# Δύναμη επαναφοράς και ενέργεια στην ΑΑΤ

> ΣF = −Dx, το κατακόρυφο ελατήριο, και πώς μοιράζεται η ενέργεια ανάμεσα σε κινητική και δυναμική.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/shm-dynamics-energy

## Τι θα μάθεις

- Να αποδεικνύεις ότι ένα σώμα κάνει απλή αρμονική ταλάντωση, γράφοντας τη συνισταμένη δύναμη ως ΣF = −Dx γύρω από τη θέση ισορροπίας.
- Να βρίσκεις τη θέση ισορροπίας σε κατακόρυφο ελατήριο και να ξεχωρίζεις τη δύναμη του ελατηρίου από τη δύναμη επαναφοράς.
- Να υπολογίζεις κινητική, δυναμική και ολική ενέργεια ταλάντωσης σε κάθε θέση και κάθε χρονική στιγμή.
- Να υπολογίζεις ρυθμούς μεταβολής της ορμής και της κινητικής ενέργειας.

## Ποια δύναμη κρατάει την ταλάντωση;

Στην ενότητα «Απλή αρμονική ταλάντωση» είδες ότι η επιτάχυνση είναι $\alpha = -\omega^2 x$. Από τον δεύτερο νόμο του Νεύτωνα, η συνισταμένη δύναμη πάνω στο σώμα είναι

$$
\Sigma F = m\alpha = -m\omega^2 x = -Dx, \qquad D = m\omega^2
$$

Η σταθερά $D$ λέγεται **σταθερά επαναφοράς** (σε N/m) και η $\Sigma F$ **δύναμη επαναφοράς**: είναι ανάλογη της απομάκρυνσης από τη θέση ισορροπίας (ΘΙ) και δείχνει πάντα προς αυτήν. Ισχύει και το αντίστροφο: αν αποδείξεις ότι η συνισταμένη δύναμη έχει τη μορφή $\Sigma F = -Dx$ γύρω από ένα σημείο, το σώμα κάνει απλή αρμονική ταλάντωση γύρω από αυτό, με

$$
\omega = \sqrt{\frac{D}{m}}, \qquad T = 2\pi\sqrt{\frac{m}{D}}
$$

> **Κλειδί**
>
> Η περίοδος **δεν εξαρτάται από το πλάτος**. Μόνο η μάζα και η σταθερά επαναφοράς την αλλάζουν. Διπλασιάζεις το πλάτος και το σώμα διανύει διπλάσιο δρόμο, αλλά με διπλάσια ταχύτητα, οπότε κάνει την ταλάντωση στον ίδιο χρόνο.
>
> Και η $D = m\omega^2$ ισχύει για κάθε απλή αρμονική ταλάντωση, όποια κι αν είναι η αιτία της: αν ξέρεις τη μάζα και την περίοδο, ξέρεις τη $D$, χωρίς να ξέρεις τι είδους δυνάμεις δρουν.

## Πώς αποδεικνύεις ότι ένα σώμα κάνει ΑΑΤ

Στις Πανελλήνιες ζητείται συχνά «να αποδείξετε ότι το σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση». Η απόδειξη έχει πάντα τα ίδια τέσσερα βήματα:

1. **Θέση ισορροπίας.** Γράφεις $\Sigma F = 0$ για το σώμα ακίνητο, και βρίσκεις την παραμόρφωση του ελατηρίου εκεί.
2. **Θετική φορά.** Τη δηλώνεις ρητά, συνήθως τη φορά της αρχικής απομάκρυνσης.
3. **Τυχαία θέση.** Σε απομάκρυνση $x$ **από τη ΘΙ** σχεδιάζεις τις δυνάμεις και γράφεις τη συνισταμένη, με τα πρόσημά τους.
4. **Αντικατάσταση.** Χρησιμοποιείς τη συνθήκη ισορροπίας του βήματος 1, οι σταθεροί όροι φεύγουν, και μένει $\Sigma F = -kx$. Άρα ΑΑΤ με $D = k$.

