# Ηλεκτρομαγνητικά κύματα

> Από τα ραδιοκύματα στις ακτίνες γ: ένα φάσμα.

Φυσική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/em-waves

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς πώς παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα από επιταχυνόμενα φορτία και από μια κεραία.
- Να περιγράφεις τα πεδία E και B: κάθετα, σε φάση, με E = cB.
- Να γράφεις και να διαβάζεις τις εξισώσεις των E και B και να χρησιμοποιείς τη σχέση c = λf.
- Να κατατάσσεις τις περιοχές του φάσματος κατά συχνότητα και να αναφέρεις πηγές και εφαρμογές τους.

## Ένα κύμα χωρίς μέσο

Πώς φτάνει το φως του Ήλιου ως εδώ, όταν ανάμεσα δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα; Το ηλεκτρομαγνητικό κύμα δεν χρειάζεται ύλη για να διαδοθεί. Αυτό το ξεχωρίζει από όλα τα κύματα που είδες ως τώρα.

Αυτό που ταλαντώνεται δεν είναι σωματίδια αλλά δύο **πεδία**: ένα ηλεκτρικό $\vec{E}$ και ένα μαγνητικό $\vec{B}$. Όπως είδες στην επαγωγή, ένα μαγνητικό πεδίο που μεταβάλλεται δημιουργεί ηλεκτρικό πεδίο. Ισχύει και το αντίστροφο: ένα ηλεκτρικό πεδίο που μεταβάλλεται δημιουργεί μαγνητικό. Έτσι το ένα γεννά το άλλο, και η αλυσίδα αυτοσυντηρείται και προχωράει στον χώρο. Αυτό το πρόβλεψε θεωρητικά ο Maxwell, και ο Hertz το επιβεβαίωσε πειραματικά παράγοντας και ανιχνεύοντας τέτοια κύματα.

## Πώς παράγεται

Ένα ακίνητο φορτίο έχει γύρω του μόνο ηλεκτρικό πεδίο. Ένα φορτίο που κινείται με σταθερή ταχύτητα έχει και μαγνητικό, αλλά δεν εκπέμπει κύμα. **Ηλεκτρομαγνητικό κύμα εκπέμπει μόνο φορτίο που επιταχύνεται.**

Ο πρακτικός τρόπος είναι η **κεραία**. Η πιο απλή αποτελείται από δύο ευθύγραμμους μεταλλικούς αγωγούς στη σειρά, που τροφοδοτούνται στο μέσο τους από πηγή εναλλασσόμενης τάσης, όπως ένα κύκλωμα που ταλαντώνεται ηλεκτρικά. Τα ελεύθερα ηλεκτρόνια της κεραίας κινούνται μπρος-πίσω, δηλαδή επιταχύνονται συνεχώς. Γύρω από την κεραία δημιουργούνται ηλεκτρικό και μαγνητικό πεδίο που μεταβάλλονται με τη συχνότητα της πηγής και απομακρύνονται από αυτήν.

Δύο συνέπειες:

- η **συχνότητα** του κύματος είναι η συχνότητα με την οποία ταλαντώνονται τα φορτία στην κεραία
- η λήψη γίνεται ανάποδα: το ηλεκτρικό πεδίο του κύματος που φτάνει σε μια κεραία λήψης θέτει σε ταλάντωση τα ηλεκτρόνιά της, και δημιουργείται μικρό εναλλασσόμενο ρεύμα

## Τα δύο πεδία

Σε μεγάλη απόσταση από την κεραία, το κύμα έχει απλή δομή:

- τα $\vec{E}$ και $\vec{B}$ είναι **κάθετα μεταξύ τους** και **κάθετα στη διεύθυνση διάδοσης**. Το κύμα είναι **εγκάρσιο**, πάντα.
- τα δύο πεδία είναι **σε φάση**: μηδενίζονται μαζί και γίνονται μέγιστα μαζί.
- σε κάθε σημείο και κάθε στιγμή ο λόγος των μέτρων τους είναι η ταχύτητα του φωτός:

$$
\frac{E}{B} = c, \qquad E_{max} = c\,B_{max}
$$

Για κύμα που διαδίδεται κατά τη θετική φορά του άξονα $x$, οι εξισώσεις έχουν την ίδια μορφή με του μηχανικού κύματος:

$$
E = E_{max}\,\eta\mu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right), \qquad B = B_{max}\,\eta\mu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right)
$$

