# Προβλήματα βελτιστοποίησης

> Από την εκφώνηση στη συνάρτηση, και από τη συνάρτηση στο καλύτερο.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/optimization

## Τι θα μάθεις

- Να μεταφράζεις ένα πρόβλημα σε συνάρτηση μίας μεταβλητής, με τον περιορισμό και το πεδίο ορισμού του προβλήματος.
- Να βρίσκεις το ολικό μέγιστο ή ελάχιστο και να απαντάς σε αυτό που ρωτήθηκε, θέση, τιμή ή διαστάσεις.
- Να λύνεις τα τυπικά προβλήματα: κουτί, φράχτης, εγγεγραμμένο ορθογώνιο, απόσταση από καμπύλη, κόστος διαδρομής, κέρδος.
- Να αναγνωρίζεις πότε το ακρότατο βρίσκεται σε άκρο του πεδίου ορισμού.

## Η συνάρτηση δεν δίνεται, τη φτιάχνεις

«Ποιο είναι το μεγαλύτερο κουτί που φτιάχνεται από αυτό το χαρτόνι;» Η ερώτηση δεν έχει $f(x)$ μέσα. Έχει ένα σχήμα, μερικούς αριθμούς και ένα «μέγιστο». Η μελέτη ακροτάτου, που την ξέρεις από την ενότητα «Μονοτονία και ακρότατα», είναι το εύκολο κομμάτι. Η δουλειά είναι να φτάσεις σε αυτήν.

Στις Πανελλήνιες τα προβλήματα αυτά βγαίνουν συνήθως ως Θέμα Γ, με υποερωτήματα που σε οδηγούν: «να δείξετε ότι το εμβαδόν δίνεται από τον τύπο…», «να βρείτε για ποια τιμή του $x$…». Όταν η εκφώνηση δίνει τον τύπο, τον αποδεικνύεις από το σχήμα, δεν τον αντιγράφεις.

## Η μέθοδος σε έξι βήματα

1. **Μεταβλητή.** Διαλέγεις ένα μέγεθος που, αν το ξέρεις, ξέρεις όλο το σχήμα. Το ονομάζεις $x$ και γράφεις τι μετράει και σε ποια μονάδα.
2. **Περιορισμός.** Αν το ζητούμενο εξαρτάται από δύο μεγέθη, η εκφώνηση δίνει μια σχέση ανάμεσά τους: σταθερή περίμετρος, σταθερό εμβαδόν, σημείο πάνω σε καμπύλη. Από αυτήν εκφράζεις το δεύτερο μέγεθος με το $x$.
3. **Πεδίο ορισμού.** Από τη γεωμετρία ή την πραγματικότητα: μήκη θετικά, κομμάτια που χωράνε, ποσότητες που δεν ξεπερνούν τη δυναμικότητα.
4. **Συνάρτηση.** Γράφεις το μέγεθος που θέλεις μέγιστο ή ελάχιστο ως συνάρτηση **μόνο** του $x$.
5. **Μελέτη.** Πίνακας προσήμου της παραγώγου στο πεδίο του προβλήματος, και από αυτόν το **ολικό** ακρότατο.
6. **Απάντηση.** Ξαναδιαβάζεις την ερώτηση. Αν ζητά διαστάσεις, δίνεις και τις δύο. Αν ζητά τη μέγιστη τιμή, δίνεις την τιμή, όχι το $x$.

> **Κλειδί**
>
> Στα περισσότερα προβλήματα η παράγωγος έχει **ένα μόνο** κρίσιμο σημείο μέσα στο πεδίο, και αλλάζει πρόσημο εκεί. Τότε το τοπικό ακρότατο είναι αυτόματα **ολικό**: η συνάρτηση είναι μονότονη σε όλο το κομμάτι πριν και σε όλο το κομμάτι μετά.
>
> Αυτό το γράφεις ρητά: «η $V$ είναι γνησίως αύξουσα στο $(0, 1]$ και γνησίως φθίνουσα στο $[1, 2{,}5)$, άρα παρουσιάζει ολικό μέγιστο στο $1$». Χωρίς τη φράση, έχεις βρει ένα τοπικό ακρότατο, όχι το μέγιστο που ζητήθηκε.

