# Αντικειμενοστραφής προγραμματισμός

> Κλάσεις, αντικείμενα, ενθυλάκωση, κληρονομικότητα και πολυμορφισμός.

Πληροφορική, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/informatics/oop

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις την κλάση από το αντικείμενο.
- Να περιγράφεις την ενθυλάκωση και την απόκρυψη πληροφορίας.
- Να σχεδιάζεις κλάσεις από μια εκφώνηση, με πεδία, μεθόδους και κληρονομικότητα.
- Να αναγνωρίζεις τον πολυμορφισμό και να τον διακρίνεις από την υπερφόρτωση.

## Κλάση και αντικείμενο

Ο **αντικειμενοστραφής προγραμματισμός** αλλάζει την οργάνωση: αντί για δεδομένα από τη μια και διαδικασίες από την άλλη, τα δύο μπαίνουν **μαζί** σε μία οντότητα.

|                              | Δομημένος (τμηματικός)               | Αντικειμενοστραφής                       |
| ---------------------------- | ------------------------------------ | ---------------------------------------- |
| Μονάδα του προγράμματος      | το υποπρόγραμμα                      | το αντικείμενο                           |
| Τα δεδομένα                  | χωριστά, περνούν με παραμέτρους      | μέσα στο αντικείμενο που τα χρησιμοποιεί |
| Πώς γίνεται η δουλειά        | καλείς διαδικασίες πάνω στα δεδομένα | στέλνεις μηνύματα σε αντικείμενα         |
| Τι κοιτάς πρώτα στην ανάλυση | τι πρέπει να **γίνει**               | ποια **πράγματα** υπάρχουν               |

Ο δομημένος προγραμματισμός δεν καταργείται. Μέσα σε κάθε μέθοδο γράφεις πάλι ακολουθία, επιλογή και επανάληψη. Αλλάζει το πού μπαίνει κάθε κομμάτι κώδικα.

- **Κλάση** είναι το **πρότυπο**: περιγράφει τι δεδομένα και τι συμπεριφορές έχει ένα είδος οντότητας. Δεν καταλαμβάνει μνήμη για δεδομένα.
- **Αντικείμενο** (ή **στιγμιότυπο**) είναι μια **συγκεκριμένη** πραγμάτωση της κλάσης, με δικές του τιμές.

> **Κλειδί**
>
> **Η κλάση είναι το καλούπι, το αντικείμενο το χυτό.**
>
> Η κλάση «Μαθητής» ορίζει ότι κάθε μαθητής έχει όνομα και βαθμό. Ο συγκεκριμένος μαθητής «Άννα, $18{,}5$» είναι αντικείμενο.
>
> Από μία κλάση δημιουργούνται **όσα** αντικείμενα θέλεις, καθένα με δικές του τιμές στα ίδια πεδία. Τα **πεδία** διαφέρουν από αντικείμενο σε αντικείμενο· οι **μέθοδοι** είναι κοινές, γραμμένες μία φορά στην κλάση.

| Όρος             | Σημασία                                           |
| ---------------- | ------------------------------------------------- |
| Πεδίο (ιδιότητα) | δεδομένο που κρατά το αντικείμενο                 |
| Μέθοδος          | λειτουργία που μπορεί να εκτελέσει                |
| Στιγμιότυπο      | ένα συγκεκριμένο αντικείμενο της κλάσης           |
| Δημιουργός       | ειδική μέθοδος που αρχικοποιεί το νέο αντικείμενο |
| Μήνυμα           | η κλήση μεθόδου πάνω σε αντικείμενο               |

## Ενθυλάκωση και απόκρυψη

**Ενθυλάκωση** είναι το ότι δεδομένα και μέθοδοι συσκευάζονται μαζί μέσα στην κλάση.

**Απόκρυψη πληροφορίας** είναι το ότι τα πεδία δηλώνονται **ιδιωτικά** και προσπελαύνονται μόνο μέσα από τις μεθόδους της κλάσης.

