# Συμβολή κυμάτων

> Δύο σύγχρονες πηγές: πού ενισχύονται τα κύματα, πού αλληλοαναιρούνται, και με τι πλάτος ταλαντώνεται κάθε σημείο.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/interference

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις την εξίσωση ταλάντωσης ενός σημείου όπου συμβάλλουν τα κύματα δύο σύγχρονων πηγών, με το σωστό πλάτος και τη σωστή φάση.
- Να κρίνεις από τη διαφορά δρόμου αν η συμβολή είναι ενισχυτική ή αποσβεστική και να μετράς τις γραμμές ενίσχυσης και απόσβεσης ανάμεσα στις πηγές.
- Να περιγράφεις την κίνηση ενός σημείου πριν και μετά την άφιξη του δεύτερου κύματος.
- Να εξηγείς πώς ανακατανέμεται η ενέργεια στη συμβολή.

## Δύο κύματα στο ίδιο σημείο

Ρίχνεις δύο πετραδάκια σε μια λίμνη, το ένα δίπλα στο άλλο. Οι κυκλικοί κυματισμοί απλώνονται, συναντιούνται και περνούν ο ένας μέσα από τον άλλο. Τι κάνει ένα φύλλο που επιπλέει εκεί που συναντιούνται; Το μέσο δεν διαλέγει ποιο κύμα θα ακολουθήσει. Κάνει και τα δύο:

**Αρχή της επαλληλίας.** Όταν δύο κύματα φτάνουν ταυτόχρονα σε ένα σημείο, η απομάκρυνσή του είναι το **αλγεβρικό άθροισμα** των απομακρύνσεων που θα προκαλούσε το καθένα μόνο του: $y = y_1 + y_2$.

Μετά τη συνάντηση, κάθε κύμα συνεχίζει σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Τα κύματα δεν συγκρούονται. Η επαλληλία δύο κυμάτων στα σημεία όπου συναντιούνται λέγεται **συμβολή**.

## Δύο σύγχρονες πηγές στην επιφάνεια υγρού

Δύο πηγές $\Pi_1$ και $\Pi_2$ στην επιφάνεια νερού αρχίζουν τη στιγμή $t = 0$ να ταλαντώνονται κατακόρυφα με την ίδια εξίσωση $y = A\,\eta\mu\omega t$. Είναι **σύγχρονες**: ίδια συχνότητα, ίδιο πλάτος, ίδια φάση κάθε στιγμή. Τα κύματά τους έχουν το ίδιο $\lambda$ και διαδίδονται με την ίδια ταχύτητα $\upsilon$.

Ένα σημείο Σ απέχει $r_1$ από την $\Pi_1$ και $r_2$ από την $\Pi_2$. Όπως είδες στην ενότητα «Μηχανικά κύματα», κάθε κύμα φτάνει εκεί καθυστερημένο:

$$
y_1 = A\,\eta\mu 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_1}{\lambda}\right), \qquad y_2 = A\,\eta\mu 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_2}{\lambda}\right)
$$

Προσθέτεις με την ταυτότητα $\eta\mu\alpha + \eta\mu\beta = 2\,\sigma\upsilon\nu\dfrac{\alpha-\beta}{2}\,\eta\mu\dfrac{\alpha+\beta}{2}$:

$$
y = 2A\,\sigma\upsilon\nu\left(\frac{\pi(r_1 - r_2)}{\lambda}\right)\eta\mu 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_1 + r_2}{2\lambda}\right)
$$

Το Σ κάνει **απλή αρμονική ταλάντωση** με την ίδια περίοδο $T$ με τις πηγές. Ο πρώτος παράγοντας δεν περιέχει χρόνο: είναι το πλάτος, που εξαρτάται μόνο από τη **διαφορά** των αποστάσεων:

$$
A' = \left|\,2A\,\sigma\upsilon\nu\frac{\pi(r_1 - r_2)}{\lambda}\,\right|
$$

| Συνθήκη ($N = 0, \pm 1, \pm 2, \ldots$) | Συμβολή                        | Πλάτος        |
| --------------------------------------- | ------------------------------ | ------------- |
| $r_1 - r_2 = N\lambda$                  | **ενισχυτική**                 | $A' = 2A$     |
| $r_1 - r_2 = (2N+1)\dfrac{\lambda}{2}$  | **αποσβεστική** (ή αναιρετική) | $A' = 0$      |
| οτιδήποτε άλλο                          | ενδιάμεση                      | $0 < A' < 2A$ |

