# Απλή αρμονική ταλάντωση

> Οι εξισώσεις x, υ, α, η φάση, και πώς βρίσκεις την αρχική φάση.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/simple-harmonic-motion

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις τις εξισώσεις απομάκρυνσης, ταχύτητας και επιτάχυνσης μιας απλής αρμονικής ταλάντωσης και να βρίσκεις τις μέγιστες τιμές τους.
- Να βρίσκεις την αρχική φάση από τις αρχικές συνθήκες, ελέγχοντας το πρόσημο της ταχύτητας.
- Να χρησιμοποιείς τις σχέσεις χωρίς χρόνο και το στρεφόμενο διάνυσμα για ταχύτητες και χρόνους μετάβασης.
- Να διαβάζεις πλάτος, περίοδο και αρχική φάση από τα διαγράμματα x–t, υ–t και α–t.

## Πού θα είναι το σώμα σε ένα δευτερόλεπτο;

Ένα σώμα πηγαινοέρχεται γύρω από ένα σημείο $O$. Αν ξέρεις πού ήταν και προς τα πού κινούνταν τη στιγμή $t = 0$, μπορείς να πεις πού θα είναι σε οποιαδήποτε στιγμή, με τι ταχύτητα και με τι επιτάχυνση. Αυτό είναι όλο το περιεχόμενο της κινηματικής της ταλάντωσης: τρεις εξισώσεις και ένας τρόπος να βρίσκεις τη μία σταθερά τους που δεν δίνεται ποτέ έτοιμη, την αρχική φάση.

**Τα περιοδικά μεγέθη.** Μια κίνηση που επαναλαμβάνεται ίδια σε ίσα χρονικά διαστήματα είναι περιοδική. Η **περίοδος** $T$ είναι ο χρόνος μιας πλήρους ταλάντωσης. Η **συχνότητα** $f$ είναι το πλήθος των ταλαντώσεων ανά δευτερόλεπτο: αν σε χρόνο $t$ γίνονται $N$ ταλαντώσεις, $f = \dfrac{N}{t}$ και $T = \dfrac{1}{f}$. Η **γωνιακή συχνότητα** είναι

$$
\omega = \frac{2\pi}{T} = 2\pi f
$$

Το $f$ μετριέται σε Hz, το $\omega$ σε rad/s. Στις εξισώσεις μπαίνει πάντα το $\omega$, και το $2\pi$ που ξεχνιέται είναι από τα συχνότερα λάθη.

Το $O$ είναι η **θέση ισορροπίας** (ΘΙ). Η **απομάκρυνση** $x$ είναι αλγεβρική τιμή: θετική από τη μία πλευρά του $O$, αρνητική από την άλλη. Η μέγιστη τιμή της είναι το **πλάτος** $A$, πάντα θετικό.

## Οι τρεις εξισώσεις

Μια ταλάντωση είναι **απλή αρμονική** όταν η απομάκρυνση είναι ημιτονική συνάρτηση του χρόνου:

$$
\begin{aligned}
x &= A\,\eta\mu(\omega t + \varphi_0) \\
\upsilon &= \omega A\,\sigma\upsilon\nu(\omega t + \varphi_0) \\
\alpha &= -\omega^2 A\,\eta\mu(\omega t + \varphi_0)
\end{aligned}
$$

Οι μέγιστες τιμές διαβάζονται από τους συντελεστές:

$$
\upsilon_{\max} = \omega A, \qquad \alpha_{\max} = \omega^2 A
$$

Και με μια ματιά στην πρώτη και την τρίτη εξίσωση:

$$
\alpha = -\omega^2 x
$$

Η επιτάχυνση είναι ανάλογη της απομάκρυνσης και έχει **αντίθετο πρόσημο**: δείχνει πάντα προς τη ΘΙ.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μία ταλάντωση, τρία μεγέθη*

| Θέση | $x$     | $\upsilon$                         | $\alpha$                             |
| ---- | ------- | ---------------------------------- | ------------------------------------ |
| ΘΙ   | $0$     | $\pm\omega A$ (μέγιστη κατά μέτρο) | $0$                                  |
| Άκρο | $\pm A$ | $0$                                | $\mp\omega^2 A$ (μέγιστη κατά μέτρο) |

## Φάση και αρχική φάση

Η γωνία $\varphi = \omega t + \varphi_0$ λέγεται **φάση** και μετριέται σε rad. Η τιμή της τη στιγμή $t = 0$ είναι η **αρχική φάση** $\varphi_0$, με $0 \le \varphi_0 < 2\pi$. Η φάση λέει σε ποιο σημείο του κύκλου της βρίσκεται η κίνηση: ίδια φάση σημαίνει ίδια θέση **και** ίδια φορά κίνησης.

