# Εμβαδά με εφαπτομένη, παράμετρο και συμμετρία

> Το χωρίο με την εφαπτομένη, το εμβαδόν που εξαρτάται από παράμετρο, και η αντίστροφη.

Μαθηματικά Προσανατολισμού, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/areas-advanced

## Τι θα μάθεις

- Να υπολογίζεις εμβαδά με εφαπτομένη, βρίσκοντας τη σχετική θέση από την κυρτότητα.
- Να χειρίζεσαι εμβαδόν που εξαρτάται από παράμετρο: εξίσωση, όριο και ελάχιστο.
- Να χρησιμοποιείς τη συμμετρία: άρτια και περιττή συνάρτηση, μια συνάρτηση και η αντίστροφή της.
- Να βρίσκεις εμβαδά και ολοκληρώματα όταν η συνάρτηση δεν δίνεται με τύπο.

## Ποια είναι επάνω, χωρίς ανίσωση

Στην ενότητα «Εμβαδά με ολοκλήρωμα» το εμβαδόν έγινε μία δουλειά: ρίζες και πρόσημο της διαφοράς $h = f - g$. Στα θέματα Γ και Δ το πρόσημο αυτό βγαίνει συνήθως από κάτι που ήδη ξέρεις για τη συνάρτηση: την κυρτότητά της, μια συμμετρία, τη μονοτονία της. Αυτή η ενότητα είναι οι τέσσερις τέτοιες περιπτώσεις που επανέρχονται.

## Το χωρίο με την εφαπτομένη

Το χωρίο ανάμεσα στη $C_f$, την εφαπτομένη της $\varepsilon$ σε ένα σημείο $A(x_0, f(x_0))$ και μια κατακόρυφη ευθεία ή τον άξονα $x'x$. Η εφαπτομένη είναι $y = f(x_0) + f'(x_0)(x - x_0)$, όπως στην ενότητα «Η εφαπτομένη». Το πρόσημο της διαφοράς το δίνει η κυρτότητα, όπως είδες στην ενότητα «Ανισότητες με την κυρτότητα»:

- Αν η $f$ είναι **κυρτή** σε ένα διάστημα, η $C_f$ είναι **πάνω** από κάθε εφαπτομένη της εκεί, με κοινό σημείο μόνο το σημείο επαφής.
- Αν είναι **κοίλη**, είναι **κάτω**.

Στη λύση γράφεις: «Η $f$ είναι κυρτή, άρα η $C_f$ βρίσκεται πάνω από την εφαπτομένη της, οπότε $f(x) - (f(x_0) + f'(x_0)(x - x_0)) \geq 0$».

> **Πρόσεχε**
>
> Αν το χωρίο κλείνει με τον άξονα $x'x$, το κάτω σύνορο **δεν** είναι μία συνάρτηση. Πριν τέμνει η εφαπτομένη τον άξονα, κάτω είναι ο άξονας· μετά, η εφαπτομένη. Βρες πρώτα πού τέμνει η $\varepsilon$ τον $x'x$ και σπάσε εκεί, ή αφαίρεσε από το χωρίο κάτω από τη $C_f$ το τρίγωνο που σχηματίζει η εφαπτομένη με τον άξονα. Το δεύτερο είναι συνήθως πιο γρήγορο.

## Εμβαδόν που εξαρτάται από παράμετρο

Όταν ένα όριο ολοκλήρωσης ή ο τύπος περιέχει παράμετρο $\lambda$, το εμβαδόν είναι **συνάρτηση** $E(\lambda)$. Η άσκηση τη χρησιμοποιεί με τρεις τρόπους:

- **Εξίσωση:** «βρες το $\lambda$ ώστε $E(\lambda) = 3$», ή «βρες την ευθεία $x = \kappa$ που χωρίζει το χωρίο σε δύο ισεμβαδικά».
- **Όριο:** το $\lim_{\lambda \to +\infty} E(\lambda)$ λέει αν ένα χωρίο που απλώνεται χωρίς τέλος έχει πεπερασμένο εμβαδόν.
- **Ακρότατο:** «για ποιο $\lambda$ το εμβαδόν γίνεται ελάχιστο». Μελετάς την $E$ με την παράγωγο, όπως κάθε συνάρτηση.

