# Θεωρήματα Rolle και Μέσης Τιμής

> Δύο θεωρήματα που φαίνονται προφανή, και το ξ που εγγυώνται.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/mean-value-theorems

## Τι θα μάθεις

- Να διατυπώνεις τα θεωρήματα Rolle και Μέσης Τιμής, να ελέγχεις γραπτά τις υποθέσεις τους και να βρίσκεις το ξ.
- Να δείχνεις ότι μια εξίσωση έχει ρίζα με Rolle σε αρχική ή σε βοηθητική συνάρτηση.
- Να δείχνεις ότι μια εξίσωση έχει το πολύ ή ακριβώς k ρίζες, συνδυάζοντας Rolle και Bolzano.
- Να εφαρμόζεις το Θεώρημα Μέσης Τιμής σε δύο διαστήματα για να βρεις ξ1 και ξ2.

## Η εφαπτομένη που γίνεται παράλληλη με τη χορδή

Ένα αυτοκίνητο κάνει $120$ km σε δύο ώρες. Μέση ταχύτητα $60$ km/h. Υπάρχει στιγμή που το κοντέρ έδειξε ακριβώς $60$; Αν η κίνηση δεν έχει άλματα, ναι. Αυτό λέει το Θεώρημα Μέσης Τιμής: ο **μέσος** ρυθμός μεταβολής επιτυγχάνεται κάποια στιγμή ως **στιγμιαίος**.

Στο γράφημα, ο μέσος ρυθμός είναι η κλίση της χορδής που ενώνει τα άκρα, και ο στιγμιαίος η κλίση της εφαπτομένης. Κάπου ανάμεσα, η εφαπτομένη γίνεται παράλληλη με τη χορδή. Το θεώρημα Rolle είναι η περίπτωση όπου η χορδή είναι οριζόντια.

### Θεώρημα Rolle

Αν για την $f$ ισχύουν και τα τρία:

1. είναι **συνεχής** στο κλειστό $[\alpha, \beta]$
2. είναι **παραγωγίσιμη** στο ανοιχτό $(\alpha, \beta)$
3. $f(\alpha) = f(\beta)$

τότε υπάρχει **ένα τουλάχιστον** $\xi \in (\alpha, \beta)$ με $f'(\xi) = 0$. Γεωμετρικά: σε ένα τουλάχιστον σημείο $(\xi, f(\xi))$ η εφαπτομένη είναι οριζόντια.

### Θεώρημα Μέσης Τιμής (ΘΜΤ)

Ίδιες οι δύο πρώτες υποθέσεις, χωρίς την τρίτη. Τότε υπάρχει ένα τουλάχιστον $\xi \in (\alpha, \beta)$ με

$$
f'(\xi) = \frac{f(\beta) - f(\alpha)}{\beta - \alpha}
$$

Γεωμετρικά: η εφαπτομένη στο $(\xi, f(\xi))$ είναι παράλληλη με τη χορδή $AB$, όπου $A(\alpha, f(\alpha))$ και $B(\beta, f(\beta))$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η χορδή και η εφαπτομένη που της μοιάζει*

## Ο γραπτός έλεγχος των υποθέσεων

Στις Πανελλήνιες, το θεώρημα δεν «εφαρμόζεται» αν δεν γράψεις γιατί ισχύουν οι υποθέσεις. Ο έλεγχος έχει σταθερή σειρά:

1. **Συνέχεια στο κλειστό.** Για πολυωνυμικές, εκθετικές, τριγωνομετρικές και τις πράξεις τους, μία πρόταση αρκεί. Για συνάρτηση με κλάδους, ελέγχεις το σημείο αλλαγής με όρια.
2. **Παραγωγισιμότητα στο ανοιχτό.** Τα άκρα **δεν** ελέγχονται. Η $\sqrt{x}$ στο $[0, 4]$ δεν έχει παράγωγο στο $0$, και το ΘΜΤ εφαρμόζεται κανονικά. Σε κλαδική, το σημείο αλλαγής θέλει παράγωγο με τον ορισμό, αν είναι μέσα στο διάστημα.
3. **Μόνο για Rolle:** υπολογίζεις $f(\alpha)$ και $f(\beta)$ και γράφεις ότι είναι ίσες.

