# Εμβαδά με ολοκλήρωμα

> Από το άθροισμα λεπτών λωρίδων στο ακριβές εμβαδόν, και ανάμεσα σε δύο καμπύλες.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/areas-integrals

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις το ολοκλήρωμα από το εμβαδόν όταν η συνάρτηση αλλάζει πρόσημο.
- Να βρίσκεις το εμβαδόν ανάμεσα σε καμπύλη και άξονα, και ανάμεσα σε δύο καμπύλες, από τα σημεία τομής τους.
- Να στήνεις το ολοκλήρωμα: όρια, ποια καμπύλη είναι επάνω, αιτιολόγηση του προσήμου.
- Να σπάζεις το χωρίο σε κάθε σημείο τομής όταν οι καμπύλες διασταυρώνονται.

## Το ολοκλήρωμα δεν είναι πάντα εμβαδόν

«Υπολόγισε το ολοκλήρωμα» και «υπολόγισε το εμβαδόν» είναι δύο διαφορετικές ερωτήσεις. Συμπίπτουν μόνο σε μία περίπτωση: αν η $f$ είναι **συνεχής και μη αρνητική** στο $[\alpha, \beta]$, το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, τον άξονα $x'x$ και τις ευθείες $x = \alpha$, $x = \beta$ είναι

$$
E = \int_{\alpha}^{\beta} f(x)\,dx
$$

Όπου η $f$ είναι αρνητική, τα ορθογώνια του αθροίσματος έχουν αρνητικό ύψος και το ολοκλήρωμα **αφαιρεί**. Αν η $f \leq 0$ σε όλο το διάστημα, το χωρίο είναι το συμμετρικό, ως προς τον άξονα, του χωρίου της $-f$, άρα

$$
E = -\int_{\alpha}^{\beta} f(x)\,dx
$$

Και στη γενική περίπτωση, όταν η $f$ αλλάζει πρόσημο, $E = \int_{\alpha}^{\beta} \lvert f(x) \rvert\,dx$.

> **Κλειδί**
>
> Η συνταγή για εμβαδόν ανάμεσα σε καμπύλη και άξονα:
>
> 1. Βρες τις **ρίζες** της $f$ μέσα στο $[\alpha, \beta]$.
> 2. Σπάσε το διάστημα σε κομμάτια σταθερού προσήμου.
> 3. Υπολόγισε το ολοκλήρωμα σε καθένα.
> 4. Πρόσθεσε τις **απόλυτες τιμές**.
>
> Το $\int_{\alpha}^{\beta} \lvert f(x) \rvert\,dx$ είναι ο ίδιος υπολογισμός γραμμένος σύντομα: την απόλυτη τιμή τη βγάζεις μόνο αφού ξέρεις το πρόσημο σε κάθε κομμάτι.

Γιατί αρκεί μία δοκιμαστική τιμή σε κάθε κομμάτι: μια συνεχής συνάρτηση που δεν μηδενίζεται σε ένα διάστημα **διατηρεί πρόσημο** εκεί, όπως είδες στην ενότητα «Θεώρημα Bolzano». Αυτό γράφεται στη λύση, μία γραμμή, και είναι η αιτιολόγηση που ζητάει ο βαθμολογητής.

## Ανάμεσα σε δύο καμπύλες

Αν $f(x) \geq g(x)$ για κάθε $x \in [\alpha, \beta]$, το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στις $C_f$, $C_g$ και τις ευθείες $x = \alpha$, $x = \beta$ είναι

$$
E = \int_{\alpha}^{\beta} \left( f(x) - g(x) \right) dx
$$

**Πάνω μείον κάτω**, πάντα με αυτή τη σειρά. Ο τύπος περιέχει και τον προηγούμενο: το χωρίο με τον άξονα είναι η περίπτωση $g(x) = 0$. Και δεν χρειάζεται καμία από τις δύο να είναι θετική. Αν μετακινήσεις και τις δύο κατακόρυφα κατά την ίδια σταθερά, η διαφορά δεν αλλάζει, γι' αυτό ο τύπος δουλεύει και κάτω από τον άξονα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το χωρίο ανάμεσα σε δύο καμπύλες*

## Πώς στήνεται η άσκηση

Η εκφώνηση έρχεται σε τρεις μορφές, και η καθεμία λέει κάτι για τα όρια:

- «το χωρίο που περικλείεται από τη $C_f$ και τον άξονα $x'x$»: τα όρια είναι **ρίζες** της $f$.
- «το χωρίο που περικλείεται από τις $C_f$ και $C_g$»: τα όρια είναι οι τετμημένες των **σημείων τομής**, από την $f(x) = g(x)$.
- «… και τις ευθείες $x = \alpha$, $x = \beta$»: τα όρια δίνονται, αλλά οι ρίζες ή τα σημεία τομής **μέσα** στο διάστημα πρέπει να βρεθούν, γιατί εκεί σπάει.