> **Πρόσεχε**
>
> Οι δύο όροι δεν είναι συνώνυμοι, και η διάκριση ζητείται.
>
> - **Ενθυλάκωση** = συσκευασία. Το «τι μπαίνει μέσα στην κλάση».
> - **Απόκρυψη** = έλεγχος πρόσβασης. Το «τι φαίνεται απ' έξω».
>
> Η απόκρυψη είναι η πρακτική συνέπεια: αν ο βαθμός είναι ιδιωτικός και αλλάζει μόνο μέσω μεθόδου, η μέθοδος μπορεί να ελέγξει ότι ανήκει στο $[0, 20]$. Με δημόσιο πεδίο, οποιοδήποτε σημείο του προγράμματος θα μπορούσε να γράψει $-3$, και η αναζήτηση του υπεύθυνου θα ήταν αναζήτηση σε ολόκληρο το πρόγραμμα.

## Κληρονομικότητα

Μια **παράγωγη** κλάση κληρονομεί πεδία και μεθόδους από τη **βασική** και προσθέτει δικά της. Η σχέση διαβάζεται «είναι ένα»: ο Μαθητής **είναι ένα** Άτομο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Άτομο, Μαθητής, Καθηγητής*

Τα οφέλη είναι τα ίδια με του τμηματικού προγραμματισμού, ένα επίπεδο ψηλότερα: ό,τι είναι κοινό γράφεται **μία** φορά στη βασική κλάση, και η διόρθωσή του ισχύει αυτόματα σε όλες τις παράγωγες.

> **Πρόσεχε**
>
> **Ο έλεγχος «είναι ένα».** Πριν βάλεις μια κλάση κάτω από μια άλλη, πες τη φράση φωναχτά. «Ο Μαθητής είναι ένα Άτομο»: στέκει, άρα κληρονομικότητα. «Το Τιμόνι είναι ένα Αυτοκίνητο»: δεν στέκει. Το αυτοκίνητο **έχει** τιμόνι. Το τιμόνι είναι πεδίο του Αυτοκινήτου, όχι παράγωγη κλάση του.
>
> Το ίδιο λάθος στην άλλη κατεύθυνση: η Παράγωγη έχει **όλα** τα πεδία της Βασικής. Αν ένα πεδίο της βάσης δεν έχει νόημα για την παράγωγη, η ιεραρχία είναι στραβή.

## Πολυμορφισμός

**Πολυμορφισμός** είναι η ικανότητα του **ίδιου μηνύματος** να προκαλεί **διαφορετική συμπεριφορά**, ανάλογα με την κλάση του αντικειμένου που το δέχεται.

Στο παράδειγμα παραπάνω, η κλήση `εμφάνισε` σε έναν Μαθητή τυπώνει τμήμα και βαθμό· η ίδια κλήση σε έναν Καθηγητή τυπώνει ειδικότητα. Το σημείο του προγράμματος που καλεί **δεν χρειάζεται να ξέρει** ποιο από τα δύο κρατά.

> **Θυμήσου**
>
> **Πολυμορφισμός και υπερφόρτωση δεν είναι το ίδιο.**
>
> - **Υπερκάλυψη** (και πολυμορφισμός): **ίδια υπογραφή**, διαφορετικό σώμα σε παράγωγη κλάση. Η επιλογή γίνεται από την κλάση του **αντικειμένου**.
> - **Υπερφόρτωση**: **ίδιο όνομα**, διαφορετικές παράμετροι, στην **ίδια** κλάση. Η επιλογή γίνεται από τα **ορίσματα** της κλήσης.

## Αφαίρεση

**Αφαίρεση** (ή **αφαιρετικότητα**) είναι η συγκράτηση μόνο των χαρακτηριστικών που έχουν σημασία για το πρόβλημα.

Στο πρόγραμμα ενός σχολείου, η κλάση Μαθητής κρατά όνομα, τμήμα και βαθμό. Δεν κρατά χρώμα μαλλιών — όχι επειδή δεν υπάρχει, αλλά επειδή **δεν χρειάζεται για αυτό το πρόβλημα**. Σε πρόγραμμα κομμωτηρίου η επιλογή θα ήταν άλλη.

Η αφαίρεση έχει και μια δεύτερη όψη. Όποιος **χρησιμοποιεί** ένα αντικείμενο ξέρει **τι** κάνουν οι μέθοδοί του, όχι **πώς**. Καλείς `κατάθεσε(50)` σε έναν λογαριασμό χωρίς να ξέρεις πώς ενημερώνεται το υπόλοιπο. Αν αλλάξει ο τρόπος μέσα στην κλάση, ο κώδικάς σου δεν αλλάζει.

