# Μονοτονία και ακρότατα

> Η παράγωγος σου λέει πού ανεβαίνει και πού κορυφώνεται.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/monotonicity-extrema

## Τι θα μάθεις

- Να βρίσκεις τα διαστήματα μονοτονίας από τον πίνακα προσήμου της πρώτης παραγώγου, και να αποδεικνύεις το θεώρημα.
- Να διατυπώνεις και να αποδεικνύεις το θεώρημα Fermat, και να ξέρεις τι δεν λέει.
- Να κρίνεις ποια κρίσιμα σημεία είναι ακρότατα, και να ξεχωρίζεις τοπικό από ολικό, θέση από τιμή.
- Να βρίσκεις παράμετρο από ένα δοσμένο ακρότατο και να ελέγχεις το αντίστροφο.

## Το πρόσημο της παραγώγου είναι η μονοτονία

Στη Β΄ Λυκείου η μονοτονία αποδεικνυόταν με ζεύγη $x_1 < x_2$ και σύγκριση διαφορών. Δουλεύει, αλλά μόνο για απλούς τύπους. Η παράγωγος τη δίνει με έναν πίνακα προσήμου.

**Θεώρημα.** Έστω $f$ συνεχής σε διάστημα $\Delta$ και παραγωγίσιμη σε κάθε εσωτερικό σημείο του.

- Αν $f'(x) > 0$ σε κάθε εσωτερικό σημείο, η $f$ είναι **γνησίως αύξουσα** στο $\Delta$.
- Αν $f'(x) < 0$ σε κάθε εσωτερικό σημείο, η $f$ είναι **γνησίως φθίνουσα** στο $\Delta$.

**Η απόδειξη** ζητιέται ως θεωρία. Παίρνεις $x_1 < x_2$ στο $\Delta$. Στο $[x_1, x_2]$ η $f$ είναι συνεχής και στο $(x_1, x_2)$ παραγωγίσιμη, άρα από το Θεώρημα Μέσης Τιμής, που είδες στην ενότητα «Θεωρήματα Rolle και Μέσης Τιμής», υπάρχει $\xi \in (x_1, x_2)$ με

$$
f(x_2) - f(x_1) = f'(\xi)(x_2 - x_1)
$$

Το $x_2 - x_1$ είναι θετικό και το $f'(\xi)$ επίσης, άρα $f(x_1) < f(x_2)$. Για $f' < 0$ το γινόμενο βγαίνει αρνητικό.

> **Πρόσεχε**
>
> Το αντίστροφο **δεν** ισχύει. Η $f(x) = x^3$ είναι γνησίως αύξουσα στο $\mathbb{R}$, αλλά $f'(0) = 0$. Μια γνησίως αύξουσα παραγωγίσιμη συνάρτηση έχει $f' \geq 0$, όχι απαραίτητα $f' > 0$.
>
> Αυτό δίνει και ένα εργαλείο που χρειάζεσαι συχνά. Αν $f'(x) > 0$ για κάθε $x \neq x_0$ και η $f$ είναι συνεχής στο $x_0$, τότε η $f$ είναι γνησίως αύξουσα στο $(\alpha, x_0]$ και στο $[x_0, \beta)$. Τα δύο διαστήματα έχουν κοινό σημείο, οπότε η $f$ είναι γνησίως αύξουσα σε όλο το $(\alpha, \beta)$. Γράψε τη φράση αυτή, μην την υπονοήσεις.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ο πίνακας προσήμου, δίπλα στο σχήμα του*

## Πώς στήνεις τον πίνακα προσήμου

Ο πίνακας είναι το κεντρικό εργαλείο της ενότητας, και τα λάθη του είναι σχεδόν πάντα στο στήσιμο.

- **Πρώτα το πεδίο ορισμού.** Ο πίνακας ξεκινά και τελειώνει στα άκρα του. Σημεία όπου η $f$ δεν ορίζεται μπαίνουν με διπλή γραμμή και χωρίζουν τον πίνακα.
- **Παραγοντοποίησε την $f'$.** Κάθε παράγοντας παίρνει δική του γραμμή, και η τελευταία γραμμή είναι το γινόμενο.
- **Βγάλε τους θετικούς παράγοντες.** Το $e^x$, ένα $x^2 + 1$, ένα $x^2$ στον παρονομαστή δεν αλλάζουν ποτέ πρόσημο. Σημείωσε ότι είναι θετικοί, και το πρόσημο της $f'$ το δίνει ό,τι μένει.
- **Τα γνωστά πρόσημα:** τριώνυμο (ομόσημο του συντελεστή του $x^2$ έξω από τις ρίζες), $e^x - 1$ (ομόσημο του $x$), $\ln x$ (αρνητικό στο $(0, 1)$, θετικό στο $(1, +\infty)$).