> **Θυμήσου**
>
> Πριν γράψεις τον τύπο του $E(\lambda)$, έλεγξε το πρόσημο **για κάθε επιτρεπτό $\lambda$**, όχι για ένα. Αν η θέση μιας ρίζας ή ενός σημείου τομής εξαρτάται από το $\lambda$, το $E(\lambda)$ σπάει εκεί, και ο τύπος του μπορεί να αλλάζει από διάστημα σε διάστημα.

## Συμμετρίες που κόβουν τη δουλειά στη μέση

**Περιττή και άρτια.** Έστω $f$ συνεχής στο $[-\alpha, \alpha]$. Με την αντικατάσταση $x = -t$ βρίσκεις $\int_{-\alpha}^{0} f(x)\,dx = \int_{0}^{\alpha} f(-t)\,dt$. Άρα:

- αν η $f$ είναι **περιττή**, $f(-t) = -f(t)$ και $\int_{-\alpha}^{\alpha} f(x)\,dx = 0$
- αν είναι **άρτια**, $f(-t) = f(t)$ και $\int_{-\alpha}^{\alpha} f(x)\,dx = 2\int_{0}^{\alpha} f(x)\,dx$

Στις Πανελλήνιες η ιδιότητα **αποδεικνύεται** μέσα στη λύση, με αυτή την αντικατάσταση, εκτός αν η εκφώνηση τη δίνει. Το κέρδος είναι μεγάλο: το $\int_{-1}^{1} \left( x^3 e^{x^2} + x^2 \right) dx$ δεν θέλει καμία αρχική της $x^3 e^{x^2}$, γιατί είναι περιττή. Μένει $2\int_{0}^{1} x^2\,dx = \dfrac{2}{3}$.

Για το **εμβαδόν** μιας περιττής, το ολοκλήρωμα είναι $0$ αλλά το εμβαδόν όχι: η $\lvert f \rvert$ είναι άρτια, άρα υπολογίζεις το μισό και διπλασιάζεις. Για την $f(x) = x^3 - x$ στο $[-1, 1]$: $E = 2\int_{0}^{1} (x - x^3)\,dx = 2 \cdot \dfrac{1}{4} = \dfrac{1}{2}$.

**Η $f$ και η αντίστροφή της.** Οι $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ είναι συμμετρικές ως προς την ευθεία $y = x$.

*Η y = eˣ (C\_f) και η αντίστροφή της y = ln x (C\_g), καθρέφτης η μία της άλλης ως προς την ευθεία y = x.*

Αν η $f$ είναι **γνησίως αύξουσα**, τα κοινά σημεία των $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ βρίσκονται πάνω στην $y = x$. Η απόδειξη είναι σύντομη και ζητιέται: αν $f(\alpha) = \beta$ και $f(\beta) = \alpha$ με $\alpha < \beta$, τότε η μονοτονία δίνει $f(\alpha) < f(\beta)$, δηλαδή $\beta < \alpha$, άτοπο. Άρα $\alpha = \beta$ και τα κοινά σημεία είναι οι λύσεις της $f(x) = x$.

Τότε το χωρίο ανάμεσα στις $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ χωρίζεται από την $y = x$ σε δύο ίσα κομμάτια, και

$$
E = 2\int_{\alpha}^{\beta} \lvert f(x) - x \rvert\,dx
$$

όπου $\alpha$, $\beta$ οι λύσεις της $f(x) = x$. Δεν χρειάζεσαι τον τύπο της $f^{-1}$, που συχνά δεν βρίσκεται.

> **Πρόσεχε**
>
> Η συμμετρία είναι ως προς την $y = x$, **όχι** ως προς τον άξονα $x'x$. Και το «τα κοινά σημεία είναι πάνω στην $y = x$» ισχύει για γνησίως αύξουσα $f$. Μια φθίνουσα μπορεί να τέμνει την αντίστροφή της και εκτός της ευθείας: η $f(x) = -x^3$ συναντά τη δική της και στα $(1, -1)$ και $(-1, 1)$.

