# Ασύμπτωτες

> Κατακόρυφες, οριζόντιες και πλάγιες: πού πλησιάζει η καμπύλη χωρίς να φτάνει.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/asymptotes-lhospital

## Τι θα μάθεις

- Να βρίσκεις κατακόρυφες, οριζόντιες και πλάγιες ασύμπτωτες, ξέροντας πού να τις ψάξεις.
- Να εξετάζεις χωριστά το +∞ και το −∞, ιδίως σε συναρτήσεις με ρίζα ή εκθετική.
- Να διαβάζεις τις ασύμπτωτες μιας ρητής από τη διαίρεση πολυωνύμων.
- Να υπολογίζεις όρια μιας άγνωστης συνάρτησης από μια δεδομένη ασύμπτωτή της.

## Πού πηγαίνει η καμπύλη όταν βγαίνει από το σχήμα;

Μια γραφική παράσταση δεν τελειώνει στις άκρες του χαρτιού. Συχνά, μακριά από την αρχή των αξόνων ή κοντά σε ένα σημείο όπου η συνάρτηση «σπάει», η καμπύλη ακολουθεί μια **ευθεία** όλο και πιο πιστά. Αυτή η ευθεία είναι η ασύμπτωτη, και τη βρίσκεις μόνο με όρια: τα μη πεπερασμένα όρια και τα όρια στο άπειρο, όπως τα είδες στις ενότητες «Μη πεπερασμένα όρια» και «Όρια στο άπειρο».

## Οι τρεις ασύμπτωτες

**Κατακόρυφη** $x = x_0$: όταν ένα τουλάχιστον από τα $\lim_{x \to x_0^-} f(x)$ και $\lim_{x \to x_0^+} f(x)$ είναι $+\infty$ ή $-\infty$. Ένα πλευρικό αρκεί.

**Οριζόντια** $y = \ell$ στο $+\infty$: όταν $\lim_{x \to +\infty} f(x) = \ell \in \mathbb{R}$. Το ίδιο, χωριστά, στο $-\infty$.

**Πλάγια** $y = \lambda x + \beta$ στο $+\infty$: όταν

$$
\lim_{x \to +\infty} \big( f(x) - (\lambda x + \beta) \big) = 0
$$

δηλαδή όταν η κατακόρυφη απόσταση καμπύλης και ευθείας σβήνει. Η οριζόντια είναι η ειδική περίπτωση $\lambda = 0$.

> **Κλειδί**
>
> Η ευθεία $y = \lambda x + \beta$ είναι ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$ **αν και μόνο αν** υπάρχουν και είναι πραγματικοί αριθμοί τα
>
> $$
> \begin{aligned}
> \lambda &= \lim_{x \to +\infty} \frac{f(x)}{x} \\
> \beta &= \lim_{x \to +\infty} \big( f(x) - \lambda x \big)
> \end{aligned}
> $$
>
> Πρώτα η κλίση, μετά το ύψος: το $\beta$ το ψάχνεις **μόνο αφού** το $\lambda$ βγει αριθμός. Αν το πρώτο όριο είναι άπειρο ή δεν υπάρχει, ή αν το δεύτερο δεν είναι αριθμός, ασύμπτωτη στο $+\infty$ δεν υπάρχει. Τα ίδια ισχύουν στο $-\infty$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η καμπύλη και η πλάγια ασύμπτωτή της*

## Πού τις ψάχνεις

Δεν ελέγχεις κάθε σημείο. Ξεκινάς **πάντα από το πεδίο ορισμού**:

