# Μηχανικά κύματα

> Η εξίσωση του κύματος και τι ταξιδεύει πραγματικά.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/mechanical-waves

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι μεταφέρει ένα κύμα και ότι η ταχύτητα διάδοσης εξαρτάται μόνο από το μέσο.
- Να γράφεις την εξίσωση του αρμονικού κύματος, με τη σωστή φορά διάδοσης και αρχική φάση.
- Να βρίσκεις πότε αρχίζει να ταλαντώνεται ένα σημείο και πού βρίσκεται μια δοσμένη στιγμή.
- Να ξεχωρίζεις την ταχύτητα διάδοσης από την ταχύτητα ταλάντωσης των σημείων του μέσου.

## Τι ταξιδεύει πραγματικά

Ρίξε μια πέτρα στη λίμνη. Ο κύκλος απλώνεται ως την όχθη, αλλά ο φελλός που επιπλέει δίπλα ανεβοκατεβαίνει και μένει στη θέση του. Κάτι έφτασε στην όχθη· νερό δεν έφτασε.

Ένα μηχανικό κύμα είναι **διάδοση μιας διαταραχής** μέσα σε ελαστικό μέσο. Κάθε σημείο του μέσου ταλαντώνεται γύρω από τη δική του θέση ισορροπίας και μένει εκεί. Προχωράει η ταλάντωση, όχι η ύλη. Κάθε σημείο παίρνει την κίνηση από το γειτονικό του, γι' αυτό η διαταραχή χρειάζεται χρόνο για να φτάσει μακριά.

> **Κλειδί**
>
> Το κύμα μεταφέρει **ενέργεια** και **ορμή**. Δεν μεταφέρει **ύλη**.
>
> Από εδώ βγαίνουν δύο ταχύτητες που μπερδεύονται συνεχώς:
>
> - **ταχύτητα διάδοσης** $v$: πόσο γρήγορα προχωράει η διαταραχή. Είναι σταθερή και εξαρτάται **μόνο από το μέσο**.
> - **ταχύτητα ταλάντωσης** $v_{\sigma}$: πόσο γρήγορα κινείται ένα σημείο του μέσου. Αλλάζει από στιγμή σε στιγμή και η μέγιστη τιμή της είναι $\omega A$.
>
> Σχεδόν κάθε άσκηση του κεφαλαίου ελέγχει αν τις κρατάς χωριστά.

## Εγκάρσια και διαμήκη

|          | Ταλάντωση σημείων         | Παραδείγματα                               |
| -------- | ------------------------- | ------------------------------------------ |
| Εγκάρσιο | **κάθετα** στη διάδοση    | χορδή, σχοινί                              |
| Διάμηκες | **παράλληλα** στη διάδοση | ήχος, ελατήριο που το σπρώχνεις κατά μήκος |

> **Θυμήσου**
>
> Ο ήχος είναι **διάμηκες** κύμα και γι' αυτό διαδίδεται σε αέρα, νερό και μέταλλο. Τα εγκάρσια μηχανικά κύματα θέλουν το μέσο να αντιστέκεται σε διάτμηση, κάτι που τα ρευστά δεν κάνουν. Γι' αυτό οι σεισμολόγοι ξέρουν ότι ο εξωτερικός πυρήνας της Γης είναι υγρός: τα εγκάρσια σεισμικά κύματα δεν τον περνούν.

*Σεισμογράφος με περιστρεφόμενο κύλινδρο. Μια πένα γράφει πάνω στο χαρτί την ταλάντωση του εδάφους, γραμμή-γραμμή, και όπου φτάνει σεισμικό κύμα το ίχνος απλώνεται. Από τέτοιες καταγραφές, σε σταθμούς σε όλη τη Γη, οι σεισμολόγοι βρήκαν ότι τα εγκάρσια σεισμικά κύματα δεν περνούν τον εξωτερικό πυρήνα.*

## Τα τρία μεγέθη και η μία σχέση

$$
v = \lambda f = \frac{\lambda}{T}
$$

Θυμάσαι τη σχέση από τη σημασία της: σε χρόνο μιας περιόδου $T$ η πηγή κάνει μία πλήρη ταλάντωση και η διαταραχή προχωράει ακριβώς ένα μήκος κύματος $\lambda$.