Η λογική χωρίς πράξεις: αν το ένα κύμα έχει διανύσει ακέραιο πλήθος μηκών κύματος περισσότερο, φτάνει σε φάση με το άλλο· αν έχει διανύσει μισό μήκος κύματος περισσότερο, φτάνει αντίθετο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η διαφορά δρόμου, σημείο προς σημείο*

> **Πρόσεχε**
>
> Οι συνθήκες ισχύουν για **σύγχρονες** πηγές. Αν η εκφώνηση έδινε πηγές σε αντίθεση φάσης, οι δύο γραμμές του πίνακα θα ανταλλάσσονταν. Και τα δύο κύματα πρέπει να έχουν **φτάσει** στο σημείο: πριν από αυτό, ο τύπος του $A'$ δεν λέει τίποτα.

## Γραμμές ενίσχυσης και απόσβεσης

Τα σημεία με την ίδια διαφορά $r_1 - r_2$ βρίσκονται πάνω σε μια **υπερβολή** με εστίες τις δύο πηγές. Η μεσοκάθετος του $\Pi_1\Pi_2$ ($r_1 = r_2$, $N = 0$) είναι γραμμή ενίσχυσης. Δεξιά και αριστερά της εναλλάσσονται υπερβολές απόσβεσης και ενίσχυσης: πρώτη απόσβεσης με $\lvert r_1 - r_2\rvert = \lambda/2$, πρώτη ενίσχυσης με $\lvert r_1 - r_2\rvert = \lambda$, και ούτω καθεξής. Στο νερό, οι γραμμές απόσβεσης φαίνονται σαν ακίνητες λωρίδες.

**Πόσες γραμμές τέμνουν το ευθύγραμμο τμήμα $\Pi_1\Pi_2$.** Για σημείο ανάμεσα στις πηγές, που απέχουν $d$, ισχύει $r_1 + r_2 = d$, άρα $-d < r_1 - r_2 < d$. Η μέθοδος:

1. Γράφεις τη συνθήκη: $r_1 - r_2 = N\lambda$ για ενίσχυση ή $(2N+1)\frac{\lambda}{2}$ για απόσβεση.
2. Τη βάζεις στην ανισότητα $-d < r_1 - r_2 < d$ και λύνεις ως προς $N$.
3. Μετράς τους **ακέραιους** $N$: θετικούς, αρνητικούς και το μηδέν.

Αν μετρήσεις τη θέση $x$ από το μέσο Ο του $\Pi_1\Pi_2$ προς την $\Pi_2$, τότε $r_1 = \frac{d}{2} + x$ και $r_2 = \frac{d}{2} - x$, άρα $r_1 - r_2 = 2x$. Δύο διαδοχικά σημεία ενίσχυσης πάνω στο τμήμα απέχουν $\lambda/2$, και ένα σημείο ενίσχυσης απέχει $\lambda/4$ από το διπλανό σημείο απόσβεσης. Πάνω στο $\Pi_1\Pi_2$ τα δύο κύματα διαδίδονται αντίθετα, οπότε εκεί σχηματίζεται στάσιμο κύμα, όπως θα δεις στην ενότητα «Στάσιμα κύματα».

> **Πρόσεχε**
>
> Οι ανισότητες είναι **γνήσιες**. Αν το $d$ είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του $\lambda/2$, η ισότητα $\lvert r_1 - r_2 \rvert = d$ δεν δίνει υπερβολή που τέμνει το τμήμα αλλά τις ημιευθείες πίσω από τις πηγές. Και μην ξεχνάς το $N = 0$ στις γραμμές ενίσχυσης: η μεσοκάθετος μετράει.