## Όταν η συνάρτηση δεν δίνεται

Μερικά θέματα δίνουν ιδιότητες αντί για τύπο: μονοτονία, τιμές σε σημεία, ένα ολοκλήρωμα. Ζητούν ένα εμβαδόν ή ένα ολοκλήρωμα που φαίνεται να θέλει τον τύπο. Δύο εργαλεία λύνουν σχεδόν όλα:

- **Η γεωμετρία του χωρίου.** Ένα ορθογώνιο χωρίζεται από τη $C_f$ σε δύο κομμάτια· αν ξέρεις το ένα, ξέρεις και το άλλο. Η συμμετρία ως προς την $y = x$ μεταφέρει το κομμάτι «δίπλα» στη $C_f$ σε κομμάτι «κάτω» από τη $C_{f^{-1}}$.
- **Η αντικατάσταση $x = f(u)$** στο $\int f^{-1}(x)\,dx$, που θέλει $f'$ συνεχή, και μετά **παραγοντική**:

$$
\int_{f(\alpha)}^{f(\beta)} f^{-1}(x)\,dx = \beta f(\beta) - \alpha f(\alpha) - \int_{\alpha}^{\beta} f(x)\,dx
$$

Ο τύπος δεν απομνημονεύεται: στη λύση γράφεις την αντικατάσταση και την παραγοντική, και φτάνεις σε αυτόν.

> **Κλειδί**
>
> Στα δύσκολα θέματα εμβαδού το ζητούμενο είναι πάντα το ίδιο, το πρόσημο της διαφοράς και τα όρια. Αλλάζει μόνο από πού το παίρνεις: **κυρτότητα** για την εφαπτομένη, **συμμετρία** για άρτιες, περιττές και αντίστροφες, **μονοτονία** για τα κοινά σημεία της $C_f$ με τη $C_{f^{-1}}$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη \$C\_f\$ της \$f(x) = e^x\$, την εφαπτομένη της στο \$x\_0 = 0\$ και την ευθεία \$x = 1\$

1. **Η εφαπτομένη.** $f(0) = 1$ και $f'(0) = e^0 = 1$, άρα $\varepsilon: y = x + 1$.
2. **Ποια είναι επάνω.** $f''(x) = e^x > 0$, άρα η $f$ είναι κυρτή στο $\mathbb{R}$ και η $C_f$ είναι πάνω από την $\varepsilon$: $e^x \geq x + 1$, με ισότητα μόνο στο $0$.
3. **Τα όρια.** Το χωρίο ξεκινά από το σημείο επαφής, $x = 0$, και κλείνει στην $x = 1$.

   $E = \int_{0}^{1} \left( e^x - x - 1 \right) dx = \left[ e^x - \dfrac{x^2}{2} - x \right]_{0}^{1} = \left( e - \dfrac{3}{2} \right) - 1 = e - \dfrac{5}{2}$
4. **Έλεγχος μεγέθους:** $e - 2{,}5 \approx 0{,}22$, μικρό και θετικό, όπως ένα λεπτό χωρίο ανάμεσα σε καμπύλη και εφαπτομένη.

### Παράδειγμα 2: Βρες το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τη \$C\_f\$ της \$f(x) = x^2\$, την εφαπτομένη της στο \$A(2, 4)\$ και τον άξονα \$x'x\$

*Η παραβολή y = x² και η εφαπτομένη της ε στο A(2, 4), που τέμνει τον άξονα x στο B(1, 0).*

1. **Η εφαπτομένη.** $f'(x) = 2x$, $f'(2) = 4$, άρα $\varepsilon: y - 4 = 4(x - 2)$, δηλαδή $y = 4x - 4$. Τέμνει τον $x'x$ στο $B(1, 0)$.
2. **Η θέση.** $f''(x) = 2 > 0$, η $f$ είναι κυρτή και η $C_f$ είναι πάνω από την $\varepsilon$. Το χωρίο απλώνεται από το $0$, όπου η $C_f$ αγγίζει τον άξονα, ως το $2$.
3. **Το κάτω σύνορο αλλάζει στο $1$.** Στο $[0, 1]$ κάτω είναι ο άξονας, στο $[1, 2]$ η εφαπτομένη. Αντί να σπάσω, παίρνω όλο το χωρίο κάτω από τη $C_f$ στο $[0, 2]$ και αφαιρώ το τρίγωνο $AB\Gamma$ με $\Gamma(2, 0)$:

   $\int_{0}^{2} x^2\,dx = \dfrac{8}{3}$ και $(AB\Gamma) = \dfrac{1}{2} \cdot 1 \cdot 4 = 2$
4. $E = \dfrac{8}{3} - 2 = \dfrac{2}{3}$

   **Έλεγχος με σπάσιμο:** $\int_{0}^{1} x^2\,dx + \int_{1}^{2} (x - 2)^2\,dx = \dfrac{1}{3} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{2}{3}$.