Κάθε μέγεθος έχει τον δικό του «ιδιοκτήτη»:

- τη **συχνότητα** την ορίζει η **πηγή**
- την **ταχύτητα** την ορίζει το **μέσο** (πόσο τεντωμένη είναι η χορδή, πόσο βαριά είναι, από τι υλικό είναι)
- το **μήκος κύματος** δεν το ορίζει κανείς μόνο του: προκύπτει από τα δύο, $\lambda = v/f$

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πλάτος, μήκος κύματος, συχνότητα*

> **Πρόσεχε**
>
> Όταν ένα κύμα περνάει από ένα μέσο σε άλλο, **η συχνότητα δεν αλλάζει**. Την καθορίζει η πηγή, και η πηγή δεν άλλαξε.
>
> Αλλάζει η **ταχύτητα**, γιατί άλλαξε το μέσο, και μαζί της το **μήκος κύματος**, ώστε να ισχύει πάλι $v = \lambda f$. Ο λόγος είναι $\dfrac{\lambda_2}{\lambda_1} = \dfrac{v_2}{v_1}$.
>
> Και στο ίδιο μέσο: αν η πηγή αλλάξει συχνότητα, η ταχύτητα **μένει ίδια** και αλλάζει το $\lambda$. Ούτε το πλάτος αλλάζει την ταχύτητα διάδοσης.

## Πότε ξεκινά ένα σημείο

Η πηγή $O$ βρίσκεται στο $x = 0$ και αρχίζει να ταλαντώνεται τη στιγμή $t = 0$. Η διαταραχή φτάνει στο σημείο με τετμημένη $x$ τη στιγμή

$$
t_1 = \frac{x}{v}
$$

Ως τότε το σημείο είναι **ακίνητο** στη θέση ισορροπίας. Από εκεί και πέρα κάνει **ακριβώς την ίδια ταλάντωση με την πηγή**, με το ίδιο πλάτος και την ίδια περίοδο, αργοπορημένη κατά $t_1$.

Δύο συνέπειες που ζητιούνται συχνά:

- Κάθε σημείο **ξεκινά όπως ξεκίνησε η πηγή**: από τη θέση ισορροπίας, και προς την ίδια φορά. Αν η πηγή ξεκίνησε προς τα πάνω, κάθε σημείο που «ξυπνά» κινείται πρώτα προς τα πάνω.
- Ένα σημείο έχει κάνει $N = \dfrac{t - t_1}{T}$ ταλαντώσεις ως τη στιγμή $t$. Η πηγή έχει κάνει $\dfrac{t}{T}$.

## Η εξίσωση του αρμονικού κύματος

Αν η πηγή κάνει $y_O = A\,\eta\mu\,\omega t$, το σημείο στο $x$ κάνει την ίδια κίνηση με καθυστέρηση $x/v$:

$$
y = A\,\eta\mu\,\omega\left(t - \frac{x}{v}\right) = A\,\eta\mu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right), \qquad t \geq \frac{x}{v}
$$

Η δεύτερη μορφή βγαίνει με $\omega = 2\pi/T$ και $vT = \lambda$. Η ποσότητα μέσα στο ημίτονο είναι η **φάση** του σημείου.

Η εξίσωση έχει δύο μεταβλητές και περιγράφει δύο πράγματα:

| Κρατάς σταθερό | Παίρνεις                                                    |
| -------------- | ----------------------------------------------------------- |
| το $x$         | την ταλάντωση ενός σημείου στον χρόνο                       |
| το $t$         | τη μορφή ολόκληρου του μέσου εκείνη τη στιγμή (στιγμιότυπο) |

Τα δύο γραφήματα και τη φάση ως συνάρτηση του $x$ και του $t$ τα δουλεύεις στην ενότητα «Στιγμιότυπα και διαγράμματα κύματος».