Η μέθοδος, βήμα βήμα:

1. Όρισε $h(x) = f(x) - g(x)$ (ή $h = f$ για τον άξονα).
2. Λύσε $h(x) = 0$. Κράτα τις ρίζες που είναι μέσα στο διάστημα που σε ενδιαφέρει.
3. Βρες το πρόσημο της $h$ σε κάθε κομμάτι, με παραγοντοποίηση ή με μία δοκιμαστική τιμή.
4. Γράψε $E = \int_{\alpha}^{\beta} \lvert h(x) \rvert\,dx$ και σπάσε το ολοκλήρωμα στις ρίζες, βγάζοντας την απόλυτη τιμή με το σωστό πρόσημο.
5. Υπολόγισε και κάνε έλεγχο μεγέθους.

> **Πρόσεχε**
>
> Αρνητικό εμβαδόν δεν υπάρχει. Αν το αποτέλεσμά σου βγει αρνητικό, έκανες ένα από τα τρία:
>
> - έβαλες την κάτω καμπύλη πρώτη στην αφαίρεση
> - αντέστρεψες τα όρια ολοκλήρωσης
> - αγνόησες μια αλλαγή προσήμου και δεν έσπασες το διάστημα
>
> Το τρίτο είναι το ύπουλο, γιατί μπορεί να δώσει και **μικρότερο θετικό** αριθμό: τα δύο κομμάτια αλληλοαναιρούνται εν μέρει και το λάθος δεν φαίνεται. Γενικά $\left\lvert \int_{\alpha}^{\beta} h(x)\,dx \right\rvert \leq \int_{\alpha}^{\beta} \lvert h(x) \rvert\,dx$, με ισότητα μόνο όταν η $h$ δεν αλλάζει πρόσημο.

> **Θυμήσου**
>
> Πριν ολοκληρώσεις, κάνε ένα πρόχειρο σχήμα. Σου λέει πόσα κομμάτια έχει το χωρίο, ποια καμπύλη είναι επάνω σε καθένα, και αν τα όρια που βρήκες βγάζουν νόημα.

## Όταν οι καμπύλες διασταυρώνονται

Ο τύπος «πάνω μείον κάτω» θέλει μία καμπύλη επάνω σε **όλο** το διάστημα. Αν οι $C_f$ και $C_g$ τέμνονται και στο εσωτερικό του, οι ρόλοι αλλάζουν σε κάθε σημείο τομής, και το χωρίο είναι πολλά κομμάτια. Κάθε κομμάτι υπολογίζεται χωριστά, με τη δική του «πάνω» καμπύλη.

> **Κλειδί**
>
> Το εμβαδόν ανάμεσα σε δύο καμπύλες είναι το εμβαδόν ανάμεσα στη $C_h$ και στον άξονα $x'x$, με $h = f - g$. Όλα τα προβλήματα εμβαδού γίνονται ένα: **ρίζες και πρόσημο μιας συνάρτησης**.

Μια πρακτική λεπτομέρεια: βρες **μία** αρχική $H$ της $h$ και υπολόγισέ την σε όλα τα σημεία που χρειάζεσαι. Κάθε κομμάτι είναι μετά μια διαφορά δύο αριθμών που έχεις ήδη.

## Χωρίο με τον κατακόρυφο άξονα

Μερικές φορές το χωρίο κλείνει με τον άξονα $y'y$ και μια οριζόντια ευθεία $y = c$, π.χ. «το χωρίο ανάμεσα στη $C_f$, τον $y'y$ και την ευθεία $y = 2$». Δεν χρειάζεται νέα θεωρία: η $y = c$ είναι κι αυτή συνάρτηση, η σταθερή, και ο $y'y$ είναι η ευθεία $x = 0$. Βρίσκεις πού η $C_f$ συναντά την $y = c$ και ολοκληρώνεις «πάνω μείον κάτω» ως προς $x$.

