# Ροπή και ισορροπία στερεού

> Γιατί μια πόρτα ανοίγει πιο εύκολα από το πόμολο: η ροπή δύναμης και οι δύο συνθήκες ισορροπίας.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/torque-equilibrium

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις τη μεταφορική από τη στροφική κίνηση ενός στερεού και να τις βλέπεις μαζί στη σύνθετη κίνηση.
- Να υπολογίζεις τη ροπή μιας δύναμης με τον μοχλοβραχίονα και να βάζεις σωστά το πρόσημό της.
- Να γράφεις τις δύο συνθήκες ισορροπίας στερεού, ΣF = 0 και Στ = 0.
- Να διαλέγεις το σημείο ως προς το οποίο παίρνεις ροπές ώστε να φεύγουν οι άγνωστες δυνάμεις.

## Από το υλικό σημείο στο στερεό

Ως τώρα έλυνες προβλήματα σαν τα σώματα να ήταν σημεία: όλη η μάζα σε μια τελεία, όλες οι δυνάμεις πάνω της. Για ένα κιβώτιο που σέρνεται αυτό αρκεί. Για μια πόρτα, μια σκάλα ή έναν γερανό δεν αρκεί, γιατί εκεί μετράει **πού** ασκείται κάθε δύναμη.

**Στερεό σώμα** λέμε ένα σώμα που δεν παραμορφώνεται: οι αποστάσεις ανάμεσα στα σημεία του μένουν σταθερές, όποιες δυνάμεις κι αν του ασκηθούν. Κανένα πραγματικό σώμα δεν είναι απόλυτα στερεό, αλλά μια ατσάλινη δοκός ή ένας τροχός πλησιάζουν αρκετά ώστε το πρότυπο να δουλεύει.

## Πώς κινείται ένα στερεό

Υπάρχουν δύο βασικά είδη κίνησης, και κάθε άλλη είναι συνδυασμός τους.

**Μεταφορική κίνηση.** Κάθε ευθύγραμμο τμήμα που ενώνει δύο σημεία του σώματος μένει παράλληλο στον εαυτό του. Όλα τα σημεία έχουν κάθε στιγμή την **ίδια ταχύτητα** και την ίδια επιτάχυνση, οπότε αρκεί να ξέρεις την κίνηση ενός σημείου, συνήθως του κέντρου μάζας.

**Στροφική κίνηση.** Τα σημεία του σώματος γράφουν κύκλους με κέντρα πάνω σε μια ευθεία, τον **άξονα περιστροφής**. Όλα στρέφονται κατά την ίδια γωνία στον ίδιο χρόνο, άρα έχουν την ίδια **γωνιακή ταχύτητα** $\omega = \dfrac{\Delta\theta}{\Delta t}$. Η γραμμική τους ταχύτητα όμως διαφέρει:

$$
\upsilon = \omega r
$$

όπου $r$ η απόσταση του σημείου από τον άξονα. Τα σημεία πάνω στον άξονα μένουν ακίνητα. Αν η $\omega$ μεταβάλλεται, ορίζεται και η **γωνιακή επιτάχυνση** $\alpha_{\gamma\omega\nu} = \dfrac{\Delta\omega}{\Delta t}$.

**Σύνθετη κίνηση.** Ένας τροχός που κυλάει στον δρόμο κάνει και τα δύο: το κέντρο του μετακινείται, και ταυτόχρονα ο τροχός στρέφεται γύρω από αυτό. Όταν κυλάει **χωρίς να ολισθαίνει**, το σημείο επαφής με το έδαφος είναι στιγμιαία ακίνητο και

$$
\upsilon_{cm} = \omega R
$$

> **Πρόσεχε**
>
> Η γωνιακή ταχύτητα είναι **κοινή** για όλο το στερεό· η γραμμική ταχύτητα **όχι**. Στον δίσκο ενός πικάπ, ένα σημείο στην περιφέρεια και ένα κοντά στο κέντρο κάνουν μία στροφή στον ίδιο χρόνο, αλλά το πρώτο διανύει πολύ μεγαλύτερο δρόμο. Αν σε άσκηση δύο σημεία του ίδιου τροχού έχουν «την ίδια ταχύτητα», έλεγξε αν εννοεί τη γωνιακή.