> **Πρόσεχε**
>
> Το πεδίο ορισμού του προβλήματος **δεν** είναι το πεδίο ορισμού του τύπου. Ο όγκος $x(8 - 2x)(5 - 2x)$ ορίζεται για κάθε $x$, αλλά κουτί υπάρχει μόνο για $0 < x < 2{,}5$. Ρίζες της παραγώγου έξω από αυτό τις απορρίπτεις, και το γράφεις.
>
> Και το ανάποδο: αν το πεδίο είναι **ανοιχτό** και η συνάρτηση μονότονη σε όλο του, ακρότατο δεν υπάρχει. Η συνάρτηση πλησιάζει μια τιμή στο άκρο χωρίς να τη φτάνει.

## Όταν το ακρότατο είναι στο άκρο

Μερικές φορές η παράγωγος δεν μηδενίζεται μέσα στο πεδίο, ή μηδενίζεται σε σημείο που πέφτει έξω από αυτό. Τότε η συνάρτηση είναι γνησίως μονότονη σε όλο το πεδίο, και:

- αν το πεδίο είναι **κλειστό** $[\alpha, \beta]$, το ακρότατο είναι στο ένα άκρο, και αυτό είναι η απάντηση. Συχνά έχει και νόημα: «κολύμπα κατευθείαν», «παράγαγε όσο αντέχει το εργοστάσιο».
- αν το πεδίο είναι **ανοιχτό**, το ζητούμενο ακρότατο δεν υπάρχει.

Γι' αυτό σε κλειστό πεδίο συγκρίνεις πάντα και τις τιμές στα άκρα. Ένα κρίσιμο σημείο μέσα στο πεδίο δεν σημαίνει ότι το άκρο χάνει: σημαίνει μόνο ότι είναι υποψήφιο.

## Δύο τεχνάσματα

**Απόσταση: ελαχιστοποίησε το τετράγωνο.** Η απόσταση σημείου $M(x, y)$ από το $A$ έχει ρίζα, και η παράγωγός της βγαίνει άσχημη. Αφού $d \geq 0$ και η $\sqrt{t}$ είναι γνησίως αύξουσα, η $d$ και η $d^2$ έχουν ελάχιστο στην **ίδια θέση**. Μελετάς την $D(x) = d^2$, και στο τέλος παίρνεις ρίζα για την τιμή.

**Κέρδος: έσοδα μείον κόστος.** Αν $R(x)$ είναι τα έσοδα και $C(x)$ το κόστος για $x$ μονάδες, το κέρδος είναι $P(x) = R(x) - C(x)$. Η $P'(x) = 0$ λέει $R'(x) = C'(x)$: στο βέλτιστο, το έσοδο από μία ακόμα μονάδα ισούται με το κόστος της. Είναι ο ρυθμός μεταβολής της ενότητας «Ρυθμός μεταβολής», με οικονομικό όνομα: οριακό έσοδο και οριακό κόστος.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Από ορθογώνιο χαρτόνι \$8 \times 5\$ κόβεις ίσα τετράγωνα πλευράς \$x\$ στις τέσσερις γωνίες και διπλώνεις ανοιχτό κουτί. Για ποιο \$x\$ ο όγκος γίνεται μέγιστος;

1. **Μεταβλητή και συνάρτηση.** Η βάση του κουτιού έχει διαστάσεις $8 - 2x$ και $5 - 2x$, το ύψος είναι $x$. Άρα

   $V(x) = x(8 - 2x)(5 - 2x) = 4x^3 - 26x^2 + 40x$
2. **Πεδίο.** Θέλεις $x > 0$ και $5 - 2x > 0$, άρα $0 < x < 2{,}5$.
3. **Μελέτη.** $V'(x) = 12x^2 - 52x + 40 = 4(3x^2 - 13x + 10) = 4(x - 1)(3x - 10)$.