## Από την εκφώνηση στην κλάση

Στα θέματα σχεδίασης δεν σου ζητείται κώδικας. Σου ζητείται να βρεις τις κλάσεις, τα πεδία και τις μεθόδους από ένα κείμενο. Ένας πρακτικός κανόνας για την πρώτη ανάγνωση:

| Στο κείμενο                                                        | Γίνεται συνήθως |
| ------------------------------------------------------------------ | --------------- |
| ουσιαστικό που έχει πολλά «κομμάτια» (Βιβλίο, Μέλος)               | κλάση           |
| ιδιότητα ενός τέτοιου ουσιαστικού (τίτλος, ISBN)                   | πεδίο           |
| ρήμα που κάνει ή παθαίνει το ουσιαστικό (δανείζεται, επιστρέφεται) | μέθοδος         |
| «κάθε Χ είναι ένα Υ»                                               | κληρονομικότητα |

Μια κλάση περιγράφεται συχνά με ένα **διάγραμμα κλάσης**: ένα κουτί σε τρία μέρη, πάνω το όνομα, στη μέση τα πεδία, κάτω οι μέθοδοι. Τα ιδιωτικά μέλη σημειώνονται συνήθως με `−` και τα δημόσια με `+`.

| Λογαριασμός                                                 |
| ----------------------------------------------------------- |
| `− αριθμός`, `− υπόλοιπο`                                   |
| `+ κατάθεσε(ποσό)`, `+ ανάληψη(ποσό)`, `+ δείξε_υπόλοιπο()` |

Το υπόλοιπο είναι ιδιωτικό. Η `ανάληψη` μπορεί να αρνηθεί ποσό μεγαλύτερο από το υπόλοιπο, και κανείς δεν μπορεί να το παρακάμψει γράφοντας απευθείας στο πεδίο. Ενθυλάκωση και απόκρυψη, στο ίδιο κουτί.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ποια είναι η διαφορά κλάσης και αντικειμένου, με παράδειγμα;

1. **Κλάση** είναι το πρότυπο: ορίζει ποια πεδία και ποιες μεθόδους έχει κάθε μαθητής.
2. **Αντικείμενο** είναι μια συγκεκριμένη πραγμάτωση, με δικές του τιμές: «Άννα, Γ1, $18{,}5$».
3. **Από μία κλάση δημιουργούνται πολλά αντικείμενα.** Η κλάση γράφεται μία φορά.
4. **Ο έλεγχος που κάνεις:** «πόσα από αυτά υπάρχουν;»

   Μία κλάση «Μαθητής», τριακόσια αντικείμενα μαθητών. Αν η απάντηση είναι «ένα και μοναδικό πρότυπο», μιλάς για κλάση.

### Παράδειγμα 2: Τι κληρονομεί η κλάση Μαθητής από την κλάση Άτομο, αν το Άτομο έχει όνομα, ηλικία και μεθόδους εμφάνισε και έχει\_ενηλικιωθεί;

1. **Κληρονομεί και τα δύο πεδία:** όνομα και ηλικία.
2. **Κληρονομεί και τις δύο μεθόδους:** εμφάνισε και έχει\_ενηλικιωθεί.
3. **Προσθέτει τα δικά της:** τμήμα, βαθμός, προάγεται.
4. **Αν ξαναορίσει την εμφάνισε**, δεν αποκτά δεύτερη μέθοδο: **υπερκαλύπτει** την κληρονομημένη.

   Ο Μαθητής απαντά τελικά σε τέσσερα πεδία και τρεις μεθόδους — όχι σε τέσσερις, αφού η εμφάνισε μετριέται μία φορά.

### Παράδειγμα 3: Γιατί δηλώνεται ιδιωτικό το πεδίο «βαθμός»;

1. **Ιδιωτικό σημαίνει ότι προσπελαύνεται μόνο από μεθόδους της ίδιας κλάσης.**
2. Η μέθοδος που τον θέτει μπορεί να **ελέγξει** ότι η τιμή ανήκει στο $[0, 20]$ και να απορρίψει ό,τι δεν ανήκει.
3. **Με δημόσιο πεδίο**, οποιοδήποτε σημείο του προγράμματος θα μπορούσε να γράψει $-3$ ή $25$ χωρίς κανέναν έλεγχο.
4. **Το πραγματικό κέρδος είναι στη συντήρηση:** αν εμφανιστεί άκυρος βαθμός, ο ύποπτος κώδικας είναι **μία** μέθοδος.

