# Πιθανότητες

> Πειράματα τύχης, ενδεχόμενα, διαγράμματα Venn και οι δύο ορισμοί της πιθανότητας.

Μαθηματικά, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math/probability-advanced

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις ένα πείραμα τύχης από ένα αιτιοκρατικό και να γράφεις τον δειγματικό χώρο του, και με πίνακα ή δεντροδιάγραμμα.
- Να εκφράζεις ενδεχόμενα με λόγια, με σύμβολα και με διάγραμμα Venn: ένωση, τομή, συμπλήρωμα, ασυμβίβαστα.
- Να εκτιμάς πιθανότητες από σχετικές συχνότητες και να τις υπολογίζεις με τον κλασικό ορισμό όταν τα αποτελέσματα είναι ισοπίθανα.
- Να εφαρμόζεις τον κανόνα του συμπληρωματικού και τον προσθετικό νόμο σε καθημερινά προβλήματα.

## Τύχη με κανόνες

Δεν ξέρεις αν αύριο θα βρέξει, αν το λεωφορείο θα έρθει στην ώρα του ή ποιος αριθμός θα βγει στο ζάρι. Ξέρεις όμως ότι κάποια πράγματα είναι **πιο πιθανά** από άλλα, και αυτή η αίσθηση μετριέται. Οι **πιθανότητες** δίνουν σε κάτι αβέβαιο έναν αριθμό από το $0$ ως το $1$: το $0$ σημαίνει «δεν γίνεται», το $1$ «γίνεται σίγουρα», και ό,τι είναι ανάμεσα λέει πόσο κοντά είσαι στο καθένα. Οι μετεωρολόγοι, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι δημοσκόποι δουλεύουν με αυτούς τους αριθμούς κάθε μέρα.

## Πειράματα τύχης

Αν αφήσεις ένα μολύβι από το ύψος του θρανίου, ξέρεις από πριν τι θα γίνει: θα πέσει. Ένα τέτοιο πείραμα, που κάτω από τις ίδιες συνθήκες δίνει πάντα το ίδιο αποτέλεσμα, λέγεται **αιτιοκρατικό**.

Αν ρίξεις ένα ζάρι, ξέρεις ποια αποτελέσματα **μπορούν** να έρθουν, αλλά όχι ποιο **θα** έρθει. Ένα πείραμα που το επαναλαμβάνεις με τις ίδιες συνθήκες χωρίς να μπορείς να προβλέψεις το αποτέλεσμά του λέγεται **πείραμα τύχης**. Το στρίψιμο ενός νομίσματος, η κλήρωση ενός ονόματος από μια κληρωτίδα, το φύλο ενός μωρού που θα γεννηθεί, το πόσοι πελάτες θα μπουν σε ένα κατάστημα σε μία ώρα είναι πειράματα τύχης.

## Δειγματικός χώρος και ενδεχόμενα

Το σύνολο όλων των δυνατών αποτελεσμάτων ενός πειράματος τύχης λέγεται **δειγματικός χώρος** και συμβολίζεται με $\Omega$. Στο ζάρι:

$$
\Omega = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}
$$

Κάθε υποσύνολο του $\Omega$ λέγεται **ενδεχόμενο**. Το «φέρνω άρτιο» είναι το ενδεχόμενο $A = \{2, 4, 6\}$. Λέμε ότι το $A$ **πραγματοποιείται** όταν το αποτέλεσμα που ήρθε ανήκει σε αυτό: αν έρθει $4$, πραγματοποιήθηκε· αν έρθει $3$, όχι.

| Όνομα              | Τι είναι                                | Παράδειγμα στο ζάρι      |
| ------------------ | --------------------------------------- | ------------------------ |
| απλό ενδεχόμενο    | ένα μόνο αποτέλεσμα                     | $\{6\}$                  |
| σύνθετο ενδεχόμενο | περισσότερα αποτελέσματα                | «άρτιος» $= \{2, 4, 6\}$ |
| βέβαιο ενδεχόμενο  | όλος ο $\Omega$, γίνεται πάντα          | «αριθμός από $1$ ως $6$» |
| αδύνατο ενδεχόμενο | το κενό $\varnothing$, δεν γίνεται ποτέ | «φέρνω $7$»              |

Το πλήθος των στοιχείων ενός ενδεχομένου $A$ το γράφουμε $N(A)$. Στο παράδειγμα, $N(A) = 3$ και $N(\Omega) = 6$.