### Η φορά διάδοσης είναι στο πρόσημο

- $y = A\,\eta\mu\,2\pi\left(\dfrac{t}{T} - \dfrac{x}{\lambda}\right)$: το κύμα διαδίδεται προς τη **θετική** φορά του άξονα.
- $y = A\,\eta\mu\,2\pi\left(\dfrac{t}{T} + \dfrac{x}{\lambda}\right)$: διαδίδεται προς την **αρνητική** φορά.

Ο λόγος: στο «μείον», όσο μεγαλώνει το $x$ τόσο πιο πίσω είναι η φάση, δηλαδή τόσο πιο αργά έφτασε το κύμα. Τα σημεία με μεγαλύτερο $x$ ακολουθούν, άρα το κύμα πηγαίνει προς τα μεγαλύτερα $x$.

Συχνά η εξίσωση δίνεται ως $y = A\,\eta\mu(\omega t - kx)$. Τη φέρνεις στη γενική μορφή βγάζοντας κοινό παράγοντα το $2\pi$, και διαβάζεις $1/T$ και $1/\lambda$. Η ταχύτητα είναι ο λόγος των δύο συντελεστών: $v = \omega / k$.

### Αρχική φάση: όταν η πηγή ξεκινά προς τα κάτω

Η εξίσωση της προηγούμενης παραγράφου προϋποθέτει ότι η αρχή των αξόνων είναι **στη θέση της πηγής** και ότι η πηγή ξεκινά τη στιγμή $t = 0$ από τη θέση ισορροπίας **προς τη θετική φορά**. Αν ξεκινά προς την αρνητική, τότε $y_O = A\,\eta\mu(\omega t + \pi)$ και το π περνά σε όλα τα σημεία:

$$
y = A\,\eta\mu\left[2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right) + \pi\right], \qquad t \geq \frac{x}{v}
$$

Τον χρόνο άφιξης δεν τον αλλάζει: το $t_1 = x/v$ ισχύει πάντα. Αλλάζει μόνο προς τα πού κινείται πρώτα κάθε σημείο.

## Ταχύτητα και επιτάχυνση ενός σημείου

Κάθε σημείο που ταλαντώνεται κάνει απλή αρμονική ταλάντωση, με τις εξισώσεις της ενότητας «Απλή αρμονική ταλάντωση»:

$$
v_{\sigma} = \omega A\,\sigma\upsilon\nu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right), \qquad a = -\omega^2 y
$$

Η μέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης $\omega A$ εξαρτάται από την πηγή (πλάτος, συχνότητα). Η ταχύτητα διάδοσης εξαρτάται από το μέσο. Μπορεί η μία να είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη από την άλλη: δεν υπάρχει σχέση που να τις συνδέει.