## Τι κάνει ένα σημείο, στιγμή προς στιγμή

Οι πηγές ξεκινούν τη στιγμή $t = 0$. Έστω $r_1 < r_2$. Το κύμα της $\Pi_1$ φτάνει στο Σ τη στιγμή $t_1 = r_1/\upsilon$ και της $\Pi_2$ τη στιγμή $t_2 = r_2/\upsilon$. Η κίνηση του Σ χωρίζεται σε τρία διαστήματα:

| Διάστημα          | Τι κάνει το Σ                      | Εξίσωση                                                                                                                      |
| ----------------- | ---------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| $0 \le t < t_1$   | μένει ακίνητο                      | $y = 0$                                                                                                                      |
| $t_1 \le t < t_2$ | ταλαντώνεται μόνο με το πρώτο κύμα | $y = A\,\eta\mu 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_1}{\lambda}\right)$                                                          |
| $t \ge t_2$       | συμβολή                            | $y = 2A\,\sigma\upsilon\nu\frac{\pi(r_1 - r_2)}{\lambda}\,\eta\mu 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_1 + r_2}{2\lambda}\right)$ |

Στο μεσαίο διάστημα το Σ κάνει $\dfrac{t_2 - t_1}{T} = \dfrac{r_2 - r_1}{\lambda}$ ταλαντώσεις: όσα μήκη κύματος χωράνε στη διαφορά δρόμου.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η ταλάντωση του σημείου Σ*

## Η φάση του σημείου

Η φάση του Σ μετά τη συμβολή είναι το όρισμα του ημιτόνου, $\varphi = 2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{r_1 + r_2}{2\lambda}\right)$. Εξαρτάται από το **άθροισμα** των αποστάσεων, ενώ το πλάτος από τη **διαφορά**.

> **Πρόσεχε**
>
> Ο παράγοντας $\sigma\upsilon\nu\frac{\pi(r_1 - r_2)}{\lambda}$ μπορεί να βγει **αρνητικός**. Τότε δεν γράφεις αρνητικό πλάτος: γράφεις $A'$ θετικό και προσθέτεις $\pi$ στη φάση, αφού $-\eta\mu\varphi = \eta\mu(\varphi + \pi)$. Αν η άσκηση ρωτά «σε φάση ή σε αντίθεση φάσης με τις πηγές», κάνε στο τέλος τον έλεγχο με αντικατάσταση.

Η ταχύτητα και η επιτάχυνση του Σ βγαίνουν όπως σε κάθε ταλάντωση: $\upsilon_{max} = \omega A'$ και $\alpha_{max} = \omega^2 A'$.

## Η ενέργεια στη συμβολή

Η ενέργεια ταλάντωσης ενός σημείου είναι ανάλογη του τετραγώνου του πλάτους του, $E = \frac{1}{2}m\omega^2 A'^2$. Σε σημείο ενίσχυσης το πλάτος διπλασιάζεται, άρα η ενέργεια **τετραπλασιάζεται** σε σχέση με ένα κύμα μόνο του. Σε σημείο απόσβεσης η ενέργεια είναι μηδέν.

> **Κλειδί**
>
> Η συμβολή **δεν δημιουργεί ούτε καταστρέφει** ενέργεια. Την **ανακατανέμει**: όση λείπει από τις γραμμές απόσβεσης βρίσκεται στις γραμμές ενίσχυσης. Κατά μέσο όρο, η επιφάνεια έχει την ενέργεια που στέλνουν οι δύο πηγές μαζί.