## Ροπή δύναμης

Σπρώξε μια πόρτα δίπλα στους μεντεσέδες και θα κουραστείς χωρίς αποτέλεσμα. Σπρώξε την ίδια πόρτα στο πόμολο, με την ίδια δύναμη, και ανοίγει αμέσως. Η ικανότητα μιας δύναμης να στρέφει ένα σώμα δεν εξαρτάται μόνο από το μέτρο της αλλά και από το **πού** και **προς τα πού** ασκείται.

Το μέγεθος που τα μετράει αυτά είναι η **ροπή δύναμης** ως προς έναν άξονα ή ένα σημείο $O$:

$$
\tau = F \cdot d
$$

Το $d$ είναι ο **μοχλοβραχίονας**: η **κάθετη απόσταση** του $O$ από τον **φορέα** της δύναμης, όχι η απόσταση του $O$ από το σημείο εφαρμογής. Μονάδα της ροπής είναι το $\text{N}\cdot\text{m}$.

Αν η δύναμη ασκείται σε σημείο που απέχει $r$ από το $O$ και σχηματίζει γωνία $\varphi$ με την ευθεία που τα ενώνει, τότε $d = r\,\eta\mu\varphi$ και

$$
\tau = F\, r\, \eta\mu\varphi
$$

> **Κλειδί**
>
> Η ροπή μιας δύναμης είναι **μηδέν** όταν ο φορέας της περνάει από το σημείο $O$, γιατί τότε $d = 0$. Αυτό ισχύει όσο μεγάλη κι αν είναι η δύναμη.
>
> Πάνω σε αυτή την παρατήρηση στηρίζεται όλη η τεχνική των ασκήσεων ισορροπίας: αν πάρεις ροπές ως προς το σημείο όπου ασκείται μια **άγνωστη** δύναμη, η άγνωστη δύναμη φεύγει από την εξίσωση.

**Πρόσημο.** Η ροπή είναι διάνυσμα κάθετο στο επίπεδο της δύναμης και του μοχλοβραχίονα, με φορά που δίνει ο κανόνας του δεξιού χεριού. Όταν όλες οι δυνάμεις βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο, αρκεί ένα πρόσημο: συνήθως θετικές οι ροπές που τείνουν να στρέψουν το σώμα **αριστερόστροφα** και αρνητικές όσες το στρέφουν **δεξιόστροφα**. Η σύμβαση είναι δική σου· το σημαντικό είναι να την κρατήσεις σε όλη την άσκηση.

**Ζεύγος δυνάμεων.** Δύο δυνάμεις ίσου μέτρου, αντίθετης φοράς, με παράλληλους φορείς που απέχουν $d$, λέγονται ζεύγος. Η συνισταμένη τους είναι μηδέν, άρα δεν μετακινούν το σώμα, αλλά το στρέφουν. Η ροπή του ζεύγους είναι

$$
\tau_{\zeta} = F \cdot d
$$

και έχει την ίδια τιμή **ως προς οποιοδήποτε σημείο**. Έτσι στρίβεις το τιμόνι του αυτοκινήτου με τα δύο χέρια ή μια βρύση με τα δάχτυλα.

## Ισορροπία στερεού

Ένα υλικό σημείο ισορροπεί όταν $\Sigma\vec{F} = 0$. Για ένα στερεό αυτό δεν φτάνει: το ζεύγος δυνάμεων έχει μηδενική συνισταμένη και όμως στρέφει το σώμα. Χρειάζεται και δεύτερη συνθήκη.

> **Κλειδί**
>
> Ένα στερεό ισορροπεί (μένει ακίνητο ή κινείται μεταφορικά με σταθερή ταχύτητα) όταν ισχύουν **ταυτόχρονα**:
>
> $$
> \Sigma \vec{F} = 0, \qquad \Sigma \tau = 0
> $$
>
> Για δυνάμεις σε ένα επίπεδο, η πρώτη σπάει σε $\Sigma F_x = 0$ και $\Sigma F_y = 0$. Μαζί με τη δεύτερη, έχεις **τρεις εξισώσεις**, άρα μπορείς να βρεις έως τρεις αγνώστους.
>
> Όταν $\Sigma\vec{F} = 0$, το άθροισμα των ροπών είναι το ίδιο ως προς **οποιοδήποτε σημείο**. Αν λοιπόν ισχύει $\Sigma\tau = 0$ ως προς ένα σημείο, ισχύει ως προς όλα, και διαλέγεις αυτό που σε βολεύει.