> **Πρόσεχε**
>
> Οι παγίδες της εξίσωσης:
>
> - **Η φάση βγήκε αρνητική;** Το κύμα δεν έχει φτάσει ακόμα. Το σημείο είναι ακίνητο, $y = 0$, όσο κι αν η αντικατάσταση δίνει κάποιον αριθμό. Ελέγχεις **πρώτα** αν $t \geq x/v$.
> - **Μονάδες:** πλάτος σε cm, απόσταση σε m. Τα περνάς όλα σε SI πριν αντικαταστήσεις.
> - **Η φάση είναι σε ακτίνια.** Η $2\pi \cdot 0{,}75$ είναι $\dfrac{3\pi}{2}$ rad. Αν το κομπιουτεράκι είναι ρυθμισμένο σε μοίρες, το ημίτονο βγαίνει λάθος.
> - **Το $2\pi$:** στην $y = A\,\eta\mu(10\pi t - 2\pi x)$ ο συντελεστής του $t$ είναι το $\omega$, όχι το $1/T$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ήχος περνά από τον αέρα (\$v\_1 = 340\$ m/s) στο νερό (\$v\_2 = 1530\$ m/s). Ο λόγος \$\lambda\_2/\lambda\_1\$ των μηκών κύματος είναι: (α) \$1\$ (β) \$4{,}5\$ (γ) \$\dfrac{2}{9}\$. Διάλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Σωστό το (β).**
2. Η συχνότητα την ορίζει η πηγή, οπότε μένει ίδια και στα δύο μέσα: $f_1 = f_2 = f$.
3. Από $v = \lambda f$: $\lambda_1 = \dfrac{v_1}{f}$ και $\lambda_2 = \dfrac{v_2}{f}$, άρα $\dfrac{\lambda_2}{\lambda_1} = \dfrac{v_2}{v_1} = \dfrac{1530}{340} = 4{,}5$.
4. Το (α) θα ίσχυε αν έμενε σταθερό το μήκος κύματος, που είναι η συχνότερη παρανόηση. Το (γ) είναι ο αντίστροφος λόγος.

### Παράδειγμα 2: Δίνεται \$y = 0{,}04\\,\eta\mu(10\pi t + 2{,}5\pi x)\$ σε SI. Βρες πλάτος, περίοδο, μήκος κύματος, ταχύτητα και φορά διάδοσης.

1. **Φέρνω τη γενική μορφή**, βγάζοντας κοινό παράγοντα το $2\pi$:

   $y = 0{,}04\,\eta\mu\,2\pi(5t + 1{,}25x)$
2. $A = 0{,}04$ m. Από $\dfrac{1}{T} = 5$: $T = 0{,}2$ s. Από $\dfrac{1}{\lambda} = 1{,}25$: $\lambda = 0{,}8$ m.
3. $v = \dfrac{\lambda}{T} = \dfrac{0{,}8}{0{,}2} = 4$ m/s. Έλεγχος με τους αρχικούς συντελεστές: $\dfrac{\omega}{k} = \dfrac{10\pi}{2{,}5\pi} = 4$ m/s.
4. Το πρόσημο ανάμεσα στους δύο όρους είναι **συν**: το κύμα διαδίδεται προς την **αρνητική** φορά του άξονα $x$.

### Παράδειγμα 3: Η πηγή \$O\$ (\$x = 0\$) αρχίζει τη στιγμή \$t = 0\$ να ταλαντώνεται από τη θέση ισορροπίας προς τα πάνω, με \$A = 5\$ cm και \$T = 0{,}4\$ s. Το κύμα διαδίδεται προς τη θετική φορά με \$v = 2\$ m/s. Πού βρίσκεται το σημείο \$K\$, με \$x\_K = 1{,}1\$ m, τις στιγμές \$0{,}4\$ s και \$0{,}8\$ s;

1. $\lambda = vT = 2 \cdot 0{,}4 = 0{,}8$ m και $y = 0{,}05\,\eta\mu\,2\pi\left(\dfrac{t}{0{,}4} - \dfrac{x}{0{,}8}\right)$ σε SI, για $t \geq x/v$.
2. **Πότε φτάνει το κύμα στο $K$:** $t_1 = \dfrac{1{,}1}{2} = 0{,}55$ s.
3. **Στα $0{,}4$ s** το κύμα δεν έχει φτάσει, άρα $y_K = 0$. Αν έβαζες τα νούμερα στην εξίσωση, η φάση θα έβγαινε $-0{,}75\pi$, αρνητική: αυτό ακριβώς είναι το σήμα ότι η εξίσωση δεν ισχύει ακόμα εκεί.
4. **Στα $0{,}8$ s** το $K$ ταλαντώνεται εδώ και $0{,}25$ s. Φάση: $2\pi(2 - 1{,}375) = 1{,}25\pi$ rad, οπότε