### Παράδειγμα 3: Για \$\lambda > 1\$, \$E(\lambda)\$ είναι το εμβαδόν ανάμεσα στη \$C\_f\$ της \$f(x) = \dfrac{1}{x^2}\$, τον \$x'x\$ και τις ευθείες \$x = 1\$, \$x = \lambda\$. Βρες το \$E(\lambda)\$, το \$\lambda\$ με \$E(\lambda) = \dfrac{3}{4}\$, το \$\lim\_{\lambda \to +\infty} E(\lambda)\$ και την ευθεία \$x = \kappa\$ που χωρίζει το χωρίο του $\[1, 4]\$ σε δύο ισεμβαδικά

1. **Πρόσημο για κάθε $\lambda$.** $f(x) > 0$ για κάθε $x \neq 0$, άρα για κάθε $\lambda > 1$:

   $E(\lambda) = \int_{1}^{\lambda} x^{-2}\,dx = \left[ -\dfrac{1}{x} \right]_{1}^{\lambda} = 1 - \dfrac{1}{\lambda}$
2. **Η εξίσωση:** $1 - \dfrac{1}{\lambda} = \dfrac{3}{4} \iff \lambda = 4$.
3. **Το όριο:** $\lim_{\lambda \to +\infty} \left( 1 - \dfrac{1}{\lambda} \right) = 1$. Το χωρίο απλώνεται χωρίς τέλος, αλλά το εμβαδόν του μένει κάτω από $1$.
4. **Η ισεμβαδική ευθεία.** Θέλω $E(\kappa) = \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{3}{4} = \dfrac{3}{8}$, δηλαδή $1 - \dfrac{1}{\kappa} = \dfrac{3}{8}$, άρα $\kappa = \dfrac{8}{5}$.

   **Όχι** στη μέση του διαστήματος: η καμπύλη είναι ψηλή αριστερά, και το μισό εμβαδόν μαζεύεται νωρίς.

### Παράδειγμα 4: Για \$\alpha \in \[0, 1]\$, \$E(\alpha)\$ είναι το εμβαδόν ανάμεσα στη \$C\_f\$ της \$f(x) = x^2\$, την ευθεία \$y = \alpha^2\$ και τις ευθείες \$x = 0\$, \$x = 1\$. Βρες το \$\alpha\$ για το οποίο το \$E(\alpha)\$ γίνεται ελάχιστο

1. **Πού τέμνονται.** $x^2 = \alpha^2$ με $x \in [0, 1]$ δίνει $x = \alpha$. Στο $[0, \alpha]$ επάνω είναι η ευθεία, στο $[\alpha, 1]$ η παραβολή. Το σημείο σπασίματος **εξαρτάται από την παράμετρο**.
2. $E(\alpha) = \int_{0}^{\alpha} (\alpha^2 - x^2)\,dx + \int_{\alpha}^{1} (x^2 - \alpha^2)\,dx$

   $= \dfrac{2\alpha^3}{3} + \left( \dfrac{1}{3} - \dfrac{\alpha^3}{3} - \alpha^2 + \alpha^3 \right) = \dfrac{4}{3}\alpha^3 - \alpha^2 + \dfrac{1}{3}$
3. **Μελέτη.** $E'(\alpha) = 4\alpha^2 - 2\alpha = 2\alpha(2\alpha - 1)$. Είναι $E' < 0$ στο $\left(0, \tfrac{1}{2}\right)$ και $E' > 0$ στο $\left(\tfrac{1}{2}, 1\right)$, άρα η $E$ είναι γνησίως φθίνουσα στο $\left[0, \tfrac{1}{2}\right]$ και γνησίως αύξουσα στο $\left[\tfrac{1}{2}, 1\right]$.
4. Ελάχιστο στο $\alpha = \dfrac{1}{2}$, με $E\left(\tfrac{1}{2}\right) = \dfrac{1}{6} - \dfrac{1}{4} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{1}{4}$.