Το βάρος ενός ομογενούς σώματος το σχεδιάζεις στο **κέντρο βάρους** του: στο μέσο μιας ομογενούς ράβδου, στο κέντρο ενός ομογενούς δίσκου. Από εκεί μετράς τον μοχλοβραχίονά του.

### Η μέθοδος βήμα βήμα

| Βήμα | Τι κάνεις                                                                                                                                    |
| ---- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1    | Σχεδιάζεις **όλες** τις δυνάμεις, η καθεμιά στο σημείο όπου ασκείται: βάρη, τάσεις νημάτων, κάθετες αντιδράσεις, τριβές, δύναμη από άρθρωση. |
| 2    | Η δύναμη από άρθρωση έχει άγνωστη διεύθυνση· την αναλύεις σε δύο συνιστώσες $F_x$ και $F_y$.                                                 |
| 3    | Γράφεις $\Sigma\tau = 0$ ως προς το σημείο με τους περισσότερους αγνώστους.                                                                  |
| 4    | Συμπληρώνεις με $\Sigma F_x = 0$ και $\Sigma F_y = 0$.                                                                                       |

> **Θυμήσου**
>
> Η άρθρωση και η κάθετη αντίδραση από το έδαφος **δεν** είναι πάντα κατακόρυφες ή κάθετες στη ράβδο με τον τρόπο που φαντάζεσαι. Μη μαντεύεις τη διεύθυνσή τους: γράψε συνιστώσες και άφησε τις εξισώσεις να βγάλουν το αποτέλεσμα. Αν μια συνιστώσα βγει αρνητική, απλώς έχει αντίθετη φορά από αυτή που σχεδίασες.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σπρώχνεις πόρτα με \$F = 20\$ N σε σημείο που απέχει \$0{,}8\$ m από τους μεντεσέδες. Βρες τη ροπή όταν η δύναμη είναι κάθετη στην πόρτα και όταν σχηματίζει \$60^\circ\$ με το επίπεδό της.

1. **Κάθετη δύναμη.** Ο μοχλοβραχίονας είναι όλη η απόσταση:

   $\tau_1 = F \cdot r = 20 \cdot 0{,}8 = 16\ \text{N}\cdot\text{m}$
2. **Υπό γωνία.** Το επίπεδο της πόρτας περιέχει την ευθεία από τον άξονα στο σημείο εφαρμογής, οπότε $\varphi = 60^\circ$:

   $d = r\,\eta\mu 60^\circ = 0{,}8 \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{2} = 0{,}4\sqrt{3}$ m
3. $\tau_2 = 20 \cdot 0{,}4\sqrt{3} = 8\sqrt{3} \approx 13{,}9\ \text{N}\cdot\text{m}$
4. **Το συμπέρασμα.** Η ίδια δύναμη στο ίδιο σημείο δίνει μικρότερη ροπή όταν γέρνει. Στο όριο, αν σπρώχνεις κατά μήκος της πόρτας προς τους μεντεσέδες, $\varphi = 0$ και η ροπή μηδενίζεται.

### Παράδειγμα 2: Ομογενής δοκός μήκους \$4\$ m και βάρους \$200\$ N στηρίζεται οριζόντια στα άκρα της \$A\$ και \$B\$. Πάνω της, \$1\$ m από το \$A\$, κάθεται κιβώτιο βάρους \$400\$ N. Βρες τις δυνάμεις των στηριγμάτων.

1. **Δυνάμεις:** $N_A$ και $N_B$ προς τα πάνω, το βάρος της δοκού $200$ N στο μέσο της ($2$ m από το $A$), το βάρος του κιβωτίου $400$ N στο $1$ m.
2. **Ροπές ως προς το $A$**, ώστε να φύγει το $N_A$:

   $N_B \cdot 4 - 200 \cdot 2 - 400 \cdot 1 = 0 \implies N_B = \dfrac{800}{4} = 200$ N
3. **Δυνάμεις στον κατακόρυφο άξονα:**

   $N_A + N_B = 200 + 400 \implies N_A = 600 - 200 = 400$ N
4. **Έλεγχος με ροπές ως προς το $B$:** $N_A \cdot 4 = 200 \cdot 2 + 400 \cdot 3 = 1600$, άρα $N_A = 400$ N. Συμφωνεί.