Η $\varphi_0$ δεν δίνεται, τη βρίσκεις από το πού ήταν και προς τα πού πήγαινε το σώμα τη στιγμή $t = 0$.

**Η μέθοδος:**

1. Ορίζεις θετική φορά, αν δεν δίνεται. Όλα τα πρόσημα μετά κρέμονται από αυτή την επιλογή.
2. Βάζεις $t = 0$ στην εξίσωση θέσης: $x_0 = A\,\eta\mu\varphi_0$, άρα $\eta\mu\varphi_0 = \dfrac{x_0}{A}$. Στο $[0, 2\pi)$ αυτό δίνει **δύο** γωνίες (εκτός από τα άκρα).
3. Κρατάς εκείνη που δίνει το σωστό πρόσημο ταχύτητας: $\upsilon_0 = \omega A\,\sigma\upsilon\nu\varphi_0$. Αν το σώμα κινείται προς τη θετική φορά, θέλεις $\sigma\upsilon\nu\varphi_0 > 0$· αν προς την αρνητική, $\sigma\upsilon\nu\varphi_0 < 0$.

| Τη στιγμή $t = 0$                               | $\varphi_0$          |
| ----------------------------------------------- | -------------------- |
| στη ΘΙ, προς τη θετική φορά                     | $0$                  |
| στο $x = +A$                                    | $\pi/2$              |
| στη ΘΙ, προς την αρνητική φορά                  | $\pi$                |
| στο $x = -A$                                    | $3\pi/2$             |
| στο $x = +A/2$, προς τη θετική / αρνητική φορά  | $\pi/6$ / $5\pi/6$   |
| στο $x = -A/2$, προς την αρνητική / θετική φορά | $7\pi/6$ / $11\pi/6$ |

> **Πρόσεχε**
>
> **«ημφ₀ = 1/2, άρα φ₀ = π/6».** Μισή απάντηση. Το $\pi/6$ και το $5\pi/6$ δίνουν την ίδια θέση, $x = A/2$, αλλά αντίθετη ταχύτητα. Το βήμα 3 δεν είναι προαιρετικό: χωρίς αυτό, η μισή φορά βγαίνει λάθος εξίσωση, και όλα τα επόμενα ερωτήματα πέφτουν μαζί της.
>
> **Το «προς τη ΘΙ» δεν είναι φορά.** Στο $x = +A/2$, «προς τη ΘΙ» σημαίνει αρνητική φορά. Στο $x = -A/2$ σημαίνει θετική. Μετάφρασέ το πάντα σε πρόσημο πριν διαλέξεις γωνία.
>
> **Αρνητική αρχική φάση.** Το $-\pi/6$ είναι η ίδια γωνία με το $11\pi/6$, αλλά οι Πανελλήνιες θέλουν $0 \le \varphi_0 < 2\pi$.

## Σχέσεις χωρίς χρόνο

Πολλά ερωτήματα δίνουν θέση και ζητούν ταχύτητα, χωρίς να αναφέρουν χρόνο. Από τις δύο πρώτες εξισώσεις, $\dfrac{x}{A} = \eta\mu\varphi$ και $\dfrac{\upsilon}{\omega A} = \sigma\upsilon\nu\varphi$, και επειδή $\eta\mu^2\varphi + \sigma\upsilon\nu^2\varphi = 1$:

$$
\frac{x^2}{A^2} + \frac{\upsilon^2}{\omega^2 A^2} = 1 \quad\Longrightarrow\quad \upsilon = \pm\,\omega\sqrt{A^2 - x^2}
$$

> **Κλειδί**
>
> Η σχέση $\upsilon = \pm\omega\sqrt{A^2 - x^2}$ δίνει το **μέτρο** της ταχύτητας σε κάθε θέση. Το πρόσημο δεν το ξέρει: από το ίδιο $x$ το σώμα περνά δύο φορές σε κάθε περίοδο, μία προς κάθε φορά. Το πρόσημο το παίρνεις από την εκφώνηση («απομακρύνεται», «πλησιάζει τη ΘΙ») ή από τη φάση.
>
> Μαζί με την $\alpha = -\omega^2 x$, αυτές οι δύο σχέσεις λύνουν κάθε ερώτημα που δίνει θέση και δεν ρωτάει «πότε».