## Οριζόντιο και κατακόρυφο ελατήριο

**Οριζόντιο ελατήριο.** Χωρίς τριβές, η ΘΙ είναι εκεί όπου το ελατήριο έχει το φυσικό του μήκος. Η απομάκρυνση από τη ΘΙ είναι ταυτόχρονα και η παραμόρφωση του ελατηρίου, και η δύναμη του ελατηρίου είναι η δύναμη επαναφοράς.

**Κατακόρυφο ελατήριο.** Στη ΘΙ το ελατήριο είναι ήδη επιμηκυμένο (ή συσπειρωμένο, αν το σώμα στηρίζεται από κάτω) κατά $\Delta\ell$, τόσο ώστε

$$
k\,\Delta\ell = mg \quad\Longrightarrow\quad \Delta\ell = \frac{mg}{k}
$$

Παίρνω θετική φορά προς τα κάτω, για σώμα κρεμασμένο από ελατήριο. Σε απομάκρυνση $x$ από τη ΘΙ η επιμήκυνση είναι $\Delta\ell + x$, και

$$
\Sigma F = mg - k(\Delta\ell + x) = mg - k\Delta\ell - kx = -kx
$$

Ίδια σταθερά επαναφοράς με το οριζόντιο, $D = k$. Το βάρος δεν αλλάζει την περίοδο, μετατοπίζει μόνο τη ΘΙ. Το ίδιο γίνεται σε λείο κεκλιμένο επίπεδο γωνίας $\theta$, με $k\,\Delta\ell = mg\,\eta\mu\theta$.

> **Πρόσεχε**
>
> **Η δύναμη του ελατηρίου δεν είναι η δύναμη επαναφοράς.** Στο κατακόρυφο ελατήριο η δύναμη επαναφοράς είναι η **συνισταμένη** ελατηρίου και βάρους, $\Sigma F = -kx$. Η δύναμη του ελατηρίου είναι $F_{\varepsilon\lambda} = k(\Delta\ell + x)$, με μέγιστο μέτρο $k(\Delta\ell + A)$ στην κατώτερη θέση. Στη ΘΙ η δύναμη επαναφοράς είναι μηδέν, η δύναμη του ελατηρίου όχι: ισούται με το βάρος.
>
> **Η απομάκρυνση μετριέται από τη ΘΙ, όχι από το φυσικό μήκος.** Αν η εκφώνηση πει «το ελατήριο είναι επιμηκυμένο κατά $0{,}3$ m», πρώτα αφαιρείς το $\Delta\ell$ για να βρεις το $x$.
>
> **Αν $A > \Delta\ell$,** στην ανώτερη θέση το ελατήριο είναι **συσπειρωμένο** κατά $A - \Delta\ell$ και σπρώχνει το σώμα προς τα κάτω. Αν $A < \Delta\ell$, είναι επιμηκυμένο σε όλη την κίνηση, και η ελάχιστη δύναμη του είναι $k(\Delta\ell - A)$.

## Η ενέργεια της ταλάντωσης

Η δυναμική ενέργεια της ταλάντωσης και η κινητική είναι

$$
U = \tfrac12 Dx^2, \qquad K = \tfrac12 m\upsilon^2
$$

και το άθροισμά τους, χωρίς τριβές, μένει σταθερό. Στο άκρο $\upsilon = 0$ και $x = \pm A$, στη ΘΙ $x = 0$ και $\upsilon = \upsilon_{\max}$:

$$
E = \tfrac12 DA^2 = \tfrac12 m\upsilon_{\max}^2
$$

**Ως συναρτήσεις της θέσης:** $U = \tfrac12 Dx^2$ και $K = E - U = \tfrac12 D(A^2 - x^2)$. Το διάγραμμα $U$–$x$ είναι παραβολή, το $K$–$x$ ανεστραμμένη παραβολή, και το άθροισμά τους οριζόντια ευθεία.