1. **Κατακόρυφες:** στα άκρα των διαστημάτων του πεδίου ορισμού που **δεν** ανήκουν σε αυτό (π.χ. το $0$ για την $\ln x$, οι ρίζες ενός παρονομαστή), και στα σημεία όπου η $f$ ορίζεται αλλά **δεν** είναι συνεχής. Σε σημείο όπου η $f$ είναι συνεχής, κατακόρυφη δεν υπάρχει, γιατί εκεί το όριο είναι η τιμή $f(x_0)$.
2. **Οριζόντιες και πλάγιες:** μόνο στο $+\infty$ ή στο $-\infty$, και μόνο αν το πεδίο ορισμού φτάνει εκεί. Η $\sqrt{1 - x}$ δεν έχει τίποτα να ψάξεις στο $+\infty$.
3. **Σε κάθε άκρο χωριστά:** πρώτα το $\lim f(x)$. Αν είναι αριθμός, έχεις οριζόντια και τελείωσες με αυτό το άκρο. Αν είναι άπειρο, πας στα $\lambda$ και $\beta$.

> **Πρόσεχε**
>
> Δύο συχνά λάθη στις Πανελλήνιες:
>
> - **Ρίζα παρονομαστή δεν σημαίνει κατακόρυφη.** Στην $\dfrac{x^2 - 4}{x - 2}$ το όριο στο $2$ είναι $4$: η καμπύλη έχει τρύπα, όχι ασύμπτωτη. Γράφεις πάντα τα πλευρικά όρια.
> - **Η καμπύλη μπορεί να τέμνει την ασύμπτωτή της**, ακόμα και άπειρες φορές. Η ασύμπτωτη περιγράφει τι γίνεται «μακριά» ή «πολύ κοντά», όχι ότι οι δύο γραμμές δεν συναντιούνται ποτέ.

## Ρητές συναρτήσεις και διαίρεση πολυωνύμων

Στη ρητή $f = \dfrac{P}{Q}$ (μετά τις απλοποιήσεις) οι κατακόρυφες είναι οι ευθείες $x = \rho$ για κάθε ρίζα $\rho$ του παρονομαστή. Στο άπειρο η απάντηση είναι **η ίδια στο $+\infty$ και στο $-\infty$**, και έρχεται από τη διαίρεση. Αν $P(x) = Q(x)\pi(x) + \upsilon(x)$ με βαθμό $\upsilon$ < βαθμό $Q$, τότε

$$
f(x) = \pi(x) + \frac{\upsilon(x)}{Q(x)}
$$

και το κλάσμα που μένει τείνει στο $0$. Η καμπύλη λοιπόν ακολουθεί το πηλίκο $\pi(x)$: αν είναι σταθερά, έχεις οριζόντια· αν είναι πρώτου βαθμού, **είναι η πλάγια ασύμπτωτη**· αν είναι μεγαλύτερου βαθμού, ασύμπτωτη στο άπειρο δεν υπάρχει.

> **Κλειδί**
>
> Για ρητή $\dfrac{P(x)}{Q(x)}$ η απάντηση διαβάζεται από τους βαθμούς:
>
> | Βαθμοί                      | Ασύμπτωτη στο $\pm\infty$                         |
> | --------------------------- | ------------------------------------------------- |
> | βαθμός $P$ < βαθμός $Q$     | οριζόντια $y = 0$                                 |
> | ίσοι βαθμοί                 | οριζόντια $y = $ λόγος μεγιστοβάθμιων συντελεστών |
> | βαθμός $P$ = βαθμός $Q$ + 1 | πλάγια, το πηλίκο της διαίρεσης                   |
> | διαφορά μεγαλύτερη από 1    | καμία                                             |
>
> Άρα μια ρητή έχει **το πολύ μία** μη κατακόρυφη ασύμπτωτη, κοινή και για τα δύο άκρα, και τόσες κατακόρυφες όσες οι ρίζες του παρονομαστή που δεν απλοποιούνται. Ένα πολυώνυμο βαθμού $2$ και πάνω δεν έχει καμία ασύμπτωτη. Ο πίνακας είναι για έλεγχο: στη λύση γράφεις τα όρια ή τη διαίρεση.

## Δύο άκρα, δύο ευθείες

Γενικά, μια συνάρτηση έχει το πολύ **δύο** μη κατακόρυφες ασύμπτωτες, μία σε κάθε άκρο. Στις ρητές συμπίπτουν. Στις συναρτήσεις με **ρίζα** ή **εκθετική** σχεδόν ποτέ.