Ένα αποτέλεσμα που αξίζει να ξέρεις: στο $x = \pm\dfrac{A}{2}$ το μέτρο της ταχύτητας είναι $\dfrac{\sqrt3}{2}\upsilon_{\max} \approx 0{,}87\,\upsilon_{\max}$, όχι $\dfrac{\upsilon_{\max}}{2}$. Η ταχύτητα δεν πέφτει γραμμικά με την απόσταση από τη ΘΙ: στη μισή διαδρομή ως το άκρο το σώμα κρατά ακόμα σχεδόν όλη την ταχύτητά του.

## Χρόνοι μετάβασης: το στρεφόμενο διάνυσμα

Φαντάσου ένα διάνυσμα μήκους $A$ που περιστρέφεται αριστερόστροφα με γωνιακή ταχύτητα $\omega$, ξεκινώντας από γωνία $\varphi_0$ με τον οριζόντιο άξονα. Η προβολή του στον κατακόρυφο άξονα είναι $A\,\eta\mu(\omega t + \varphi_0)$: ακριβώς η απομάκρυνση. Όταν το διάνυσμα είναι στο δεξί ημικύκλιο, η προβολή ανεβαίνει (θετική ταχύτητα)· στο αριστερό, κατεβαίνει.

Το όφελος: **ο χρόνος ανάμεσα σε δύο θέσεις είναι η γωνία που διαγράφει το διάνυσμα, διά $\omega$**:

$$
\Delta t = \frac{\Delta\varphi}{\omega} = \frac{\Delta\varphi}{2\pi}\,T
$$

Για να βρεις τον χρόνο από μια θέση σε άλλη, σημειώνεις στον κύκλο τη γωνία της αρχικής κατάστασης (θέση **και** φορά), προχωράς αριστερόστροφα ως την πρώτη γωνία που δίνει την τελική θέση με τη ζητούμενη φορά, και διαιρείς.

| Μετάβαση         | $\Delta\varphi$ | $\Delta t$ |
| ---------------- | --------------- | ---------- |
| ΘΙ → $A/2$       | $\pi/6$         | $T/12$     |
| $A/2$ → $A$      | $\pi/3$         | $T/6$      |
| ΘΙ → $A\sqrt2/2$ | $\pi/4$         | $T/8$      |
| ΘΙ → $A$         | $\pi/2$         | $T/4$      |

Πρόσεξε την ασυμμετρία: το πρώτο μισό της διαδρομής ΘΙ → άκρο θέλει $T/12$, το δεύτερο $T/6$, διπλάσιο. Κοντά στη ΘΙ το σώμα τρέχει, κοντά στο άκρο σέρνεται.

> **Θυμήσου**
>
> Ο **ελάχιστος** χρόνος ανάμεσα σε δύο θέσεις $x_1$ και $x_2$ δεν είναι πάντα από την πρώτη λύση της εξίσωσης. Ζωγράφισε τον κύκλο: ανάμεσα στο $+A/2$ και στο $-A/2$ ο συντομότερος δρόμος περνά από τη ΘΙ ($\Delta\varphi = \pi/3$, δηλαδή $T/6$), όχι από το άκρο.