   Το στήριγμα που είναι πιο κοντά στο κιβώτιο σηκώνει το μεγαλύτερο φορτίο, όπως περιμένεις.

### Παράδειγμα 3: Οριζόντια ομογενής ράβδος \$O\Gamma\$, μήκους \$2\$ m και μάζας \$6\$ kg, στηρίζεται σε άρθρωση \$O\$ πάνω σε κατακόρυφο τοίχο. Το άκρο \$\Gamma\$ κρατιέται από νήμα που σχηματίζει \$30^\circ\$ με τη ράβδο και δένεται ψηλότερα στον τοίχο. Από το \$\Gamma\$ κρέμεται σώμα μάζας \$4\$ kg. Βρες την τάση του νήματος και τη δύναμη της άρθρωσης. Δίνεται \$g = 10\ \text{m/s}^2\$.

1. **Δυνάμεις στη ράβδο:** βάρος $w_1 = 60$ N στο μέσο, βάρος του σώματος $w_2 = 40$ N στο $\Gamma$, τάση $T$ στο $\Gamma$ με κατεύθυνση προς τον τοίχο και προς τα πάνω, δύναμη άρθρωσης με συνιστώσες $F_x$, $F_y$ στο $O$.
2. **Ροπές ως προς το $O$**, όπου η άρθρωση δεν δίνει ροπή. Ο μοχλοβραχίονας της $T$ είναι $L\,\eta\mu 30^\circ$:

   $T \cdot 2 \cdot \eta\mu 30^\circ = 60 \cdot 1 + 40 \cdot 2 \implies T \cdot 1 = 140 \implies T = 140$ N
3. **Οριζόντιος άξονας.** Η οριζόντια συνιστώσα της τάσης, $T\sigma\upsilon\nu 30^\circ$, τραβάει τη ράβδο προς τον τοίχο· η άρθρωση απαντά με $F_x$ προς τα έξω:

   $F_x = T\,\sigma\upsilon\nu 30^\circ = 140 \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{2} = 70\sqrt{3} \approx 121{,}2$ N
4. **Κατακόρυφος άξονας:**

   $F_y + T\,\eta\mu 30^\circ = 60 + 40 \implies F_y = 100 - 70 = 30$ N, προς τα πάνω
5. **Μέτρο της δύναμης της άρθρωσης:**

   $F = \sqrt{F_x^2 + F_y^2} = \sqrt{14700 + 900} = \sqrt{15600} \approx 124{,}9$ N

   Πρόσεξε ότι **δεν** είναι κατά μήκος της ράβδου. Αν την είχες υποθέσει οριζόντια, θα έχανες τα $30$ N.

### Παράδειγμα 4: Ομογενής σκάλα βάρους \$200\$ N ακουμπά σε λείο κατακόρυφο τοίχο και σε τραχύ οριζόντιο δάπεδο, σχηματίζοντας με το δάπεδο γωνία \$\varphi\$ με \$\eta\mu\varphi = 0{,}8\$ και \$\sigma\upsilon\nu\varphi = 0{,}6\$. Ποιος είναι ο ελάχιστος συντελεστής στατικής τριβής ώστε να μη γλιστρήσει;

1. **Δυνάμεις:** βάρος $w$ στο μέσο, κάθετη αντίδραση τοίχου $N_1$ **οριζόντια** (ο τοίχος είναι λείος, δεν δίνει τριβή), κάθετη αντίδραση δαπέδου $N_2$ κατακόρυφη, στατική τριβή $T_s$ στο δάπεδο, οριζόντια προς τον τοίχο.
2. **Ροπές ως προς το κάτω άκρο**, όπου ασκούνται δύο άγνωστοι ($N_2$ και $T_s$). Αν $L$ το μήκος, ο μοχλοβραχίονας της $N_1$ είναι το ύψος $L\eta\mu\varphi$ και του βάρους η οριζόντια απόσταση $\tfrac{L}{2}\sigma\upsilon\nu\varphi$:

   $N_1 \cdot L\,\eta\mu\varphi = w \cdot \dfrac{L}{2}\,\sigma\upsilon\nu\varphi \implies N_1 = \dfrac{200 \cdot 0{,}6}{2 \cdot 0{,}8} = 75$ N
3. **Δυνάμεις:** $N_2 = w = 200$ N και $T_s = N_1 = 75$ N.
4. **Συνθήκη να μη γλιστρήσει:** $T_s \le \mu_s N_2$, άρα

   $\mu_s \ge \dfrac{75}{200} = 0{,}375$

   Το μήκος της σκάλας απλοποιήθηκε. Αυτό που μετράει είναι η γωνία: $N_1 = \dfrac{w}{2\,\varepsilon\varphi\varphi}$, οπότε όσο πιο ξαπλωτή στήνεις τη σκάλα, τόσο μεγαλύτερη τριβή χρειάζεται.