Αν η $f$ είναι 1-1 με απλή αντίστροφη, υπάρχει και δεύτερος δρόμος: η συμμετρία ως προς την $y = x$ στέλνει το χωρίο σε ένα χωρίο κάτω από τη $C_{f^{-1}}$, ανάμεσα σε αυτήν και τον $x'x$. Τα δύο έχουν το ίδιο εμβαδόν. Όταν η αντίστροφη δεν βρίσκεται με τύπο, μένεις στον πρώτο δρόμο· τα χωρία ανάμεσα σε $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ είναι θέμα της ενότητας «Εμβαδά με εφαπτομένη, παράμετρο και συμμετρία».

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τη \$C\_f\$ της \$f(x) = 4 - x^2\$ και τον άξονα \$x'x\$

1. **Τα όρια είναι οι ρίζες:** $4 - x^2 = 0 \iff x = -2$ ή $x = 2$.
2. **Πρόσημο.** Ανάμεσα στις ρίζες το τριώνυμο με αρνητικό συντελεστή του $x^2$ είναι θετικό, άρα $f(x) \geq 0$ στο $[-2, 2]$ και το ολοκλήρωμα δίνει κατευθείαν το εμβαδόν.
3. $E = \int_{-2}^{2} (4 - x^2)\,dx = \left[ 4x - \dfrac{x^3}{3} \right]_{-2}^{2} = \left( 8 - \dfrac{8}{3} \right) - \left( -8 + \dfrac{8}{3} \right) = \dfrac{32}{3}$
4. **Έλεγχος μεγέθους:** το χωρίο χωράει σε ορθογώνιο $4 \times 4 = 16$ και πιάνει φανερά πάνω από το μισό του. Το $\tfrac{32}{3} \approx 10{,}7$ ταιριάζει.

### Παράδειγμα 2: Για την \$f(x) = x^2 - 2x\$ υπολόγισε το \$\int\_{0}^{3} f(x)\\,dx\$ και το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη \$C\_f\$, τον \$x'x\$ και τις ευθείες \$x = 0\$, \$x = 3\$

1. **Το ολοκλήρωμα:** $\int_{0}^{3} (x^2 - 2x)\,dx = \left[ \dfrac{x^3}{3} - x^2 \right]_{0}^{3} = 9 - 9 = 0$.

   Μηδέν, και δεν είναι λάθος.
2. **Ρίζες και πρόσημο.** $x^2 - 2x = x(x - 2)$, με ρίζες $0$ και $2$. Στο $(0, 2)$ η $f$ είναι αρνητική ($f(1) = -1$) και στο $(2, 3]$ θετική ($f(3) = 3$).
3. **Κομμάτι κομμάτι,** με την αρχική $F(x) = \dfrac{x^3}{3} - x^2$, όπου $F(0) = 0$, $F(2) = -\dfrac{4}{3}$, $F(3) = 0$:

   $\int_{0}^{2} f(x)\,dx = -\dfrac{4}{3}$ και $\int_{2}^{3} f(x)\,dx = \dfrac{4}{3}$
4. $E = \left\lvert -\dfrac{4}{3} \right\rvert + \dfrac{4}{3} = \dfrac{8}{3}$

   **Δύο ερωτήσεις, δύο απαντήσεις:** το ολοκλήρωμα είναι $0$, το εμβαδόν $\tfrac{8}{3}$. Τα δύο κομμάτια έχουν ίσα εμβαδά και αντίθετα πρόσημα.

### Παράδειγμα 3: Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις \$C\_f\$ και \$C\_g\$, με \$f(x) = x + 2\$ και \$g(x) = x^2\$

1. **Σημεία τομής:** $x + 2 = x^2 \iff x^2 - x - 2 = 0 \iff (x - 2)(x + 1) = 0$, άρα $x = -1$ και $x = 2$. Αυτά είναι τα όρια.
2. **Ποια είναι επάνω.** Η $h(x) = x + 2 - x^2$ είναι συνεχής και δεν μηδενίζεται στο $(-1, 2)$, άρα διατηρεί πρόσημο. Στο $0$: $h(0) = 2 > 0$. Η ευθεία είναι επάνω σε όλο το $[-1, 2]$.
3. $E = \int_{-1}^{2} \left( x + 2 - x^2 \right) dx = \left[ \dfrac{x^2}{2} + 2x - \dfrac{x^3}{3} \right]_{-1}^{2} = \dfrac{10}{3} - \left( -\dfrac{7}{6} \right) = \dfrac{9}{2}$