## Τα διαγράμματα

Τα τρία διαγράμματα $x$–$t$, $\upsilon$–$t$, $\alpha$–$t$ είναι ημιτονοειδή με την ίδια περίοδο. Τι διαβάζεις:

- **Πλάτος**: η μέγιστη τεταγμένη του $x$–$t$. Από το $\upsilon$–$t$ διαβάζεις $\omega A$, από το $\alpha$–$t$ διαβάζεις $\omega^2 A$· ο λόγος τους δίνει $\omega$.
- **Περίοδος**: η απόσταση δύο διαδοχικών κορυφών. Αν το διάγραμμα δείχνει μόνο ένα κομμάτι, μέτρα σε τέταρτα: από τη ΘΙ στο άκρο είναι $T/4$.
- **Αρχική φάση**: από το $x$–$t$ στο $t = 0$ διαβάζεις το $x_0$, και από την **κλίση** της καμπύλης το πρόσημο της ταχύτητας: αν η καμπύλη ανεβαίνει, $\upsilon_0 > 0$.

Η ταχύτητα «προηγείται» της απομάκρυνσης κατά $\pi/2$: η $\upsilon$ κορυφώνεται ένα τέταρτο της περιόδου πριν από την $x$. Η επιτάχυνση είναι το κατοπτρικό του $x$–$t$ ως προς τον άξονα του χρόνου, πολλαπλασιασμένο επί $\omega^2$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σώμα κάνει απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους \$A\$. Τη στιγμή \$t = 0\$ βρίσκεται στη θέση \$x = -A/2\$ και κινείται προς τη θέση ισορροπίας. Η αρχική φάση είναι: (α) \$7\pi/6\$, (β) \$11\pi/6\$, (γ) \$5\pi/6\$. Διάλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Η θέση.** $-\dfrac{A}{2} = A\,\eta\mu\varphi_0$, άρα $\eta\mu\varphi_0 = -\dfrac12$. Στο $[0, 2\pi)$ οι λύσεις είναι $\dfrac{7\pi}{6}$ και $\dfrac{11\pi}{6}$. Η (γ) αποκλείεται ήδη: δίνει $\eta\mu\varphi_0 = +\dfrac12$.
2. **Η φορά.** Το σώμα είναι στην αρνητική πλευρά και πηγαίνει προς τη ΘΙ, δηλαδή προς τη θετική φορά: $\upsilon_0 > 0$, άρα $\sigma\upsilon\nu\varphi_0 > 0$.
3. $\sigma\upsilon\nu\dfrac{7\pi}{6} = -\dfrac{\sqrt3}{2} < 0$, ενώ $\sigma\upsilon\nu\dfrac{11\pi}{6} = +\dfrac{\sqrt3}{2} > 0$. Σωστή η **(β)**, $\varphi_0 = \dfrac{11\pi}{6}$ rad.

### Παράδειγμα 2: Σώμα ταλαντώνεται με πλάτος \$0{,}2\$ m και περίοδο \$0{,}4\$ s. Τη στιγμή \$t = 0\$ βρίσκεται στη θέση \$x = +0{,}1\$ m και κινείται προς την αρνητική φορά. Γράψε τις εξισώσεις \$x(t)\$, \$\upsilon(t)\$, \$\alpha(t)\$.

1. **Γωνιακή συχνότητα:** $\omega = \dfrac{2\pi}{T} = \dfrac{2\pi}{0{,}4} = 5\pi$ rad/s.
2. **Μέγιστες τιμές:** $\upsilon_{\max} = \omega A = 5\pi \cdot 0{,}2 = \pi$ m/s, $\alpha_{\max} = \omega^2 A = 25\pi^2 \cdot 0{,}2 = 5\pi^2\ \text{m/s}^2$.
3. **Αρχική φάση.** $\eta\mu\varphi_0 = \dfrac{0{,}1}{0{,}2} = \dfrac12$, άρα $\varphi_0 = \dfrac{\pi}{6}$ ή $\dfrac{5\pi}{6}$. Κινείται προς την αρνητική φορά, θέλω $\sigma\upsilon\nu\varphi_0 < 0$: $\varphi_0 = \dfrac{5\pi}{6}$.
4. **Οι εξισώσεις, σε SI:**

   $x = 0{,}2\,\eta\mu\left(5\pi t + \dfrac{5\pi}{6}\right)$, $\quad \upsilon = \pi\,\sigma\upsilon\nu\left(5\pi t + \dfrac{5\pi}{6}\right)$, $\quad \alpha = -5\pi^2\,\eta\mu\left(5\pi t + \dfrac{5\pi}{6}\right)$
5. **Έλεγχος στο $t = 0$:** $x = 0{,}2 \cdot \dfrac12 = 0{,}1$ m και $\upsilon = \pi \cdot \left(-\dfrac{\sqrt3}{2}\right) < 0$. Συμφωνούν με την εκφώνηση.