Πάρε την $f(x) = \sqrt{x^2 + 1}$. Για μεγάλο $\lvert x \rvert$ το $1$ είναι αμελητέο και $\sqrt{x^2} = \lvert x \rvert$. Δεξιά η καμπύλη μοιάζει με την $y = x$ και αριστερά με την $y = -x$.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μία καμπύλη, δύο πλάγιες ασύμπτωτες*

Στον υπολογισμό η διαφορά φαίνεται στο $\lambda$: για $x < 0$ βγάζεις το $x^2$ από τη ρίζα ως $\lvert x \rvert = -x$, και το $\beta$ βγαίνει μετά με **συζυγή παράσταση**, γιατί η διαφορά είναι μορφή $\infty - \infty$.

> **Πρόσεχε**
>
> Το $\sqrt{x^2} = x$ ισχύει **μόνο** για $x \geq 0$. Στο $-\infty$ είναι $\sqrt{x^2} = -x$, και αν το ξεχάσεις βγάζεις λάθος πρόσημο στο $\lambda$ και λάθος ευθεία, χωρίς τίποτα να σε προειδοποιεί.

Με την **εκθετική** το κλειδί είναι ότι $e^x \to 0$ στο $-\infty$ και $e^x \to +\infty$ στο $+\infty$. Ό,τι περιέχει $e^x$ σβήνει στη μία άκρη και κυριαρχεί στην άλλη, οπότε οι δύο άκρες σχεδόν πάντα δίνουν άλλη απάντηση. Στο $+\infty$ συχνά διαιρείς αριθμητή και παρονομαστή με $e^x$. Για όρια όπως το $\dfrac{e^x}{x}$ θα χρειαστείς τον κανόνα De L'Hospital, στην επόμενη ενότητα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Εκθετική: άλλη ευθεία σε κάθε άκρο*

## Όταν η ασύμπτωτη είναι δεδομένη

Στα θέματα των Πανελληνίων η ασύμπτωτη συχνά **δίνεται**, για μια $f$ χωρίς τύπο, και ζητιούνται όρια. Η μετάφραση πάει και προς τις δύο κατευθύνσεις: αν η $y = \lambda x + \beta$ είναι ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$, τότε

$$
\begin{aligned}
\lim_{x \to +\infty} \frac{f(x)}{x} &= \lambda \\
\lim_{x \to +\infty} \big( f(x) - \lambda x \big) &= \beta
\end{aligned}
$$

Τα υπόλοιπα όρια τα φέρνεις σε σχήμα που περιέχει μόνο αυτές τις δύο παραστάσεις, όπως με τη βοηθητική συνάρτηση στην ενότητα «Όρια με άγνωστη συνάρτηση».

> **Θυμήσου**
>
> Όταν βλέπεις παράσταση όπως $x f(x) - \lambda x^2$, βγάλε κοινό παράγοντα το $x$: γίνεται $x\big(f(x) - \lambda x\big)$, και η παρένθεση πάει στο $\beta$. Όταν βλέπεις $f(x)$ δίπλα σε δυνάμεις του $x$, διαίρεσε με $x$ για να εμφανιστεί το $\dfrac{f(x)}{x}$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες τις ασύμπτωτες της \$f(x) = \dfrac{x^2 - 1}{x^2 - 3x + 2}\$

1. **Πεδίο ορισμού.** $x^2 - 3x + 2 = (x - 1)(x - 2)$, άρα $D_f = \mathbb{R} \setminus \{1, 2\}$. Υποψήφιες κατακόρυφες οι $x = 1$ και $x = 2$.
2. **Απλοποίηση.** Για $x \neq 1, 2$:

   $f(x) = \dfrac{(x - 1)(x + 1)}{(x - 1)(x - 2)} = \dfrac{x + 1}{x - 2}$
3. **Στο $1$:** $\lim_{x \to 1} f(x) = \dfrac{2}{-1} = -2$, πεπερασμένο. Η $x = 1$ **δεν** είναι ασύμπτωτη.