   Η ρίζα $\dfrac{10}{3}$ είναι έξω από το πεδίο. Στο $(0, 2{,}5)$ ο παράγοντας $3x - 10$ είναι αρνητικός, άρα το πρόσημο της $V'$ είναι αντίθετο του $x - 1$: θετική στο $(0, 1)$, αρνητική στο $(1, 2{,}5)$.
4. **Απάντηση.** Η $V$ είναι γνησίως αύξουσα στο $(0, 1]$ και γνησίως φθίνουσα στο $[1, 2{,}5)$: ολικό μέγιστο στο $x = 1$, με όγκο $V(1) = 1 \cdot 6 \cdot 3 = 18$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ο όγκος του κουτιού καθώς μεγαλώνει το κόψιμο*

### Παράδειγμα 2: Ορθογώνιο οικόπεδο εμβαδού \$800\$ m² περιφράσσεται. Η πλευρά προς τον δρόμο κοστίζει \$30\$ € το μέτρο, οι άλλες τρεις \$10\$ € το μέτρο. Βρες τις διαστάσεις με το ελάχιστο κόστος.

1. **Μεταβλητές και περιορισμός.** $x$ η πλευρά προς τον δρόμο, $y$ η κάθετη, σε μέτρα. Το εμβαδόν δίνει $xy = 800$, άρα $y = \dfrac{800}{x}$.
2. **Συνάρτηση.** Δύο πλευρές $x$ (μία των $30$ € και μία των $10$ €) και δύο $y$ των $10$ €:

   $K(x) = 40x + 20y = 40x + \dfrac{16000}{x}$, με $x > 0$
3. **Μελέτη.** $K'(x) = 40 - \dfrac{16000}{x^2} = \dfrac{40(x^2 - 400)}{x^2}$. Στο $(0, +\infty)$ μηδενίζεται μόνο στο $x = 20$, αρνητική πριν, θετική μετά. Ολικό ελάχιστο στο $20$.
4. **Απάντηση.** Διαστάσεις $20$ m προς τον δρόμο και $y = 40$ m σε βάθος, με κόστος $K(20) = 800 + 800 = 1600$ €.

### Παράδειγμα 3: Ορθογώνιο έχει τη βάση του πάνω στη διάμετρο ημικυκλίου ακτίνας \$5\$ και τις άλλες δύο κορυφές πάνω στο τόξο. Βρες το μέγιστο εμβαδόν του.

1. **Σχήμα σε άξονες.** Το ημικύκλιο είναι το $x^2 + y^2 = 25$ με $y \geq 0$. Λόγω συμμετρίας οι πάνω κορυφές είναι $(\pm x, \sqrt{25 - x^2})$, με $0 < x < 5$.
2. **Συνάρτηση.** Βάση $2x$, ύψος $\sqrt{25 - x^2}$:

   $E(x) = 2x\sqrt{25 - x^2}$
3. **Μελέτη.** $E'(x) = 2\sqrt{25 - x^2} - \dfrac{2x^2}{\sqrt{25 - x^2}} = \dfrac{2(25 - 2x^2)}{\sqrt{25 - x^2}}$

   Ο παρονομαστής είναι θετικός. Ο αριθμητής μηδενίζεται στο $x = \dfrac{5\sqrt{2}}{2}$, θετικός πριν, αρνητικός μετά: ολικό μέγιστο.
4. **Απάντηση.** Το ύψος είναι $\sqrt{25 - \dfrac{25}{2}} = \dfrac{5\sqrt{2}}{2}$, η βάση $5\sqrt{2}$, και το μέγιστο εμβαδόν $E = 25$. Η βάση βγαίνει διπλάσια από το ύψος.

### Παράδειγμα 4: Βρες τα σημεία της παραβολής \$y = x^2\$ που απέχουν τη μικρότερη απόσταση από το \$A(0, 2)\$

1. **Τετράγωνο απόστασης.** Ένα σημείο της παραβολής είναι το $M(x, x^2)$. Μελετάς την

   $D(x) = AM^2 = x^2 + (x^2 - 2)^2 = x^4 - 3x^2 + 4$, με $x \in \mathbb{R}$
2. **Μελέτη.** $D'(x) = 4x^3 - 6x = 2x(2x^2 - 3)$, με ρίζες $0$ και $\pm\dfrac{\sqrt{6}}{2}$. Το πρόσημο, από αριστερά: $-$, $+$, $-$, $+$.