   Με δημόσια πεδία, ύποπτο είναι ολόκληρο το πρόγραμμα.

### Παράδειγμα 4: Η ίδια κλήση εμφάνισε δίνει άλλο αποτέλεσμα σε Μαθητή και σε Καθηγητή. Πώς λέγεται, και γιατί είναι χρήσιμο;

1. **Ίδιο μήνυμα, διαφορετική συμπεριφορά ανάλογα με την κλάση:** αυτό είναι **πολυμορφισμός**.
2. Υλοποιείται με **υπερκάλυψη** της μεθόδου στη βασική κλάση από κάθε παράγωγη.
3. **Το όφελος:** ένας βρόχος πάνω σε λίστα Ατόμων καλεί `εμφάνισε` για καθένα, χωρίς να ρωτά τι είναι.
4. **Και το κρίσιμο για τη συντήρηση:** αν αύριο προστεθεί κλάση Διευθυντής, ο βρόχος δεν αλλάζει ούτε κατά μία γραμμή.

   Χωρίς πολυμορφισμό θα υπήρχε μια αλυσίδα `ΑΝ … ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ` που θα έπρεπε να επεκτείνεται σε κάθε νέα κλάση — και σε **κάθε** σημείο του προγράμματος όπου γίνεται τέτοιος έλεγχος.

### Παράδειγμα 5: Θέμα Β: να χαρακτηρίσεις Σωστή ή Λανθασμένη κάθε πρόταση και να αιτιολογήσεις. (α) Από μία κλάση δημιουργείται ένα μόνο αντικείμενο. (β) Μια παράγωγη κλάση μπορεί να έχει πεδία που δεν έχει η βασική. (γ) Η ενθυλάκωση και η απόκρυψη πληροφορίας είναι συνώνυμα. (δ) Στον πολυμορφισμό, το ποια μέθοδος εκτελείται εξαρτάται από την κλάση του αντικειμένου.

1. **Η μέθοδος:** για κάθε πρόταση βρίσκεις τον ορισμό που ελέγχει και τον συγκρίνεις λέξη προς λέξη. Η αιτιολόγηση είναι ο ορισμός, όχι ένα παράδειγμα.
2. **(α) Λανθασμένη.** Η κλάση είναι πρότυπο: από αυτήν δημιουργούνται όσα αντικείμενα χρειάζονται, καθένα με δικές του τιμές.
3. **(β) Σωστή.** Η παράγωγη κληρονομεί ό,τι έχει η βασική και προσθέτει δικά της. Ο Μαθητής έχει τμήμα, το Άτομο όχι.
4. **(γ) Λανθασμένη.** Η ενθυλάκωση είναι η συσκευασία δεδομένων και μεθόδων μαζί. Η απόκρυψη είναι ο έλεγχος του τι φαίνεται απ' έξω. Η δεύτερη χτίζεται πάνω στην πρώτη.
5. **(δ) Σωστή.** Το ίδιο μήνυμα, π.χ. `εμφάνισε`, εκτελεί τη μέθοδο της κλάσης του αντικειμένου που το δέχεται. Αυτός είναι ο ορισμός του πολυμορφισμού.

### Παράδειγμα 6: Θέμα Δ: μια δανειστική βιβλιοθήκη έχει βιβλία, με τίτλο, ISBN και ένδειξη αν είναι διαθέσιμο. Μέλη της είναι μαθητές και καθηγητές, και όλα τα μέλη έχουν όνομα και αριθμό μέλους. Ένας μαθητής δανείζεται έως \$2\$ βιβλία και ένας καθηγητής έως \$5\$. Να σχεδιάσεις τις κλάσεις, με πεδία, μεθόδους και κληρονομικότητα, και να πεις πού χρησιμοποιείται πολυμορφισμός.