   **Στο $2$:** ο αριθμητής πάει στο $3 > 0$ και ο $x - 2$ στο $0$, θετικός από δεξιά, αρνητικός από αριστερά. Άρα $\lim_{x \to 2^+} f(x) = +\infty$ και $\lim_{x \to 2^-} f(x) = -\infty$. Κατακόρυφη η $x = 2$.
4. **Στο $\pm\infty$:** ίσοι βαθμοί, $\lim_{x \to \pm\infty} \dfrac{x^2}{x^2} = 1$. Οριζόντια ασύμπτωτη η $y = 1$ και στις δύο άκρες, άρα πλάγια δεν ψάχνεις.

### Παράδειγμα 2: Βρες τις ασύμπτωτες της \$f(x) = \dfrac{2x^2 - 3x + 4}{x - 1}\$

1. **Κατακόρυφη.** $D_f = \mathbb{R} \setminus \{1\}$ και ο αριθμητής στο $1$ κάνει $3 \neq 0$. Από δεξιά $f(x) \to +\infty$, από αριστερά $f(x) \to -\infty$. Κατακόρυφη η $x = 1$.
2. **Διαίρεση.** $2x^2 - 3x + 4 = (x - 1)(2x - 1) + 3$, άρα

   $f(x) = 2x - 1 + \dfrac{3}{x - 1}$
3. **Πλάγια.** $f(x) - (2x - 1) = \dfrac{3}{x - 1} \to 0$ στο $\pm\infty$. Πλάγια ασύμπτωτη η $y = 2x - 1$ και στις δύο άκρες.
4. **Έλεγχος με τον ορισμό.** $\lambda = \lim \dfrac{2x^2 - 3x + 4}{x^2 - x} = 2$ και $\beta = \lim \dfrac{2x^2 - 3x + 4 - 2x^2 + 2x}{x - 1} = \lim \dfrac{-x + 4}{x - 1} = -1$. Ίδιο αποτέλεσμα. Επιπλέον, το υπόλοιπο $\dfrac{3}{x - 1}$ είναι θετικό για $x > 1$: εκεί η $C_f$ είναι **πάνω** από την ασύμπτωτη.

### Παράδειγμα 3: Βρες τις ασύμπτωτες της \$f(x) = x + \sqrt{x^2 + 2x}\$

1. **Πεδίο ορισμού.** $x^2 + 2x \geq 0 \iff x \leq -2$ ή $x \geq 0$. Η $f$ είναι συνεχής σε όλο το πεδίο, κλειστά άκρα, άρα κατακόρυφη δεν υπάρχει. Το πεδίο φτάνει και στο $+\infty$ και στο $-\infty$.
2. **Στο $+\infty$.** $f(x) \to +\infty$, οπότε ψάχνω πλάγια. Για $x > 0$ είναι $\sqrt{x^2} = x$:

   $\lambda = \lim_{x \to +\infty} \left( 1 + \sqrt{1 + \tfrac{2}{x}} \right) = 2$
3. $\beta = \lim_{x \to +\infty} \left( \sqrt{x^2 + 2x} - x \right) = \lim_{x \to +\infty} \dfrac{2x}{\sqrt{x^2 + 2x} + x} = \lim_{x \to +\infty} \dfrac{2}{\sqrt{1 + \frac{2}{x}} + 1} = 1$

   Πλάγια ασύμπτωτη στο $+\infty$ η $y = 2x + 1$.
4. **Στο $-\infty$.** Η $f$ είναι μορφή $-\infty + \infty$. Με συζυγή, και με $\sqrt{x^2} = -x$ για $x < 0$:

   $x + \sqrt{x^2 + 2x} = \dfrac{x^2 + 2x - x^2}{\sqrt{x^2 + 2x} - x} = \dfrac{2x}{-x\left(\sqrt{1 + \frac{2}{x}} + 1\right)} \to \dfrac{2}{-2} = -1$
5. Οριζόντια ασύμπτωτη στο $-\infty$ η $y = -1$. **Μία καμπύλη, δύο διαφορετικά είδη ασύμπτωτης:** πλάγια δεξιά, οριζόντια αριστερά.