   Τοπικά ελάχιστα στα $\pm\dfrac{\sqrt{6}}{2}$, τοπικό μέγιστο στο $0$.
3. **Ολικό.** $D\Big(\pm\dfrac{\sqrt{6}}{2}\Big) = \dfrac{9}{4} - \dfrac{9}{2} + 4 = \dfrac{7}{4}$, μικρότερο από κάθε άλλη τιμή, αφού η $D$ φθίνει πριν από το $-\dfrac{\sqrt{6}}{2}$ και αυξάνει μετά το $\dfrac{\sqrt{6}}{2}$.
4. **Απάντηση.** Τα σημεία $\Big(\pm\dfrac{\sqrt{6}}{2}, \dfrac{3}{2}\Big)$, με ελάχιστη απόσταση $\sqrt{\dfrac{7}{4}} = \dfrac{\sqrt{7}}{2}$.

   Η κορυφή $(0, 0)$, που μοιάζει η κοντινότερη, είναι κρίσιμο σημείο αλλά τοπικό **μέγιστο** της απόστασης. Γι' αυτό δεν κρατάς το πρώτο κρίσιμο σημείο που βρίσκεις.

### Παράδειγμα 5: Ποτάμι πλάτους \$3\$ km. Το \$A\$ είναι στη μία όχθη, το \$B\$ στην άλλη, \$8\$ km κατάντη από το σημείο \$O\$ απέναντι από το \$A\$. Καλώδιο πάει από το \$A\$ κάτω από το νερό ως ένα σημείο \$P\$ της απέναντι όχθης και μετά στη στεριά ως το \$B\$. Το km κοστίζει \$5\$ χιλιάδες € στο νερό και \$3\$ στη στεριά. Πού πρέπει να είναι το \$P\$;

1. **Μεταβλητή.** $x = OP$ σε km, με $0 \leq x \leq 8$. Στο νερό το καλώδιο είναι $\sqrt{9 + x^2}$, στη στεριά $8 - x$. Κόστος σε χιλιάδες ευρώ:

   $K(x) = 5\sqrt{9 + x^2} + 3(8 - x)$
2. **Κρίσιμο σημείο.** $K'(x) = \dfrac{5x}{\sqrt{9 + x^2}} - 3$. Η $K'(x) = 0$ δίνει $5x = 3\sqrt{9 + x^2}$, άρα $25x^2 = 81 + 9x^2$ και $x = \dfrac{9}{4}$, αφού $x \geq 0$.

   Ο όρος $\dfrac{5x}{\sqrt{9 + x^2}}$ αυξάνει με το $x$, αφού η παράγωγός του είναι $\dfrac{45}{(9 + x^2)\sqrt{9 + x^2}} > 0$, οπότε $K' < 0$ πριν από το $\dfrac{9}{4}$ και $K' > 0$ μετά. Ολικό ελάχιστο.
3. **Απάντηση.** $K\Big(\dfrac{9}{4}\Big) = 5 \cdot \dfrac{15}{4} + 3 \cdot \dfrac{23}{4} = 36$. Το $P$ μπαίνει $2{,}25$ km κατάντη από το $O$, με κόστος $36$ χιλιάδες €. Έλεγχος με τα άκρα: $K(0) = 39$, $K(8) = 5\sqrt{73} \approx 42{,}7$.
4. **Το ακρότατο στο άκρο.** Αν το $B$ ήταν μόνο $2$ km κατάντη, το πεδίο θα ήταν $[0, 2]$ και το $\dfrac{9}{4}$ θα έπεφτε έξω. Τότε $K' < 0$ σε όλο το $[0, 2)$, η $K$ γνησίως φθίνουσα, και το ελάχιστο στο άκρο $x = 2$: όλο το καλώδιο κάτω από το νερό, κατευθείαν στο $B$.

### Παράδειγμα 6: Μια βιοτεχνία παράγει \$x\$ εκατοντάδες προϊόντα την εβδομάδα, με \$0 \leq x \leq 8\$. Τα έσοδα είναι \$R(x) = 24x\$ και το κόστος \$C(x) = x^3 - 6x^2 + 9x + 20\$, σε χιλιάδες €. Πόσα προϊόντα πρέπει να παράγει για μέγιστο κέρδος;