> **Κλειδί**
>
> Όταν το πείραμα γίνεται σε **δύο ή περισσότερα βήματα**, όπως διαδοχικές ρίψεις ή δύο ζάρια, γράφεις τον δειγματικό χώρο με **πίνακα διπλής εισόδου** ή με **δεντροδιάγραμμα**. Στα δύο ζάρια ο πίνακας έχει $6$ γραμμές για το πρώτο και $6$ στήλες για το δεύτερο, άρα $36$ κελιά. Το $(2, 5)$ και το $(5, 2)$ είναι **διαφορετικά** κελιά: στο ένα το $2$ το έφερε το πρώτο ζάρι, στο άλλο το δεύτερο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ο δειγματικός χώρος των δύο ζαριών*

## Πράξεις με ενδεχόμενα

Από δύο ενδεχόμενα $A$ και $B$ φτιάχνεις καινούργια, με τον ίδιο τρόπο που μιλάς:

| Στη γλώσσα                                  | Σύμβολο    | Όνομα                 |
| ------------------------------------------- | ---------- | --------------------- |
| να γίνει το $A$ **ή** το $B$ (ή και τα δύο) | $A \cup B$ | ένωση                 |
| να γίνουν **και** τα δύο                    | $A \cap B$ | τομή                  |
| να **μη** γίνει το $A$                      | $A'$       | συμπλήρωμα ή αντίθετο |

Η εικόνα που τα δείχνει όλα μαζί είναι το **διάγραμμα Venn**: ένα ορθογώνιο για τον $\Omega$ και ένας κύκλος για κάθε ενδεχόμενο.

Ω

A
B
μόνο A
A ∩ B
μόνο B
κανένα

Η ένωση $A \cup B$ είναι όλο το χρωματιστό μέρος: μόνο $A$, μόνο $B$ και το κοινό κομμάτι. Η τομή $A \cap B$ είναι μόνο το κοινό κομμάτι. Το συμπλήρωμα $A'$ είναι ό,τι μένει έξω από τον κύκλο του $A$. Και το «κανένα από τα δύο» είναι ό,τι μένει έξω και από τους δύο κύκλους, δηλαδή το $(A \cup B)'$.

Δύο ενδεχόμενα λέγονται **ασυμβίβαστα** όταν **δεν μπορούν να γίνουν μαζί**, δηλαδή $A \cap B = \varnothing$. Στο διάγραμμα Venn οι δύο κύκλοι δεν ακουμπούν. Στο ζάρι, το «φέρνω άρτιο» και το «φέρνω $5$» είναι ασυμβίβαστα· το «φέρνω άρτιο» και το «φέρνω πάνω από $4$» δεν είναι, γιατί το $6$ ανήκει και στα δύο.

> **Πρόσεχε**
>
> Το «ή» των μαθηματικών **περιλαμβάνει** και το «και τα δύο». Η φράση «ο μαθητής μιλάει αγγλικά ή γαλλικά» ισχύει και για όποιον μιλάει και τις δύο γλώσσες. Όταν θέλεις να αποκλείσεις την τομή, η εκφώνηση το λέει ρητά: «**μόνο ένα** από τα δύο».

## Πιθανότητα από τη συχνότητα

Ρίχνεις μια πινέζα $\nu$ φορές και μετράς πόσες φορές, έστω $\kappa$, έπεσε με τη μύτη προς τα πάνω. Ο λόγος

$$
f = \frac{\kappa}{\nu}
$$

λέγεται **σχετική συχνότητα** του ενδεχομένου. Σε λίγες ρίψεις αλλάζει πολύ από δοκιμή σε δοκιμή. Όσο όμως μεγαλώνει το $\nu$, η σχετική συχνότητα **σταθεροποιείται** γύρω από έναν αριθμό. Αυτό το εμπειρικό γεγονός λέγεται **νόμος των μεγάλων αριθμών** ή **στατιστική ομαλότητα**, και τον αριθμό όπου σταθεροποιείται τον λέμε πιθανότητα του ενδεχομένου. Αυτός είναι ο **στατιστικός ορισμός** της πιθανότητας.