   **Έλεγχος στα άκρα:** $E(0) = \dfrac{1}{3}$ και $E(1) = \dfrac{2}{3}$, και τα δύο μεγαλύτερα.

### Παράδειγμα 5: Δίνεται η \$f(x) = x^3 - x^2 + x\$. Δείξε ότι αντιστρέφεται και βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στις \$C\_f\$ και \$C\_{f^{-1}}\$

1. **Μονοτονία.** $f'(x) = 3x^2 - 2x + 1$, με διακρίνουσα $4 - 12 < 0$, άρα $f'(x) > 0$ για κάθε $x$. Η $f$ είναι γνησίως αύξουσα, άρα 1-1 και αντιστρέφεται. Τον τύπο της $f^{-1}$ δεν μπορείς να τον βρεις, και δεν θα χρειαστεί.
2. **Κοινά σημεία.** Αφού η $f$ είναι γνησίως αύξουσα, τα κοινά σημεία είναι οι λύσεις της $f(x) = x$:

   $x^3 - x^2 = 0 \iff x^2(x - 1) = 0 \iff x = 0$ ή $x = 1$
3. **Πρόσημο.** Στο $[0, 1]$: $f(x) - x = x^2(x - 1) \leq 0$, άρα η $C_f$ είναι κάτω από την $y = x$.

   $\int_{0}^{1} \left( x - f(x) \right) dx = \int_{0}^{1} (x^2 - x^3)\,dx = \dfrac{1}{3} - \dfrac{1}{4} = \dfrac{1}{12}$
4. **Συμμετρία.** Η $C_{f^{-1}}$ είναι το είδωλο της $C_f$ ως προς την $y = x$, άρα το χωρίο ανάμεσά τους είναι δύο ίσα κομμάτια: $E = 2 \cdot \dfrac{1}{12} = \dfrac{1}{6}$.

### Παράδειγμα 6: Η \$f\$ έχει συνεχή παράγωγο και είναι γνησίως αύξουσα στο $\[0, 1]\$, με \$f(0) = 0\$, \$f(1) = 1\$ και \$\int\_{0}^{1} f(x)\\,dx = \dfrac{1}{3}\$. Υπολόγισε το \$\int\_{0}^{1} f^{-1}(x)\\,dx\$

1. **Τι σημαίνει.** Η $f$ απεικονίζει το $[0, 1]$ στο $[0, 1]$, άρα η $f^{-1}$ ορίζεται στο $[0, 1]$ και είναι μη αρνητική εκεί. Το ζητούμενο είναι το εμβαδόν κάτω από τη $C_{f^{-1}}$.
2. **Αντικατάσταση** $x = f(u)$, $dx = f'(u)\,du$. Για $x = 0$ είναι $u = 0$ και για $x = 1$ είναι $u = 1$:

   $\int_{0}^{1} f^{-1}(x)\,dx = \int_{0}^{1} f^{-1}(f(u))\,f'(u)\,du = \int_{0}^{1} u f'(u)\,du$
3. **Παραγοντική:** $\int_{0}^{1} u f'(u)\,du = \left[ u f(u) \right]_{0}^{1} - \int_{0}^{1} f(u)\,du = 1 - \dfrac{1}{3} = \dfrac{2}{3}$
4. **Η εικόνα.** Το τετράγωνο $[0, 1] \times [0, 1]$ χωρίζεται από τη $C_f$ σε δύο κομμάτια: κάτω από αυτήν, εμβαδού $\tfrac{1}{3}$, και ανάμεσα σε αυτήν και τον $y'y$, εμβαδού $\tfrac{2}{3}$. Η συμμετρία ως προς την $y = x$ στέλνει το δεύτερο κάτω από τη $C_{f^{-1}}$. Η $f(x) = x^2$ ικανοποιεί τα δεδομένα, και πράγματι $\int_{0}^{1} \sqrt{x}\,dx = \dfrac{2}{3}$.