## Ερωτήσεις

1. Ο μοχλοβραχίονας μιας δύναμης ως προς σημείο $O$ είναι:
   - η κάθετη απόσταση του $O$ από τον φορέα της δύναμης
   - η απόσταση του $O$ από το σημείο εφαρμογής της δύναμης
   - το μήκος του σώματος πάνω στο οποίο ασκείται η δύναμη
   - η απόσταση του $O$ από το κέντρο βάρους του σώματος
2. Η ροπή μιας δύναμης ως προς σημείο $O$ είναι μηδέν όταν:
   - ο φορέας της περνάει από το $O$
   - η δύναμη είναι πολύ μικρή σε σχέση με το βάρος
   - η δύναμη είναι κάθετη στη ράβδο
   - το σώμα ισορροπεί
3. Ένας δίσκος στρέφεται γύρω από σταθερό άξονα. Το σημείο $A$ απέχει $r$ από τον άξονα και το $B$ απέχει $2r$. Ποια σχέση ισχύει;
   - $\omega_A = \omega_B$ και $\upsilon_B = 2\upsilon_A$
   - $\omega_B = 2\omega_A$ και $\upsilon_A = \upsilon_B$
   - $\omega_A = \omega_B$ και $\upsilon_A = \upsilon_B$
   - $\omega_A = 2\omega_B$ και $\upsilon_A = \upsilon_B$
4. Σε ένα στερεό ασκείται μόνο ένα ζεύγος δυνάμεων. Τι κάνει το σώμα, αν αρχικά ηρεμεί;
   - Αρχίζει να στρέφεται χωρίς να μετακινηθεί το κέντρο μάζας του
   - Μένει ακίνητο, γιατί η συνισταμένη είναι μηδέν
   - Κινείται μεταφορικά προς τη μεγαλύτερη δύναμη
   - Στρέφεται και ταυτόχρονα μετακινείται
5. Για να ισορροπεί ένα στερεό σε ηρεμία πρέπει:
   - $\Sigma\vec{F} = 0$ και $\Sigma\tau = 0$
   - μόνο $\Sigma\vec{F} = 0$
   - μόνο $\Sigma\tau = 0$
   - να είναι μηδέν κάθε ροπή χωριστά
6. Ομογενής δοκός μήκους $6$ m και βάρους $300$ N στηρίζεται στα άκρα της. Πόση δύναμη ασκεί κάθε στήριγμα;
   - $150$ N το καθένα
   - $300$ N το καθένα
   - $100$ N και $200$ N
   - $50$ N το καθένα
7. Ράβδος στηρίζεται με άρθρωση στο ένα άκρο και με νήμα στο άλλο. Θέλεις να βρεις την τάση του νήματος με μία μόνο εξίσωση. Ως προς ποιο σημείο παίρνεις ροπές;
   - Ως προς την άρθρωση
   - Ως προς το σημείο του νήματος
   - Ως προς το κέντρο βάρους
   - Δεν γίνεται με μία εξίσωση
8. Στο παράδειγμα της ράβδου με άρθρωση και πλάγιο νήμα, η δύναμη της άρθρωσης βγήκε $F_x = 70\sqrt{3}$ N και $F_y = 30$ N. Τι σημαίνει αυτό;
   - Η δύναμη της άρθρωσης δεν είναι κατά μήκος της ράβδου
   - Η δύναμη της άρθρωσης είναι οριζόντια
   - Η δύναμη της άρθρωσης είναι κατακόρυφη
   - Οι εξισώσεις λύθηκαν λάθος