| Ρίψεις νομίσματος $\nu$ | $10$    | $100$    | $1.000$   | $10.000$   |
| ----------------------- | ------- | -------- | --------- | ---------- |
| Κεφαλές $\kappa$        | $7$     | $46$     | $512$     | $4.987$    |
| Σχετική συχνότητα $f$   | $0{,}7$ | $0{,}46$ | $0{,}512$ | $0{,}4987$ |

Έτσι εκτιμούν πιθανότητες οι ασφαλιστικές εταιρείες για τα τροχαία, οι γιατροί για τις παρενέργειες ενός φαρμάκου και οι μετεωρολόγοι για τη βροχή: δεν υπάρχουν ισοπίθανα αποτελέσματα να μετρήσεις, υπάρχουν όμως πολλές καταγραφές.

## Ο κλασικός ορισμός

Όταν όλα τα αποτελέσματα του $\Omega$ είναι **ισοπίθανα**, όπως σε ένα τίμιο ζάρι ή σε μια κλήρωση, δεν χρειάζεται να κάνεις χιλιάδες δοκιμές. Αρκεί να μετρήσεις:

$$
P(A) = \frac{N(A)}{N(\Omega)}
$$

δηλαδή ευνοϊκές περιπτώσεις διά δυνατές περιπτώσεις. Αυτός είναι ο **κλασικός ορισμός** της πιθανότητας. Για το «φέρνω άρτιο» στο ζάρι, $P(A) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$. Και οι δύο ορισμοί συμφωνούν: αν ρίξεις το ζάρι πολλές φορές, περίπου τις μισές θα φέρεις άρτιο.

> **Θυμήσου**
>
> Από τον ορισμό βγαίνουν τρία πράγματα που ισχύουν πάντα:
>
> - $P(\Omega) = 1$: το βέβαιο ενδεχόμενο έχει πιθανότητα $1$.
> - $P(\varnothing) = 0$: το αδύνατο έχει πιθανότητα $0$.
> - $0 \leq P(A) \leq 1$ για κάθε ενδεχόμενο.
>
> Αν σε μια άσκηση βρεις πιθανότητα $1{,}2$ ή $-0{,}1$, κάπου έχεις κάνει λάθος. Είναι ο πιο γρήγορος έλεγχος που υπάρχει.

> **Πρόσεχε**
>
> Η λέξη «ισοπίθανα» είναι **προϋπόθεση**. Τα αθροίσματα δύο ζαριών είναι $11$, από το $2$ ως το $12$, αλλά **δεν** είναι ισοπίθανα: το $7$ βγαίνει με έξι τρόπους, το $2$ με έναν. Γι' αυτό μετράς πάνω στα $36$ κελιά, που είναι ισοπίθανα, και όχι πάνω στα $11$ αθροίσματα.

## Κανόνες λογισμού

**Το συμπλήρωμα.** Ένα ενδεχόμενο και το αντίθετό του μοιράζονται όλο τον $\Omega$, άρα

$$
P(A') = 1 - P(A)
$$

Αν η πιθανότητα να βρέξει αύριο είναι $0{,}3$, η πιθανότητα να **μη** βρέξει είναι $0{,}7$.

**Ασυμβίβαστα ενδεχόμενα.** Όταν τα $A$ και $B$ δεν έχουν κοινά αποτελέσματα, οι ευνοϊκές περιπτώσεις απλώς προστίθενται:

$$
P(A \cup B) = P(A) + P(B)
$$

**Ο προσθετικός νόμος.** Όταν τα $A$ και $B$ έχουν κοινό κομμάτι, η απλή πρόσθεση το μετράει **δύο φορές**, μία μέσα στο $A$ και μία μέσα στο $B$. Γι' αυτό το αφαιρείς μία φορά:

$$
P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)
$$

Ο κανόνας για τα ασυμβίβαστα είναι η ειδική περίπτωση όπου $P(A \cap B) = 0$.