Ίδια φάση, άρα ίδια παρένθεση και στις δύο. Το $E$ μετριέται σε V/m (ή N/C) και το $B$ σε T. Από την εξίσωση διαβάζεις $T$ και $\lambda$ ακριβώς όπως στην ενότητα «Μηχανικά κύματα», και η ταχύτητα βγαίνει $\lambda / T$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Στιγμιότυπο ηλεκτρομαγνητικού κύματος*

> **Κλειδί**
>
> Στο κενό, **όλα** τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ταξιδεύουν με την ίδια ταχύτητα:
>
> $$
> c = 3 \times 10^8\ \text{m/s}
> $$
>
> Το ραδιοκύμα, το κόκκινο φως και η ακτίνα γάμμα φτάνουν μαζί. Ό,τι τα ξεχωρίζει είναι η **συχνότητα**, και επομένως το μήκος κύματος:
>
> $$
> c = \lambda f
> $$
>
> Επειδή το $c$ είναι σταθερό, τα δύο είναι **αντιστρόφως ανάλογα**: μεγάλη συχνότητα σημαίνει μικρό μήκος κύματος, χωρίς εξαίρεση.

> **Πρόσεχε**
>
> **«Το $E$ είναι $3 \times 10^8$ φορές μεγαλύτερο από το $B$.»** Τα δύο έχουν διαφορετικές μονάδες και δεν συγκρίνονται έτσι. Η $E = cB$ είναι σχέση ανάμεσα στις τιμές τους στο S.I., και δίνει πολύ μικρά $B$: για $E_{max} = 3$ V/m είναι $B_{max} = 10^{-8}$ T.
>
> **«Τα δύο πεδία έχουν διαφορά φάσης, όπως η απομάκρυνση και η ταχύτητα στην ταλάντωση.»** Στο κύμα μακριά από την κεραία είναι **σε φάση**. Όταν το $E$ είναι μέγιστο, μέγιστο είναι και το $B$.
>
> **«Μεγαλύτερη συχνότητα, μεγαλύτερη ταχύτητα.»** Στο κενό η ταχύτητα δεν εξαρτάται από τη συχνότητα. Αλλάζει μόνο το $\lambda$.

## Το φάσμα

Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα καλύπτουν τεράστιο εύρος συχνοτήτων. Τα χωρίζουμε σε περιοχές ανάλογα με τον τρόπο που παράγονται και τον τρόπο που τα ανιχνεύουμε. Από τις χαμηλές προς τις υψηλές συχνότητες:

| Περιοχή     | Μήκος κύματος, περίπου          | Πηγή                                | Χρήσεις                                  |
| ----------- | ------------------------------- | ----------------------------------- | ---------------------------------------- |
| Ραδιοκύματα | από km ως $0{,}3$ m             | ηλεκτρονικά κυκλώματα, κεραίες      | ραδιόφωνο, τηλεόραση                     |
| Μικροκύματα | $0{,}3$ m ως $1$ mm             | ηλεκτρονικές διατάξεις              | ραντάρ, κινητή τηλεφωνία, Wi-Fi, φούρνος |
| Υπέρυθρο    | $1$ mm ως $700$ nm              | κάθε θερμό σώμα                     | θερμική απεικόνιση, τηλεχειριστήρια      |
| Ορατό       | $700$ nm ως $400$ nm            | Ήλιος, λαμπτήρες                    | όραση, φωτογραφία                        |
| Υπεριώδες   | $400$ nm ως περίπου $1$ nm      | Ήλιος, λυχνίες ατμών υδραργύρου     | αποστείρωση, βιταμίνη D                  |
| Ακτίνες X   | περίπου $10$ nm ως $10^{-12}$ m | ταχέα ηλεκτρόνια που επιβραδύνονται | ακτινογραφίες                            |
| Ακτίνες γ   | κάτω από περίπου $10^{-10}$ m   | ραδιενεργοί πυρήνες                 | ραδιοθεραπεία, αποστείρωση               |