## Ερωτήσεις

1. Η $f$ είναι κυρτή στο $\mathbb{R}$ και $\varepsilon$ η εφαπτομένη της στο $x_0$. Πού βρίσκεται η $C_f$ σε σχέση με την $\varepsilon$;
   - πάνω από την $\varepsilon$, με κοινό σημείο μόνο το σημείο επαφής
   - κάτω από την $\varepsilon$, με κοινό σημείο μόνο το σημείο επαφής
   - πάνω από την $\varepsilon$ αριστερά του $x_0$ και κάτω από αυτήν δεξιά
   - εξαρτάται από το πρόσημο της $f'(x_0)$, δηλαδή της κλίσης
2. Το χωρίο κλείνει από τη $C_f$ της κυρτής $f$, την εφαπτομένη της στο $A$ και τον άξονα $x'x$, και η εφαπτομένη τέμνει τον άξονα στο $B$. Τι κάνεις;
   - σπάζεις στην τετμημένη του $B$ ή αφαιρείς το τρίγωνο κάτω από την εφαπτομένη
   - ολοκληρώνεις τη διαφορά $f$ μείον εφαπτομένη σε όλο το διάστημα του χωρίου
   - ολοκληρώνεις μόνο την $f$, αφού η εφαπτομένη είναι ευθεία και δεν έχει εμβαδόν
   - παίρνεις την απόλυτη τιμή του ολοκληρώματος της $f$ μείον την εφαπτομένη
3. Για την $f(x) = \ln x$ και την εφαπτομένη της $y = x - 1$ στο $x_0 = 1$, ποια είναι η σωστή διαφορά για το εμβαδόν στο $[1, e]$;
   - $(x - 1) - \ln x$, γιατί η $\ln x$ είναι κοίλη
   - $\ln x - (x - 1)$, γιατί η $\ln x$ είναι αύξουσα
   - $\ln x - (x - 1)$, γιατί $\ln x > 0$ στο $(1, e]$
   - $(x - 1) + \ln x$, γιατί και οι δύο είναι θετικές εκεί
4. Για $\lambda > 1$ το εμβαδόν κάτω από την $\dfrac{1}{x^2}$ στο $[1, \lambda]$ είναι $E(\lambda) = 1 - \dfrac{1}{\lambda}$. Τι λέει το $\lim_{\lambda \to +\infty} E(\lambda) = 1$;
   - το απεριόριστο χωρίο προς τα δεξιά έχει πεπερασμένο εμβαδόν, ίσο με $1$
   - το χωρίο σταματά σε κάποιο σημείο, γιατί η καμπύλη φτάνει τον άξονα
   - το εμβαδόν γίνεται $1$ για κάποιο αρκετά μεγάλο $\lambda$ και μένει σταθερό
   - το εμβαδόν απειρίζεται, αφού το χωρίο συνεχίζει χωρίς τέλος
5. Για $\alpha \in (0, 1)$ ζητείται το εμβαδόν ανάμεσα στην $y = x^2$ και την $y = \alpha^2$ στο $[0, 1]$. Τι πρέπει να προσέξεις πριν γράψεις το $E(\alpha)$;
   - οι καμπύλες τέμνονται στο $x = \alpha$, άρα το ολοκλήρωμα σπάει εκεί
   - το $\alpha$ είναι σταθερά, άρα το ολοκλήρωμα γράφεται χωρίς σπάσιμο
   - η ευθεία $y = \alpha^2$ είναι πάντα πάνω από την παραβολή
   - πρέπει πρώτα να βρεθεί το $\alpha$ από το ελάχιστο
6. Η $f$ είναι συνεχής και περιττή στο $[-3, 3]$. Πόσο είναι το $\int_{-3}^{3} f(x)\,dx$;
   - $0$
   - $2\int_{0}^{3} f(x)\,dx$
   - $f(3) - f(-3)$
   - θέλει τον τύπο
7. Η $f$ είναι συνεχής, περιττή, με $f(x) > 0$ για $x > 0$ και $\int_{0}^{2} f(x)\,dx = 5$. Πόσο είναι το εμβαδόν ανάμεσα στη $C_f$ και τον $x'x$ στο $[-2, 2]$;
   - $10$
   - $0$
   - $5$
   - $-10$
8. Γιατί, για γνησίως αύξουσα $f$, τα κοινά σημεία των $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ βρίσκονται πάνω στην $y = x$;
   - αν $f(\alpha) = \beta$, $f(\beta) = \alpha$ με $\alpha < \beta$, η μονοτονία δίνει $\beta < \alpha$
   - γιατί κάθε συνάρτηση τέμνει την αντίστροφή της μόνο πάνω στην $y = x$
   - γιατί οι $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ είναι συμμετρικές ως προς τον άξονα $x'x$
   - γιατί η $f$ είναι κυρτή, άρα βρίσκεται πάνω από την ευθεία $y = x$
9. Η $f$ είναι γνησίως αύξουσα και η $f(x) = x$ έχει λύσεις μόνο τις $0$ και $1$. Το εμβαδόν ανάμεσα στη $C_f$ και την $y = x$ είναι $\frac{1}{4}$. Πόσο είναι το εμβαδόν ανάμεσα στις $C_f$ και $C_{f^{-1}}$;
   - $\dfrac{1}{2}$
   - $\dfrac{1}{4}$
   - $\dfrac{1}{8}$
   - θέλει την $f^{-1}$
10. Η $f$ είναι γνησίως αύξουσα στο $[0, 1]$, με $f(0) = 0$, $f(1) = 1$ και $\int_{0}^{1} f(x)\,dx = \frac{1}{3}$. Πόσο είναι το $\int_{0}^{1} f^{-1}(x)\,dx$;
   - $\dfrac{2}{3}$
   - $\dfrac{1}{3}$
   - $3$
   - $-\dfrac{1}{3}$