Αν ζητείται και το $\xi$, λύνεις την εξίσωση και **κρατάς μόνο τις λύσεις μέσα στο ανοιχτό** $(\alpha, \beta)$.

> **Πρόσεχε**
>
> Μία υπόθεση που πέφτει, και το συμπέρασμα μπορεί να χαθεί ολόκληρο.
>
> - Η $f(x) = \lvert x \rvert$ στο $[-1, 1]$ είναι συνεχής και $f(-1) = f(1)$, αλλά δεν είναι παραγωγίσιμη στο $0$. Η κλίση είναι $-1$ ή $1$, πουθενά $0$.
> - Η $f(x) = x$ για $0 \le x < 1$ με $f(1) = 0$ έχει $f(0) = f(1)$ και είναι παραγωγίσιμη στο $(0, 1)$, αλλά δεν είναι συνεχής στο $1$. Η παράγωγος είναι παντού $1$.
>
> Και το ανάποδο: αν οι υποθέσεις δεν ισχύουν, το θεώρημα **δεν λέει τίποτα**. Δεν λέει ότι $\xi$ δεν υπάρχει. Η $f(x) = x^2$ στο $[-1, 2]$ δεν έχει ίσες τιμές στα άκρα, και όμως $f'(0) = 0$.

> **Κλειδί**
>
> Πώς διαλέγεις θεώρημα:
>
> - Ζητείται ρίζα της **ίδιας** της $f$ → **Bolzano**.
> - Ζητείται ρίζα της $f'$, ή μιας εξίσωσης που είναι παράγωγος κάποιας συνάρτησης → **Rolle**.
> - Εμφανίζεται **διαφορά τιμών** $f(\beta) - f(\alpha)$ ή το κλάσμα $\dfrac{f(\beta)-f(\alpha)}{\beta-\alpha}$ → **ΘΜΤ**.
>
> Το Bolzano μηδενίζει τη συνάρτηση, το Rolle την παράγωγο.

## Rolle για να δείξεις ότι μια εξίσωση έχει ρίζα

Θέλεις ρίζα της $\varphi(x) = 0$ στο $(\alpha, \beta)$ και το Bolzano δεν βγαίνει: τα πρόσημα της $\varphi$ στα άκρα δεν είναι γνωστά, ή η $\varphi$ περιέχει άγνωστη $f$. Τότε ψάχνεις συνάρτηση $g$ με $g' = \varphi$, δηλαδή μια **αρχική** της $\varphi$:

1. Βρίσκεις τη $g$ «ανάποδα», από τον πίνακα των παραγώγων. Η σταθερά διαλέγεται ώστε να βολεύει.
2. Ελέγχεις συνέχεια και παραγωγισιμότητα της $g$.
3. Δείχνεις $g(\alpha) = g(\beta)$.
4. Το Rolle δίνει $\xi$ με $g'(\xi) = 0$, δηλαδή $\varphi(\xi) = 0$.

Όταν η εξίσωση περιέχει την άγνωστη $f$, η $g$ είναι **βοηθητική**: γινόμενο ή πηλίκο που η παράγωγός του περιέχει τη ζητούμενη σχέση. Είναι ο πίνακας αναγνώρισης παραγώγων από την ενότητα «Παράγωγος σύνθετης συνάρτησης», διαβασμένος από τη μεριά του $\xi$:

| Ζητάς $\xi$ με             | Βοηθητική                |
| -------------------------- | ------------------------ |
| $f'(\xi) = \kappa$         | $g(x) = f(x) - \kappa x$ |
| $f'(\xi) + f(\xi) = 0$     | $g(x) = e^x f(x)$        |
| $f'(\xi) = f(\xi)$         | $g(x) = e^{-x} f(x)$     |
| $\xi f'(\xi) + f(\xi) = 0$ | $g(x) = x f(x)$          |
| $\xi f'(\xi) = f(\xi)$     | $g(x) = \dfrac{f(x)}{x}$ |
| $f'(\xi) = \dfrac{1}{\xi}$ | $g(x) = f(x) - \ln x$    |

Οι υποθέσεις ελέγχονται **για τη $g$**, όχι για την $f$. Και στο τέλος διαιρείς μόνο με ό,τι δεν μηδενίζεται: το $e^{\xi}$, ή το $\xi$ όταν το διάστημα δεν περιέχει το $0$.