Όσο ανεβαίνει η συχνότητα, τόσο πιο διεισδυτική και πιο επικίνδυνη για τους ζωντανούς ιστούς γίνεται η ακτινοβολία. Το υπεριώδες του Ήλιου το συγκρατεί σε μεγάλο βαθμό το όζον της ατμόσφαιρας.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ένα φαινόμενο, είκοσι τάξεις μεγέθους*

> **Πρόσεχε**
>
> Τα σύνορα ανάμεσα στις περιοχές είναι **συμβάσεις**, όχι φυσικά όρια. Δεν συμβαίνει τίποτα ιδιαίτερο στη συχνότητα όπου το υπέρυθρο «γίνεται» ορατό φως — απλώς εκεί αρχίζει να ανταποκρίνεται το μάτι μας.
>
> Το ίδιο και με τις ονομασίες. «Ακτίνες X» και «ακτίνες γ» χρησιμοποιούνται συχνά για την ίδια περιοχή συχνοτήτων· η διάκριση είναι ιστορική και αφορά την **προέλευση** — ηλεκτρονιακή ή πυρηνική — όχι το ίδιο το κύμα.

> **Θυμήσου**
>
> Το ορατό φως καταλαμβάνει **λιγότερο από μία τάξη μεγέθους** σε ένα φάσμα που απλώνεται σε είκοσι. Αν το φάσμα ήταν χιλιόμετρο, το ορατό θα ήταν λίγα εκατοστά. Ό,τι έχει δει ανθρώπινο μάτι χωράει εκεί μέσα.

*Η κεραία ενός μικρού ραδιοφωνικού σταθμού FM στις ΗΠΑ, που εκπέμπει στα 94,1 MHz. Από το c = λf, το μήκος κύματος βγαίνει περίπου 3,2 m. Γι' αυτό το στοιχείο που ακτινοβολεί έχει μέγεθος γύρω στο μέτρο: μια κεραία δουλεύει καλά όταν είναι συγκρίσιμη με το μήκος κύματος.*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ραδιοφωνικός σταθμός εκπέμπει στα \$100\$ MHz. Βρες το μήκος κύματος.

1. $f = 100$ MHz $= 10^8$ Hz
2. $\lambda = \dfrac{c}{f} = \dfrac{3 \times 10^8}{10^8} = 3$ m
3. **Γιατί έχει σημασία:** μια αποδοτική κεραία έχει μήκος συγκρίσιμο με το $\lambda$. Γι' αυτό οι κεραίες FM είναι περίπου ενός μέτρου και οι κεραίες κινητού, που δουλεύουν στα GHz, χωράνε μέσα στη συσκευή.

### Παράδειγμα 2: Κύμα Α έχει διπλάσια συχνότητα από το κύμα Β, και τα δύο στο κενό. Για τα μήκη κύματος ισχύει: (α) \$\lambda\_A = 2\lambda\_B\$, (β) \$\lambda\_A = \lambda\_B\$, (γ) \$\lambda\_A = \frac{\lambda\_B}{2}\$. Επίλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Σωστό το (γ).**
2. **Και τα δύο ταξιδεύουν με $c$**, αφού είναι ηλεκτρομαγνητικά και βρίσκονται στο κενό:

   $c = \lambda_A f_A = \lambda_B f_B$
3. Με $f_A = 2f_B$:

   $\lambda_A \cdot 2f_B = \lambda_B f_B \implies \lambda_A = \dfrac{\lambda_B}{2}$
4. **Η σύγκριση με τα μηχανικά κύματα:** εκεί, αλλάζοντας μέσο, η συχνότητα έμενε και η ταχύτητα άλλαζε. Εδώ η ταχύτητα είναι καρφωμένη στο $c$, οπότε διπλάσια συχνότητα σημαίνει υποχρεωτικά μισό μήκος κύματος.