### Παράδειγμα 4: Βρες τις ασύμπτωτες της \$f(x) = x + 3 - \dfrac{2}{e^x + 1}\$

1. **Κατακόρυφες.** Η $f$ ορίζεται και είναι συνεχής σε όλο το $\mathbb{R}$, αφού $e^x + 1 > 0$. Καμία κατακόρυφη.
2. **Κλίση, και στις δύο άκρες.** Είναι $0 < \dfrac{2}{e^x + 1} < 2$, άρα $\dfrac{1}{x} \cdot \dfrac{2}{e^x + 1} \to 0$ στο $\pm\infty$ (φραγμένη επί μηδενική). Έτσι

   $\lambda = \lim_{x \to \pm\infty} \dfrac{f(x)}{x} = \lim_{x \to \pm\infty} \left( 1 + \dfrac{3}{x} - \dfrac{2}{x(e^x + 1)} \right) = 1$
3. **Ύψος στο $+\infty$.** $e^x \to +\infty$, άρα $\dfrac{2}{e^x + 1} \to 0$ και $f(x) - x \to 3$. Ασύμπτωτη η $y = x + 3$.
4. **Ύψος στο $-\infty$.** $e^x \to 0$, άρα $\dfrac{2}{e^x + 1} \to 2$ και $f(x) - x \to 1$. Ασύμπτωτη η $y = x + 1$. Ίδια κλίση, άλλο ύψος: δεν είναι ρητή, και οι άκρες δεν συμφωνούν.

### Παράδειγμα 5: Η ευθεία \$y = 2x - 3\$ είναι ασύμπτωτη της \$C\_f\$ στο \$+\infty\$. Βρες τα \$\lim\_{x \to +\infty} \dfrac{f(x) + x}{3x - 1}\$ και \$\lim\_{x \to +\infty} \dfrac{x f(x) - 2x^2}{2x + 5}\$.

1. **Τι δίνει η ασύμπτωτη:**

   $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{f(x)}{x} = 2$ και $\lim_{x \to +\infty} \big(f(x) - 2x\big) = -3$

   Από εδώ και πέρα δουλεύω μόνο με αυτές τις δύο παραστάσεις.
2. **Πρώτο όριο.** Διαιρώ αριθμητή και παρονομαστή με $x$, ώστε να εμφανιστεί το $\dfrac{f(x)}{x}$:

   $\dfrac{f(x) + x}{3x - 1} = \dfrac{\frac{f(x)}{x} + 1}{3 - \frac{1}{x}} \to \dfrac{2 + 1}{3 - 0} = 1$
3. **Δεύτερο όριο.** Βγάζω κοινό παράγοντα το $x$ στον αριθμητή, ώστε να εμφανιστεί το $f(x) - 2x$:

   $\dfrac{x f(x) - 2x^2}{2x + 5} = \big(f(x) - 2x\big) \cdot \dfrac{x}{2x + 5} \to -3 \cdot \dfrac{1}{2} = -\dfrac{3}{2}$
4. **Πρόσεξε τι δεν έκανες:** δεν έγραψες πουθενά $f(x) = 2x - 3$. Η ασύμπτωτη δεν είναι ο τύπος της $f$· είναι μόνο η συμπεριφορά της στο άπειρο.