### Παράδειγμα 4: Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις \$C\_f\$ και \$C\_g\$, με \$f(x) = x^3 - x^2\$ και \$g(x) = 2x\$

*Η κυβική y = x³ − x² και η ευθεία y = 2x, που τέμνονται στα A(−1, −2), O(0, 0) και B(2, 4): από το −1 ως το 0 επάνω είναι η κυβική, από το 0 ως το 2 η ευθεία.*

1. **Η διαφορά:** $h(x) = x^3 - x^2 - 2x = x(x - 2)(x + 1)$. Τα σημεία τομής έχουν τετμημένες $-1$, $0$ και $2$. Το χωρίο έχει **δύο** κομμάτια.
2. **Πρόσημο:** $h\left(-\tfrac{1}{2}\right) = \tfrac{5}{8} > 0$, άρα στο $[-1, 0]$ επάνω είναι η $C_f$. $h(1) = -2 < 0$, άρα στο $[0, 2]$ επάνω είναι η $C_g$.
3. Μια αρχική της $h$ είναι η $H(x) = \dfrac{x^4}{4} - \dfrac{x^3}{3} - x^2$, με $H(-1) = -\dfrac{5}{12}$, $H(0) = 0$, $H(2) = -\dfrac{8}{3}$.
4. $E = \int_{-1}^{0} h(x)\,dx - \int_{0}^{2} h(x)\,dx = \dfrac{5}{12} + \dfrac{8}{3} = \dfrac{37}{12}$

   **Χωρίς σπάσιμο** θα έβγαινε $\int_{-1}^{2} h(x)\,dx = \dfrac{5}{12} - \dfrac{32}{12} = -\dfrac{9}{4}$: αρνητικό, και σε απόλυτη τιμή μικρότερο από το σωστό.

### Παράδειγμα 5: Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη \$C\_f\$ της \$f(x) = \sqrt{x}\$, τον άξονα \$y'y\$ και την ευθεία \$y = 2\$

1. **Τα σύνορα ως συναρτήσεις του $x$.** Ο $y'y$ είναι η $x = 0$. Η $C_f$ συναντά την $y = 2$ όταν $\sqrt{x} = 2$, δηλαδή στο $x = 4$. Άρα το χωρίο απλώνεται στο $[0, 4]$.
2. **Ποια είναι επάνω.** Για $0 \leq x \leq 4$ είναι $\sqrt{x} \leq 2$, άρα επάνω είναι η ευθεία.
3. $E = \int_{0}^{4} \left( 2 - \sqrt{x} \right) dx = \left[ 2x - \dfrac{2}{3} x^{3/2} \right]_{0}^{4} = 8 - \dfrac{16}{3} = \dfrac{8}{3}$
4. **Με την αντίστροφη.** Η $f$ είναι 1-1 με $f^{-1}(x) = x^2$, $x \geq 0$. Η συμμετρία ως προς την $y = x$ στέλνει το χωρίο στο χωρίο κάτω από τη $C_{f^{-1}}$ στο $[0, 2]$: $\int_{0}^{2} x^2\,dx = \dfrac{8}{3}$. Ίδιο αποτέλεσμα.

### Παράδειγμα 6: Δίνεται η \$f(x) = (x - 1)e^x\$. Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη \$C\_f\$, τον \$x'x\$ και τις ευθείες \$x = 0\$ και \$x = 2\$

1. **Ρίζες και πρόσημο.** Η $e^x > 0$, άρα η $f$ έχει το πρόσημο του $x - 1$: αρνητική στο $[0, 1)$, θετική στο $(1, 2]$. Το διάστημα σπάει στο $1$.
2. **Μια αρχική,** με παραγοντική ολοκλήρωση όπως στην ενότητα «Παραγοντική ολοκλήρωση και αντικατάσταση»:

   $\int (x - 1)e^x\,dx = (x - 1)e^x - \int e^x\,dx = (x - 2)e^x + c$

   Παίρνω $F(x) = (x - 2)e^x$, με $F(0) = -2$, $F(1) = -e$, $F(2) = 0$.
3. $\int_{0}^{1} f(x)\,dx = -e + 2 < 0$ και $\int_{1}^{2} f(x)\,dx = 0 + e = e$
4. $E = -\int_{0}^{1} f(x)\,dx + \int_{1}^{2} f(x)\,dx = (e - 2) + e = 2e - 2$

   **Έλεγχος:** το ολοκλήρωμα σε όλο το $[0, 2]$ είναι $(2 - e) + e = 2$, μικρότερο από το εμβαδόν $2e - 2 \approx 3{,}44$, όπως πρέπει όταν υπάρχει αλλαγή προσήμου.