   $y_K = 0{,}05\,\eta\mu(1{,}25\pi) = -0{,}05 \cdot \dfrac{\sqrt{2}}{2} \approx -0{,}035$ m
5. **Έλεγχος με τη λογική:** σε $0{,}25$ s $= 0{,}625\,T$ το $K$ ανέβηκε ως το $+A$, γύρισε στη θέση ισορροπίας στο $T/2$ και τώρα είναι κάτω από αυτήν, κινούμενο προς τα κάτω. Συμφωνεί με το αρνητικό $y$.

### Παράδειγμα 4: Στην ίδια χορδή, η πηγή διπλασιάζει τη συχνότητά της, με το ίδιο πλάτος. Τι γίνεται με την ταχύτητα διάδοσης, το μήκος κύματος και τη μέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης των σημείων;

1. **Ταχύτητα διάδοσης: ίδια.** Η χορδή είναι η ίδια, και η ταχύτητα εξαρτάται μόνο από το μέσο.
2. **Μήκος κύματος: μισό.** Από $\lambda = v/f$ με σταθερό $v$, διπλάσιο $f$ δίνει $\lambda' = \lambda/2$.
3. **Μέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης: διπλάσια.** $v_{\sigma,\max} = \omega A = 2\pi f A$, και το $f$ διπλασιάστηκε.
4. Το ίδιο παράδειγμα δείχνει γιατί οι δύο ταχύτητες είναι ανεξάρτητες: η μία διπλασιάστηκε, η άλλη δεν κουνήθηκε.

### Παράδειγμα 5: Η πηγή \$O\$ μιας χορδής (\$x = 0\$) αρχίζει τη στιγμή \$t = 0\$ να ταλαντώνεται από τη θέση ισορροπίας προς την αρνητική φορά, με \$A = 4\$ cm και \$T = 0{,}2\$ s. Το κύμα φτάνει στο σημείο \$M\$ (\$x\_M = 0{,}6\$ m) τη στιγμή \$0{,}3\$ s. (α) Βρες \$v\$ και \$\lambda\$. (β) Γράψε την εξίσωση του κύματος. (γ) Βρες απομάκρυνση, ταχύτητα και επιτάχυνση του \$M\$ τη στιγμή \$0{,}45\$ s. (δ) Πού είναι τότε η πηγή;

1. **(α)** Η διαταραχή κάλυψε $0{,}6$ m σε $0{,}3$ s: $v = \dfrac{0{,}6}{0{,}3} = 2$ m/s. Μήκος κύματος: $\lambda = vT = 2 \cdot 0{,}2 = 0{,}4$ m.
2. **(β)** Η πηγή ξεκινά προς τα κάτω, άρα αρχική φάση $\pi$: $y_O = 0{,}04\,\eta\mu(10\pi t + \pi)$. Κάθε σημείο κάνει το ίδιο με καθυστέρηση $x/v$:

   $y = 0{,}04\,\eta\mu\left[2\pi(5t - 2{,}5x) + \pi\right]$ σε SI, για $t \geq \dfrac{x}{2}$.
3. **Έλεγχος στο $t = 0$, $x = 0$:** $y = 0{,}04\,\eta\mu\pi = 0$, και $v_{\sigma} \propto \sigma\upsilon\nu\pi = -1 < 0$. Ξεκινά από την ισορροπία προς τα κάτω, όπως λέει η εκφώνηση.
4. **(γ)** Στα $0{,}45$ s το $M$ ταλαντώνεται ($0{,}45 > 0{,}3$). Φάση: $2\pi(2{,}25 - 1{,}5) + \pi = 2{,}5\pi$ rad.

   $y_M = 0{,}04\,\eta\mu(2{,}5\pi) = +0{,}04$ m: το $M$ είναι στη θετική ακραία θέση, άρα $v_{\sigma} = 0$.