> **Πρόσεχε**
>
> Η τρίτη υπόθεση, $g(\alpha) = g(\beta)$, κρίνει αν διάλεξες σωστή βοηθητική. Αν δεν βγαίνει από τα δεδομένα, η $g$ είναι λάθος. Η εκφώνηση δίνει τις τιμές στα άκρα ακριβώς ώστε να ταιριάζουν στη σωστή.

## Το πολύ $k$ ρίζες: το Rolle ανάποδα

Ανάμεσα σε δύο ρίζες μιας παραγωγίσιμης $f$ υπάρχει ρίζα της $f'$: είναι το Rolle με $f(\rho_1) = f(\rho_2) = 0$. Διαβασμένο ανάποδα, μετράει ρίζες, με **απαγωγή σε άτοπο**:

- Αν η $f'$ δεν μηδενίζεται σε ένα διάστημα $\Delta$, η $f$ έχει **το πολύ μία** ρίζα στο $\Delta$. Αν είχε δύο, $\rho_1 < \rho_2$, το Rolle στο $[\rho_1, \rho_2]$ θα έδινε ρίζα της $f'$. Άτοπο.
- Αν η $f'$ έχει το πολύ $k$ ρίζες στο $\Delta$, η $f$ έχει **το πολύ $k + 1$**.
- Αν η $f''$ δεν μηδενίζεται, η $f'$ έχει το πολύ μία ρίζα, άρα η $f$ το πολύ δύο. Το Rolle εφαρμόζεται δύο φορές.

Το Bolzano δίνει **τουλάχιστον**, το Rolle ανάποδα δίνει **το πολύ**. Μαζί δίνουν **ακριβώς**.

> **Πρόσεχε**
>
> Το «το πολύ» μετράει μέσα σε **ένα διάστημα**. Σε πεδίο ορισμού όπως το $\mathbb{R}^*$ μετράς χωριστά στο $(-\infty, 0)$ και στο $(0, +\infty)$.
>
> Η κατεύθυνση δεν αντιστρέφεται: ρίζα της $f'$ δεν σημαίνει ρίζα της $f$. Η $f(x) = x^2 + 1$ έχει $f'(0) = 0$ και καμία ρίζα.

## ΘΜΤ σε δύο διαστήματα

Μια συχνή ερώτηση Θέματος Δ: «δείξε ότι υπάρχουν $\xi_1 \neq \xi_2$ με...» και μια σχέση ανάμεσα σε $f'(\xi_1)$ και $f'(\xi_2)$. Ένα ΘΜΤ δίνει ένα $\xi$. Για δύο, **κόβεις** το $[\alpha, \beta]$ σε ένα σημείο $x_0$ και εφαρμόζεις ΘΜΤ στο $[\alpha, x_0]$ και στο $[x_0, \beta]$. Τα $\xi_1 \in (\alpha, x_0)$ και $\xi_2 \in (x_0, \beta)$ είναι διαφορετικά, γιατί τα ανοιχτά διαστήματα δεν έχουν κοινό σημείο.

Πού κόβεις:

- Αν η σχέση είναι **άθροισμα**, όπως $f'(\xi_1) + f'(\xi_2) = \dots$, συνήθως στο μέσο, ώστε τα δύο κλάσματα να έχουν ίδιο παρονομαστή.
- Αν η σχέση είναι **γινόμενο** ή κάτι πιο σύνθετο, στο $x_0$ που δίνει ένα προηγούμενο ερώτημα, συνήθως ρίζα από Bolzano. Το προηγούμενο ερώτημα δεν είναι ποτέ τυχαίο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Εξέτασε αν εφαρμόζεται το θεώρημα Rolle για την \$f(x) = x^3 - 3x\$ στο $\[-\sqrt{3}, \sqrt{3}]\$ και βρες όλα τα \$\xi\$.