### Παράδειγμα 3: Σε ένα σημείο από το οποίο περνά ηλεκτρομαγνητικό κύμα, κάποια στιγμή η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου έχει τη μέγιστη τιμή της. Την ίδια στιγμή το μαγνητικό πεδίο στο σημείο: (α) είναι μηδέν, (β) είναι μέγιστο, (γ) έχει το μισό της μέγιστης τιμής του. Επίλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Σωστό το (β).**
2. **Τα δύο πεδία είναι σε φάση:** οι εξισώσεις τους έχουν την ίδια παρένθεση $2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right)$. Όταν το ημίτονο είναι $1$ για το $E$, είναι $1$ και για το $B$.
3. **Ισοδύναμα,** σε κάθε σημείο και κάθε στιγμή $B = \dfrac{E}{c}$. Αν $E = E_{max}$, τότε $B = \dfrac{E_{max}}{c} = B_{max}$.
4. **Η παγίδα** είναι το (α): σκέφτεται τα δύο πεδία σαν απομάκρυνση και ταχύτητα σε ταλάντωση, που έχουν διαφορά φάσης $\frac{\pi}{2}$.

### Παράδειγμα 4: Το φως χρειάζεται \$8\$ λεπτά για να φτάσει από τον Ήλιο. Πόσο απέχει;

1. $t = 8 \cdot 60 = 480$ s
2. $d = c\,t = 3 \times 10^8 \cdot 480 = 1{,}44 \times 10^{11}$ m, δηλαδή περίπου $144$ εκατομμύρια χιλιόμετρα.
3. **Η συνέπεια που αξίζει:** βλέπεις τον Ήλιο όπως ήταν πριν από οκτώ λεπτά. Για τα αστέρια η καθυστέρηση μετριέται σε χρόνια — και γι' αυτό το τηλεσκόπιο είναι μηχανή του χρόνου.

### Παράδειγμα 5: Η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος στο κενό δίνεται στο S.I. από την εξίσωση \$E = 30\\,\eta\mu\\,2\pi(6 \times 10^{14}\\,t - 2 \times 10^{6}\\,x)\$. Βρες συχνότητα, μήκος κύματος και ταχύτητα, την περιοχή του φάσματος, την εξίσωση του \$B\$, και την ένταση \$E\$ σε σημείο όπου κάποια στιγμή \$B = 5 \times 10^{-8}\$ T.

1. **Σύγκριση με τη γενική μορφή** $E = E_{max}\,\eta\mu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right)$:

   $\dfrac{1}{T} = 6 \times 10^{14}$, άρα $f = 6 \times 10^{14}$ Hz, και $\dfrac{1}{\lambda} = 2 \times 10^6$, άρα $\lambda = 5 \times 10^{-7}$ m.
2. **Έλεγχος:** $\lambda f = 5 \times 10^{-7} \cdot 6 \times 10^{14} = 3 \times 10^8$ m/s. Βγήκε $c$, όπως πρέπει στο κενό.

   Το $\lambda = 500$ nm είναι μέσα στο **ορατό**: πράσινο φως.
3. **Μαγνητικό πεδίο:** $B_{max} = \dfrac{E_{max}}{c} = \dfrac{30}{3 \times 10^8} = 10^{-7}$ T, με την ίδια φάση:

   $B = 10^{-7}\,\eta\mu\,2\pi(6 \times 10^{14}\,t - 2 \times 10^{6}\,x)$
4. **Η ζητούμενη τιμή:** $E = cB = 3 \times 10^8 \cdot 5 \times 10^{-8} = 15$ V/m, το μισό του πλάτους, όπως και το $B$ είναι το μισό του $B_{max}$.

### Παράδειγμα 6: Πομπός εκπέμπει στο κενό ηλεκτρομαγνητικό κύμα συχνότητας \$75\$ MHz, που διαδίδεται κατά τη θετική φορά του άξονα \$x\$. Σε μεγάλη απόσταση, το πλάτος της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου είναι \$0{,}6\$ V/m. (α) Βρες μήκος κύματος και περίοδο. (β) Βρες το \$B\_{max}\$. (γ) Γράψε τις εξισώσεις των \$E\$ και \$B\$, με \$x = 0\$ σε σημείο όπου τη στιγμή \$t = 0\$ τα πεδία είναι μηδέν και αυξάνονται. (δ) Τη στιγμή \$t = \frac{T}{4}\$, βρες τα \$E\$ και \$B\$ στο \$x = 0\$ και στο \$x = 1\$ m. (ε) Πόσες ταλαντώσεις κάνει το \$E\$ σε ένα σημείο μέσα σε \$1\$ ms;