> **Κλειδί**
>
> Με το διάγραμμα Venn δεν χρειάζεσαι άλλους τύπους. Γράψε μέσα σε κάθε περιοχή τον αριθμό της, ξεκινώντας **πάντα από την τομή**, και μετά διάβαζε:
>
> - **μόνο το $A$:** $P(A) - P(A \cap B)$
> - **κανένα από τα δύο:** $1 - P(A \cup B)$
> - **μόνο ένα από τα δύο:** μόνο $A$ συν μόνο $B$
>
> Οι τέσσερις περιοχές μαζί πρέπει να δίνουν $1$, ή το σύνολο των ατόμων αν δουλεύεις με πλήθη.

> **Θυμήσου**
>
> Το «**τουλάχιστον ένα**» λύνεται σχεδόν πάντα πιο γρήγορα με το συμπλήρωμα. Το αντίθετο του «τουλάχιστον μία κεφαλή» είναι το «καμία κεφαλή», και αυτό συνήθως γίνεται με έναν μόνο τρόπο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ρίχνεις δύο ζάρια. Ποια η πιθανότητα το άθροισμα να είναι \$8\$; Και ποια να μην είναι \$8\$;

1. **Δειγματικός χώρος:** τα κελιά του πίνακα, $N(\Omega) = 6 \cdot 6 = 36$, όλα ισοπίθανα.
2. **Ευνοϊκά.** Τα κελιά με άθροισμα $8$:

   $(2, 6), (3, 5), (4, 4), (5, 3), (6, 2)$

   Πέντε συνολικά, άρα $P(A) = \dfrac{5}{36}$.
3. **Το αντίθετο,** με το συμπλήρωμα:

   $P(A') = 1 - \dfrac{5}{36} = \dfrac{31}{36}$

   Το $(2, 6)$ και το $(6, 2)$ μετράνε χωριστά, γιατί είναι διαφορετικά κελιά. Αν τα μετρούσες ως ένα, τα αποτελέσματα δεν θα ήταν πια ισοπίθανα και ο κλασικός ορισμός δεν θα ίσχυε.

### Παράδειγμα 2: Στρίβεις ένα νόμισμα τρεις φορές. Γράψε τον δειγματικό χώρο και βρες την πιθανότητα να έρθουν ακριβώς δύο κεφαλές, και την πιθανότητα να έρθει τουλάχιστον μία κεφαλή.

1. **Δεντροδιάγραμμα.** Κάθε ρίψη έχει δύο κλαδιά, Κ για κεφαλή και Γ για γράμματα. Τρία επίπεδα δίνουν $2 \cdot 2 \cdot 2 = 8$ άκρες, τα στοιχεία του $\Omega$:

   ΚΚΚ, ΚΚΓ, ΚΓΚ, ΚΓΓ, ΓΚΚ, ΓΚΓ, ΓΓΚ, ΓΓΓ
2. **Ακριβώς δύο κεφαλές:** ΚΚΓ, ΚΓΚ, ΓΚΚ. Τρία από τα οκτώ:

   $P(A) = \dfrac{3}{8}$
3. **Τουλάχιστον μία κεφαλή.** Το αντίθετο είναι «καμία κεφαλή», δηλαδή μόνο το ΓΓΓ:

   $P(B) = 1 - \dfrac{1}{8} = \dfrac{7}{8}$

   Ο απευθείας δρόμος θα ήθελε να μετρήσεις επτά αποτελέσματα. Το συμπλήρωμα θέλει ένα.

### Παράδειγμα 3: Μια ομάδα μαθητών έριξε μια πινέζα \$500\$ φορές, και η πινέζα έπεσε \$310\$ φορές με τη μύτη προς τα πάνω. Εκτίμησε την πιθανότητα να πέσει με τη μύτη πάνω και με τη μύτη κάτω.