## Ασκήσεις

1. Σφίγγεις παξιμάδι με κλειδί μήκους $0{,}25$ m, ασκώντας στην άκρη του δύναμη $40$ N κάθετα στο κλειδί. Πόση είναι η ροπή ως προς τον άξονα του παξιμαδιού;
2. Σε ομογενή τραμπάλα με το υπομόχλιο στη μέση, ένα παιδί βάρους $300$ N κάθεται $2$ m από το υπομόχλιο. Στην άλλη πλευρά κάθεται ένα παιδί βάρους $200$ N, $1$ m από το υπομόχλιο. Σε ποια απόσταση από το υπομόχλιο, στην πλευρά του δεύτερου, πρέπει να καθίσει ένα τρίτο παιδί βάρους $250$ N ώστε η τραμπάλα να ισορροπεί οριζόντια;
3. Για να στρίψεις ένα τιμόνι διαμέτρου $0{,}4$ m χρειάζεται ροπή $12\ \text{N}\cdot\text{m}$. Πόση εφαπτομενική δύναμη πρέπει να ασκήσεις αν το κρατάς με ένα χέρι, και πόση με κάθε χέρι αν το κρατάς με δύο, σε αντιδιαμετρικά σημεία;
4. Οριζόντια ομογενής ράβδος μήκους $3$ m και μάζας $8$ kg στηρίζεται με άρθρωση σε κατακόρυφο τοίχο. Το ελεύθερο άκρο της κρατιέται από νήμα που σχηματίζει $30^\circ$ με τη ράβδο και δένεται ψηλότερα στον τοίχο. Δίνεται $g = 10\ \text{m/s}^2$.
   α) Πόση είναι η τάση του νήματος;
   β) Πόση είναι η κατακόρυφη συνιστώσα της δύναμης της άρθρωσης;
   γ) Πόση είναι η οριζόντια συνιστώσα της δύναμης της άρθρωσης;
5. Δύο εργάτες, ο Α και ο Β, κουβαλούν στους ώμους τους από τα άκρα του έναν οριζόντιο ομογενή σωλήνα μήκους $3$ m και βάρους $120$ N. Από τον σωλήνα κρέμεται φορτίο βάρους $300$ N. Σε ποια απόσταση από τον Α πρέπει να κρεμαστεί το φορτίο, ώστε ο Α να σηκώνει διπλάσια δύναμη από τον Β;
6. Κρατάς στο χέρι ένα μπουκάλι νερό του $1{,}5$ L, με το αντιβράχιο οριζόντιο. Ο δικέφαλος μυς πιάνεται στο αντιβράχιο περίπου $4$ cm από τον αγκώνα και τραβά κατακόρυφα προς τα πάνω. Τις άλλες αποστάσεις και μάζες τις εκτιμάς εσύ. Δίνεται $g = 10\ \text{m/s}^2$.
   α) Πόση δύναμη ασκεί ο δικέφαλος, αν αγνοήσεις το βάρος του ίδιου του αντιβραχίου;
   β) Πόση γίνεται, αν λογαριάσεις και το βάρος του αντιβραχίου μαζί με την παλάμη;
7. Ομογενής σκάλα βάρους $300$ N ακουμπά σε λείο κατακόρυφο τοίχο και σε τραχύ οριζόντιο δάπεδο, με γωνία $45^\circ$ ως προς το δάπεδο.
   α) Πόση δύναμη ασκεί ο τοίχος στη σκάλα;
   β) Ποιος είναι ο ελάχιστος συντελεστής στατικής τριβής για να μη γλιστρήσει η άδεια σκάλα;
   γ) Άνθρωπος βάρους $600$ N ανεβαίνει ως την κορυφή της σκάλας. Ποιος ελάχιστος συντελεστής χρειάζεται τώρα;
8. Ομογενής σανίδα $AB$ μήκους $4$ m και βάρους $200$ N ακουμπά οριζόντια σε δύο στηρίγματα: στο άκρο $A$ και στο σημείο $\Gamma$, που απέχει $3$ m από το $A$. Παιδί βάρους $400$ N περπατά πάνω στη σανίδα από το $A$ προς το $B$.
   α) Πόσες δυνάμεις ασκούν τα στηρίγματα όταν το παιδί στέκεται στο μέσο της σανίδας;
   β) Πόσο μακριά από το $A$ μπορεί να φτάσει το παιδί πριν αρχίσει να ανατρέπεται η σανίδα;
   γ) Πόσο βάρος, τουλάχιστον, πρέπει να τοποθετήσεις στο $A$ ώστε το παιδί να φτάσει ως το $B$;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/torque-equilibrium