   $a = -\omega^2 y = -(10\pi)^2 \cdot 0{,}04 = -4\pi^2 \approx -39{,}5$ m/s².
5. **Έλεγχος με τη λογική:** το $M$ ταλαντώνεται για $0{,}15$ s $= 0{,}75\,T$. Ξεκίνησε προς τα κάτω, έφτασε στο $-A$ στο $T/4$, γύρισε στην ισορροπία στο $T/2$, και στο $3T/4$ είναι στο $+A$.
6. **(δ)** Πηγή, $x = 0$: φάση $2\pi \cdot 2{,}25 + \pi = 5{,}5\pi$ rad, άρα $y_O = 0{,}04\,\eta\mu(5{,}5\pi) = -0{,}04$ m. Η πηγή είναι στην αρνητική ακραία θέση, ακριβώς αντίθετα από το $M$.

## Ερωτήσεις

1. Τι μεταφέρει ένα μηχανικό κύμα;
   - ενέργεια και ορμή, όχι ύλη
   - ύλη από το ένα σημείο στο άλλο
   - μόνο ορμή, χωρίς ενέργεια
   - τίποτα, είναι απλώς σχήμα
2. Ποια σχέση συνδέει μήκος κύματος, συχνότητα και ταχύτητα διάδοσης;
   - $v = \lambda f$
   - $v = \dfrac{\lambda}{f}$
   - $\lambda = v f$
   - $f = \lambda v$
3. Κύμα περνάει από ένα μέσο σε άλλο. Τι μένει σταθερό;
   - η συχνότητα
   - το μήκος κύματος
   - η ταχύτητα διάδοσης
   - τίποτα από τα τρία
4. Στην ίδια χορδή, η πηγή τριπλασιάζει τη συχνότητά της. Το μήκος κύματος:
   - γίνεται το ένα τρίτο
   - τριπλασιάζεται κι αυτό
   - μένει το ίδιο
   - γίνεται εννιά φορές μικρότερο
5. Ο ήχος στον αέρα είναι:
   - διάμηκες μηχανικό κύμα
   - εγκάρσιο μηχανικό κύμα
   - ηλεκτρομαγνητικό κύμα
   - κύμα χωρίς ταλάντωση του αέρα
6. Διπλασιάζουμε το πλάτος ενός κύματος σε χορδή, με την ίδια συχνότητα. Η ταχύτητα διάδοσης:
   - δεν αλλάζει, εξαρτάται μόνο από το μέσο
   - διπλασιάζεται, όπως και το πλάτος
   - τετραπλασιάζεται, όπως η ενέργεια
   - υποδιπλασιάζεται, αφού η διαδρομή μεγαλώνει
7. Από την $y = 0{,}02\,\eta\mu\,2\pi(5t - 2x)$ σε SI, πόσο είναι το μήκος κύματος;
   - $0{,}5$ m
   - $2$ m
   - $5$ m
   - $2{,}5$ m
8. Το κύμα $y = A\,\eta\mu\,2\pi\left(\dfrac{t}{T} + \dfrac{x}{\lambda}\right)$ διαδίδεται:
   - προς την αρνητική φορά του άξονα $x$
   - προς τη θετική φορά του άξονα $x$
   - και προς τις δύο φορές ταυτόχρονα
   - κάθετα στον άξονα $x$, κατά τον $y$
9. Βάζεις $x$ και $t$ στην εξίσωση του κύματος και η φάση βγαίνει αρνητική. Τι συμπεραίνεις για το σημείο;
   - ακόμα ακίνητο, το κύμα δεν έχει φτάσει
   - έχει αρνητική απομάκρυνση από την ισορροπία
   - κινείται αντίθετα από την πηγή
   - έχει λάθος η εκφώνηση
10. Η πηγή ξεκινά από τη θέση ισορροπίας προς τα κάτω. Ένα μακρινό σημείο, όταν φτάσει σε αυτό το κύμα, ξεκινά:
   - από την ισορροπία, προς τα κάτω
   - από την ισορροπία, προς τα πάνω
   - από την κάτω ακραία θέση
   - ανάλογα με την απόστασή του