## Ασκήσεις

1. Υπολόγισε το $\int_{-1}^{1} \left( x^5 - 3x^3 + x^2 \right) dx$, χρησιμοποιώντας τη συμμετρία των όρων.
2. Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = x^2$, την εφαπτομένη της στο σημείο με τετμημένη $-1$ και τον άξονα $y'y$.
3. Για $\lambda > 0$, $E(\lambda)$ είναι το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$ της $f(x) = e^{-x}$, τους δύο άξονες και την ευθεία $x = \lambda$.
   α) Βρες το $E(\lambda)$.
   β) Βρες το $\lambda$ για το οποίο $E(\lambda) = \dfrac{1}{2}$.
   γ) Βρες το $\lim_{\lambda \to +\infty} E(\lambda)$.
4. Δίνεται η $f(x) = x^2$, $x \geq 0$.
   α) Βρες την αντίστροφη $f^{-1}$.
   β) Βρες τα κοινά σημεία των $C_f$ και $C_{f^{-1}}$.
   γ) Βρες το εμβαδόν ανάμεσα στις $C_f$ και $C_{f^{-1}}$ με δύο τρόπους: με τη συμμετρία και απευθείας.
5. Η $f$ είναι συνεχής και περιττή στο $\mathbb{R}$, με $f(x) > 0$ για $x > 0$ και $\int_{0}^{2} f(x)\,dx = 3$.
   α) Υπολόγισε το $\int_{-2}^{2} f(x)\,dx$.
   β) Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, τον $x'x$ και τις ευθείες $x = -2$, $x = 2$.
   γ) Για $g(x) = f(x) - x^3 + 4x$, βρες το εμβαδόν ανάμεσα στις $C_f$, $C_g$ και τις ευθείες $x = -2$, $x = 2$.
6. Δίνεται η $f(x) = \ln x$, $x > 0$.
   α) Βρες την εφαπτομένη της $C_f$ που διέρχεται από την αρχή των αξόνων.
   β) Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_f$, την εφαπτομένη αυτή και τον άξονα $x'x$.
7. Για $\alpha > 0$ δίνονται οι $f(x) = x^2$ και $g(x) = \alpha x$. Έστω $E(\alpha)$ το εμβαδόν του χωρίου που περικλείεται από τις $C_f$ και $C_g$.
   α) Βρες το $E(\alpha)$.
   β) Βρες το $\alpha$ για το οποίο $E(\alpha) = \dfrac{4}{3}$.
   γ) Για αυτό το $\alpha$, βρες την ευθεία $x = \kappa$ που χωρίζει το χωρίο σε δύο ισεμβαδικά.
8. Η $f$ έχει συνεχή παράγωγο στο $[1, 3]$ με $f'(x) > 0$, και $f(1) = 1$, $f(3) = 2$, $\int_{1}^{3} f(x)\,dx = 3$.
   α) Δείξε ότι η $f^{-1}$ ορίζεται στο $[1, 2]$ και παίρνει τιμές στο $[1, 3]$.
   β) Υπολόγισε το $\int_{1}^{2} f^{-1}(x)\,dx$.
   γ) Βρες το εμβαδόν του χωρίου ανάμεσα στη $C_{f^{-1}}$, τον $x'x$ και τις ευθείες $x = 1$, $x = 2$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/math-or/areas-advanced