Στη μονοτονία γράφεις **κλειστά** τα άκρα που ανήκουν στο πεδίο: η $f$ είναι συνεχής εκεί, άρα το θεώρημα ισχύει και με το άκρο μέσα.

## Κρίσιμα σημεία και το θεώρημα Fermat

**Κρίσιμα σημεία** της $f$ λέγονται τα εσωτερικά σημεία του πεδίου ορισμού όπου η $f'$ μηδενίζεται ή δεν υπάρχει. Είναι οι μόνοι υποψήφιοι για τοπικό ακρότατο στο εσωτερικό, και αυτό λέει το θεώρημα Fermat.

**Θεώρημα Fermat.** Αν η $f$ παρουσιάζει τοπικό ακρότατο σε **εσωτερικό** σημείο $x_0$ ενός διαστήματος $\Delta$ και είναι παραγωγίσιμη στο $x_0$, τότε $f'(x_0) = 0$.

**Η απόδειξη.** Έστω τοπικό μέγιστο: υπάρχει $\delta > 0$ ώστε $(x_0 - \delta, x_0 + \delta) \subseteq \Delta$ και $f(x) \leq f(x_0)$ για κάθε $x$ εκεί. Για $x \in (x_0 - \delta, x_0)$ ο λόγος

$$
\frac{f(x) - f(x_0)}{x - x_0}
$$

έχει αριθμητή $\leq 0$ και παρονομαστή $< 0$, άρα είναι $\geq 0$. Η $f$ είναι παραγωγίσιμη στο $x_0$, οπότε το όριο του λόγου για $x \to x_0^-$ είναι το $f'(x_0)$, και δίνει $f'(x_0) \geq 0$. Για $x \in (x_0, x_0 + \delta)$ ο λόγος είναι $\leq 0$, και το όριο από δεξιά δίνει $f'(x_0) \leq 0$. Άρα $f'(x_0) = 0$. Για ελάχιστο, το ίδιο με αντίστροφες φορές.

> **Πρόσεχε**
>
> Το Fermat είναι συνεπαγωγή προς μία κατεύθυνση, και δεν λέει τρία πράγματα που του φορτώνονται συχνά.
>
> - **Δεν λέει** ότι όπου $f' = 0$ υπάρχει ακρότατο. Η $x^3$ έχει $f'(0) = 0$ και κανένα ακρότατο.
> - **Δεν μιλάει** για άκρα. Η $f(x) = x$ στο $[0, 1]$ έχει ελάχιστο στο $0$ και μέγιστο στο $1$, με $f' = 1$ παντού.
> - **Δεν μιλάει** για σημεία όπου η $f'$ δεν υπάρχει. Η $f(x) = |x|$ έχει ελάχιστο στο $0$, εκεί όπου δεν παραγωγίζεται.
>
> Γι' αυτό οι υποψήφιοι είναι τριών ειδών: ρίζες της $f'$, σημεία όπου η $f'$ δεν υπάρχει, και άκρα.

## Το κριτήριο της πρώτης παραγώγου

Το Fermat λέει πού να ψάξεις. Το αν βρήκες ακρότατο το κρίνει το πρόσημο. Αν η $f$ είναι συνεχής στο $x_0$ και η $f'$ έχει σταθερό πρόσημο σε καθεμία από τις δύο πλευρές του:

| Πρόσημο της $f'$ αριστερά, δεξιά | Στο $x_0$                                               |
| -------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| $+$, $-$                         | τοπικό **μέγιστο**                                      |
| $-$, $+$                         | τοπικό **ελάχιστο**                                     |
| ίδιο πρόσημο                     | **όχι** ακρότατο, η $f$ είναι γνησίως μονότονη γύρω του |

Το κριτήριο δεν χρειάζεται να υπάρχει η $f'(x_0)$. Στη $|x|$ το πρόσημο πάει από $-$ σε $+$, και το ελάχιστο το βρίσκεις κανονικά.

