# Θεώρημα Bolzano

> Γιατί μια ρίζα δεν μπορεί να κρυφτεί, και τι μένει όταν δεν υπάρχει καμία.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/bolzano

## Τι θα μάθεις

- Να διατυπώνεις το θεώρημα Bolzano με τις υποθέσεις του και να γράφεις πλήρη απόδειξη ύπαρξης ρίζας.
- Να εφαρμόζεις το Bolzano σε βοηθητική συνάρτηση, για εξίσωση f(x) = g(x) και για άγνωστη f.
- Να χειρίζεσαι ανοιχτό διάστημα με όρια στα άκρα και την περίπτωση όπου το γινόμενο των τιμών μπορεί να είναι μηδέν.
- Να αξιοποιείς το σταθερό πρόσημο μιας συνεχούς συνάρτησης ανάμεσα σε διαδοχικές ρίζες ή χωρίς ρίζες.

## Ρίζα χωρίς να τη βρεις

Η εξίσωση $x^5 + x - 1 = 0$ δεν λύνεται με κανέναν τύπο. Έχει όμως ρίζα; Στο $0$ το αριστερό μέλος κάνει $-1$, στο $1$ κάνει $1$. Αν η καμπύλη δεν σπάει, κάπου ανάμεσα πέρασε από το μηδέν. Αυτό λέει το θεώρημα Bolzano.

Έστω συνάρτηση $f$ ορισμένη στο $[\alpha, \beta]$. Αν

- η $f$ είναι **συνεχής** στο κλειστό $[\alpha, \beta]$, και
- $f(\alpha) \cdot f(\beta) < 0$

τότε υπάρχει **ένα τουλάχιστον** $x_0 \in (\alpha, \beta)$ με $f(x_0) = 0$.

Η ουσία είναι στις δύο υποθέσεις: πέφτει οποιαδήποτε, και το συμπέρασμα χάνεται. Η $f(x) = \frac{1}{x}$ στο $[-1, 1]$ έχει ετερόσημα άκρα και καμία ρίζα, γιατί δεν είναι συνεχής (ούτε ορίζεται) στο $0$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Διάλεξε το διάστημα*

> **Πρόσεχε**
>
> Δύο λάθη που κοστίζουν μονάδες κάθε χρόνο:
>
> **«Άρα η εξίσωση έχει μία ρίζα.»** Το θεώρημα λέει **μία τουλάχιστον**. Για το «ακριβώς μία» χρειάζεσαι κάτι παραπάνω, συνήθως ότι η $f$ είναι γνησίως μονότονη, οπότε δεν ξαναμηδενίζεται.
>
> **«Το γινόμενο βγήκε θετικό, άρα δεν υπάρχει ρίζα.»** Το θεώρημα δεν λέει τίποτα σε αυτή την περίπτωση. Σιωπή δεν είναι άρνηση: το διάγραμμα δίνει δύο ρίζες ανάμεσα σε ομόσημα άκρα.

### Πώς γράφεται η λύση

1. Θεωρώ τη συνάρτηση και δηλώνω ότι είναι **συνεχής στο κλειστό** $[\alpha, \beta]$, λέγοντας γιατί (πολυωνυμική, πράξεις συνεχών…).
2. Υπολογίζω τα $f(\alpha)$, $f(\beta)$ και δείχνω ότι $f(\alpha) f(\beta) < 0$.
3. Επικαλούμαι το θεώρημα Bolzano και γράφω το συμπέρασμα με το «τουλάχιστον».

> **Θυμήσου**
>
> Συνέχεια στο **κλειστό** $[\alpha, \beta]$, ρίζα στο **ανοιχτό** $(\alpha, \beta)$. Αν η $f$ ήταν συνεχής μόνο στο ανοιχτό, θα μπορούσε να εκτοξεύεται στα άκρα, και το θεώρημα να καταρρέει.

**Πόσες ρίζες.** Αν βρεις $n$ διαδοχικά διαστήματα με ετερόσημα άκρα, έχεις **τουλάχιστον** $n$ ρίζες. Για πολυώνυμο βαθμού $n$ αυτό κλείνει το θέμα: ρίζες περισσότερες από τον βαθμό δεν χωράνε, άρα είναι **ακριβώς** $n$.