1. **Υποθέσεις 1 και 2.** Η $f$ είναι πολυωνυμική, άρα συνεχής στο $[-\sqrt{3}, \sqrt{3}]$ και παραγωγίσιμη στο $(-\sqrt{3}, \sqrt{3})$, με $f'(x) = 3x^2 - 3$.
2. **Υπόθεση 3.** $f(-\sqrt{3}) = -3\sqrt{3} + 3\sqrt{3} = 0$ και $f(\sqrt{3}) = 3\sqrt{3} - 3\sqrt{3} = 0$. Ίσες, άρα το θεώρημα εφαρμόζεται.
3. **Τα $\xi$.** $f'(\xi) = 0 \iff \xi^2 = 1 \iff \xi = \pm 1$.

   Αφού $\sqrt{3} \approx 1{,}73$, και τα δύο ανήκουν στο $(-\sqrt{3}, \sqrt{3})$. Το θεώρημα εγγυάται ένα, εδώ βρέθηκαν δύο.

### Παράδειγμα 2: Εφάρμοσε το ΘΜΤ για την \$f(x) = \sqrt{x}\$ στο $\[0, 4]\$ και βρες το \$\xi\$.

1. **Υποθέσεις.** Η $f$ είναι συνεχής στο $[0, 4]$. Είναι παραγωγίσιμη στο $(0, +\infty)$ με $f'(x) = \dfrac{1}{2\sqrt{x}}$, άρα και στο $(0, 4)$.

   Στο $0$ δεν είναι παραγωγίσιμη, αλλά το $0$ είναι **άκρο**. Το θεώρημα δεν το ζητά.
2. **Κλίση χορδής:** $\dfrac{f(4) - f(0)}{4 - 0} = \dfrac{2}{4} = \dfrac{1}{2}$.
3. **Το $\xi$:** $\dfrac{1}{2\sqrt{\xi}} = \dfrac{1}{2} \iff \sqrt{\xi} = 1 \iff \xi = 1$, και $1 \in (0, 4)$.

### Παράδειγμα 3: Αν \$\alpha + \beta + \gamma = 0\$, δείξε ότι η εξίσωση \$3\alpha x^2 + 2\beta x + \gamma = 0\$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο \$(0, 1)\$.

1. **Γιατί όχι Bolzano.** Στο $0$ η παράσταση κάνει $\gamma$ και στο $1$ κάνει $3\alpha + 2\beta + \gamma$. Δεν ξέρεις τα πρόσημά τους. Το δεδομένο $\alpha + \beta + \gamma = 0$ μοιάζει με τιμή άλλης συνάρτησης στο $1$.
2. **Αρχική.** Η $g(x) = \alpha x^3 + \beta x^2 + \gamma x$ έχει $g'(x) = 3\alpha x^2 + 2\beta x + \gamma$. Είναι πολυωνυμική, άρα συνεχής στο $[0, 1]$ και παραγωγίσιμη στο $(0, 1)$.
3. **Τιμές στα άκρα.** $g(0) = 0$ και $g(1) = \alpha + \beta + \gamma = 0$. Ίσες.
4. Από το Rolle υπάρχει $\xi \in (0, 1)$ με $g'(\xi) = 0$, δηλαδή $3\alpha \xi^2 + 2\beta \xi + \gamma = 0$. Το $\xi$ είναι η ζητούμενη ρίζα.

### Παράδειγμα 4: Η \$f\$ είναι συνεχής στο $\[1, 2]\$, παραγωγίσιμη στο \$(1, 2)\$, και \$f(1) = 2 f(2)\$. Δείξε ότι υπάρχει \$\xi \in (1, 2)\$ με \$\xi f'(\xi) + f(\xi) = 0\$.