1. **Γιατί όχι κλασικός ορισμός.** Τα δύο αποτελέσματα δεν είναι ισοπίθανα: η πινέζα δεν είναι συμμετρική όπως ένα νόμισμα. Δεν μπορείς να πεις «ένα στα δύο».
2. **Σχετική συχνότητα** του $A$ = «μύτη πάνω»:

   $f = \dfrac{310}{500} = 0{,}62$

   Άρα εκτιμάς $P(A) \approx 0{,}62$.
3. **Το αντίθετο,** «μύτη κάτω», είναι το $A'$: $P(A') \approx 1 - 0{,}62 = 0{,}38$.

   Είναι **εκτίμηση**: με άλλες $500$ ρίψεις θα έβγαινε λίγο διαφορετικός αριθμός. Όσο περισσότερες οι ρίψεις, τόσο πιο αξιόπιστη η εκτίμηση.

### Παράδειγμα 4: Σε μια πόλη, το \$60\\%\$ των κατοίκων διαβάζει ειδήσεις στο κινητό, το \$45\\%\$ βλέπει δελτίο ειδήσεων στην τηλεόραση και το \$25\\%\$ κάνει και τα δύο. Διαλέγεις στην τύχη έναν κάτοικο. Βρες την πιθανότητα να ενημερώνεται με τουλάχιστον έναν από τους δύο τρόπους, με κανέναν, και μόνο από το κινητό.

1. **Ονοματίζω:** $K$ = «διαβάζει στο κινητό», $T$ = «βλέπει τηλεόραση».

   $P(K) = 0{,}6$, $P(T) = 0{,}45$, $P(K \cap T) = 0{,}25$
2. **Τουλάχιστον ένας τρόπος** σημαίνει $K \cup T$. Προσθετικός νόμος:

   $P(K \cup T) = 0{,}6 + 0{,}45 - 0{,}25 = 0{,}8$
3. **Κανένας τρόπος** είναι το αντίθετο:

   $1 - 0{,}8 = 0{,}2$
4. **Μόνο από το κινητό:** όσοι διαβάζουν στο κινητό χωρίς να βλέπουν τηλεόραση.

   $P(K) - P(K \cap T) = 0{,}6 - 0{,}25 = 0{,}35$

   **Έλεγχος με το Venn:** μόνο $K$ $0{,}35$, τομή $0{,}25$, μόνο $T$ $0{,}45 - 0{,}25 = 0{,}2$, κανένα $0{,}2$. Άθροισμα $0{,}35 + 0{,}25 + 0{,}2 + 0{,}2 = 1$.

### Παράδειγμα 5: Σε ένα τμήμα \$30\$ μαθητών, \$18\$ διαβάζουν λογοτεχνία στον ελεύθερο χρόνο τους, \$15\$ ακούν podcast και \$8\$ κάνουν και τα δύο. Διαλέγεις στην τύχη έναν μαθητή. Ποια η πιθανότητα να κάνει τουλάχιστον ένα από τα δύο; Κανένα; Μόνο ένα;

1. **Γεμίζω το Venn από την τομή.** Και τα δύο: $8$. Μόνο λογοτεχνία: $18 - 8 = 10$. Μόνο podcast: $15 - 8 = 7$. Μέσα στους κύκλους: $10 + 8 + 7 = 25$. Έξω: $30 - 25 = 5$.
2. **Τουλάχιστον ένα:**

   $P = \dfrac{25}{30} = \dfrac{5}{6}$

   Το ίδιο δίνει και ο προσθετικός νόμος: $\dfrac{18}{30} + \dfrac{15}{30} - \dfrac{8}{30} = \dfrac{25}{30}$.
3. **Κανένα:** $\dfrac{5}{30} = \dfrac{1}{6}$, που είναι και $1 - \dfrac{5}{6}$.
4. **Μόνο ένα** από τα δύο: μόνο λογοτεχνία ή μόνο podcast, $10 + 7 = 17$ μαθητές.

   $P = \dfrac{17}{30}$

   Δεν είναι το ίδιο με το «τουλάχιστον ένα»: από τους $25$ λείπουν οι $8$ που κάνουν και τα δύο.

### Παράδειγμα 6: Ρίχνεις ένα ζάρι. Έστω \$A\$ = «άρτιος», \$B\$ = «\$5\$» και \$\Gamma\$ = «πολλαπλάσιο του \$3\$». Βρες τα \$P(A \cup B)\$ και \$P(A \cup \Gamma)\$.