## Η βοηθητική συνάρτηση

Στις Πανελλήνιες η εξίσωση σπάνια έρχεται στη μορφή $f(x) = 0$. Έρχεται μεταμφιεσμένη:

- «οι $C_f$ και $C_g$ έχουν κοινό σημείο» ή «η $f(x) = g(x)$ έχει λύση»
- «υπάρχει $\xi$ με $f(\xi) = \xi$», δηλαδή η $C_f$ τέμνει την $y = x$
- «υπάρχει $\xi$ με $f(\xi) = k$», ή μια σχέση με το $\xi$ μέσα και έξω από την $f$

Η κίνηση είναι πάντα ίδια: **μεταφέρεις τα πάντα στο ένα μέλος**, και ό,τι μείνει είναι η βοηθητική $h$. Για την πρώτη περίπτωση $h(x) = f(x) - g(x)$, και $h(\xi) = 0 \iff f(\xi) = g(\xi)$. Η $h$ είναι συνεχής ως διαφορά συνεχών, και σε αυτήν εφαρμόζεις το Bolzano. Αν υπάρχουν παρονομαστές, συχνά βολεύει να τους διώξεις πριν φτιάξεις την $h$, ώστε να ορίζεται και στα άκρα.

> **Κλειδί**
>
> Όταν η $f$ είναι **άγνωστη**, τα πρόσημα στα άκρα δεν βγαίνουν από αριθμούς αλλά από τις υποθέσεις. Αν σου δίνουν ότι $0 \leq f(x) \leq 1$, τότε για την $h(x) = f(x) - x$ στο $[0, 1]$ ξέρεις ότι $h(0) = f(0) \geq 0$ και $h(1) = f(1) - 1 \leq 0$. Δεν χρειάζεσαι τύπο, χρειάζεσαι πρόσημα.

> **Πρόσεχε**
>
> Αν βγει $h(\alpha) \cdot h(\beta) \leq 0$ και όχι $< 0$, το Bolzano δεν εφαρμόζεται αυτούσιο. Χωρίζεις σε περιπτώσεις:
>
> - αν το γινόμενο είναι $0$, κάποιο άκρο είναι ήδη ρίζα
> - αν είναι $< 0$, το Bolzano δίνει ρίζα στο ανοιχτό $(\alpha, \beta)$
>
> Μαζί δίνουν ρίζα στο **κλειστό** $[\alpha, \beta]$. Αν γράψεις $(\alpha, \beta)$, ισχυρίστηκες κάτι που δεν απέδειξες.

## Ανοιχτό διάστημα: τα όρια στα άκρα

Τι γίνεται όταν η $h$ δεν ορίζεται στα άκρα, π.χ. στο $(0, +\infty)$ ή στο $(1, 2)$ με παρονομαστές που μηδενίζονται; Τιμές στα άκρα δεν υπάρχουν, υπάρχουν όμως **όρια**.

Αν $\lim_{x \to \alpha^+} h(x) = -\infty$ (ή αρνητικός αριθμός), τότε κοντά στο $\alpha$ η $h$ παίρνει αρνητικές τιμές, οπότε υπάρχει $x_1$ κοντά στο $\alpha$ με $h(x_1) < 0$. Αν $\lim_{x \to \beta^-} h(x) = +\infty$ (ή θετικός αριθμός), υπάρχει $x_2$ κοντά στο $\beta$ με $h(x_2) > 0$. Η $h$ είναι συνεχής στο κλειστό $[x_1, x_2]$, και το Bolzano δίνει ρίζα ανάμεσα, άρα και στο $(\alpha, \beta)$.

Το ίδιο δουλεύει και στο $\pm\infty$. Έτσι, κάθε πολυώνυμο **περιττού** βαθμού έχει μία τουλάχιστον πραγματική ρίζα: στα $-\infty$ και $+\infty$ τείνει σε άπειρα με αντίθετα πρόσημα.

## Σταθερό πρόσημο

Μια συνέπεια του Bolzano που χρησιμοποιείς παντού: **αν η $f$ είναι συνεχής σε ένα διάστημα $\Delta$ και δεν μηδενίζεται πουθενά σε αυτό, τότε έχει σταθερό πρόσημο στο $\Delta$.** Αν άλλαζε πρόσημο, θα υπήρχαν δύο σημεία με ετερόσημες τιμές, και ανάμεσά τους ρίζα.