**Ως συναρτήσεις του χρόνου:** με $x = A\,\eta\mu(\omega t + \varphi_0)$,

$$
U = E\,\eta\mu^2(\omega t + \varphi_0), \qquad K = E\,\sigma\upsilon\nu^2(\omega t + \varphi_0)
$$

Οι δύο ενέργειες ταλαντώνονται με **περίοδο $T/2$**: η $U$ μεγιστοποιείται σε κάθε άκρο, δηλαδή δύο φορές σε κάθε περίοδο.

Για λόγους ενεργειών βολεύει να γράφεις $\dfrac{U}{E} = \dfrac{x^2}{A^2}$. Για $K = U$ το καθένα είναι $E/2$, άρα $x = \pm\dfrac{A}{\sqrt2}$. Για $K = 3U$ είναι $U = E/4$, άρα $x = \pm\dfrac{A}{2}$.

> **Θυμήσου**
>
> Στο κατακόρυφο ελατήριο, η $U = \tfrac12 Dx^2$ **δεν** είναι η ελαστική ενέργεια του ελατηρίου, που είναι $\tfrac12 k(\Delta\ell + x)^2$. Είναι το άθροισμα των μεταβολών της ελαστικής και της βαρυτικής δυναμικής ενέργειας από τη ΘΙ. Στην ενέργεια ταλάντωσης δεν προσθέτεις ξεχωριστά $mgh$: είναι ήδη μέσα.

## Ρυθμοί μεταβολής

Οι Πανελλήνιες ρωτούν συχνά «με τι ρυθμό μεταβάλλεται…» μια στιγμή. Τρεις σχέσεις τα καλύπτουν όλα:

- **Ορμή:** $\dfrac{dp}{dt} = \Sigma F = -Dx$. Μέγιστος κατά μέτρο στα άκρα, μηδέν στη ΘΙ.
- **Κινητική ενέργεια:** ο ρυθμός είναι η ισχύς της συνισταμένης δύναμης, $\dfrac{dK}{dt} = \Sigma F \cdot \upsilon = -Dx\upsilon$.
- **Δυναμική ενέργεια ταλάντωσης:** $\dfrac{dU}{dt} = -\dfrac{dK}{dt} = +Dx\upsilon$, αφού το άθροισμα είναι σταθερό.

Το $dK/dt$ μηδενίζεται και στη ΘΙ (μηδέν δύναμη) και στα άκρα (μηδέν ταχύτητα). Είναι θετικό όταν το σώμα πλησιάζει τη ΘΙ (δύναμη και ταχύτητα ομόρροπες) και αρνητικό όταν απομακρύνεται. Κατά μέτρο μεγιστοποιείται στο $x = \pm\dfrac{A}{\sqrt2}$, με τιμή $\dfrac{D\omega A^2}{2}$.

Αν ζητηθεί ο ρυθμός μεταβολής της ελαστικής ενέργειας του ελατηρίου, είναι $-F_{\varepsilon\lambda}\cdot\upsilon$ με τη δύναμη του ελατηρίου, όχι με τη δύναμη επαναφοράς.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σώμα μάζας \$m\$ ταλαντώνεται σε οριζόντιο ελατήριο με πλάτος \$A\$. Το αντικαθιστούμε με σώμα μάζας \$2m\$ και το βάζουμε να ταλαντωθεί με το ίδιο πλάτος. Ποια πρόταση ισχύει; (α) Η ενέργεια ταλάντωσης διπλασιάζεται. (β) Η περίοδος γίνεται \$\sqrt2\$ φορές μεγαλύτερη και η ενέργεια μένει ίδια. (γ) Η μέγιστη ταχύτητα μένει ίδια. Διάλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Περίοδος.** $T = 2\pi\sqrt{m/k}$, άρα με $2m$ γίνεται $\sqrt2\,T$.
2. **Ενέργεια.** $E = \tfrac12 kA^2$: ούτε η $k$ ούτε το $A$ άλλαξαν, η μάζα δεν μπαίνει. Η ενέργεια μένει ίδια, και η (α) απορρίπτεται.
3. **Μέγιστη ταχύτητα.** Από $\tfrac12(2m)\upsilon'^2_{\max} = \tfrac12 m\upsilon_{\max}^2$ βγαίνει $\upsilon'_{\max} = \upsilon_{\max}/\sqrt2$. Η (γ) απορρίπτεται. Σωστή η **(β)**.