> **Κλειδί**
>
> Η διαδικασία είναι πάντα η ίδια, πέντε βήματα:
>
> 1. **Πεδίο ορισμού**, γιατί οι υποψήφιοι πρέπει να ανήκουν σε αυτό.
> 2. **$f'(x)$ παραγοντοποιημένη**, και πού δεν ορίζεται.
> 3. **Κρίσιμα σημεία:** ρίζες της $f'$ και σημεία όπου δεν υπάρχει.
> 4. **Πίνακας προσήμου**, και από αυτόν μονοτονία και ακρότατα μαζί.
> 5. **Τιμές:** υπολόγισε το $f(x_0)$ σε κάθε ακρότατο, και ζύγισε αν είναι ολικό.

## Τοπικό, ολικό, θέση, τιμή

Τέσσερις λέξεις που η εκφώνηση τις ξεχωρίζει, και η απάντηση πρέπει να τις ξεχωρίζει κι αυτή.

|                | Τι σημαίνει                                                  |
| -------------- | ------------------------------------------------------------ |
| Τοπικό μέγιστο | $f(x) \leq f(x_0)$ για τα $x$ του πεδίου **κοντά** στο $x_0$ |
| Ολικό μέγιστο  | $f(x) \leq f(x_0)$ για **κάθε** $x$ του πεδίου ορισμού       |
| Θέση ακροτάτου | το $x_0$                                                     |
| Τιμή ακροτάτου | το $f(x_0)$                                                  |

Ένα τοπικό μέγιστο μπορεί να είναι μικρότερο από ένα τοπικό ελάχιστο αλλού. Η λέξη «τοπικό» το επιτρέπει ρητά.

Για να κρίνεις αν ένα τοπικό είναι και ολικό, κοιτάς όλη τη μονοτονία. Αν η $f$ φθίνει σε όλο το πεδίο πριν από το $x_0$ και αυξάνει σε όλο το πεδίο μετά, το ελάχιστο είναι ολικό. Αν υπάρχουν κι άλλα κομμάτια, συγκρίνεις με τις άλλες τιμές και με τα όρια στα άκρα του πεδίου.

> **Θυμήσου**
>
> Τα άκρα του πεδίου ορισμού δεν είναι κρίσιμα σημεία, αλλά **μπορούν** να είναι θέσεις ακροτάτου. Η $f(x) = \sqrt{x}$ έχει ελάχιστο $0$ στο $x = 0$. Σε άσκηση που ζητά μέγιστη και ελάχιστη τιμή σε $[\alpha, \beta]$, συγκρίνεις τις τιμές στα κρίσιμα σημεία **και** στα δύο άκρα.

## Παράμετρος από ένα δοσμένο ακρότατο

Στις Πανελλήνιες γράφεται «η $f$ παρουσιάζει τοπικό ακρότατο στο $x_0 = 1$» ή «η $f$ έχει ελάχιστη τιμή $-4$ στο $x_0 = 1$», και ζητείται η παράμετρος. Η μέθοδος:

1. Ελέγχεις ότι το $x_0$ είναι **εσωτερικό** σημείο και η $f$ παραγωγίσιμη εκεί.
2. Το Fermat δίνει $f'(x_0) = 0$. Αν δίνεται και η τιμή, γράφεις και $f(x_0) = $ η τιμή.
3. Λύνεις για την παράμετρο.
4. **Ελέγχεις το αντίστροφο.** Το Fermat είναι αναγκαία συνθήκη: με την τιμή που βρήκες, φτιάχνεις τον πίνακα προσήμου και δείχνεις ότι στο $x_0$ υπάρχει πράγματι ακρότατο του είδους που λέει η εκφώνηση.

Η ίδια ιδέα δουλεύει και όταν η εκφώνηση δίνει ανισότητα. Αν $h(x) \geq 0$ για κάθε $x$ και $h(x_0) = 0$, τότε $h(x) \geq h(x_0)$: το $x_0$ είναι θέση ολικού ελαχίστου, και το Fermat δίνει $h'(x_0) = 0$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες τη μονοτονία και τα ακρότατα της \$f(x) = x^3 - 3x\$

1. **Πεδίο ορισμού** το $\mathbb{R}$. $f'(x) = 3x^2 - 3 = 3(x - 1)(x + 1)$.
2. **Κρίσιμα σημεία:** $f'(x) = 0 \iff x = -1$ ή $x = 1$.

   **Πρόσημο:** τριώνυμο με θετικό συντελεστή, θετικό έξω από τις ρίζες. Άρα $f' > 0$ στα $(-\infty, -1)$ και $(1, +\infty)$, $f' < 0$ στο $(-1, 1)$.
3. Η $f$ είναι γνησίως αύξουσα στα $(-\infty, -1]$ και $[1, +\infty)$, γνησίως φθίνουσα στο $[-1, 1]$.