1. **Κέρδος.** $P(x) = R(x) - C(x) = -x^3 + 6x^2 + 15x - 20$, στο $[0, 8]$.
2. **Μελέτη.** $P'(x) = -3x^2 + 12x + 15 = -3(x - 5)(x + 1)$. Στο $[0, 8]$ ο παράγοντας $x + 1$ είναι θετικός, άρα $P' > 0$ στο $[0, 5)$ και $P' < 0$ στο $(5, 8]$. Ολικό μέγιστο στο $5$.
3. **Απάντηση.** $500$ προϊόντα την εβδομάδα, με κέρδος $P(5) = -125 + 150 + 75 - 20 = 80$ χιλιάδες €. Έλεγχος: $R'(5) = 24$ και $C'(5) = 75 - 60 + 9 = 24$.
4. **Με μικρότερη δυναμικότητα.** Αν η βιοτεχνία δεν μπορεί να ξεπεράσει τις $400$ μονάδες, το πεδίο γίνεται $[0, 4]$ και η $P$ είναι γνησίως αύξουσα σε όλο του. Το μέγιστο είναι στο άκρο, $P(4) = 72$: παράγεις όσο αντέχει το εργοστάσιο.

## Ερωτήσεις

1. Στο κουτί από τετράγωνο χαρτόνι πλευράς $12$ ο όγκος είναι $V(x) = x(12 - 2x)^2$, και η $V'$ μηδενίζεται στα $x = 2$ και $x = 6$. Γιατί απορρίπτεις το $x = 6$;
   - Δεν ανήκει στο πεδίο του προβλήματος, $0 < x < 6$
   - Δίνει τοπικό μέγιστο, ενώ ζητάμε ελάχιστο όγκο
   - Η $V$ δεν είναι παραγωγίσιμη στο σημείο $x = 6$
   - Κρατάμε πάντα τη μικρότερη ρίζα της παραγώγου
2. Ορθογώνιο έχει εμβαδόν $800$ και ζητείται η ελάχιστη περίμετρος. Σε τι χρησιμεύει η σχέση $xy = 800$;
   - Εκφράζει το $y$ με το $x$, ώστε η περίμετρος να γίνει συνάρτηση του $x$
   - Είναι η συνάρτηση που μελετάς για να βρεις το ελάχιστο
   - Δίνει το πεδίο ορισμού, αφού το $x$ φτάνει ως το $800$
   - Δεν χρειάζεται, αφού παραγωγίζεις ως προς δύο μεταβλητές
3. Η $E$ ορίζεται στο $(0, 4)$, και η $E'$ μηδενίζεται μόνο στο $x = 1$, θετική πριν, αρνητική μετά. Τι ισχύει για το $E(1)$;
   - Είναι η μέγιστη τιμή της $E$ σε όλο το $(0, 4)$
   - Είναι τοπικό μέγιστο, αλλά ίσως όχι ολικό
   - Θέλει σύγκριση με τα $E(0)$ και $E(4)$ πρώτα
   - Είναι η ελάχιστη τιμή της $E$ στο $(0, 4)$
4. Το κόστος $K(x)$ ορίζεται στο $[0, 2]$ και $K'(x) < 0$ σε όλο το $[0, 2)$. Πού είναι το ελάχιστο κόστος;
   - στο άκρο $x = 2$
   - στο άκρο $x = 0$
   - πουθενά, δεν υπάρχει
   - εκεί όπου $K'(x) = 0$
5. Η $f$ ορίζεται στο $(0, 3)$ και είναι γνησίως αύξουσα σε όλο του. Τι λες για τη μέγιστη τιμή της;
   - δεν υπάρχει μέγιστη τιμή
   - είναι η τιμή $f(3)$ στο δεξί άκρο
   - είναι το $\lim_{x \to 3^-} f(x)$
   - πιάνεται στο μέσο του, $x = 1{,}5$
6. Ψάχνεις το σημείο καμπύλης που απέχει λιγότερο από το $A$. Γιατί αρκεί να ελαχιστοποιήσεις το $d^2$ αντί για το $d$;
   - Η $\sqrt{t}$ είναι γνησίως αύξουσα, άρα ίδια θέση ελαχίστου
   - Το $d^2$ και το $d$ έχουν την ίδια ελάχιστη τιμή
   - Η $d$ δεν είναι παραγωγίσιμη συνάρτηση του $x$
   - Το $d^2$ είναι πάντα μικρότερο από το $d$
7. Στην απόσταση του $A(0, 2)$ από την $y = x^2$, το $x = 0$ είναι κρίσιμο σημείο της $D(x) = d^2$. Τι είναι εκεί;
   - τοπικό μέγιστο της απόστασης
   - η ελάχιστη απόσταση
   - σημείο χωρίς ακρότατο
   - το ολικό μέγιστο
8. Το κέρδος είναι $P(x) = R(x) - C(x)$. Τι σημαίνει η συνθήκη $P'(x) = 0$;
   - οριακό έσοδο ίσο με οριακό κόστος
   - έσοδα ίσα με κόστος
   - μηδενικό κόστος παραγωγής
   - μέγιστα έσοδα από τις πωλήσεις
9. Βρήκες ότι το εμβαδόν $E(x)$ γίνεται μέγιστο στο $x = 20$, όπου $x$ η μία πλευρά. Η ερώτηση ζητά «τις διαστάσεις». Τι γράφεις;
   - Και τις δύο πλευρές, το $x$ και την άλλη από τον περιορισμό
   - Μόνο το $x = 20$, αφού αυτό ήταν η μεταβλητή σου
   - Τη μέγιστη τιμή $E(20)$ του εμβαδού
   - Τον τύπο της $E(x)$ και το πεδίο ορισμού της