1. **Τα ουσιαστικά.** Βιβλίο, Μέλος, Μαθητής, Καθηγητής. Το «μαθητές και καθηγητές είναι μέλη» δίνει δύο σχέσεις «είναι ένα»: ο Μαθητής και ο Καθηγητής κληρονομούν από το Μέλος.
2. **Βιβλίο.** Πεδία: `τίτλος`, `ISBN`, `διαθέσιμο`, όλα ιδιωτικά. Μέθοδοι: `δάνεισε()`, που κάνει το `διαθέσιμο` ψευδές μόνο αν ήταν αληθές, και `επέστρεψε()`.
3. **Μέλος.** Πεδία: `όνομα`, `αριθμός`, `πλήθος_δανεισμένων`. Μέθοδος: `μέγιστο()`, που λέει πόσα βιβλία επιτρέπονται, και `μπορεί_να_δανειστεί()`, που ελέγχει αν `πλήθος_δανεισμένων < μέγιστο()`.
4. **Μαθητής και Καθηγητής.** Δεν προσθέτουν πεδία για τον δανεισμό. Ο καθένας **υπερκαλύπτει** τη `μέγιστο()`: ο Μαθητής επιστρέφει $2$, ο Καθηγητής $5$.
5. **Ο πολυμορφισμός.** Η `μπορεί_να_δανειστεί()` γράφεται μία φορά, στο Μέλος. Όταν καλεί τη `μέγιστο()`, εκτελείται η εκδοχή της κλάσης του αντικειμένου. Αν αύριο προστεθεί κλάση Επισκέπτης με όριο $1$, γράφεις μόνο τη δική του `μέγιστο()`.
6. **Ο έλεγχος:** «ο Καθηγητής είναι ένα Μέλος» στέκει. «Το Βιβλίο είναι ένα Μέλος» δεν στέκει, και δεν το έβαλες κάτω από το Μέλος. Όλα τα πεδία είναι ιδιωτικά και αλλάζουν μόνο από μεθόδους.

## Ερωτήσεις

1. Η κλάση σε σχέση με το αντικείμενο είναι:
   - το πρότυπο· το αντικείμενο είναι μια πραγμάτωσή του
   - μια συγκεκριμένη πραγμάτωση του αντικειμένου, με δικές της τιμές
   - συνώνυμο του αντικειμένου
   - μια μέθοδος του αντικειμένου
2. Ποιο στοιχείο διαφέρει από αντικείμενο σε αντικείμενο;
   - οι τιμές των πεδίων
   - ο κώδικας των μεθόδων
   - το πλήθος των πεδίων
   - τα ονόματα των μεθόδων
3. Ενθυλάκωση σημαίνει:
   - ότι δεδομένα και μέθοδοι συσκευάζονται μαζί στην κλάση
   - ότι τα πεδία είναι ιδιωτικά
   - ότι μια κλάση κληρονομεί από άλλη
   - ότι η ίδια κλήση μεθόδου συμπεριφέρεται διαφορετικά ανά κλάση
4. Το κύριο όφελος από ιδιωτικό πεδίο «βαθμός» είναι ότι:
   - ο έλεγχος εγκυρότητας γίνεται σε ένα μόνο σημείο
   - το πρόγραμμα τρέχει γρηγορότερα
   - το πεδίο καταλαμβάνει λιγότερη μνήμη
   - το πεδίο δεν μπορεί να αλλάξει ποτέ τιμή
5. Η παράγωγη κλάση κληρονομεί από τη βασική:
   - πεδία και μεθόδους
   - μόνο τα πεδία
   - μόνο τις μεθόδους
   - τις τιμές των πεδίων των αντικειμένων της
6. Όταν η παράγωγη κλάση ξαναορίζει μια κληρονομημένη μέθοδο:
   - την υπερκαλύπτει: η δική της εκτελείται στα δικά της αντικείμενα
   - αποκτά δύο μεθόδους με το ίδιο όνομα και καλεί και τις δύο διαδοχικά
   - σβήνει τη μέθοδο και από τη βασική κλάση
   - προκαλεί συντακτικό λάθος
7. Η υπερφόρτωση διαφέρει από τον πολυμορφισμό γιατί:
   - η επιλογή γίνεται από τα ορίσματα της κλήσης, στην ίδια κλάση
   - αφορά μόνο πεδία, όχι μεθόδους
   - απαιτεί κληρονομικότητα
   - δεν υπάρχει στον αντικειμενοστραφή, μόνο στον διαδικαστικό προγραμματισμό
8. Η αφαίρεση σημαίνει ότι η κλάση κρατά:
   - μόνο τα χαρακτηριστικά που χρειάζεται το συγκεκριμένο πρόβλημα
   - όλα τα χαρακτηριστικά της πραγματικής οντότητας που μοντελοποιεί
   - μόνο τα ιδιωτικά πεδία
   - μόνο τις μεθόδους, χωρίς πεδία
9. Στην εκφώνηση «κάθε βιβλίο έχει τίτλο και δανείζεται σε ένα μέλος», το «δανείζεται» γίνεται συνήθως:
   - μέθοδος της κλάσης Βιβλίο
   - πεδίο της κλάσης Βιβλίο
   - νέα κλάση, παράγωγη του Βιβλίου
   - αντικείμενο της κλάσης Μέλος
10. Ποιο ζεύγος ταιριάζει σε σχέση κληρονομικότητας;
   - Φορτηγό και Όχημα
   - Τιμόνι και Αυτοκίνητο
   - Βιβλίο και Βιβλιοθήκη
   - Βαθμός και Μαθητής