1. **Αναγνώριση.** Η $x f'(x) + f(x)$ είναι η παράγωγος της $x f(x)$. Βοηθητική: $g(x) = x f(x)$, $x \in [1, 2]$.
2. **Υποθέσεις 1 και 2.** Γινόμενο συνεχών, άρα συνεχής στο $[1, 2]$. Γινόμενο παραγωγίσιμων, άρα παραγωγίσιμη στο $(1, 2)$, με $g'(x) = f(x) + x f'(x)$.
3. **Υπόθεση 3.** $g(1) = f(1)$ και $g(2) = 2 f(2) = f(1)$. Άρα $g(1) = g(2)$.

   Το δεδομένο $f(1) = 2f(2)$ ήταν ακριβώς η ισότητα $g(1) = g(2)$, γραμμένη με την $f$. Έτσι καταλαβαίνεις ότι η βοηθητική είναι σωστή.
4. Από το Rolle υπάρχει $\xi \in (1, 2)$ με $g'(\xi) = 0$, δηλαδή $\xi f'(\xi) + f(\xi) = 0$.

### Παράδειγμα 5: Δείξε ότι η εξίσωση \$e^x = 2x + 1\$ έχει ακριβώς δύο ρίζες.

1. Θέτω $h(x) = e^x - 2x - 1$, $x \in \mathbb{R}$. Είναι $h'(x) = e^x - 2$, και $h'(x) = 0 \iff x = \ln 2$.
2. **Το πολύ δύο.** Έστω ότι η $h$ έχει τρεις ρίζες $\rho_1 < \rho_2 < \rho_3$. Η $h$ είναι συνεχής και παραγωγίσιμη στο $\mathbb{R}$, οπότε το Rolle στο $[\rho_1, \rho_2]$ και στο $[\rho_2, \rho_3]$ δίνει ρίζες της $h'$ στο $(\rho_1, \rho_2)$ και στο $(\rho_2, \rho_3)$. Αυτές είναι διαφορετικές, ενώ η $h'$ έχει μόνο μία. Άτοπο.
3. **Τουλάχιστον δύο.** Η πρώτη είναι προφανής: $h(0) = 0$. Για τη δεύτερη, Bolzano στο $[1, 2]$: $h(1) = e - 3 < 0$ και $h(2) = e^2 - 5 > 0$, άρα υπάρχει ρίζα στο $(1, 2)$, διαφορετική από το $0$.
4. Δύο ρίζες βρέθηκαν και περισσότερες αποκλείστηκαν. Η εξίσωση έχει **ακριβώς δύο** ρίζες: το $0$ και μία στο $(1, 2)$.

### Παράδειγμα 6: Η \$f\$ είναι συνεχής στο $\[0, 1]\$, παραγωγίσιμη στο \$(0, 1)\$, με \$f(0) = 0\$ και \$f(1) = 1\$. (α) Δείξε ότι υπάρχει \$x\_0 \in (0, 1)\$ με \$f(x\_0) = 1 - x\_0\$. (β) Δείξε ότι υπάρχουν \$\xi\_1 \neq \xi\_2\$ στο \$(0, 1)\$ με \$f'(\xi\_1) f'(\xi\_2) = 1\$.

1. **(α) Bolzano.** Η $\varphi(x) = f(x) + x - 1$ είναι συνεχής στο $[0, 1]$, με $\varphi(0) = -1 < 0$ και $\varphi(1) = 1 > 0$. Άρα υπάρχει $x_0 \in (0, 1)$ με $\varphi(x_0) = 0$, δηλαδή $f(x_0) = 1 - x_0$.
2. **(β) Πού κόβω.** Η σχέση είναι γινόμενο, και το (α) έδωσε σημείο. Κόβω στο $x_0$. Η $f$ ικανοποιεί τις υποθέσεις του ΘΜΤ στο $[0, x_0]$ και στο $[x_0, 1]$, ως υποδιαστήματα του $[0, 1]$.
3. **ΘΜΤ στο $[0, x_0]$:** υπάρχει $\xi_1 \in (0, x_0)$ με