Δύο χρήσεις:

1. **Πίνακας προσήμου.** Οι ρίζες μιας συνεχούς συνάρτησης χωρίζουν το πεδίο ορισμού σε διαστήματα. Ανάμεσα σε δύο διαδοχικές ρίζες το πρόσημο είναι σταθερό, οπότε αρκεί να δοκιμάσεις **ένα** σημείο σε κάθε διάστημα.
2. **Σχέσεις με τετράγωνο.** Αν η $f$ είναι συνεχής στο $\mathbb{R}$ και $f^2(x) = 1$ για κάθε $x$, τότε $f(x) \neq 0$ παντού, άρα σταθερό πρόσημο: ή $f(x) = 1$ για **κάθε** $x$, ή $f(x) = -1$ για **κάθε** $x$. Μία τιμή αποφασίζει ποιο από τα δύο.

> **Πρόσεχε**
>
> Χωρίς συνέχεια το επιχείρημα καταρρέει. Η $f(x) = 1$ για $x \geq 0$ και $f(x) = -1$ για $x < 0$ ικανοποιεί $f^2(x) = 1$ παντού, αλλά δεν είναι ούτε η σταθερή $1$ ούτε η σταθερή $-1$.
>
> Από το $f^2(x) = 1$ μόνο του βγαίνει «για κάθε $x$, $f(x) = 1$ ή $f(x) = -1$». Η συνέχεια το κάνει «$f(x) = 1$ για κάθε $x$, ή $f(x) = -1$ για κάθε $x$». Είναι άλλη πρόταση.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Δείξε ότι η εξίσωση \$x^3 + 2x = 4\$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο \$(1, 2)\$

1. **Η συνάρτηση.** Θεωρώ την $f(x) = x^3 + 2x - 4$, πολυωνυμική, άρα συνεχής στο $\mathbb{R}$ και ειδικότερα στο $[1, 2]$.
2. **Τα άκρα.** $f(1) = 1 + 2 - 4 = -1$ και $f(2) = 8 + 4 - 4 = 8$, άρα $f(1) f(2) = -8 < 0$.
3. Από το θεώρημα Bolzano υπάρχει ένα τουλάχιστον $x_0 \in (1, 2)$ με $f(x_0) = 0$, δηλαδή $x_0^3 + 2x_0 = 4$.

### Παράδειγμα 2: Δείξε ότι η εξίσωση \$x^3 - 3x + 1 = 0\$ έχει ακριβώς τρεις ρίζες στο \$(-2, 2)\$

1. Η $f(x) = x^3 - 3x + 1$ είναι πολυωνυμική, άρα συνεχής σε κάθε κλειστό υποδιάστημα. Δοκιμάζω ακέραια σημεία:
   | $x$    | $-2$ | $0$ | $1$  | $2$ |
   | ------ | ---- | --- | ---- | --- |
   | $f(x)$ | $-1$ | $1$ | $-1$ | $3$ |
2. Το πρόσημο αλλάζει στα $[-2, 0]$, $[0, 1]$ και $[1, 2]$. Το Bolzano σε καθένα δίνει μία τουλάχιστον ρίζα στα $(-2, 0)$, $(0, 1)$, $(1, 2)$. Τα διαστήματα είναι ξένα, άρα οι ρίζες είναι τουλάχιστον τρεις.
3. Πολυώνυμο τρίτου βαθμού έχει το πολύ τρεις ρίζες. Άρα ακριβώς τρεις, μία σε κάθε διάστημα.

### Παράδειγμα 3: Δείξε ότι οι \$C\_f\$ και \$C\_g\$, με \$f(x) = \ln x\$ και \$g(x) = 2 - x\$, έχουν ακριβώς ένα κοινό σημείο, με τετμημένη στο \$(1, 2)\$

1. **Η βοηθητική.** Κοινό σημείο σημαίνει $f(x) = g(x)$, οπότε $h(x) = \ln x + x - 2$, για $x > 0$. Είναι συνεχής ως άθροισμα συνεχών, άρα και στο $[1, 2]$.
2. **Τα άκρα.** $h(1) = -1 < 0$ και $h(2) = \ln 2 > 0$, γιατί $2 > 1$. Από το Bolzano υπάρχει $\xi \in (1, 2)$ με $h(\xi) = 0$, δηλαδή $f(\xi) = g(\xi)$.
3. **Μοναδικότητα.** Οι $\ln x$ και $x - 2$ είναι γνησίως αύξουσες, άρα και το άθροισμά τους $h$. Μια γνησίως αύξουσα συνάρτηση μηδενίζεται το πολύ μία φορά σε **όλο** το $(0, +\infty)$. Το κοινό σημείο είναι ένα, το $(\xi, \ln \xi)$.