### Παράδειγμα 2: Σώμα μάζας \$1\$ kg κρέμεται από κατακόρυφο ελατήριο σταθεράς \$k = 100\$ N/m. Το τραβάμε \$0{,}15\$ m κάτω από τη θέση ισορροπίας και το αφήνουμε. Βρες τη μέγιστη δύναμη επαναφοράς, τη μέγιστη δύναμη του ελατηρίου, και τη δύναμη του ελατηρίου στην ανώτερη θέση.

*Το σώμα στην κατώτερη θέση: δύναμη ελατηρίου 25 N προς τα πάνω και βάρος 10 N προς τα κάτω.*

1. **ΘΙ και πλάτος.** $\Delta\ell = \dfrac{mg}{k} = \dfrac{10}{100} = 0{,}1$ m. Αφέθηκε χωρίς ταχύτητα $0{,}15$ m από τη ΘΙ, άρα $A = 0{,}15$ m.
2. **Δύναμη επαναφοράς:** μέγιστη στα άκρα, $|\Sigma F|_{\max} = kA = 15$ N.
3. **Κατώτερη θέση.** Επιμήκυνση $\Delta\ell + A = 0{,}25$ m, άρα $F_{\varepsilon\lambda} = 25$ N προς τα πάνω. Έλεγχος: $25 - 10 = 15$ N προς τα πάνω, όσο η δύναμη επαναφοράς.
4. **Ανώτερη θέση.** Το σώμα είναι $0{,}15$ m πάνω από τη ΘΙ, δηλαδή $0{,}05$ m πάνω από το φυσικό μήκος: το ελατήριο είναι **συσπειρωμένο** και σπρώχνει προς τα κάτω με $k \cdot 0{,}05 = 5$ N. Έλεγχος: $10 + 5 = 15$ N προς τα κάτω.

### Παράδειγμα 3: Σώμα μάζας \$2\$ kg σε οριζόντιο ελατήριο \$k = 200\$ N/m ταλαντώνεται με \$x = 0{,}1\\,\eta\mu(10t)\$ σε SI. Βρες την ενέργεια ταλάντωσης, τις θέσεις όπου \$K = 3U\$ και την ταχύτητα εκεί, και την πρώτη στιγμή που ισχύει \$K = 3U\$.

1. **Ενέργεια:** $E = \tfrac12 kA^2 = \tfrac12 \cdot 200 \cdot 0{,}01 = 1$ J.
2. **Θέσεις.** $K + U = E$ και $K = 3U$, άρα $U = \dfrac{E}{4}$: $\dfrac{x^2}{A^2} = \dfrac14$, $x = \pm 0{,}05$ m.
3. **Ταχύτητα.** $K = \tfrac34 E = 0{,}75$ J, άρα $\tfrac12 \cdot 2 \cdot \upsilon^2 = 0{,}75$ και $|\upsilon| = \sqrt{0{,}75} \approx 0{,}87$ m/s.
4. **Χρόνος.** Θέλω $0{,}1\,\eta\mu(10t) = \pm 0{,}05$. Το σώμα ξεκινά από τη ΘΙ προς τα θετικά και φτάνει πρώτα στο $+0{,}05$ m: $10t = \dfrac{\pi}{6}$, $t = \dfrac{\pi}{60} \approx 0{,}052$ s.

### Παράδειγμα 4: Σώμα μάζας \$1\$ kg σε οριζόντιο ελατήριο \$k = 100\$ N/m ταλαντώνεται με πλάτος \$0{,}2\$ m. Τη στιγμή που περνά από τη θέση \$x = +0{,}1\$ m κινούμενο προς τη θέση ισορροπίας, βρες τον ρυθμό μεταβολής της ορμής, της κινητικής και της δυναμικής ενέργειας ταλάντωσης.

