^{-12}\$ m γύρω από κάθε σημείο.

1. **Γύρω από το $A$:**

   $P_A \approx |\psi_A|^2 \cdot \Delta x = 2 \times 10^{9} \cdot 10^{-12} = 2 \times 10^{-3}$
2. **Γύρω από το $B$:**

   $P_B \approx 5 \times 10^{8} \cdot 10^{-12} = 5 \times 10^{-4}$
3. **Σύγκριση:** $\dfrac{P_A}{P_B} = \dfrac{|\psi_A|^2}{|\psi_B|^2} = 4$. Σε πολλές μετρήσεις, το ηλεκτρόνιο θα βρεθεί κοντά στο $A$ τέσσερις φορές συχνότερα απ' ό,τι κοντά στο $B$.
4. **Οι μονάδες:** $m^{-1} \cdot m$ δίνει καθαρό αριθμό, όπως πρέπει για μια πιθανότητα. Και τα δύο αποτελέσματα είναι μικρά επειδή το $\Delta x$ είναι μικρό, όχι επειδή το ηλεκτρόνιο «σπάνια» βρίσκεται εκεί.

### Παράδειγμα 5: Το διάγραμμα του \$|\psi|^2\$ ενός σωματιδίου είναι τρίγωνο: μηδέν στο \$x = 0\$, αυξάνεται γραμμικά ως μια μέγιστη τιμή στο \$x = a\$ και ξαναπέφτει γραμμικά στο μηδέν στο \$x = 2a\$, με \$a = 10^{-10}\$ m. Έξω από αυτό το διάστημα είναι μηδέν. Βρες τη μέγιστη τιμή του \$|\psi|^2\$.

1. **Κανονικοποίηση:** το συνολικό εμβαδόν κάτω από την καμπύλη πρέπει να είναι $1$.
2. **Εμβαδόν τριγώνου** με βάση $2a$ και ύψος $|\psi|^2_{\max}$:

   $\dfrac{1}{2} \cdot 2a \cdot |\psi|^2_{\max} = a \cdot |\psi|^2_{\max} = 1$
3. $|\psi|^2_{\max} = \dfrac{1}{a} = \dfrac{1}{10^{-10}} = 10^{10}$ $m^{-1}$
4. **Δύο ακόμη συμπεράσματα** από το ίδιο διάγραμμα. Η πιθανότητα να βρεθεί στο αριστερό μισό, $0 \leq x \leq a$, είναι το μισό εμβαδόν, δηλαδή $0{,}5$, λόγω συμμετρίας. Και η πιθανότητα σε διάστημα $\Delta x = 10^{-12}$ m γύρω από την κορυφή είναι περίπου $10^{10} \cdot 10^{-12} = 10^{-2}$.

## Ερωτήσεις

1. Σύμφωνα με την αρχή της αβεβαιότητας, αν η θέση ενός ηλεκτρονίου καθοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια:
   - η ορμή του γίνεται πιο αβέβαιη
   - η ορμή του γίνεται κι αυτή πιο ακριβής
   - η ορμή του δεν επηρεάζεται
   - το ηλεκτρόνιο σταματά
2. Η αρχή της αβεβαιότητας οφείλεται:
   - στην κυματική φύση των σωματιδίων
   - στην ατέλεια των οργάνων μέτρησης
   - σε λάθη ανάγνωσης του πειραματιστή
   - στη θερμοκρασία του σωματιδίου
3. Γιατί η αρχή της αβεβαιότητας δεν επηρεάζει την κίνηση μιας μπάλας;
   - η μεγάλη μάζα κάνει το $\Delta v$ αμελητέο
   - η αρχή ισχύει μόνο για τον μικρόκοσμο
   - η ορμή της μπάλας μετριέται με απόλυτη ακρίβεια
   - η θέση της αλλάζει πολύ γρήγορα για να μετρηθεί
4. Τι παριστάνει το $|\psi|^2$ σε ένα σημείο;
   - την πυκνότητα πιθανότητας να βρεθεί εκεί
   - την ενέργεια του σωματιδίου σε εκείνο το σημείο
   - το μέρος του φορτίου του ηλεκτρονίου που είναι εκεί
   - την ταχύτητα με την οποία περνά από εκεί
5. Τι εκφράζει η συνθήκη κανονικοποίησης $\sum |\psi|^2 \cdot \Delta x = 1$;
   - ότι το σωματίδιο σίγουρα βρίσκεται κάπου
   - ότι το $|\psi|^2$ δεν ξεπερνά ποτέ το $1$
   - ότι η ενέργεια του σωματιδίου διατηρείται
   - ότι το σωματίδιο βρίσκεται εκεί όπου $|\psi|^2 = 1$
6. Στο σημείο $A$ το $|\psi|^2$ είναι τριπλάσιο από ό,τι στο σημείο $B$. Για δύο ίσα και μικρά διαστήματα γύρω από τα σημεία, η πιθανότητα να βρεθεί το σωματίδιο κοντά στο $A$ είναι:
   - τριπλάσια από ό,τι κοντά στο $B$
   - εννιαπλάσια από ό,τι κοντά στο $B$
   - $\sqrt{3}$ φορές μεγαλύτερη από ό,τι κοντά στο $B$
   - ίδια, αφού τα διαστήματα είναι ίσα
7. Γιατί η ίδια η κυματοσυνάρτηση $\psi$ δεν είναι μετρήσιμο μέγεθος;
   - μπορεί να είναι αρνητική ή μιγαδική
   - αλλάζει πολύ γρήγορα για τα όργανα
   - είναι πάντα μηδέν μέσα στο άτομο
   - υπάρχει μόνο για το φως, όχι για την ύλη
8. Η αβεβαιότητα στη θέση ενός σωματιδίου υποδιπλασιάζεται. Η ελάχιστη αβεβαιότητα στην ορμή του:
   - διπλασιάζεται
   - υποδιπλασιάζεται
   - τετραπλασιάζεται
   - μένει ίδια
9. Ένα ηλεκτρόνιο και ένα πρωτόνιο έχουν την ίδια αβεβαιότητα θέσης. Ποιο έχει τη μεγαλύτερη ελάχιστη αβεβαιότητα στην ταχύτητα;
   - το ηλεκτρόνιο
   - το πρωτόνιο
   - έχουν την ίδια
   - εξαρτάται από το φορτίο τους