*Τα χρώματα μιας σαπουνόφουσκας. Το φως ανακλάται και στις δύο επιφάνειες του λεπτού υμενίου, και τα δύο ανακλώμενα κύματα συμβάλλουν. Η διαφορά δρόμου τους εξαρτάται από το πάχος, οπότε σε κάθε σημείο ενισχύεται άλλο μήκος κύματος, άρα άλλο χρώμα. Οι λωρίδες που στροβιλίζονται είναι περιοχές με διαφορετικό πάχος.*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Δύο σύγχρονες πηγές δημιουργούν κύματα με μήκος κύματος \$\lambda\$. Το σημείο Κ βρίσκεται πάνω στη δεύτερη υπερβολή απόσβεσης από τη μεσοκάθετο, από τη μεριά της \$\Pi\_1\$. Η διαφορά \$r\_1 - r\_2\$ για το Κ είναι: (α) \$\frac{3\lambda}{2}\$, (β) \$-\frac{3\lambda}{2}\$, (γ) \$-\lambda\$. Επίλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Η πλευρά.** Το Κ είναι από τη μεριά της $\Pi_1$, άρα πιο κοντά της: $r_1 < r_2$ και η διαφορά είναι **αρνητική**. Το (α) απορρίπτεται.
2. **Η σειρά.** Από τη μεσοκάθετο προς τα έξω, οι γραμμές απόσβεσης έχουν $\lvert r_1 - r_2 \rvert = \frac{\lambda}{2}, \frac{3\lambda}{2}, \frac{5\lambda}{2}, \ldots$ Η δεύτερη έχει $\frac{3\lambda}{2}$.
3. Σωστό το **(β)**. Το $-\lambda$ ανήκει στην πρώτη γραμμή **ενίσχυσης** από εκείνη τη μεριά.

### Παράδειγμα 2: Δύο σύγχρονες πηγές ταλαντώνονται με \$y = 0{,}02\\,\eta\mu(4\pi t)\$ (SI) και δημιουργούν κύματα με \$\lambda = 0{,}12\$ m. Σημείο Σ απέχει \$r\_1 = 0{,}28\$ m και \$r\_2 = 0{,}20\$ m. Βρες το πλάτος και την εξίσωση ταλάντωσης του Σ μετά τη συμβολή.

1. **Πλάτος:** $\dfrac{\pi(r_1 - r_2)}{\lambda} = \dfrac{0{,}08\pi}{0{,}12} = \dfrac{2\pi}{3}$, και $\sigma\upsilon\nu\dfrac{2\pi}{3} = -\dfrac{1}{2}$.

   $A' = \left|2 \cdot 0{,}02 \cdot \left(-\tfrac{1}{2}\right)\right| = 0{,}02$ m. Ούτε μέγιστο ούτε μηδέν.
2. **Το όρισμα:** $\dfrac{r_1 + r_2}{2\lambda} = \dfrac{0{,}48}{0{,}24} = 2$, και $\dfrac{2\pi}{T} = 4\pi$. Άρα

   $y = -0{,}02\,\eta\mu(4\pi t - 4\pi) = -0{,}02\,\eta\mu(4\pi t)$
3. **Το αρνητικό πρόσημο γίνεται φάση:** $y = 0{,}02\,\eta\mu(4\pi t + \pi)$ (SI). Το Σ ταλαντώνεται σε **αντίθεση φάσης** με τις πηγές, κάτι που θα έχανες αν έγραφες το πλάτος αρνητικό.

### Παράδειγμα 3: Δύο σύγχρονες πηγές αρχίζουν τη στιγμή \$t = 0\$ να ταλαντώνονται με πλάτος \$0{,}01\$ m και \$f = 10\$ Hz. Τα κύματα διαδίδονται με \$\upsilon = 0{,}2\$ m/s. Το Σ απέχει \$r\_1 = 0{,}07\$ m και \$r\_2 = 0{,}10\$ m. Περίγραψε την κίνηση του Σ και βρες πόσο διάστημα διανύει συνολικά.