### Παράδειγμα 4: Η \$f\$ είναι συνεχής στο $\[0, 1]\$ και \$0 \leq f(x) \leq 1\$ για κάθε \$x \in \[0, 1]\$. Δείξε ότι υπάρχει \$\xi \in \[0, 1]\$ με \$f(\xi) = \xi\$

1. **Η βοηθητική.** $h(x) = f(x) - x$ στο $[0, 1]$, συνεχής ως διαφορά συνεχών.
2. **Τα πρόσημα από τις υποθέσεις.** $h(0) = f(0) \geq 0$ και $h(1) = f(1) - 1 \leq 0$. Άρα $h(0) h(1) \leq 0$, με το «ίσον» δυνατό.
3. **Περιπτώσεις.**
   - Αν $h(0) = 0$, τότε $f(0) = 0$ και παίρνω $\xi = 0$.
   - Αν $h(1) = 0$, τότε $f(1) = 1$ και παίρνω $\xi = 1$.
   - Αλλιώς $h(0) > 0 > h(1)$, και το Bolzano δίνει $\xi \in (0, 1)$ με $h(\xi) = 0$.
   Σε κάθε περίπτωση υπάρχει $\xi \in [0, 1]$ με $f(\xi) = \xi$.

### Παράδειγμα 5: Δείξε ότι η εξίσωση \$\dfrac{e^x}{x - 1} + \dfrac{1}{x - 2} = 0\$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο \$(1, 2)\$

1. **Πρώτος τρόπος: όρια στα άκρα.** Η $h(x) = \dfrac{e^x}{x - 1} + \dfrac{1}{x - 2}$ είναι συνεχής στο $(1, 2)$ αλλά δεν ορίζεται στα άκρα. Είναι

   $\lim_{x \to 1^+} h(x) = +\infty$, γιατί $\dfrac{e^x}{x - 1} \to +\infty$ και $\dfrac{1}{x-2} \to -1$

   $\lim_{x \to 2^-} h(x) = -\infty$, γιατί $\dfrac{e^x}{x - 1} \to e^2$ και $\dfrac{1}{x-2} \to -\infty$
2. Άρα υπάρχουν $x_1, x_2$ με $1 < x_1 < x_2 < 2$, $h(x_1) > 0$ και $h(x_2) < 0$. Η $h$ είναι συνεχής στο $[x_1, x_2]$, και το Bolzano δίνει ρίζα στο $(x_1, x_2) \subseteq (1, 2)$.
3. **Δεύτερος τρόπος: διώχνω τους παρονομαστές.** Για $x \in (1, 2)$ η εξίσωση είναι ισοδύναμη με $g(x) = e^x(x - 2) + (x - 1) = 0$, αφού $(x-1)(x-2) \neq 0$. Η $g$ είναι συνεχής στο **κλειστό** $[1, 2]$, με $g(1) = -e < 0$ και $g(2) = 1 > 0$.
4. Το Bolzano δίνει $\xi \in (1, 2)$ με $g(\xi) = 0$. Επειδή $\xi \neq 1, 2$, διαιρώ με $(\xi - 1)(\xi - 2)$ και το $\xi$ είναι ρίζα της αρχικής. Ο δεύτερος τρόπος είναι συνήθως πιο σύντομος, αρκεί να μη χάσεις τον έλεγχο $\xi \neq 1, 2$.