1. **Ταχύτητα.** $\omega = \sqrt{k/m} = 10$ rad/s. $|\upsilon| = \omega\sqrt{A^2 - x^2} = 10\sqrt{0{,}03} = \sqrt3$ m/s. Πηγαίνει προς τη ΘΙ από τη θετική πλευρά, άρα $\upsilon = -\sqrt3$ m/s.
2. **Ορμή:** $\dfrac{dp}{dt} = -kx = -100 \cdot 0{,}1 = -10$ kg·m/s².
3. **Κινητική:** $\dfrac{dK}{dt} = \Sigma F \cdot \upsilon = (-10)(-\sqrt3) = +10\sqrt3 \approx 17{,}3$ J/s. Θετικός: το σώμα πλησιάζει τη ΘΙ και επιταχύνεται.
4. **Δυναμική:** $\dfrac{dU}{dt} = -\dfrac{dK}{dt} \approx -17{,}3$ J/s. Ό,τι κερδίζει η μία μορφή το χάνει η άλλη.

### Παράδειγμα 5: Σώμα μάζας \$0{,}5\$ kg είναι δεμένο στο κάτω άκρο κατακόρυφου ελατηρίου \$k = 50\$ N/m. Το ανεβάζουμε ως τη θέση όπου το ελατήριο έχει το φυσικό του μήκος και το αφήνουμε τη στιγμή \$t = 0\$. Θετική φορά προς τα πάνω. (α) Βρες το πλάτος και γράψε την εξίσωση \$x(t)\$. (β) Βρες την ενέργεια ταλάντωσης. (γ) Βρες την ελαστική ενέργεια του ελατηρίου στην κατώτερη θέση και εξήγησε γιατί διαφέρει. (δ) Βρες τη μέγιστη και την ελάχιστη δύναμη του ελατηρίου.

1. **ΘΙ.** $\Delta\ell = \dfrac{mg}{k} = \dfrac{5}{50} = 0{,}1$ m κάτω από το φυσικό μήκος. Το σώμα αφέθηκε ακίνητο $0{,}1$ m πάνω από τη ΘΙ, άρα $A = 0{,}1$ m και $\omega = \sqrt{50/0{,}5} = 10$ rad/s.
2. **Αρχική φάση.** Στο $t = 0$, $x = +A$ (θετικά προς τα πάνω), άρα $\eta\mu\varphi_0 = 1$, $\varphi_0 = \dfrac{\pi}{2}$. Η εξίσωση: $x = 0{,}1\,\eta\mu\left(10t + \dfrac{\pi}{2}\right)$ σε SI.
3. **(β)** $E = \tfrac12 kA^2 = \tfrac12 \cdot 50 \cdot 0{,}01 = 0{,}25$ J.
4. **(γ)** Στην κατώτερη θέση η επιμήκυνση είναι $\Delta\ell + A = 0{,}2$ m και $U_{\varepsilon\lambda} = \tfrac12 \cdot 50 \cdot 0{,}04 = 1$ J. Η διαφορά: από την ανώτερη ως την κατώτερη θέση το σώμα κατέβηκε $0{,}2$ m και η βαρυτική του ενέργεια μειώθηκε κατά $mg \cdot 0{,}2 = 1$ J, που πήγε όλη στο ελατήριο. Η ενέργεια ταλάντωσης μετράει το άθροισμα των δύο μεταβολών από τη ΘΙ, όχι μόνο το ελατήριο.
5. **(δ)** Μέγιστη στην κατώτερη θέση: $k(\Delta\ell + A) = 50 \cdot 0{,}2 = 10$ N. Ελάχιστη στην ανώτερη: εκεί $A = \Delta\ell$, το ελατήριο έχει φυσικό μήκος και η δύναμή του είναι **μηδέν**. Το σώμα δέχεται μόνο το βάρος του, και η επιτάχυνσή του είναι $g$, ίση με $\omega^2 A = 10\ \text{m/s}^2$, όπως πρέπει.