1. $\lambda = \dfrac{\upsilon}{f} = 0{,}02$ m, $T = 0{,}1$ s. Τα κύματα φτάνουν στο Σ τις στιγμές $t_1 = \dfrac{0{,}07}{0{,}2} = 0{,}35$ s και $t_2 = \dfrac{0{,}10}{0{,}2} = 0{,}5$ s.
2. **Συμβολή:** $r_1 - r_2 = -0{,}03$ m $= -\dfrac{3\lambda}{2}$, περιττό πολλαπλάσιο του $\lambda/2$: **απόσβεση**. Μετά τα $0{,}5$ s το Σ μένει ακίνητο.
3. **Στο ενδιάμεσο:** από $0{,}35$ s ως $0{,}5$ s ταλαντώνεται μόνο με το πρώτο κύμα, για $0{,}15$ s $= 1{,}5\,T$, δηλαδή $1{,}5$ ταλαντώσεις.
4. **Διάστημα:** ξεκινά από τη θέση ισορροπίας, οπότε κάθε μισή ταλάντωση είναι $2A$. Σε τρεις μισές: $6A = 0{,}06$ m. Τη στιγμή $0{,}5$ s βρίσκεται ξανά στη θέση ισορροπίας, και εκεί μένει.

### Παράδειγμα 4: Δύο σύγχρονες πηγές απέχουν \$d = 17\$ cm και δημιουργούν κύματα με \$\lambda = 4\$ cm. Πόσες γραμμές ενίσχυσης και πόσες απόσβεσης τέμνουν το τμήμα \$\Pi\_1\Pi\_2\$; Πόσο απέχει από την \$\Pi\_1\$ το πλησιέστερο σημείο ενίσχυσης;

1. **Ενίσχυση:** $-17 < 4N < 17 \implies -4{,}25 < N < 4{,}25$, άρα $N = -4, \ldots, 4$: **9 γραμμές**, μαζί με τη μεσοκάθετο.
2. **Απόσβεση:** $-17 < (2N+1) \cdot 2 < 17 \implies -8{,}5 < 2N+1 < 8{,}5$. Οι περιττοί $\pm 1, \pm 3, \pm 5, \pm 7$: **8 γραμμές**.
3. **Θέση:** με $x$ από το μέσο Ο, $r_1 - r_2 = 2x = 4N$, άρα $x = 2N$ cm. Πιο κοντά στην $\Pi_1$ είναι το $N = -4$, στο $x = -8$ cm.
4. Η $\Pi_1$ είναι στο $x = -8{,}5$ cm, οπότε η απόσταση είναι $0{,}5$ cm. Έλεγχος: $r_1 = 0{,}5$ cm, $r_2 = 16{,}5$ cm, $r_1 - r_2 = -16$ cm $= -4\lambda$.

### Παράδειγμα 5: Σημείο Κ ενισχυτικής συμβολής ταλαντωνόταν με ενέργεια \$E\$ όταν είχε φτάσει εκεί μόνο το πρώτο κύμα. Όταν φτάσει και το δεύτερο, η ενέργειά του γίνεται: (α) \$2E\$, (β) \$4E\$, (γ) \$E\$. Επίλεξε και αιτιολόγησε.

1. Η ενέργεια ταλάντωσης είναι $E = \frac{1}{2}m\omega^2 A^2$, και ούτε η μάζα ούτε η συχνότητα αλλάζουν.
2. Στην ενίσχυση το πλάτος γίνεται $2A$, άρα $E' = \frac{1}{2}m\omega^2 (2A)^2 = 4E$. Σωστό το **(β)**.
3. **Γιατί όχι $2E$, αφού έρχονται δύο κύματα;** Γιατί η ενέργεια ανακατανέμεται: τα σημεία απόσβεσης δεν παίρνουν τίποτα, και η δική τους ενέργεια πάει στα σημεία ενίσχυσης.