## Ερωτήσεις

1. Πότε το $\int_{\alpha}^{\beta} f(x)\,dx$ ισούται με το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ και τον άξονα $x'x$ στο $[\alpha, \beta]$;
   - όταν η $f$ είναι συνεχής και μη αρνητική στο $[\alpha, \beta]$
   - πάντα, για κάθε συνεχή συνάρτηση στο $[\alpha, \beta]$
   - όταν η $f$ είναι γνησίως αύξουσα στο $[\alpha, \beta]$
   - όταν η $f$ είναι πολυωνυμική και συνεχής στο $[\alpha, \beta]$
2. Η $f$ αλλάζει πρόσημο μέσα στο $[\alpha, \beta]$. Πώς βρίσκεις το εμβαδόν ανάμεσα στη $C_f$ και τον άξονα $x'x$;
   - σπάζεις στις ρίζες και αθροίζεις τις απόλυτες τιμές των κομματιών
   - παίρνεις την απόλυτη τιμή του ολοκληρώματος σε όλο το $[\alpha, \beta]$
   - αλλάζεις τα όρια ώστε να είναι και τα δύο θετικοί αριθμοί
   - ολοκληρώνεις την $f^2$, που είναι μη αρνητική σε όλο το $[\alpha, \beta]$
3. Με $f(x) \geq g(x)$ στο $[\alpha, \beta]$, το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στις $C_f$, $C_g$ και τις $x = \alpha$, $x = \beta$ είναι:
   - $\int_{\alpha}^{\beta} (f(x) - g(x))\,dx$
   - $\int_{\alpha}^{\beta} (g(x) - f(x))\,dx$
   - $\int_{\alpha}^{\beta} (f(x) + g(x))\,dx$
   - $\int_{\alpha}^{\beta} f(x)\,dx$ μόνο αν $g \geq 0$
4. Η εκφώνηση ζητά το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις $C_f$ και $C_g$, χωρίς άλλες ευθείες. Από πού βγαίνουν τα όρια ολοκλήρωσης;
   - από τις λύσεις της εξίσωσης $f(x) = g(x)$
   - από τις λύσεις της εξίσωσης $f(x) = 0$
   - από τα πεδία ορισμού των $f$ και $g$
   - από τις λύσεις της εξίσωσης $f'(x) = g'(x)$
5. Βρήκες $\int_{0}^{3} (x^2 - 2x)\,dx = 0$. Τι σημαίνει αυτό για το χωρίο ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = x^2 - 2x$ και τον $x'x$ στο $[0, 3]$;
   - έχει δύο κομμάτια με ίσα εμβαδά, ένα κάτω και ένα πάνω από τον άξονα
   - έχει εμβαδόν μηδέν, αφού το ολοκλήρωμα σε όλο το διάστημα είναι μηδέν
   - η $f$ είναι μηδενική σε όλο το $[0, 3]$ και η $C_f$ ταυτίζεται με τον άξονα
   - έγινε λάθος στον υπολογισμό, γιατί ολοκλήρωμα μηδέν δεν υπάρχει
6. Οι $C_f$ και $C_g$ δεν τέμνονται στο εσωτερικό του $[\alpha, \beta]$. Γιατί αρκεί μία δοκιμαστική τιμή για να ξέρεις ποια είναι επάνω;
   - η $f - g$ είναι συνεχής χωρίς ρίζα εκεί, άρα διατηρεί πρόσημο
   - η $f - g$ είναι μονότονη σε κάθε διάστημα όπου δεν έχει ρίζα
   - οι καμπύλες έχουν ίδια κλίση σε όλο το διάστημα
   - η δοκιμαστική τιμή είναι το μέγιστο της $f - g$ εκεί
7. Το εμβαδόν που υπολόγισες βγήκε αρνητικό. Ποια εξήγηση είναι σωστή;
   - κάτι πήγε ανάποδα: σειρά αφαίρεσης, όρια ή αγνοημένη αλλαγή προσήμου
   - τίποτα, απλώς το χωρίο βρίσκεται ολόκληρο κάτω από τον άξονα $x'x$
   - ξέχασες να προσθέσεις τη σταθερά ολοκλήρωσης $c$ στο τέλος
   - το χωρίο δεν είναι φραγμένο και το εμβαδόν δεν ορίζεται
8. Οι $C_f$ και $C_g$ τέμνονται στο $x = \gamma$, στο εσωτερικό του $[\alpha, \beta]$. Πώς βρίσκεις το εμβαδόν ανάμεσά τους στο $[\alpha, \beta]$;
   - σπάζεις στο $\gamma$ και προσθέτεις τις απόλυτες τιμές των δύο ολοκληρωμάτων της $f - g$
   - υπολογίζεις το $\int_{\alpha}^{\beta} (f(x) - g(x))\,dx$ και παίρνεις στο τέλος την απόλυτη τιμή του
   - κρατάς μόνο το κομμάτι με θετικό ολοκλήρωμα, γιατί το άλλο είναι αρνητικό και δεν μετράει
   - υπολογίζεις το $\int_{\alpha}^{\beta} (f(x) + g(x))\,dx$, αφού μετράνε και οι δύο καμπύλες
9. Για συνεχή $h$ στο $[\alpha, \beta]$, ποια σχέση ισχύει πάντα ανάμεσα στο $A = \left\lvert \int_{\alpha}^{\beta} h(x)\,dx \right\rvert$ και στο $B = \int_{\alpha}^{\beta} \lvert h(x) \rvert\,dx$;
   - $A \leq B$, με ισότητα όταν η $h$ δεν αλλάζει πρόσημο
   - $A = B$ για κάθε συνεχή συνάρτηση $h$ στο $[\alpha, \beta]$
   - $A \geq B$, με ισότητα όταν $h \geq 0$
   - καμία, εξαρτάται από τη συνάρτηση $h$
10. Ζητείται το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = \sqrt{x}$, τον άξονα $y'y$ και την ευθεία $y = 2$. Ποιο ολοκλήρωμα το δίνει;
   - $\int_{0}^{4} \left( 2 - \sqrt{x} \right) dx$
   - $\int_{0}^{2} \left( 2 - \sqrt{x} \right) dx$
   - $\int_{0}^{4} \left( \sqrt{x} - 2 \right) dx$
   - $\int_{0}^{4} \sqrt{x}\,dx$