   Στο $-1$ η $f'$ πάει από $+$ σε $-$: τοπικό μέγιστο $f(-1) = 2$. Στο $1$ πάει από $-$ σε $+$: τοπικό ελάχιστο $f(1) = -2$.
4. **Ολικά δεν είναι.** $f(3) = 18 > 2$ και $f(-3) = -18 < -2$.

### Παράδειγμα 2: Βρες τα ακρότατα της \$f(x) = x^2 e^{-x}\$ και κρίνε ποια είναι ολικά

1. **Πεδίο** το $\mathbb{R}$. Με κανόνα γινομένου:

   $f'(x) = 2x e^{-x} - x^2 e^{-x} = x(2 - x) e^{-x}$
2. Το $e^{-x}$ είναι θετικό, οπότε το πρόσημο είναι του $x(2 - x)$: αρνητικό στο $(-\infty, 0)$, θετικό στο $(0, 2)$, αρνητικό στο $(2, +\infty)$.
3. Στο $0$: από $-$ σε $+$, τοπικό ελάχιστο $f(0) = 0$. Στο $2$: από $+$ σε $-$, τοπικό μέγιστο $f(2) = \dfrac{4}{e^2}$.
4. **Το ελάχιστο είναι ολικό:** $f(x) = x^2 e^{-x} \geq 0 = f(0)$ για κάθε $x$.

   **Το μέγιστο δεν είναι:** $f(-1) = e > \dfrac{4}{e^2}$. Η $f$ φθίνει στο $(-\infty, 0]$, άρα αριστερά παίρνει όλο και μεγαλύτερες τιμές.

### Παράδειγμα 3: Δείξε ότι η \$f(x) = x^3 - 3x^2 + 3x\$ είναι γνησίως αύξουσα στο \$\mathbb{R}\$, παρότι \$f'(1) = 0\$

1. $f'(x) = 3x^2 - 6x + 3 = 3(x - 1)^2$. Μηδενίζεται μόνο στο $1$ και είναι θετική για κάθε $x \neq 1$.
2. Η $f$ είναι συνεχής, άρα γνησίως αύξουσα στο $(-\infty, 1]$ και στο $[1, +\infty)$. Τα δύο διαστήματα έχουν κοινό το $1$, οπότε η $f$ είναι γνησίως αύξουσα σε όλο το $\mathbb{R}$.
3. **Ακρότατο στο $1$ δεν υπάρχει**, παρότι είναι κρίσιμο σημείο: η $f'$ δεν αλλάζει πρόσημο. Η εφαπτομένη εκεί είναι οριζόντια και η καμπύλη συνεχίζει να ανεβαίνει, όπως η $x^3$ στο $0$.

### Παράδειγμα 4: Βρες τη μέγιστη και την ελάχιστη τιμή της \$f(x) = x^3 - 6x^2 + 9x\$ στο $\[0, 4]\$

1. $f'(x) = 3x^2 - 12x + 9 = 3(x - 1)(x - 3)$. Και τα δύο κρίσιμα σημεία, $1$ και $3$, ανήκουν στο $(0, 4)$.
2. **Οι υποψήφιοι** είναι τα κρίσιμα σημεία και τα άκρα:

   $f(0) = 0$, $f(1) = 4$, $f(3) = 0$, $f(4) = 4$
3. **Μέγιστη τιμή** $4$, στα $x = 1$ και $x = 4$. **Ελάχιστη τιμή** $0$, στα $x = 0$ και $x = 3$.

   Η ίδια τιμή μπορεί να πιάνεται σε δύο θέσεις, και η μία από αυτές είναι άκρο. Αν είχες κοιτάξει μόνο τα κρίσιμα σημεία, θα είχες βρει τις σωστές τιμές από τύχη, και μισές θέσεις.

### Παράδειγμα 5: Η \$f(x) = x^3 + \alpha x^2 + \beta x\$ έχει τοπικό ακρότατο στο \$x\_0 = 1\$ με τιμή \$-4\$. Βρες τα \$\alpha\$, \$\beta\$ και το είδος του ακροτάτου.