## Ερωτήσεις

1. Διπλασιάζουμε το πλάτος ταλάντωσης ενός σώματος σε ελατήριο. Η περίοδος:
   - μένει ίδια
   - διπλασιάζεται
   - υποδιπλασιάζεται
   - τετραπλασιάζεται
2. Τετραπλασιάζουμε τη μάζα του σώματος, με το ίδιο ελατήριο. Η περίοδος:
   - διπλασιάζεται
   - τετραπλασιάζεται
   - υποδιπλασιάζεται
   - μένει ίδια
3. Σώμα μάζας $m$ κρέμεται ακίνητο από κατακόρυφο ελατήριο σταθεράς $k$. Στη θέση αυτή:
   - το ελατήριο είναι επιμηκυμένο κατά $mg/k$
   - το ελατήριο έχει το φυσικό του μήκος
   - η δύναμη του ελατηρίου είναι μηδέν
   - το ελατήριο είναι επιμηκυμένο κατά $k/mg$
4. Η σταθερά επαναφοράς ενός σώματος που ταλαντώνεται σε κατακόρυφο ελατήριο σταθεράς $k$ είναι:
   - $D = k$, όπως στο οριζόντιο ελατήριο
   - $D = k + \dfrac{mg}{A}$, ελατήριο και βάρος μαζί
   - $D = 2k$, γιατί δρουν δύο δυνάμεις
   - εξαρτάται από το πλάτος της ταλάντωσης
5. Τριπλασιάζουμε το πλάτος. Η ενέργεια της ταλάντωσης:
   - εννιαπλασιάζεται
   - τριπλασιάζεται
   - μένει ίδια
   - εξαρτάται και από τη μάζα
6. Σε ποια θέση η κινητική ενέργεια ισούται με τη δυναμική ενέργεια ταλάντωσης;
   - $x = \pm\dfrac{A}{\sqrt2}$
   - $x = \pm\dfrac{A}{2}$
   - $x = \pm\dfrac{A}{4}$
   - $x = \pm\dfrac{\sqrt3}{2}A$
7. Σώμα σε κατακόρυφο ελατήριο ταλαντώνεται με πλάτος ίσο με την επιμήκυνση $\Delta\ell$ της ΘΙ. Στην ανώτερη θέση η δύναμη του ελατηρίου είναι:
   - μηδέν
   - ίση με το βάρος, προς τα πάνω
   - ίση με $kA$, προς τα κάτω
   - ίση με $2mg$, προς τα κάτω
8. Ο ρυθμός μεταβολής της ορμής ενός σώματος που κάνει ΑΑΤ είναι μέγιστος κατά μέτρο:
   - στις ακραίες θέσεις
   - στη θέση ισορροπίας
   - στις θέσεις $x = \pm A/\sqrt2$
   - σε όλες τις θέσεις ίδιος
9. Το σώμα κινείται από τη θέση ισορροπίας προς την ακραία θέση. Ο ρυθμός μεταβολής της κινητικής του ενέργειας είναι:
   - αρνητικός
   - θετικός
   - μηδέν σε όλη τη διαδρομή
   - σταθερός
10. Η κινητική ενέργεια ενός σώματος που ταλαντώνεται με περίοδο $T$ μεταβάλλεται περιοδικά με περίοδο:
   - $T/2$
   - $T$
   - $2T$
   - $T/4$