1. **Τα ενδεχόμενα:** $A = \{2, 4, 6\}$, $B = \{5\}$, $\Gamma = \{3, 6\}$.
2. **Τα $A$ και $B$ είναι ασυμβίβαστα,** αφού το $5$ δεν είναι άρτιος. Προσθέτω απλά:

   $P(A \cup B) = \dfrac{3}{6} + \dfrac{1}{6} = \dfrac{4}{6} = \dfrac{2}{3}$
3. **Τα $A$ και $\Gamma$ δεν είναι ασυμβίβαστα:** έχουν κοινό το $6$, άρα $P(A \cap \Gamma) = \dfrac{1}{6}$.

   $P(A \cup \Gamma) = \dfrac{3}{6} + \dfrac{2}{6} - \dfrac{1}{6} = \dfrac{4}{6} = \dfrac{2}{3}$
4. **Έλεγχος με μέτρημα:** $A \cup \Gamma = \{2, 3, 4, 6\}$, τέσσερα στα έξι. Αν είχες προσθέσει χωρίς να αφαιρέσεις την τομή, θα έβγαζες $\dfrac{5}{6}$, μετρώντας το $6$ δύο φορές.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από τα παρακάτω είναι **πείραμα τύχης**;
   - θερμαίνω νερό, στο ύψος της θάλασσας, ως τους $100\,^\circ\mathrm{C}$ και κοιτάζω αν βράζει
   - τραβάω στην τύχη ένα όνομα από μια κληρωτίδα
   - αφήνω ένα κλειδί από το μπαλκόνι και κοιτάζω αν πέφτει
   - μετράω πόσες μέρες έχει ο Μάρτιος
2. Στρίβεις ένα νόμισμα δύο φορές. Πόσα στοιχεία έχει ο δειγματικός χώρος;
   - $2$
   - $3$
   - $4$
   - $6$
3. Ο κλασικός ορισμός $P(A) = \dfrac{N(A)}{N(\Omega)}$ ισχύει μόνο όταν:
   - το ενδεχόμενο έχει ένα μόνο στοιχείο
   - το πείραμα έχει γίνει πολλές φορές
   - τα αποτελέσματα του δειγματικού χώρου είναι ισοπίθανα
   - τα ενδεχόμενα είναι ασυμβίβαστα
4. Η πιθανότητα να βρέξει αύριο είναι $0{,}35$. Ποια είναι η πιθανότητα να **μη** βρέξει;
   - $0{,}65$
   - $0{,}35$
   - $-0{,}35$
   - $1{,}35$
5. Δίνονται $P(A) = 0{,}5$, $P(B) = 0{,}4$ και $P(A \cap B) = 0{,}1$. Πόσο είναι το $P(A \cup B)$;
   - $0{,}9$
   - $0{,}1$
   - $0{,}7$
   - $0{,}8$
6. Δύο ενδεχόμενα $A$ και $B$ λέγονται ασυμβίβαστα όταν:
   - δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα
   - έχουν την ίδια πιθανότητα
   - το ένα είναι το αντίθετο του άλλου
   - η πιθανότητα της ένωσής τους είναι $1$
7. Ρίχνεις δύο ζάρια. Ποια η πιθανότητα το άθροισμα να είναι $7$;
   - $\dfrac{1}{11}$
   - $\dfrac{1}{6}$
   - $\dfrac{1}{12}$
   - $\dfrac{7}{36}$
8. Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα είχε $2.000$ επισκέψεις και $160$ από αυτές κατέληξαν σε αγορά. Ποια είναι η εκτίμηση της πιθανότητας μια επίσκεψη να καταλήξει σε αγορά;
   - $0{,}16$
   - $\dfrac{1}{2}$
   - $0{,}08$
   - $12{,}5$
9. Στρίβεις ένα νόμισμα τέσσερις φορές. Ποιος είναι ο συντομότερος δρόμος για την πιθανότητα να έρθει **τουλάχιστον μία** κεφαλή;
   - να μετρήσεις χωριστά μία, δύο, τρεις και τέσσερις κεφαλές
   - να γράψεις όλο τον δειγματικό χώρο και να σβήσεις όσα δεν κάνουν
   - να πάρεις $\dfrac{1}{2}$, αφού το νόμισμα είναι τίμιο
   - να βρεις την πιθανότητα για καμία κεφαλή και να την αφαιρέσεις από το $1$
10. Δίνονται $P(A) = 0{,}5$ και $P(A \cap B) = 0{,}2$. Ποια η πιθανότητα να πραγματοποιηθεί **μόνο** το $A$;
   - $0{,}3$
   - $0{,}5$
   - $0{,}7$
   - $0{,}1$
11. Ποιος από τους αριθμούς **δεν** μπορεί να είναι πιθανότητα ενδεχομένου;
   - $0$
   - $1$
   - $1{,}05$
   - $0{,}999$