1. **Fermat.** Το $1$ είναι εσωτερικό σημείο του $\mathbb{R}$ και η $f$ παραγωγίσιμη, άρα $f'(1) = 0$. Με $f'(x) = 3x^2 + 2\alpha x + \beta$:

   $3 + 2\alpha + \beta = 0$
2. **Η τιμή.** $f(1) = -4$ δίνει $1 + \alpha + \beta = -4$.

   Αφαιρείς τις δύο εξισώσεις: $2 + \alpha = 4$, άρα $\alpha = 2$ και $\beta = -7$.
3. **Αντίστροφο.** Για αυτές τις τιμές $f'(x) = 3x^2 + 4x - 7 = (x - 1)(3x + 7)$. Γύρω από το $1$ το $3x + 7$ είναι θετικό και το $x - 1$ αλλάζει από $-$ σε $+$.

   Στο $1$ υπάρχει πράγματι τοπικό **ελάχιστο**, με τιμή $f(1) = 1 + 2 - 7 = -4$.

### Παράδειγμα 6: Για τον αριθμό \$\alpha > 0\$ ισχύει \$2^x + \alpha^x \geq 2\$ για κάθε \$x \in \mathbb{R}\$. Βρες το \$\alpha\$.

1. **Η συνάρτηση.** Θέτεις $h(x) = 2^x + \alpha^x - 2$. Η υπόθεση λέει $h(x) \geq 0$ για κάθε $x$.
2. **Πού γίνεται ισότητα;** $h(0) = 1 + 1 - 2 = 0$. Άρα $h(x) \geq h(0)$ για κάθε $x$: το $0$ είναι θέση ολικού ελαχίστου.
3. **Fermat.** Το $0$ είναι εσωτερικό σημείο του $\mathbb{R}$ και $h'(x) = 2^x \ln 2 + \alpha^x \ln \alpha$. Άρα

   $h'(0) = \ln 2 + \ln \alpha = 0 \iff \alpha = \dfrac{1}{2}$
4. **Αντίστροφο.** Για $\alpha = \dfrac{1}{2}$ είναι $h'(x) = \ln 2 \, (2^x - 2^{-x})$, αρνητική για $x < 0$ και θετική για $x > 0$. Η $h$ έχει ολικό ελάχιστο $h(0) = 0$, άρα η ανισότητα ισχύει. Τελικά $\alpha = \dfrac{1}{2}$.

   Το κρίσιμο βήμα ήταν το δεύτερο: την ισότητα $h(0) = 0$ δεν σου τη δίνει κανείς, την ψάχνεις.

## Ερωτήσεις

1. Η $f$ είναι συνεχής σε διάστημα $\Delta$ και $f'(x) > 0$ σε κάθε εσωτερικό σημείο του. Τότε η $f$ στο $\Delta$:
   - είναι γνησίως αύξουσα
   - έχει τοπικό μέγιστο
   - είναι κυρτή παντού
   - παίρνει θετικές τιμές
2. Η $f$ είναι παραγωγίσιμη και γνησίως αύξουσα στο $\mathbb{R}$. Τι ισχύει υποχρεωτικά για την $f'$;
   - $f'(x) \geq 0$ για κάθε $x$
   - $f'(x) > 0$ για κάθε $x$
   - $f'$ γνησίως αύξουσα
   - $f'$ χωρίς ρίζες
3. Το θεώρημα Fermat λέει ότι σε εσωτερικό τοπικό ακρότατο $x_0$, με την $f$ παραγωγίσιμη εκεί:
   - $f'(x_0) = 0$
   - $f(x_0) = 0$
   - $f''(x_0) = 0$
   - $f'(x_0) > 0$
4. Η $f(x) = x^3$ έχει $f'(0) = 0$. Τι συμβαίνει στο $0$;
   - δεν υπάρχει ακρότατο εκεί
   - υπάρχει τοπικό ελάχιστο
   - υπάρχει τοπικό μέγιστο
   - υπάρχει ολικό ελάχιστο
5. Η $f(x) = |x|$ έχει ελάχιστο στο $0$, όπου δεν είναι παραγωγίσιμη. Τι σημαίνει αυτό για το θεώρημα Fermat;
   - δεν εφαρμόζεται, λείπει μια υπόθεσή του
   - το διαψεύδει, είναι αντιπαράδειγμα
   - δίνει ότι $f'(0) = 0$ κι εδώ
   - δείχνει ότι το $0$ δεν είναι ακρότατο
6. Η $f$ είναι συνεχής στο $x_0$ και η $f'$ αλλάζει από θετική σε αρνητική εκεί. Τότε στο $x_0$ υπάρχει:
   - τοπικό μέγιστο
   - τοπικό ελάχιστο
   - σημείο καμπής
   - ολικό μέγιστο
7. Ένα τοπικό μέγιστο μιας συνάρτησης:
   - μπορεί να είναι μικρότερο από ένα τοπικό ελάχιστο αλλού
   - είναι πάντα η μεγαλύτερη τιμή που παίρνει η συνάρτηση
   - βρίσκεται πάντα σε σημείο όπου μηδενίζεται η παράγωγος
   - είναι μοναδικό σε κάθε συνάρτηση που έχει ακρότατα
8. Ζητείται η μέγιστη τιμή συνεχούς και παραγωγίσιμης $f$ στο $[\alpha, \beta]$. Ποιους υποψηφίους συγκρίνεις;
   - τα κρίσιμα σημεία στο $(\alpha, \beta)$ και τα δύο άκρα
   - μόνο τα σημεία του $(\alpha, \beta)$ με $f'(x) = 0$
   - μόνο τα δύο άκρα $\alpha$ και $\beta$ του διαστήματος
   - τα σημεία του $[\alpha, \beta]$ όπου $f(x) = 0$
9. Η $f(x) = x^2 - 4x + 7$ παρουσιάζει ελάχιστο. Ποια είναι η **τιμή** του;
   - $3$
   - $2$
   - $7$
   - $0$
10. Βρήκες την παράμετρο από την $f'(x_0) = 0$, επειδή η εκφώνηση λέει ότι στο $x_0$ υπάρχει ακρότατο. Τι μένει;
   - να δείξεις ότι με αυτή την τιμή υπάρχει πράγματι ακρότατο
   - τίποτα, γιατί το Fermat δίνει ισοδυναμία με το ακρότατο
   - να ελέγξεις ότι ισχύει και $f(x_0) = 0$ στο ίδιο σημείο
   - να υπολογίσεις την $f''(x_0)$ και να δείξεις ότι μηδενίζεται