### Παράδειγμα 6: Δύο σύγχρονες πηγές \$\Pi\_1\$, \$\Pi\_2\$ στην επιφάνεια υγρού αρχίζουν τη στιγμή \$t = 0\$ να ταλαντώνονται με \$y = 0{,}02\\,\eta\mu(10\pi t)\$ (SI). Τα κύματα διαδίδονται με \$\upsilon = 0{,}5\$ m/s. Το σημείο Σ απέχει \$r\_1 = 0{,}30\$ m και \$r\_2 = 0{,}50\$ m. (α) Τι συμβολή γίνεται στο Σ; (β) Γράψε την εξίσωση του Σ σε κάθε χρονικό διάστημα. (γ) Βρες την ταχύτητα του Σ τη στιγμή \$t = 1{,}1\$ s. (δ) Αλλάζεις τη συχνότητα των πηγών. Ποια είναι η μικρότερη συχνότητα πάνω από \$5\$ Hz για την οποία το Σ μένει τελικά ακίνητο;

1. **(α)** $f = 5$ Hz, $T = 0{,}2$ s, $\lambda = \dfrac{0{,}5}{5} = 0{,}1$ m. $r_1 - r_2 = -0{,}2$ m $= -2\lambda$: **ενισχυτική**, με $A' = 0{,}04$ m.
2. **(β) Χρόνοι άφιξης:** $t_1 = \dfrac{0{,}30}{0{,}5} = 0{,}6$ s και $t_2 = \dfrac{0{,}50}{0{,}5} = 1$ s.
   - $0 \le t < 0{,}6$ s: $y = 0$
   - $0{,}6 \le t < 1$ s: $y = 0{,}02\,\eta\mu 2\pi(5t - 3)$
3. **Μετά το $1$ s:** $\dfrac{r_1 + r_2}{2\lambda} = \dfrac{0{,}8}{0{,}2} = 4$ και $\sigma\upsilon\nu(-2\pi) = 1$, άρα

   $y = 0{,}04\,\eta\mu 2\pi(5t - 4)$ (SI), για $t \ge 1$ s.
4. **(γ)** $\upsilon = \omega A'\,\sigma\upsilon\nu 2\pi(5t - 4)$. Τη στιγμή $1{,}1$ s η φάση είναι $2\pi \cdot 1{,}5 = 3\pi$, και $\sigma\upsilon\nu 3\pi = -1$:

   $\upsilon = -10\pi \cdot 0{,}04 = -0{,}4\pi \approx -1{,}26$ m/s. Το Σ περνά από τη θέση ισορροπίας κινούμενο προς τα αρνητικά.
5. **(δ)** Η ταχύτητα διάδοσης εξαρτάται από το μέσο και μένει $0{,}5$ m/s. Θέλεις $\lvert r_1 - r_2 \rvert = (2N+1)\dfrac{\lambda}{2}$, δηλαδή $0{,}2 = (2N+1)\dfrac{\upsilon}{2f}$:

   $f = \dfrac{(2N+1)\upsilon}{0{,}4} = 1{,}25\,(2N+1)$ Hz
6. Οι τιμές είναι $1{,}25$, $3{,}75$, $6{,}25$, … Hz. Η μικρότερη πάνω από $5$ Hz είναι τα **$6{,}25$ Hz**, με $\lambda = 0{,}08$ m και $r_2 - r_1 = 2{,}5\lambda$.