## Ασκήσεις

1. Ρίχνεις ένα ζάρι. Ποια η πιθανότητα να φέρεις αριθμό μικρότερο από το $3$;
2. Η πιθανότητα να καθυστερήσει ένα τρένο είναι $0{,}15$. Ποια η πιθανότητα να **μην** καθυστερήσει;
3. Μια οικογένεια έχει δύο παιδιά, και σε κάθε γέννηση αγόρι και κορίτσι είναι εξίσου πιθανά. Ποια η πιθανότητα να έχει τουλάχιστον ένα κορίτσι;
4. Δίνονται $P(A) = 0{,}7$, $P(B) = 0{,}4$ και $P(A \cap B) = 0{,}3$.
   α) Βρες το $P(A \cup B)$.
   β) Ποια η πιθανότητα να μην πραγματοποιηθεί κανένα από τα δύο;
   γ) Ποια η πιθανότητα να πραγματοποιηθεί μόνο το $B$;
5. Ρίχνεις δύο ζάρια.
   α) Ποια η πιθανότητα το άθροισμα να είναι $10$;
   β) Ποια η πιθανότητα οι δύο ενδείξεις να είναι ίδιες;
   γ) Ποια η πιθανότητα οι δύο ενδείξεις να είναι διαφορετικές;
6. Ένα σχολείο κατέγραψε $400$ απουσίες μαθητών και βρήκε ότι οι $88$ ήταν Δευτέρα.
   α) Εκτίμησε την πιθανότητα μια απουσία να είναι Δευτέρα.
   β) Αν οι απουσίες ήταν μοιρασμένες εξίσου στις πέντε μέρες της εβδομάδας, ποια θα ήταν αυτή η πιθανότητα;
   γ) Εκτίμησε πόσες από τις επόμενες $1.000$ απουσίες θα είναι Δευτέρα.
7. Σε έναν σύλλογο $50$ μελών, $32$ πηγαίνουν συχνά στο θέατρο και $26$ στον κινηματογράφο. Διαλέγεις ένα μέλος στην τύχη. Έστω $A$ = «πηγαίνει στο θέατρο» και $B$ = «πηγαίνει στον κινηματογράφο».
   α) Χωρίς άλλα στοιχεία, ποια είναι η μικρότερη δυνατή τιμή της $P(A \cap B)$;
   β) Ποια είναι η μεγαλύτερη δυνατή τιμή της $P(A \cap B)$;
   γ) Μαθαίνεις ότι η πιθανότητα να πηγαίνει σε ένα μόνο από τα δύο είναι $0{,}6$. Βρες την $P(A \cap B)$.
   δ) Με αυτή την τιμή, ποια η πιθανότητα να μην πηγαίνει σε κανένα από τα δύο;
8. Σε μια έρευνα, το $55\%$ των νέων ακούει μουσική κάθε μέρα στο κινητό, το $30\%$ παίζει κάποιο μουσικό όργανο, και το $80\%$ κάνει τουλάχιστον ένα από τα δύο. Διαλέγεις έναν νέο στην τύχη.
   α) Ποια η πιθανότητα να κάνει και τα δύο;
   β) Ποια η πιθανότητα να παίζει όργανο αλλά να μην ακούει μουσική κάθε μέρα;
   γ) Είναι τα δύο ενδεχόμενα ασυμβίβαστα;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math/probability-advanced