## Ασκήσεις

1. Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = 2x$, τον άξονα $x'x$ και την ευθεία $x = 3$.
2. Για την $f(x) = x^2 - 4$ υπολόγισε το $\int_{0}^{3} f(x)\,dx$ και το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, τον $x'x$ και τις ευθείες $x = 0$, $x = 3$.
3. Δίνονται οι $f(x) = 6 - x$ και $g(x) = x^2$.
   α) Βρες τις τετμημένες των σημείων τομής των $C_f$ και $C_g$.
   β) Ποια από τις δύο είναι επάνω ανάμεσα στα σημεία τομής; Αιτιολόγησε.
   γ) Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις $C_f$ και $C_g$.
4. Δίνεται η $f(x) = \ln x$, $x > 0$.
   α) Βρες το $\int \ln x\,dx$.
   β) Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, τον $x'x$ και την ευθεία $x = e$.
   γ) Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, τον $x'x$ και την ευθεία $x = \dfrac{1}{e}$.
5. Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = e^x$, τον άξονα $y'y$ και την ευθεία $y = e$.
6. Δίνεται η $f(x) = x^3 - x^2 - 6x$.
   α) Βρες τις ρίζες της $f$.
   β) Υπολόγισε το $\int_{-2}^{3} f(x)\,dx$.
   γ) Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τη $C_f$ και τον άξονα $x'x$.
7. Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στις γραφικές παραστάσεις των $f(x) = \eta\mu x$ και $g(x) = \sigma\upsilon\nu x$ και τις ευθείες $x = 0$, $x = \pi$.
8. Δίνονται οι $f(x) = \ln x$ και $g(x) = \ln^2 x$, $x > 0$.
   α) Βρες τα κοινά σημεία των $C_f$ και $C_g$.
   β) Δείξε ότι $f(x) \geq g(x)$ για κάθε $x \in [1, e]$.
   γ) Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις $C_f$ και $C_g$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/areas-integrals