## Ερωτήσεις

1. Η αρχή της επαλληλίας λέει ότι, όπου συναντιούνται δύο κύματα, η απομάκρυνση είναι:
   - το αλγεβρικό άθροισμα των επιμέρους απομακρύνσεων
   - η μεγαλύτερη από τις δύο επιμέρους απομακρύνσεις
   - το γινόμενο των δύο επιμέρους απομακρύνσεων
   - πάντα μηδέν, γιατί τα κύματα αλληλοαναιρούνται
2. Για σύγχρονες πηγές, η συμβολή σε ένα σημείο είναι ενισχυτική όταν η διαφορά $r_1 - r_2$ είναι:
   - ακέραιο πολλαπλάσιο του $\lambda$
   - περιττό πολλαπλάσιο του $\lambda/2$
   - μηδέν, και μόνο μηδέν
   - ίση με $\lambda/4$
3. Δύο σύγχρονες πηγές με $\lambda = 4$ m. Σημείο με $\lvert r_1 - r_2 \rvert = 6$ m. Τι συμβαίνει εκεί, όταν έχουν φτάσει και τα δύο κύματα;
   - αποσβεστική συμβολή, το σημείο μένει ακίνητο
   - ενισχυτική συμβολή, με πλάτος $2A$
   - ενδιάμεση συμβολή, με πλάτος $A$
   - εξαρτάται από τη χρονική στιγμή
4. Σημείο απέχει από δύο σύγχρονες πηγές πλάτους $A$ έτσι ώστε $r_1 - r_2 = \lambda/3$. Με ποιο πλάτος ταλαντώνεται, όταν φτάσουν και τα δύο κύματα;
   - $A$
   - $2A$
   - $A\sqrt{3}$
   - $0$
5. Σε σημείο ενισχυτικής συμβολής, η ενέργεια ταλάντωσης μετά την άφιξη και του δεύτερου κύματος, σε σχέση με εκείνη όταν υπήρχε μόνο το πρώτο, είναι:
   - τετραπλάσια
   - διπλάσια
   - ίδια
   - μισή
6. Στα σημεία απόσβεσης η ενέργεια ταλάντωσης είναι μηδέν. Τι γίνεται η ενέργεια που στέλνουν εκεί οι πηγές;
   - βρίσκεται στα σημεία ενίσχυσης
   - χάνεται ως θερμότητα στο νερό
   - επιστρέφει πίσω στις πηγές
   - καταστρέφεται από τη συμβολή
7. Σημείο Σ με $r_1 < r_2$. Τι κάνει από τη στιγμή $r_1/\upsilon$ ως τη στιγμή $r_2/\upsilon$;
   - ταλαντώνεται με πλάτος $A$, μόνο με το πρώτο κύμα
   - μένει ακίνητο, γιατί δεν έχει γίνει ακόμα συμβολή
   - ταλαντώνεται με πλάτος $A'$, αυτό της συμβολής
   - ταλαντώνεται με πλάτος $2A$, όπως κάθε σημείο
8. Διπλασιάζεις τη συχνότητα των δύο πηγών, στο ίδιο υγρό. Οι γραμμές ενίσχυσης που τέμνουν το τμήμα $\Pi_1\Pi_2$:
   - γίνονται περισσότερες
   - γίνονται λιγότερες
   - μένουν ίδιες σε πλήθος
   - εξαφανίζονται όλες
9. Δύο σημεία Κ και Λ βρίσκονται πάνω στην ίδια υπερβολή ενίσχυσης, σε διαφορετικές αποστάσεις από τις πηγές. Τι ισχύει για την ταλάντωσή τους μετά τη συμβολή;
   - ίδιο πλάτος, όχι απαραίτητα ίδια φάση
   - ίδιο πλάτος και πάντα ίδια φάση
   - ίδια φάση, όχι απαραίτητα ίδιο πλάτος
   - ούτε ίδιο πλάτος ούτε ίδια φάση