## Ασκήσεις

1. Κύμα έχει $\lambda = 1{,}5$ m και $f = 40$ Hz. Βρες την ταχύτητα διάδοσης.
2. Καθώς περνάει ένα κύμα από μια χορδή, ένα σημείο της κάνει $20$ πλήρεις ταλαντώσεις σε $4$ s, και δύο διαδοχικές κορυφές του κύματος απέχουν $60$ cm. Βρες την ταχύτητα διάδοσης σε m/s.
3. Η πηγή ενός κύματος, στο $x = 0$, αρχίζει να ταλαντώνεται τη στιγμή $t = 0$ με συχνότητα $2$ Hz, και το μήκος κύματος είναι $2{,}5$ m. Πότε αρχίζει να ταλαντώνεται το σημείο με $x = 2$ m;
4. Δίνεται το κύμα $y = 0{,}03\,\eta\mu\,2\pi(4t + 0{,}5x)$ σε SI. Βρες την ταχύτητα διάδοσης και τη φορά της.
5. Κύμα περνάει από μέσο με $v_1 = 300$ m/s σε μέσο με $v_2 = 1200$ m/s. Στο πρώτο μέσο έχει $\lambda_1 = 0{,}6$ m.
   α) Ποια είναι η συχνότητά του;
   β) Ποιο είναι το μήκος κύματος στο δεύτερο μέσο;
6. Κύμα πλάτους $2$ cm διαδίδεται προς τη θετική φορά. Η πηγή του, στο $x = 0$, ξεκίνησε τη στιγμή $t = 0$ από τη θέση ισορροπίας προς τα πάνω. Το σημείο $\Sigma$, με $x = 3$ m, αρχίζει να ταλαντώνεται τη στιγμή $1{,}5$ s, και ως τη στιγμή $2{,}5$ s έχει κάνει $4$ πλήρεις ταλαντώσεις.
   α) Βρες την ταχύτητα διάδοσης και την περίοδο.
   β) Γράψε την εξίσωση του κύματος σε SI.
7. Ένα αρμονικό κύμα διαδίδεται σε τεντωμένη χορδή προς τη θετική κατεύθυνση με $v = 20$ m/s. Η πηγή, στο $x = 0$, αρχίζει τη στιγμή $t = 0$ να ταλαντώνεται από τη θέση ισορροπίας προς τα πάνω. Κάθε σημείο της χορδής που ταλαντώνεται φτάνει σε μέγιστη ταχύτητα $\pi$ m/s και σε μέγιστη επιτάχυνση $20\pi^2$ m/s².
   α) Βρες το πλάτος και την περίοδο.
   β) Γράψε την εξίσωση του κύματος σε SI.
   γ) Πού βρίσκεται και πόσο γρήγορα κινείται το σημείο $x = 1$ m τη στιγμή $t = 0{,}1$ s;
8. Η πηγή Ο ενός κύματος σε χορδή, στο $x = 0$, αρχίζει τη στιγμή $t = 0$ να ταλαντώνεται με $y = 0{,}04\,\eta\mu(20\pi t)$ σε SI. Το κύμα διαδίδεται προς τη θετική κατεύθυνση με $4$ m/s.
   α) Βρες τη συχνότητα, την περίοδο και το μήκος κύματος.
   β) Γράψε την εξίσωση του κύματος.
   γ) Πόση είναι η απομάκρυνση του σημείου Μ με $x = 0{,}5$ m τη στιγμή $t = 0{,}2$ s;
   δ) Πόση είναι εκείνη τη στιγμή η ταχύτητα ταλάντωσης του Μ;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/mechanical-waves