### Παράδειγμα 3: Σώμα ταλαντώνεται με \$A = 0{,}1\$ m και \$\omega = 10\$ rad/s. Βρες το μέτρο της ταχύτητας και την επιτάχυνση όταν \$x = 0{,}08\$ m.

1. **Ταχύτητα χωρίς χρόνο:** $|\upsilon| = \omega\sqrt{A^2 - x^2} = 10\sqrt{0{,}01 - 0{,}0064} = 10\sqrt{0{,}0036} = 10 \cdot 0{,}06 = 0{,}6$ m/s.
2. **Επιτάχυνση:** $\alpha = -\omega^2 x = -100 \cdot 0{,}08 = -8\ \text{m/s}^2$. Αρνητική, γιατί το σώμα είναι στη θετική πλευρά και η επιτάχυνση δείχνει προς τη ΘΙ.
3. **Γιατί μόνο μέτρο για την ταχύτητα.** Από το $x = 0{,}08$ m το σώμα περνά και πηγαίνοντας προς το άκρο και επιστρέφοντας. Η εκφώνηση δεν λέει ποιο από τα δύο, οπότε η απάντηση είναι $\pm 0{,}6$ m/s. Η επιτάχυνση, αντίθετα, εξαρτάται μόνο από τη θέση και είναι μία.

### Παράδειγμα 4: Σώμα ταλαντώνεται με περίοδο \$T = 1{,}2\$ s. Βρες (α) τον ελάχιστο χρόνο για να πάει από τη θέση \$x = +A/2\$ στη θέση \$x = -A/2\$, και (β) αν τη στιγμή \$t = 0\$ περνά από τη ΘΙ προς τη θετική φορά, πότε φτάνει για πρώτη φορά στο \$x = -A/2\$.

1. **(α) Στον κύκλο.** Το $x = +A/2$ αντιστοιχεί σε $\varphi = \dfrac{\pi}{6}$ (ανεβαίνει) ή $\dfrac{5\pi}{6}$ (κατεβαίνει). Το $x = -A/2$ σε $\dfrac{7\pi}{6}$ (κατεβαίνει) ή $\dfrac{11\pi}{6}$ (ανεβαίνει).
2. Ο συντομότερος δρόμος είναι από το $\dfrac{5\pi}{6}$ στο $\dfrac{7\pi}{6}$, περνώντας από τη ΘΙ: $\Delta\varphi = \dfrac{\pi}{3}$, άρα $\Delta t = \dfrac{T}{6} = 0{,}2$ s.
3. **(β)** Ξεκινά από $\varphi_0 = 0$. Περνά από το $+A$, γυρίζει, ξαναπερνά από τη ΘΙ, και φτάνει στο $-A/2$ για πρώτη φορά στη φάση $\dfrac{7\pi}{6}$. Άρα $\Delta t = \dfrac{7\pi/6}{2\pi}\,T = \dfrac{7T}{12} = 0{,}7$ s.
4. **Η παγίδα στο (β):** η εξίσωση $\eta\mu\varphi = -\dfrac12$ έχει μικρότερη λύση $\dfrac{7\pi}{6}$, και εδώ συμπίπτει με την πρώτη άφιξη. Αν η αρχική φάση ήταν διαφορετική, η πρώτη άφιξη θα μπορούσε να είναι στο $\dfrac{11\pi}{6}$. Ο κύκλος το δείχνει αμέσως, η εξίσωση όχι.

### Παράδειγμα 5: Από το διάγραμμα \$x\$–\$t\$ μιας ταλάντωσης διαβάζεις: τη στιγμή \$t = 0\$ το σώμα είναι στη ΘΙ και η καμπύλη κατεβαίνει· για πρώτη φορά φτάνει στο \$x = -0{,}05\$ m, που είναι η ελάχιστη τιμή, τη στιγμή \$t = 0{,}1\$ s. Γράψε την εξίσωση της απομάκρυνσης και βρες θέση, ταχύτητα και επιτάχυνση τη στιγμή \$t = 0{,}05\$ s.