## Ασκήσεις

1. Δύο σύγχρονες πηγές ταλαντώνονται με πλάτος $0{,}03$ m και δημιουργούν κύματα με $\lambda = 0{,}2$ m. Για ένα σημείο ισχύει $r_1 - r_2 = 0{,}4$ m. Με ποιο πλάτος ταλαντώνεται, όταν φτάσουν εκεί και τα δύο κύματα;
2. Δύο σύγχρονες πηγές $\Pi_1$ και $\Pi_2$ παράγουν κύματα με $\lambda = 0{,}5$ m. Ένα σημείο $\Sigma$ απέχει $4$ m από την $\Pi_1$ και, αφού φτάσουν και τα δύο κύματα, ταλαντώνεται με μέγιστο πλάτος. Η απόστασή του από την $\Pi_2$ είναι μεγαλύτερη από $4$ m και μικρότερη από $5{,}2$ m. Πόση μπορεί να είναι;
3. Δύο σύγχρονες πηγές στην επιφάνεια νερού ταλαντώνονται με $f = 10$ Hz, και τα κύματα διαδίδονται με $0{,}5$ m/s. Ένα σημείο απέχει $0{,}30$ m από τη μία πηγή και $0{,}40$ m από την άλλη. Τι συμβολή γίνεται εκεί;
4. Δύο σύγχρονες πηγές στην επιφάνεια νερού ταλαντώνονται με $f = 8$ Hz, και τα κύματα διαδίδονται με $0{,}16$ m/s. Ποιες είναι οι δύο μικρότερες διαφορές δρόμου, σε cm, για τις οποίες ένα σημείο μένει ακίνητο, αφού φτάσουν και τα δύο κύματα;
5. Δύο σύγχρονες πηγές ταλαντώνονται με πλάτος $0{,}02$ m και $f = 5$ Hz, και δημιουργούν κύματα με $\lambda = 0{,}2$ m. Για το σημείο Ρ ισχύει $r_1 - r_2 = 0{,}05$ m.
   α) Με ποιο πλάτος ταλαντώνεται το Ρ μετά τη συμβολή;
   β) Πόση είναι η μέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης του Ρ μετά τη συμβολή;
   γ) Πόσες φορές μεγαλύτερη είναι η ενέργεια ταλάντωσης του Ρ μετά τη συμβολή, από όταν ταλαντωνόταν μόνο με το πρώτο κύμα;
6. Δύο σύγχρονες πηγές στην επιφάνεια νερού απέχουν $10$ cm και ταλαντώνονται με $f = 20$ Hz. Πάνω στο ευθύγραμμο τμήμα που τις ενώνει, δύο διαδοχικά σημεία ενισχυτικής συμβολής απέχουν $1{,}5$ cm.
   α) Βρες την ταχύτητα διάδοσης των κυμάτων.
   β) Πόσα σημεία του τμήματος μένουν ακίνητα, αφού φτάσουν και τα δύο κύματα;
7. Δύο σύγχρονες πηγές $\Pi_1$ και $\Pi_2$ στην επιφάνεια υγρού αρχίζουν τη στιγμή $t = 0$ να ταλαντώνονται με πλάτος $0{,}02$ m και συχνότητα $5$ Hz. Τα κύματα διαδίδονται με $0{,}4$ m/s. Το σημείο Μ απέχει $0{,}20$ m από την $\Pi_1$ και $0{,}32$ m από την $\Pi_2$· το σημείο Ν απέχει $0{,}24$ m και $0{,}40$ m αντίστοιχα.
   α) Τι συμβολή γίνεται στο Μ, και με τι πλάτος ταλαντώνεται όταν φτάσουν εκεί και τα δύο κύματα;
   β) Με τι πλάτος ταλαντώνεται το Ν όταν φτάσουν εκεί και τα δύο κύματα;
   γ) Σε ποιο χρονικό διάστημα το Ν ταλαντώνεται με πλάτος $0{,}02$ m;
   δ) Πόσο διάστημα διανύει το Ν από $t = 0$ ως $t = 1{,}2$ s;
8. Δύο σύγχρονες πηγές $\Pi_1$, $\Pi_2$ στην επιφάνεια υγρού αρχίζουν τη στιγμή $t = 0$ να ταλαντώνονται χωρίς αρχική φάση. Τα κύματα διαδίδονται με $0{,}5$ m/s. Ένα σημείο Σ, πιο κοντά στην $\Pi_1$, ξεκινά να ταλαντώνεται τη στιγμή $0{,}4$ s με πλάτος $0{,}01$ m. Τη στιγμή $0{,}7$ s το πλάτος του γίνεται $0{,}02$ m. Στο μεταξύ έχει κάνει ακριβώς $3$ ταλαντώσεις.
   α) Πόσο απέχει το Σ από κάθε πηγή;
   β) Βρες τη συχνότητα των πηγών και το μήκος κύματος.
   γ) Γράψε την εξίσωση ταλάντωσης του Σ για $t \ge 0{,}7$ s, με θετικό πλάτος.
   δ) Αν οι πηγές απέχουν $0{,}24$ m, πόσες γραμμές απόσβεσης τέμνουν το τμήμα $\Pi_1\Pi_2$;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/interference