   $f'(\xi_1) = \dfrac{f(x_0) - f(0)}{x_0} = \dfrac{1 - x_0}{x_0}$
4. **ΘΜΤ στο $[x_0, 1]$:** υπάρχει $\xi_2 \in (x_0, 1)$ με

   $f'(\xi_2) = \dfrac{f(1) - f(x_0)}{1 - x_0} = \dfrac{1 - (1 - x_0)}{1 - x_0} = \dfrac{x_0}{1 - x_0}$
5. **Γινόμενο:** $f'(\xi_1) f'(\xi_2) = \dfrac{1 - x_0}{x_0} \cdot \dfrac{x_0}{1 - x_0} = 1$.

   Και $\xi_1 < x_0 < \xi_2$, άρα $\xi_1 \neq \xi_2$. Αν είχες κόψει στο μέσο $\frac{1}{2}$, τα κλάσματα δεν θα απλοποιούνταν: το $x_0$ του (α) ήταν φτιαγμένο γι' αυτό.

## Ερωτήσεις

1. Ποια υπόθεση έχει το θεώρημα Rolle και **δεν** έχει το Θεώρημα Μέσης Τιμής;
   - $f(\alpha) = f(\beta)$
   - συνέχεια στο $[\alpha, \beta]$
   - παραγωγισιμότητα στο $(\alpha, \beta)$
   - μονοτονία στο $[\alpha, \beta]$
2. Το συμπέρασμα του Θεωρήματος Μέσης Τιμής είναι ότι υπάρχει $\xi \in (\alpha, \beta)$ με:
   - $f'(\xi) = \dfrac{f(\beta) - f(\alpha)}{\beta - \alpha}$
   - $f(\xi) = \dfrac{f(\beta) - f(\alpha)}{\beta - \alpha}$
   - $f'(\xi) = \dfrac{f'(\beta) - f'(\alpha)}{\beta - \alpha}$
   - $f(\xi) = 0$ και $f'(\xi) = 0$ ταυτόχρονα
3. Γιατί δεν εφαρμόζεται το Rolle στην $f(x) = \lvert x \rvert$ στο $[-1, 1]$;
   - δεν είναι παραγωγίσιμη στο $0$
   - δεν είναι συνεχής στο σημείο $0$
   - ισχύει $f(-1) \neq f(1)$
   - εφαρμόζεται, με $\xi = 0$
4. Η $f(x) = x$ για $0 \le x < 1$, με $f(1) = 0$, έχει $f(0) = f(1)$ αλλά $f'(x) = 1$ σε όλο το $(0, 1)$. Ποια υπόθεση του Rolle λείπει;
   - η συνέχεια στο κλειστό $[0, 1]$
   - η παραγωγισιμότητα στο ανοιχτό $(0, 1)$
   - η ισότητα των τιμών στα άκρα
   - η παραγωγισιμότητα στα άκρα $0$ και $1$
5. Πόσα $\xi$ εγγυάται το θεώρημα Rolle;
   - ένα τουλάχιστον
   - ακριβώς ένα
   - το πολύ ένα
   - δύο, ένα σε κάθε μισό
6. Θέλεις να δείξεις ότι η εξίσωση $4x^3 - 3x^2 + 1 = 0$ έχει ρίζα, και ξέρεις τις τιμές της $g(x) = x^4 - x^3 + x$ στα άκρα. Ποιο θεώρημα σκέφτεσαι;
   - Rolle στη $g$, που έχει $g' = 4x^3 - 3x^2 + 1$
   - Bolzano στη $g$, αφού ξέρεις τις τιμές στα άκρα
   - ΘΜΤ στη $g$, γιατί ζητείται ένα $\xi$
   - ενδιάμεσες τιμές στη $g$ στο διάστημα
7. Η $f$ είναι παραγωγίσιμη σε ένα διάστημα $\Delta$ και $f'(x) \neq 0$ για κάθε $x \in \Delta$. Πόσες ρίζες έχει η $f$ στο $\Delta$;
   - το πολύ μία
   - ακριβώς μία
   - καμία
   - το πολύ δύο
8. Θέλεις $\xi$ με $f'(\xi) + f(\xi) = 0$. Σε ποια βοηθητική εφαρμόζεις το Rolle;
   - $g(x) = e^x f(x)$
   - $g(x) = e^{-x} f(x)$
   - $g(x) = x f(x)$
   - $g(x) = f(x) + x$
9. Για να δείξεις ότι μια εξίσωση έχει **ακριβώς** δύο ρίζες, τι συνδυάζεις συνήθως;
   - Bolzano για την ύπαρξη, Rolle για το «το πολύ»
   - Bolzano σε δύο διαστήματα, χωρίς τίποτε άλλο
   - Rolle στην $f$, που μετράει τις ρίζες της
   - ΘΜΤ ανάμεσα στις δύο ρίζες που βρήκες
10. Θέλεις $\xi_1 \neq \xi_2$ στο $(0, 2)$ με $f'(\xi_1) + f'(\xi_2) = f(2) - f(0)$. Τι κάνεις;
   - ΘΜΤ στο $[0, 1]$ και στο $[1, 2]$
   - ΘΜΤ δύο φορές στο $[0, 2]$
   - Rolle για την $f$ στο $[0, 2]$
   - Bolzano για την $f'$ στο $[0, 2]$