### Παράδειγμα 6: Η \$f\$ είναι συνεχής στο \$\mathbb{R}\$, με \$f(0) = -1\$ και \$f^2(x) - 2x f(x) = 1 - x^2\$ για κάθε \$x \in \mathbb{R}\$. Βρες τον τύπο της \$f\$

1. **Τέλειο τετράγωνο.** Προσθέτω $x^2$ και στα δύο μέλη: $\big(f(x) - x\big)^2 = 1$.
2. **Η βοηθητική.** $h(x) = f(x) - x$, συνεχής στο $\mathbb{R}$, με $h^2(x) = 1$, άρα $h(x) \neq 0$ για κάθε $x$.
3. **Σταθερό πρόσημο.** Η $h$ είναι συνεχής και δεν μηδενίζεται στο $\mathbb{R}$, άρα διατηρεί πρόσημο: ή $h(x) = 1$ για κάθε $x$, ή $h(x) = -1$ για κάθε $x$. Το $h(0) = f(0) = -1$ αποφασίζει.
4. $f(x) = x - 1$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$.

   **Έλεγχος:** $(x - 1)^2 - 2x(x - 1) = 1 - x^2$, και $f(0) = -1$.

## Ερωτήσεις

1. Το θεώρημα Bolzano απαιτεί η $f$ να είναι συνεχής:
   - στο κλειστό διάστημα $[\alpha, \beta]$
   - στο ανοιχτό διάστημα $(\alpha, \beta)$
   - σε ολόκληρο το $\mathbb{R}$
   - και παραγωγίσιμη στο $(\alpha, \beta)$
2. Αν ισχύουν οι υποθέσεις του Bolzano στο $[\alpha, \beta]$, η εξίσωση $f(x) = 0$ έχει:
   - μία τουλάχιστον ρίζα στο $(\alpha, \beta)$
   - ακριβώς μία ρίζα στο $(\alpha, \beta)$
   - ρίζα στο $(\alpha, \beta)$ μόνο αν η $f$ είναι γνησίως μονότονη
   - περιττό πλήθος ριζών στο $(\alpha, \beta)$
3. Η $f$ είναι συνεχής στο $[\alpha, \beta]$ και $f(\alpha) \cdot f(\beta) > 0$. Τότε:
   - ρίζα στο $(\alpha, \beta)$ μπορεί να υπάρχει ή να μην υπάρχει
   - δεν υπάρχει ρίζα στο $(\alpha, \beta)$, αφού τα άκρα είναι ομόσημα
   - υπάρχουν τουλάχιστον δύο ρίζες στο $(\alpha, \beta)$
   - η $f$ είναι μονότονη στο $[\alpha, \beta]$
4. Μια λύση υπολογίζει σωστά τα $f(0)$, $f(2)$, βρίσκει αρνητικό γινόμενο και γράφει «από Bolzano υπάρχει ρίζα στο $(0, 2)$». Τι λείπει;
   - η δήλωση ότι η $f$ είναι συνεχής στο $[0, 2]$
   - ο υπολογισμός της ίδιας της ρίζας
   - η γραφική παράσταση της $f$
   - τίποτα, η λύση είναι πλήρης
5. Για να δείξεις ότι υπάρχει $\xi \in (0, 1)$ με $f(\xi) = \xi$, εφαρμόζεις το Bolzano στη συνάρτηση:
   - $h(x) = f(x)$
   - $h(x) = f(x) + x$
   - $h(x) = f(x) - x$
   - $h(x) = x f(x)$
6. Για τη συνεχή $h$ βρήκες $h(\alpha) \cdot h(\beta) \leq 0$. Τι μπορείς να γράψεις;
   - υπάρχει ρίζα της $h$ στο ανοιχτό $(\alpha, \beta)$
   - υπάρχει ρίζα της $h$ στο κλειστό $[\alpha, \beta]$
   - τίποτα, γιατί το Bolzano θέλει γνήσια ανισότητα
   - ένα από τα άκρα είναι σίγουρα ρίζα της $h$
7. Η $h$ είναι συνεχής στο $(0, 1)$, με $\lim_{x \to 0^+} h(x) = -\infty$ και $\lim_{x \to 1^-} h(x) = 2$. Τι ισχύει;
   - το Bolzano δεν εφαρμόζεται, γιατί η $h$ δεν ορίζεται στα άκρα
   - η $h$ έχει ακριβώς μία ρίζα στο $(0, 1)$
   - η $h$ έχει ρίζα, αλλά μόνο αν η $h(1) = 2$
   - η $h$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο $(0, 1)$
8. Η $f$ είναι συνεχής στο $\mathbb{R}$, $f(x) \neq 0$ για κάθε $x$, και $f(0) = 2$. Τότε:
   - $f(x) = 2$ για κάθε $x$
   - $f(x) > 0$ για κάθε $x$
   - η $f$ αλλάζει πρόσημο κάπου μακριά
   - ξέρεις μόνο ότι $f(0) > 0$
9. Για τη συνάρτηση $f$ ισχύει $f^2(x) = 4$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$. Πότε μπορείς να πεις ότι $f(x) = 2$ για κάθε $x$;
   - πάντα, γιατί η $f$ είναι θετική ρίζα
   - όταν $f(0) = 2$, χωρίς άλλη υπόθεση
   - όταν η $f$ είναι συνεχής και $f(0) = 2$
   - όταν η $f$ είναι συνεχής, χωρίς άλλη υπόθεση
10. Πολυώνυμο τρίτου βαθμού αλλάζει πρόσημο στα $[-1, 0]$, $[0, 2]$ και $[2, 3]$. Πόσες πραγματικές ρίζες έχει;
   - τουλάχιστον τρεις, όχι απαραίτητα ακριβώς
   - ακριβώς τρεις, μία σε κάθε διάστημα
   - τουλάχιστον μία, αφού είναι περιττού βαθμού
   - δεν μπορείς να ξέρεις χωρίς να τις λύσεις