### Παράδειγμα 6: Βρες τα \$\kappa, \mu \in \mathbb{R}\$ ώστε η \$f(x) = \dfrac{\kappa x^2 + \mu x + 1}{x + 1}\$ να έχει ασύμπτωτη στο \$+\infty\$ την \$y = 2x - 3\$

1. **Η κλίση δίνει το $\kappa$.** $\lambda = \lim_{x \to +\infty} \dfrac{\kappa x^2 + \mu x + 1}{x^2 + x} = \kappa$. Πρέπει $\kappa = 2$.
2. **Το ύψος δίνει το $\mu$.** Με $\kappa = 2$:

   $f(x) - 2x = \dfrac{2x^2 + \mu x + 1 - 2x^2 - 2x}{x + 1} = \dfrac{(\mu - 2)x + 1}{x + 1} \to \mu - 2$

   Πρέπει $\mu - 2 = -3$, δηλαδή $\mu = -1$.
3. **Επαλήθευση.** Η $f(x) = \dfrac{2x^2 - x + 1}{x + 1}$ δίνει $\lambda = 2$ και $\beta = -3$. Και επειδή ο αριθμητής στο $-1$ κάνει $4 \neq 0$, η $C_f$ έχει επιπλέον κατακόρυφη την $x = -1$.
4. **Η σειρά μετράει** και στις παραμετρικές: πριν βρεις το $\kappa$, το $f(x) - 2x$ θα είχε όρο $(\kappa - 2)x^2$ στον αριθμητή. Πρώτα $\lambda$, μετά $\beta$.

## Ερωτήσεις

1. Η ευθεία $x = x_0$ είναι κατακόρυφη ασύμπτωτη της $C_f$ όταν:
   - ένα τουλάχιστον πλευρικό όριο στο $x_0$ είναι $+\infty$ ή $-\infty$
   - η $f$ δεν ορίζεται στο $x_0$ ή είναι ασυνεχής σε αυτό το σημείο
   - και τα δύο πλευρικά όρια στο $x_0$ είναι άπειρα, με ίδιο πρόσημο
   - το $\lim_{x \to +\infty} f(x)$ υπάρχει και ισούται με τον αριθμό $x_0$
2. Η $f$ είναι συνεχής σε όλο το $\mathbb{R}$. Τι ισχύει για τις κατακόρυφες ασύμπτωτές της;
   - δεν έχει καμία, γιατί σε κάθε $x_0$ το όριο είναι η τιμή $f(x_0)$
   - μπορεί να έχει, στα σημεία όπου η $f$ μηδενίζεται
   - μπορεί να έχει, στα σημεία όπου η $f'$ δεν ορίζεται
   - θα έχει, αν η $f$ δεν είναι φραγμένη σε όλο το $\mathbb{R}$
3. Πόσο είναι το $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{3x + 1}{x - 4}$;
   - $3$
   - $+\infty$
   - $0$
   - $-\dfrac{1}{4}$
4. Για πλάγια ασύμπτωτη $y = \lambda x + \beta$ στο $+\infty$, το $\lambda$ υπολογίζεται ως:
   - $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{f(x)}{x}$
   - $\lim_{x \to +\infty} f(x)$
   - $\lim_{x \to +\infty} x f(x)$
   - $\lim_{x \to +\infty} \left( f(x) - x \right)$
5. Η $f(x) = \dfrac{x^3 + 1}{x}$ έχει στο $+\infty$:
   - καμία ασύμπτωτη
   - πλάγια ασύμπτωτη
   - οριζόντια $y = 1$
   - οριζόντια $y = 0$
6. Η διαίρεση δίνει $\dfrac{P(x)}{Q(x)} = 3x - 2 + \dfrac{5}{x^2 + 1}$. Ποια είναι η ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$;
   - η $y = 3x - 2$, το πηλίκο της διαίρεσης
   - η $y = 3x + 3$, πηλίκο συν υπόλοιπο
   - η $y = 0$, γιατί το κλάσμα τείνει στο $0$
   - η $y = 3x$, ο μεγιστοβάθμιος όρος μόνο
7. Ποια είναι η ασύμπτωτη της $f(x) = \sqrt{x^2 + 1}$ στο $-\infty$;
   - $y = -x$
   - $y = x$
   - $y = 1$
   - καμία
8. Πόσες το πολύ μη κατακόρυφες ασύμπτωτες μπορεί να έχει μια συνάρτηση ορισμένη στο $\mathbb{R}$;
   - δύο, μία στο $+\infty$ και μία στο $-\infty$
   - μία, γιατί μια καμπύλη δεν πλησιάζει δύο ευθείες
   - τρεις, μία οριζόντια και δύο πλάγιες ευθείες
   - όσες θέλεις, ανάλογα με τον τύπο της
9. Η $y = 2x + 5$ είναι ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$. Πόσο είναι το $\lim_{x \to +\infty} \big(f(x) - 2x\big)$;
   - $5$
   - $0$
   - $2$
   - $+\infty$
10. Μπορεί η $C_f$ να τέμνει την οριζόντια ασύμπτωτή της;
   - ναι, η ασύμπτωτη μιλά μόνο για τη συμπεριφορά στο άπειρο
   - όχι, η ασύμπτωτη ορίζεται ως ευθεία που δεν συναντά την καμπύλη
   - μόνο σε κατακόρυφη ασύμπτωτη, ποτέ σε οριζόντια ή πλάγια
   - ναι, αλλά το πολύ σε ένα σημείο της, όχι παραπάνω