1. **(α)** $\lambda = \dfrac{c}{f} = \dfrac{3 \times 10^8}{7{,}5 \times 10^7} = 4$ m και $T = \dfrac{1}{f} = \dfrac{1}{7{,}5 \times 10^7} \approx 1{,}33 \times 10^{-8}$ s.
2. **(β)** $B_{max} = \dfrac{E_{max}}{c} = \dfrac{0{,}6}{3 \times 10^8} = 2 \times 10^{-9}$ T.
3. **(γ)** Με $\dfrac{1}{T} = 7{,}5 \times 10^7$ και $\dfrac{1}{\lambda} = \dfrac{1}{4}$:

   $E = 0{,}6\,\eta\mu\,2\pi\left(7{,}5 \times 10^7\,t - \dfrac{x}{4}\right)$, $B = 2 \times 10^{-9}\,\eta\mu\,2\pi\left(7{,}5 \times 10^7\,t - \dfrac{x}{4}\right)$

   **Έλεγχος στο $t = 0$, $x = 0$:** $\eta\mu 0 = 0$ και η φάση αυξάνεται με τον χρόνο. Ταιριάζει με τη συνθήκη.
4. **(δ)** Στο $x = 0$ η φάση είναι $2\pi \cdot \dfrac{1}{4} = \dfrac{\pi}{2}$: $E = 0{,}6$ V/m και $B = 2 \times 10^{-9}$ T, μέγιστα και τα δύο.

   Στο $x = 1$ m η φάση είναι $2\pi\left(\dfrac{1}{4} - \dfrac{1}{4}\right) = 0$: $E = 0$ και $B = 0$. Το σημείο απέχει $\dfrac{\lambda}{4}$ και καθυστερεί κατά $\dfrac{T}{4}$.
5. **(ε)** $N = f\,t = 7{,}5 \times 10^7 \cdot 10^{-3} = 75\,000$ ταλαντώσεις.

## Ερωτήσεις

1. Τι ξεχωρίζει το ηλεκτρομαγνητικό από το μηχανικό κύμα;
   - διαδίδεται και στο κενό
   - μεταφέρει ύλη
   - είναι διάμηκες
   - δεν μεταφέρει ενέργεια
2. Στο κενό, ένα ραδιοκύμα και μια ακτίνα γ:
   - ταξιδεύουν με την ίδια ταχύτητα
   - η ακτίνα γ είναι πολύ γρηγορότερη
   - το ραδιοκύμα είναι γρηγορότερο, γιατί έχει μεγαλύτερο μήκος κύματος
   - εξαρτάται από την πηγή
3. Στο κενό, καθώς αυξάνεται η συχνότητα ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος, το μήκος κύματος:
   - μικραίνει, αντιστρόφως ανάλογα
   - μεγαλώνει ανάλογα
   - μένει σταθερό
   - μικραίνει, αλλά όχι αντιστρόφως ανάλογα
4. Ποια περιοχή έχει μεγαλύτερη συχνότητα από το ορατό φως;
   - το υπεριώδες
   - το υπέρυθρο
   - τα μικροκύματα
   - τα ραδιοκύματα
5. Πόσο μεγάλο κομμάτι του φάσματος καταλαμβάνει το ορατό φως;
   - λιγότερο από μία τάξη μεγέθους σε συχνότητα
   - περίπου το μισό του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος
   - όλο, αφού φάσμα σημαίνει ό,τι βλέπουμε
   - περίπου δέκα τάξεις μεγέθους σε συχνότητα
6. Ηλεκτρομαγνητικό κύμα έχει $\lambda = 3 \times 10^{-2}$ m στο κενό. Πόση είναι η συχνότητά του;
   - $10^{10}$ Hz
   - $10^{-10}$ Hz
   - $9 \times 10^6$ Hz
   - $3 \times 10^8$ Hz
7. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα είναι:
   - πάντα εγκάρσια
   - πάντα διαμήκη
   - εγκάρσια στο κενό και διαμήκη στην ύλη
   - ούτε το ένα ούτε το άλλο
8. Τα όρια ανάμεσα στις περιοχές του φάσματος:
   - είναι συμβάσεις, όχι φυσικά όρια
   - σημειώνουν αλλαγή στη φύση του κύματος
   - είναι διεθνώς καθορισμένα με ακρίβεια
   - σημειώνουν αλλαγή ταχύτητας
9. Σε ηλεκτρομαγνητικό κύμα στο κενό είναι $E_{max} = 600$ V/m. Πόσο είναι το $B_{max}$;
   - $2 \times 10^{-6}$ T
   - $1{,}8 \times 10^{11}$ T
   - $600$ T
   - $5 \times 10^{5}$ T
10. Ποιο από τα παρακάτω εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικό κύμα;
   - ηλεκτρόνιο που ταλαντώνεται μέσα σε μια κεραία
   - ηλεκτρόνιο που κινείται με σταθερή ταχύτητα στο κενό
   - φορτισμένη σφαίρα που μένει ακίνητη πάνω σε μονωτή
   - σύρμα που διαρρέεται από σταθερό συνεχές ρεύμα