## Ασκήσεις

1. Για την $f(x) = x^2 - 6x + 5$ στο $[1, 5]$, έλεγξε τις υποθέσεις του θεωρήματος Rolle και βρες το $\xi$.
2. Για την $f(x) = x^2 + 2x$ στο $[1, 4]$, έλεγξε τις υποθέσεις του Θεωρήματος Μέσης Τιμής και βρες το $\xi$.
3. Δίνεται η $f(x) = \begin{cases} x^2 + \alpha x, & 0 \le x \le 1 \\ \beta (x - 2), & 1 < x \le 2 \end{cases}$. Για την $f$ ισχύουν οι υποθέσεις του θεωρήματος Rolle στο $[0, 2]$.
   α) Βρες τα $\alpha$ και $\beta$.
   β) Βρες όλα τα $\xi$ του θεωρήματος.
4. Δείξε ότι η εξίσωση $\eta\mu x + x\, \sigma\upsilon\nu x = 0$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο $(0, \pi)$.
   α) Βρες μια συνάρτηση $g$ με $g'(x) = \eta\mu x + x\, \sigma\upsilon\nu x$.
   β) Υπολόγισε τα $g(0)$ και $g(\pi)$ και συμπέρανε.
5. Η $f$ είναι συνεχής στο $[1, e]$, παραγωγίσιμη στο $(1, e)$, με $f(1) = 0$ και $f(e) = 1$. Δείξε ότι υπάρχει $\xi \in (1, e)$ με $\xi f'(\xi) = 1$.
6. Δίνεται η $f(x) = x^3 + \alpha x + \beta$. Για την $f$ ισχύουν οι υποθέσεις του θεωρήματος Rolle στο $[-1, 1]$, και επιπλέον $f(-1) = 4$.
   α) Βρες τα $\alpha$ και $\beta$.
   β) Βρες όλα τα $\xi$ που δίνει το θεώρημα.
7. Δίνεται η $f(x) = x^3 - 3x + 1$, $x \in \mathbb{R}$.
   α) Πόσες ρίζες έχει το πολύ η $f$;
   β) Δείξε ότι έχει ακριβώς τόσες και βρες διαστήματα με ακέραια άκρα που τις περιέχουν.
8. Η $f$ είναι συνεχής στο $[0, 2]$, παραγωγίσιμη στο $(0, 2)$, με $f(0) = 0$ και $f(2) = 4$.
   α) Δείξε ότι υπάρχουν $\xi_1 \in (0, 1)$ και $\xi_2 \in (1, 2)$ με $f'(\xi_1) + f'(\xi_2) = 4$.
   β) Δείξε ότι υπάρχει $\xi \in (0, 2)$ με $f'(\xi) = 2\xi$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/mean-value-theorems