1. **Πλάτος και περίοδος.** Η ελάχιστη τιμή είναι $-A$, άρα $A = 0{,}05$ m. Από τη ΘΙ στο άκρο πέρασε $T/4 = 0{,}1$ s, άρα $T = 0{,}4$ s και $\omega = 5\pi$ rad/s.
2. **Αρχική φάση.** Στη ΘΙ με την καμπύλη να κατεβαίνει: $x_0 = 0$ και $\upsilon_0 < 0$, άρα $\varphi_0 = \pi$. Η εξίσωση: $x = 0{,}05\,\eta\mu(5\pi t + \pi)$ σε SI.
3. **Η φάση στο $t = 0{,}05$ s:** $\varphi = 5\pi \cdot 0{,}05 + \pi = \dfrac{5\pi}{4}$.

   $x = 0{,}05\,\eta\mu\dfrac{5\pi}{4} = -0{,}025\sqrt2 \approx -0{,}035$ m
4. **Ταχύτητα:** $\upsilon = \omega A\,\sigma\upsilon\nu\dfrac{5\pi}{4} = 0{,}25\pi \cdot \left(-\dfrac{\sqrt2}{2}\right) \approx -0{,}56$ m/s. Αρνητική: το σώμα συνεχίζει προς το $-A$.
5. **Επιτάχυνση:** $\alpha = -\omega^2 x = -25\pi^2 \cdot (-0{,}025\sqrt2) \approx +8{,}7\ \text{m/s}^2$. Θετική, προς τη ΘΙ, ενώ η ταχύτητα είναι αρνητική: το σώμα επιβραδύνεται, όπως πρέπει όταν πηγαίνει προς το άκρο.

## Ερωτήσεις

1. Μια ταλάντωση έχει γωνιακή συχνότητα $\omega = 4\pi$ rad/s. Η περίοδός της είναι:
   - $T = 0{,}5$ s
   - $T = 2$ s
   - $T = 4\pi$ s
   - $T = 0{,}25$ s
2. Η απομάκρυνση ενός σώματος είναι $x = 0{,}1\,\eta\mu(4\pi t + \pi/2)$ σε SI. Τη στιγμή $t = 0$ το σώμα:
   - είναι στο $x = +0{,}1$ m, στιγμιαία ακίνητο
   - περνά από τη ΘΙ με τη μέγιστη ταχύτητα
   - είναι στο $x = -0{,}1$ m, στιγμιαία ακίνητο
   - είναι στο $x = +0{,}05$ m και κινείται
3. Ποια πρόταση για την ταχύτητα και την επιτάχυνση στην απλή αρμονική ταλάντωση είναι σωστή;
   - όταν η ταχύτητα είναι μέγιστη κατά μέτρο, η επιτάχυνση είναι μηδέν
   - μεγιστοποιούνται κατά μέτρο ταυτόχρονα, στις ακραίες θέσεις της τροχιάς
   - έχουν πάντα την ίδια φορά, όπως σε κάθε ευθύγραμμη κίνηση
   - η επιτάχυνση μηδενίζεται στα άκρα, εκεί όπου μηδενίζεται η ταχύτητα
4. Η σχέση $\alpha = -\omega^2 x$ σημαίνει ότι η επιτάχυνση:
   - δείχνει πάντα προς τη θέση ισορροπίας
   - είναι πάντα αρνητική, αφού έχει μείον
   - είναι σταθερή σε όλη την ταλάντωση
   - έχει πάντα τη φορά της ταχύτητας
5. Τη στιγμή $t = 0$ το σώμα βρίσκεται στη θέση $x = +A/2$ και πλησιάζει τη θέση ισορροπίας. Η αρχική φάση είναι:
   - $\varphi_0 = 5\pi/6$ rad
   - $\varphi_0 = \pi/6$ rad
   - $\varphi_0 = 7\pi/6$ rad
   - $\varphi_0 = 11\pi/6$ rad
6. Σε μια ταλάντωση $\upsilon_{\max} = 2$ m/s και $\alpha_{\max} = 8\ \text{m/s}^2$. Η γωνιακή συχνότητα είναι:
   - $\omega = 4$ rad/s
   - $\omega = 0{,}25$ rad/s
   - $\omega = 16$ rad/s
   - $\omega = 2$ rad/s
7. Ο ελάχιστος χρόνος για να πάει το σώμα από τη θέση ισορροπίας στη θέση $x = A/2$ είναι:
   - $\Delta t = T/12$
   - $\Delta t = T/8$
   - $\Delta t = T/6$
   - $\Delta t = T/4$
8. Ποια είναι η σχέση γωνιακής συχνότητας και συχνότητας;
   - $\omega = 2\pi f$
   - $\omega = f$
   - $\omega = \dfrac{f}{2\pi}$
   - $\omega = \dfrac{1}{f}$
9. Σε ποιες θέσεις το μέτρο της ταχύτητας είναι το μισό της μέγιστης;
   - $x = \pm\dfrac{\sqrt3}{2}A$
   - $x = \pm\dfrac{1}{2}A$
   - $x = \pm\dfrac{\sqrt2}{2}A$
   - $x = \pm\dfrac{3}{4}A$
10. Στο διάγραμμα $x$–$t$, σε ένα σημείο όπου η καμπύλη τέμνει τον άξονα του χρόνου ανεβαίνοντας, η ταχύτητα είναι:
   - θετική και μέγιστη
   - μηδέν, αφού εκεί $x = 0$
   - αρνητική και μέγιστη
   - θετική αλλά μικρή