## Ασκήσεις

1. Σώμα μάζας $2$ kg είναι δεμένο σε ελατήριο με $k = 800$ N/m. Βρες την περίοδο της ταλάντωσής του.
2. Σώμα κρέμεται ακίνητο από κατακόρυφο ελατήριο, που είναι επιμηκυμένο κατά $0{,}1$ m. Το τραβάς λίγο προς τα κάτω και το αφήνεις. Πόση είναι η περίοδος της ταλάντωσης; ($g = 10$ m/s²)
   *Σώμα m κρέμεται ακίνητο από κατακόρυφο ελατήριο k· σημειωμένες η θέση φυσικού μήκους και η θέση ισορροπίας, με την επιμήκυνση Δℓ ανάμεσά τους.*
3. Σώμα μάζας $0{,}4$ kg ταλαντώνεται με $x = 0{,}2\,\eta\mu(5t)$ σε SI. Βρες τη σταθερά επαναφοράς και τη δύναμη επαναφοράς όταν $x = -0{,}1$ m.
4. Σώμα μάζας $m = 0{,}5$ kg είναι δεμένο σε οριζόντιο ελατήριο με $k = 200$ N/m και ταλαντώνεται με πλάτος $A = 0{,}05$ m.
   *Σώμα m δεμένο σε οριζόντιο ελατήριο k, πάνω σε λείο δάπεδο, με τη θέση ισορροπίας, τις ακραίες θέσεις −A και +A και το πλάτος A.*
   α) Βρες τη γωνιακή συχνότητα.
   β) Βρες την ενέργεια της ταλάντωσης.
   γ) Βρες το μέτρο της ταχύτητας όταν $x = 0{,}03$ m.
5. Σώμα ταλαντώνεται με πλάτος $0{,}3$ m. Σε ποιες θέσεις η κινητική του ενέργεια είναι οκταπλάσια της δυναμικής ενέργειας ταλάντωσης;
6. Σώμα μάζας $1$ kg κρέμεται από κατακόρυφο ελατήριο σταθεράς $k = 100$ N/m και ταλαντώνεται με πλάτος $0{,}05$ m. Βρες τη μέγιστη και την ελάχιστη τιμή του μέτρου της δύναμης του ελατηρίου.
   *Σώμα m κρέμεται από κατακόρυφο ελατήριο k και ταλαντώνεται γύρω από τη θέση ισορροπίας, με τις ακραίες θέσεις −A και +A και το πλάτος A.*
7. Σώμα μάζας $0{,}5$ kg, δεμένο σε οριζόντιο ελατήριο, ταλαντώνεται με $x = 0{,}2\,\eta\mu(20t)$ σε SI.
   *Σώμα m δεμένο σε οριζόντιο ελατήριο k περνά από τη θέση ισορροπίας με ταχύτητα υ προς τη θετική φορά· σημειωμένες οι ακραίες θέσεις −A, +A και ο άξονας x.*
   α) Βρες τη σταθερά επαναφοράς.
   β) Βρες την ενέργεια της ταλάντωσης.
   γ) Πόση είναι η δυναμική και πόση η κινητική ενέργεια όταν $x = 0{,}1$ m;
   δ) Ποια είναι η πρώτη στιγμή κατά την οποία το σώμα φτάνει στη θέση $x = -0{,}1$ m;
8. Σώμα μάζας $1$ kg είναι δεμένο στο κάτω άκρο κατακόρυφου ελατηρίου σταθεράς $k = 100$ N/m, που κρέμεται από την οροφή. Σπρώχνουμε το σώμα προς τα πάνω ώσπου το ελατήριο να συσπειρωθεί κατά $0{,}2$ m και το αφήνουμε ελεύθερο. Θετική φορά προς τα πάνω.
   *Σώμα m στο κάτω άκρο κατακόρυφου ελατηρίου k που κρέμεται από την οροφή, σπρωγμένο πάνω από τη θέση φυσικού μήκους ώστε το ελατήριο να είναι συσπειρωμένο· σημειωμένες η θέση φυσικού μήκους, η θέση ισορροπίας και ο άξονας x με θετική φορά προς τα πάνω.*
   α) Βρες το πλάτος της ταλάντωσης.
   β) Βρες τη μέγιστη τιμή του μέτρου της δύναμης του ελατηρίου.
   γ) Βρες τον ρυθμό μεταβολής της κινητικής ενέργειας τη στιγμή που το σώμα περνά, κατεβαίνοντας, από τη θέση φυσικού μήκους του ελατηρίου.
   δ) Πόσος είναι την ίδια στιγμή ο ρυθμός μεταβολής της ελαστικής ενέργειας του ελατηρίου;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/shm-dynamics-energy