## Ασκήσεις

1. Για την $f(x) = x^3 - x - 1$ υπολόγισε τα $f(1)$ και $f(2)$. Τι εξασφαλίζει το θεώρημα Bolzano για την εξίσωση $f(x) = 0$ στο $(1, 2)$;
2. Η $f$ είναι συνεχής στο $[1, 3]$ με $f(1) = 4$ και $f(3) = 2$. Δείξε ότι η εξίσωση $f(x) = 2x$ έχει μία τουλάχιστον λύση στο $(1, 3)$.
3. Η $f$ είναι συνεχής στο $\mathbb{R}$, με $f^2(x) = x^2 + 4$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$ και $f(0) = -2$. Βρες τον τύπο της $f$.
4. Δίνεται η $f(x) = e^x + x - 2$, συνεχής στο $\mathbb{R}$.
   α) Υπολόγισε τα $f(0)$ και $f(1)$.
   β) Τι εξασφαλίζει το θεώρημα Bolzano για την εξίσωση $f(x) = 0$ στο $(0, 1)$;
   γ) Πόσες ρίζες έχει η εξίσωση $f(x) = 0$ σε όλο το $\mathbb{R}$;
5. Δίνεται η $f(x) = x^3 - 6x^2 + 9x - 1$.
   α) Υπολόγισε τα $f(0)$, $f(1)$, $f(2)$, $f(3)$, $f(4)$.
   β) Σε ποια από τα διαστήματα $(0, 1)$, $(1, 2)$, $(2, 3)$, $(3, 4)$ εξασφαλίζει ρίζα το Bolzano;
   γ) Πόσες πραγματικές ρίζες έχει η εξίσωση $f(x) = 0$;
6. Δίνεται η $f(x) = x^3 + \alpha x^2 + \beta$, με $f(0) = 4$ και $f(1) = 0$.
   α) Βρες τα $\alpha$ και $\beta$.
   β) Υπολόγισε το $f(-1)$.
   γ) Σε ποιο από τα $(-1, 0)$ και $(0, 1)$ εγγυάται ρίζα το θεώρημα Bolzano;
7. Η $f$ είναι συνεχής στο $\mathbb{R}$, με $f^2(x) = x^2$ για κάθε $x \in \mathbb{R}$.
   α) Σε ποια διαστήματα μπορείς να πεις ότι η $f$ έχει σταθερό πρόσημο;
   β) Πόσες τέτοιες συνεχείς συναρτήσεις υπάρχουν;
   γ) Αν $f(-1) = 1$ και $f(2) = 2$, βρες τον τύπο της $f$.
8. Δίνεται η $h(x) = \dfrac{1}{x} + \dfrac{1}{x - 1} + \dfrac{1}{x - 2}$.
   α) Βρες τα $\lim_{x \to 0^+} h(x)$ και $\lim_{x \to 1^-} h(x)$.
   β) Δείξε ότι η εξίσωση $h(x) = 0$ έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο $(0, 1)$ και μία στο $(1, 2)$.
   γ) Πόσες ρίζες έχει η $h(x) = 0$ συνολικά;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/bolzano