## Ασκήσεις

1. Ένα σώμα κάνει $30$ πλήρεις ταλαντώσεις σε $6$ s. Βρες την περίοδο, τη συχνότητα και τη γωνιακή συχνότητα.
2. Ταλάντωση με $A = 0{,}1$ m και $\omega = 10$ rad/s. Βρες τη μέγιστη ταχύτητα και τη μέγιστη επιτάχυνση.
3. Σε μια απλή αρμονική ταλάντωση η μέγιστη ταχύτητα είναι $2$ m/s και η μέγιστη επιτάχυνση $20\ \text{m/s}^2$. Βρες τη γωνιακή συχνότητα και το πλάτος.
4. Η απομάκρυνση ενός σώματος δίνεται από τη σχέση $x = 0{,}05\,\eta\mu(20t + \pi/3)$ σε SI. Ποια στιγμή περνάει για πρώτη φορά από τη θέση ισορροπίας, και με ποια ταχύτητα;
5. Σώμα ταλαντώνεται με πλάτος $0{,}2$ m. Τη στιγμή $t = 0$ βρίσκεται στη θέση $x = -0{,}1\sqrt2$ m και απομακρύνεται από τη θέση ισορροπίας. Βρες την αρχική φάση.
6. Σώμα ταλαντώνεται με $A = 0{,}2$ m και $\omega = 10$ rad/s. Σε ποιες θέσεις το μέτρο της επιτάχυνσής του είναι το μισό της μέγιστης, και πόσο είναι τότε το μέτρο της ταχύτητάς του;
7. Σώμα κάνει απλή αρμονική ταλάντωση με πλάτος $0{,}1$ m. Τη στιγμή $t = 0$ βρίσκεται στη θέση $x = +0{,}05$ m και απομακρύνεται από τη θέση ισορροπίας. Ο ελάχιστος χρόνος που χρειάζεται για να πάει από τη θέση ισορροπίας στη θέση $x = +0{,}05$ m είναι $0{,}05$ s.
   α) Βρες την περίοδο.
   β) Γράψε την εξίσωση της απομάκρυνσης σε SI.
   γ) Πότε περνά για πρώτη φορά από τη θέση ισορροπίας, και με τι ταχύτητα;
   δ) Βρες την επιτάχυνση τη στιγμή $t = 0$.
8. Σώμα κάνει απλή αρμονική ταλάντωση με $\omega = 10$ rad/s. Τη στιγμή $t = 0$ βρίσκεται στη θέση $x_0 = -0{,}05\sqrt3$ m και έχει ταχύτητα $\upsilon_0 = -0{,}5$ m/s.
   α) Βρες το πλάτος.
   β) Βρες την αρχική φάση.
   γ) Πότε φτάνει για πρώτη φορά σε ακραία θέση;
   δ) Βρες την επιτάχυνση τη στιγμή $t = 0$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/simple-harmonic-motion