## Ασκήσεις

1. Βρες τις ασύμπτωτες της $f(x) = \dfrac{x + 1}{x^2 - 4}$.
2. Βρες τις ασύμπτωτες της $f(x) = \dfrac{x^2 - 9}{x^2 - 3x}$.
3. Βρες τις οριζόντιες ασύμπτωτες της $f(x) = \dfrac{2e^x + 3}{e^x + 1}$ στο $+\infty$ και στο $-\infty$.
4. Δίνεται η $f(x) = \dfrac{x^2 + 4x + 1}{x + 2}$.
   α) Βρες την κατακόρυφη ασύμπτωτη.
   β) Υπολόγισε το $\lim_{x \to -2^+} f(x)$.
   γ) Βρες την πλάγια ασύμπτωτη.
5. Δίνεται η $f(x) = \sqrt{x^2 + 2x + 5}$, ορισμένη σε όλο το $\mathbb{R}$.
   α) Υπολόγισε το $\lim_{x \to +\infty} \big(f(x) - x\big)$.
   β) Βρες την πλάγια ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$.
   γ) Βρες την πλάγια ασύμπτωτη της $C_f$ στο $-\infty$.
6. Η ευθεία $y = 3x + 1$ είναι ασύμπτωτη της $C_f$ στο $+\infty$.
   α) Βρες το $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{f(x)}{x}$ και το $\lim_{x \to +\infty} \big(f(x) - 3x\big)$.
   β) Βρες το $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{f(x) - 2x}{x + 4}$.
   γ) Βρες το $\lim_{x \to +\infty} \dfrac{x f(x) - 3x^2}{4x - 1}$.
   δ) Βρες το $\lim_{x \to +\infty} \big(f(x) - 3x\big)^{2} \cdot \dfrac{x^2 + 1}{f(x)\, x}$.
7. Δίνεται η $f(x) = \sqrt{x^2 + 1} + \kappa x$, με $\kappa \in \mathbb{R}$.
   α) Βρες το $\kappa$ ώστε η $C_f$ να έχει οριζόντια ασύμπτωτη στο $+\infty$, και βρες την.
   β) Για αυτό το $\kappa$, βρες την ασύμπτωτη της $C_f$ στο $-\infty$.
8. Δίνεται η $f(x) = \dfrac{x^3 + 2x^2 + 2x + 1}{x^2 + 1}$.
   α) Βρες την πλάγια ασύμπτωτη της $C_f$.
   β) Βρες το κοινό σημείο της $C_f$ με την ασύμπτωτή της.
   γ) Σε ποιο διάστημα η $C_f$ είναι πάνω από την ασύμπτωτη;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/asymptotes-lhospital