## Ασκήσεις

1. Σε ηλεκτρομαγνητικό κύμα στο κενό, το πλάτος της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου είναι $150$ V/m. Πόσο είναι το πλάτος του μαγνητικού πεδίου;
2. Ποια ακτινοβολία έχει μεγαλύτερο μήκος κύματος στο κενό: η υπεριώδης ή η υπέρυθρη;
3. Σταθμός AM εκπέμπει στα $600$ kHz, και το ραδιόφωνό σου απέχει $30$ km από την κεραία του. Πόσα μήκη κύματος χωρούν σε αυτή την απόσταση;
4. Ένας φούρνος μικροκυμάτων λειτουργεί στα $2{,}45$ GHz και ένας δρομολογητής Wi-Fi στα $5$ GHz. Ποια ακτινοβολία έχει μεγαλύτερο μήκος κύματος, και κατά πόσα cm;
5. Κόκκινο φως έχει μήκος κύματος $\lambda = 7{,}5 \times 10^{-7}$ m.
   α) Βρες τη συχνότητά του.
   β) Σε ποια περιοχή του φάσματος ανήκει κύμα με δεκαπλάσιο μήκος κύματος;
6. Ηλεκτρομαγνητικό κύμα διαδίδεται στο κενό κατά τη θετική φορά του άξονα $x$. Στο σημείο $O$ ($x = 0$) η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου μεταβάλλεται στο S.I. ως $E = 6\,\eta\mu(4\pi \times 10^9\,t)$.
   α) Βρες τη συχνότητα και το μήκος κύματος. Σε ποια περιοχή του φάσματος ανήκει;
   β) Πόσο είναι το μαγνητικό πεδίο στο $O$ τη στιγμή που $E = 3$ V/m;
   γ) Ποιο είναι το πλησιέστερο σημείο με $x > 0$ όπου τα πεδία είναι κάθε στιγμή αντίθετα από τα πεδία στο $O$;
7. Ένα ραντάρ εκπέμπει παλμό μικροκυμάτων συχνότητας $10$ GHz προς ένα αεροπλάνο. Ο παλμός ανακλάται στο αεροπλάνο και επιστρέφει στο ραντάρ $2 \times 10^{-4}$ s μετά την εκπομπή. Η διάδοση γίνεται πρακτικά με την ταχύτητα του φωτός στο κενό.
   α) Βρες το μήκος κύματος των μικροκυμάτων.
   β) Βρες την απόσταση του αεροπλάνου από το ραντάρ.
   γ) Πόσα μήκη κύματος χωράνε σε αυτή την απόσταση;
   δ) Αν το ραντάρ δούλευε σε διπλάσια συχνότητα, πόσος θα ήταν ο χρόνος επιστροφής;
8. Δύο κεραίες $K_1$ και $K_2$ ενός σταθμού εκπέμπουν σύγχρονα, δηλαδή σε φάση, το ίδιο σήμα συχνότητας $750$ MHz. Ένας δέκτης απέχει $300$ m από την $K_1$ και $301$ m από την $K_2$.
   α) Βρες το μήκος κύματος του σήματος.
   β) Τι συμβολή γίνεται στη θέση του δέκτη;
   γ) Ο σταθμός μπορεί να αλλάξει συχνότητα. Ποια είναι η μεγαλύτερη συχνότητα κάτω από τα $750$ MHz για την οποία ο δέκτης, στην ίδια θέση, πιάνει ενισχυτική συμβολή;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/physics/em-waves