## Ασκήσεις

1. Δύο θετικοί αριθμοί έχουν άθροισμα $20$. Ποιο είναι το μεγαλύτερο δυνατό γινόμενό τους;
2. Βρες την ελάχιστη τιμή της $f(x) = x + \frac{9}{x}$ για $x > 0$, και πού πιάνεται.
3. Από τετράγωνο χαρτόνι πλευράς $12$ cm κόβεις τετραγωνάκι πλευράς $x$ σε κάθε γωνία και διπλώνεις ανοιχτό κουτί. Βρες το $x$ που δίνει τον μέγιστο όγκο, και τον όγκο αυτό.
4. Ένα ορθογώνιο έχει τις δύο κορυφές του στον άξονα $x'x$ και τις άλλες δύο στην παραβολή $y = 12 - x^2$, συμμετρικά ως προς τον $y'y$. Η δεξιά κάτω κορυφή είναι το $(x, 0)$.
   α) Γράψε το εμβαδόν $E(x)$ και το πεδίο ορισμού του.
   β) Βρες το μέγιστο εμβαδόν.
5. Με $120$ m συρματόπλεγμα περιφράσσεις ορθογώνιο χωράφι και το χωρίζεις στα δύο με έναν ακόμα φράχτη, παράλληλο σε δύο από τις πλευρές. Βρες τις διαστάσεις που δίνουν το μεγαλύτερο εμβαδόν.
6. Ένα κλειστό κυλινδρικό κουτί πρέπει να έχει όγκο $16\pi$ cm³. Θέλεις να ξοδέψεις όσο λιγότερο μέταλλο γίνεται.
   α) Γράψε την ολική επιφάνεια $S$ ως συνάρτηση της ακτίνας $r$.
   β) Βρες την ακτίνα και το ύψος με την ελάχιστη επιφάνεια.
   γ) Πόσο είναι η ελάχιστη επιφάνεια;
7. Δίνεται το σημείο $A(\alpha, 0)$, με $\alpha > 0$, και η καμπύλη $y = \sqrt{x}$, με $x \geq 0$.
   α) Για $\alpha = 4$, βρες το σημείο της καμπύλης που απέχει λιγότερο από το $A$, και την απόσταση.
   β) Για $\alpha = \frac{1}{4}$, βρες το κοντινότερο σημείο και την απόσταση.
   γ) Για ποια $\alpha$ το κοντινότερο σημείο είναι η αρχή $O$;
8. Η εφαπτομένη της $y = 4 - x^2$ σε σημείο $M(t, 4 - t^2)$, με $0 < t < 2$, σχηματίζει με τους θετικούς ημιάξονες ένα τρίγωνο.
   α) Βρες τα σημεία όπου η εφαπτομένη τέμνει τους άξονες.
   β) Για ποιο $t$ το εμβαδόν του τριγώνου γίνεται ελάχιστο;
   γ) Πόσο είναι το ελάχιστο εμβαδόν;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/optimization