## Ασκήσεις

1. Πώς λέγεται ένα συγκεκριμένο αντικείμενο μιας κλάσης;
2. Πώς λέγεται η ειδική μέθοδος που αρχικοποιεί ένα νέο αντικείμενο;
3. Ποια έννοια σημαίνει ότι δεδομένα και μέθοδοι συσκευάζονται μαζί;
4. Ποια έννοια κάνει τα πεδία ιδιωτικά, ώστε να αλλάζουν μόνο μέσα από τις μεθόδους της κλάσης;
5. Η κλάση Όχημα έχει πεδία πινακίδα, έτος, χρώμα και μεθόδους εμφάνισε, ηλικία. Η κλάση Φορτηγό κληρονομεί από το Όχημα, προσθέτει το πεδίο μέγιστο_φορτίο και τη μέθοδο φόρτωσε, και ξαναγράφει την εμφάνισε.
   α) Σε πόσα πεδία απαντά ένα Φορτηγό;
   β) Σε πόσες μεθόδους;
   γ) Πόσες μέθοδοι έχουν σώμα γραμμένο μέσα στην κλάση Φορτηγό;
6. Ονόμασε την έννοια του αντικειμενοστραφούς προγραμματισμού σε κάθε περίπτωση.
   α) Η κλάση Σημείο έχει δύο μεθόδους μετακίνησε, μία με παραμέτρους (dx, dy) και μία μόνο με (dx).
   β) Η κλάση Τετράγωνο ξαναγράφει τη μέθοδο εμβαδόν που κληρονομεί από το Σχήμα.
   γ) Η κλάση Πελάτης ενός ηλεκτρονικού καταστήματος δεν κρατά το ύψος του πελάτη.
7. Οι κλάσεις Κύκλος και Τετράγωνο κληρονομούν από την κλάση Σχήμα και υπερκαλύπτουν η καθεμιά τη μέθοδο εμβαδόν. Μια λίστα περιέχει $3$ κύκλους και $2$ τετράγωνα, και ένας βρόχος καλεί την εμβαδόν σε κάθε στοιχείο της.
   α) Πόσες κλάσεις υπάρχουν;
   β) Πόσα αντικείμενα περιέχει η λίστα;
   γ) Πόσες φορές εκτελείται η εμβαδόν της κλάσης Κύκλος;
   δ) Πώς λέγεται αυτή η συμπεριφορά;
8. Η κλάση Θερμοστάτης έχει ιδιωτικό πεδίο θερμοκρασία και μέθοδο όρισε(t), που αλλάζει το πεδίο μόνο αν $10 \leq t \leq 30$ και αλλιώς αφήνει την παλιά τιμή. Ένα αντικείμενο δέχεται με τη σειρά τις κλήσεις όρισε($22$), όρισε($35$), όρισε($8$).
   α) Ποια είναι στο τέλος η τιμή της θερμοκρασίας;
   β) Πόσες κλήσεις απορρίφθηκαν;
   γ) Μπορεί κώδικας έξω από την κλάση να γράψει απευθείας $35$ στο πεδίο;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/informatics/oop