## Ασκήσεις

1. Σε ποιο διάστημα είναι γνησίως φθίνουσα η $f(x) = x^2 - 6x + 5$;
2. Βρες τα τοπικά ακρότατα της $f(x) = x^3 - 12x$, θέση και τιμή.
3. Η $f(x) = 3x^4 - 4x^3$ έχει κρίσιμα σημεία τα $0$ και $1$. Ποια από αυτά είναι θέσεις ακροτάτου, και τι είδους;
4. Δίνεται η $f(x) = x^2 - 2\ln x$, με $x > 0$.
   α) Βρες τα διαστήματα μονοτονίας της $f$.
   β) Βρες τα ακρότατα της $f$ και κρίνε αν είναι ολικά.
5. Δίνεται η $f(x) = x + 2\sigma\upsilon\nu x$, με $x \in [0, \pi]$.
   α) Βρες τα κρίσιμα σημεία της $f$ στο $(0, \pi)$.
   β) Βρες τη μέγιστη τιμή της $f$ στο $[0, \pi]$.
   γ) Βρες την ελάχιστη τιμή της $f$ στο $[0, \pi]$.
6. Δίνεται η $f(x) = x^3 + \alpha x^2 + 3$, η οποία παρουσιάζει τοπικό ακρότατο στο $x = 2$.
   α) Βρες το $\alpha$.
   β) Σε ποιο διάστημα είναι γνησίως φθίνουσα;
   γ) Βρες την τιμή του τοπικού μεγίστου.
7. Για τον αριθμό $\alpha > 0$ ισχύει $\alpha^x \geq 2x + 1$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$. Θέτεις $h(x) = \alpha^x - 2x - 1$.
   α) Σε ποιο σημείο η $h$ παρουσιάζει ολικό ελάχιστο;
   β) Βρες το $\alpha$.
   γ) Για αυτό το $\alpha$, λύσε την εξίσωση $e^{2x} = 2x + 1$.
8. Δίνεται η $f(x) = e^x - \alpha x$, με $\alpha > 0$.
   α) Δείξε ότι η $f$ έχει ολικό ελάχιστο και βρες τη θέση του.
   β) Βρες την ελάχιστη τιμή $m(\alpha)$.
   γ) Για ποια $\alpha$ ισχύει $f(x) \geq 0$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$;
   δ) Για ποιο $\alpha$ η ελάχιστη τιμή $m(\alpha)$ γίνεται η μεγαλύτερη δυνατή;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/monotonicity-extrema