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι η ελάχιστη τιμή του γινομένου $\Delta x \cdot \Delta p$ σύμφωνα με την αρχή της αβεβαιότητας;
2. Σε ένα σημείο η πυκνότητα πιθανότητας ενός ηλεκτρονίου είναι $|\psi|^2 = 3 \times 10^{9}$ $m^{-1}$. Πόση είναι η πιθανότητα να βρεθεί σε διάστημα $\Delta x = 10^{-12}$ m γύρω από αυτό;
3. Μετράς την ταχύτητα ενός ηλεκτρονίου με αβεβαιότητα $1$ km/s. Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στη θέση του. Δίνεται $m_e = 9{,}1 \times 10^{-31}$ kg.
4. Η θέση μιας σφαίρας μάζας $10$ g είναι γνωστή με αβεβαιότητα $1$ mm. Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ταχύτητά της.
5. Σε μια νανοδομή ημιαγωγού, ένα ηλεκτρόνιο είναι περιορισμένο σε περιοχή μήκους $2 \times 10^{-9}$ m.
   α) Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ορμή του.
   β) Εκτίμησε την ελάχιστη αβεβαιότητα στην ταχύτητά του.
6. Ένα ηλεκτρόνιο βρίσκεται με την ίδια πυκνότητα πιθανότητας σε όλα τα σημεία ενός διαστήματος μήκους $4 \times 10^{-10}$ m, και ποτέ έξω από αυτό.
   α) Βρες την τιμή του $|\psi|^2$ μέσα στο διάστημα.
   β) Βρες την πιθανότητα να βρεθεί σε ένα τμήμα μήκους $2 \times 10^{-12}$ m του διαστήματος.
   γ) Βρες την πιθανότητα να βρεθεί στο πρώτο τέταρτο του διαστήματος.
7. Ένας ερευνητής δηλώνει ότι για ένα ηλεκτρόνιο μέτρησε ταυτόχρονα τη θέση του με αβεβαιότητα $10^{-10}$ m, όσο ένα άτομο, και την ταχύτητά του, $4 \times 10^{6}$ m/s, με αβεβαιότητα $1\%$. Δίνεται $m_e = 9{,}1 \times 10^{-31}$ kg.
   α) Πόση αβεβαιότητα στην ορμή δηλώνει;
   β) Μπορεί να ισχύουν και οι δύο αβεβαιότητες μαζί;
   γ) Αν η ταχύτητα είναι πράγματι γνωστή με αβεβαιότητα $1\%$, πόση είναι η ελάχιστη αβεβαιότητα στη θέση;
8. Το διάγραμμα του $|\psi|^2$ ενός σωματιδίου είναι «σκαλοπάτι»: από $x = 0$ ως $x = a$ έχει σταθερή τιμή $2c$, από $x = a$ ως $x = 3a$ σταθερή τιμή $c$, και παντού αλλού είναι μηδέν. Δίνεται $a = 10^{-10}$ m.
   *Το διάγραμμα του |ψ|² σε συνάρτηση με το x: σταθερή τιμή 2c από x = 0 ως x = a, σταθερή τιμή c από x = a ως x = 3a, μηδέν παντού αλλού.*
   α) Βρες τη μέγιστη τιμή του $|\psi|^2$.
   β) Βρες την πιθανότητα να βρεθεί το σωματίδιο ανάμεσα στο $x = 0$ και στο $x = a$.
   γ) Σε δύο ίσα μικρά διαστήματα, γύρω από το $x = a/2$ και γύρω από το $x = 2a$, πόσες φορές πιθανότερο είναι να βρεθεί στο πρώτο;
   δ) Βρες την πιθανότητα να βρεθεί σε διάστημα $\Delta x = 2 \times 10^{-12}$ m γύρω από το $x = 2a$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/uncertainty-schrodinger
