# Από το οριακό κόστος στην προσφορά

> Ο πίνακας προσφοράς της επιχείρησης από το κόστος της, η αγοραία προσφορά και η ελαστικότητά της.

Οικονομία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/supply-from-cost

## Τι θα μάθεις

- Να φτιάχνεις τον πίνακα προσφοράς μιας επιχείρησης από τον πίνακα κόστους της, με P = MC πάνω από το ελάχιστο AVC.
- Να εξηγείς γιατί η επιχείρηση δεν παράγει βραχυχρόνια σε τιμή κάτω από το ελάχιστο AVC.
- Να βρίσκεις την αγοραία προσφορά για n ίδιες επιχειρήσεις, τη γραμμική της συνάρτηση και την ελαστικότητά της.
- Να δείχνεις πώς μια αύξηση του μισθού ή μια νέα τεχνολογία αλλάζουν τον πίνακα προσφοράς.

## Από τον πίνακα κόστους στον πίνακα προσφοράς

Στο Θέμα Δ σού δίνουν συχνά τον πίνακα παραγωγής και κόστους μιας επιχείρησης και ζητούν τον **πίνακα προσφοράς** της: ποια ποσότητα προσφέρει σε κάθε τιμή. Μετά, την αγοραία προσφορά για $n$ ίδιες επιχειρήσεις, τη συνάρτησή της και μια ελαστικότητα.

Η επιχείρηση εδώ πουλά σε τιμή που δεν μπορεί να επηρεάσει. Η θεωρία που χρειάζεσαι είναι δύο προτάσεις του βιβλίου:

1. Η επιχείρηση μεγιστοποιεί το κέρδος της στην ποσότητα όπου **το οριακό κόστος είναι ίσο με την τιμή**, $MC = P$, στο ανερχόμενο τμήμα του $MC$.
2. Σε τιμή **κάτω από το ελάχιστο του μέσου μεταβλητού κόστους** δεν προσφέρει τίποτα βραχυχρόνια.

> **Κλειδί**
>
> **Η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι το ανερχόμενο τμήμα της καμπύλης $MC$, από το ελάχιστο του $AVC$ και πάνω.**
>
> Γιατί $MC = P$: όσο η επόμενη μονάδα κοστίζει λιγότερο από όσο πουλιέται ($MC < P$), η παραγωγή της αυξάνει το κέρδος. Μόλις κοστίσει περισσότερο ($MC > P$), το μειώνει. Η επιχείρηση σταματά εκεί που τα δύο γίνονται ίσα.
>
> Γιατί όχι κάτω από το ελάχιστο $AVC$: σε τέτοια τιμή τα έσοδα δεν καλύπτουν ούτε το μεταβλητό κόστος. Αν σταματήσει, χάνει μόνο το σταθερό κόστος, που το πληρώνει ούτως ή άλλως. Αν παράγει, χάνει και κάτι από το μεταβλητό.

## Η μέθοδος σε πέντε βήματα

1. Συμπλήρωσε τις στήλες $AVC$ και $MC$, όπως στην ενότητα «Πίνακες παραγωγής και κόστους».
2. Βρες το **ελάχιστο $AVC$** και τη γραμμή όπου το $MC$ το συναντά. Αυτή είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία η επιχείρηση προσφέρει.
3. Από εκεί και κάτω στον πίνακα, κάθε γραμμή δίνει ένα ζεύγος **(τιμή = $MC$, ποσότητα = $Q$ της γραμμής)**. Το $MC$ μιας μετάβασης γράφεται στη γραμμή όπου φτάνει η μετάβαση, και αυτή η ποσότητα είναι που προσφέρεται σε εκείνη την τιμή.
4. Για την **αγοραία** προσφορά με $n$ ίδιες επιχειρήσεις, πολλαπλασίασε κάθε ποσότητα με $n$. Οι τιμές μένουν ίδιες.
5. Αν η προσφορά είναι **γραμμική**, βρες τη συνάρτηση $Q_S = \gamma + \delta P$ από δύο σημεία: $\delta = \dfrac{\Delta Q}{\Delta P}$, και μετά $\gamma = Q - \delta P$.

Για τιμές **ανάμεσα** σε δύο τιμές του πίνακα, η επιχείρηση παράγει την ποσότητα της χαμηλότερης: οι επόμενες μονάδες κοστίζουν περισσότερο από όσο πουλιούνται.

> **Πρόσεχε**
>
> **Το όριο είναι το ελάχιστο του $AVC$, όχι του $ATC$.** Μια επιχείρηση με τιμή ανάμεσα στο ελάχιστο $AVC$ και στο ελάχιστο $ATC$ έχει ζημία, αλλά βραχυχρόνια συνεχίζει να παράγει, γιατί καλύπτει το μεταβλητό κόστος και ένα μέρος από το σταθερό.
>
> Και το **σταθερό κόστος δεν μπαίνει στην προσφορά**. Δεν αλλάζει ούτε το $MC$ ούτε το $AVC$, άρα ούτε τον πίνακα προσφοράς.

## Τι μετατοπίζει την προσφορά της επιχείρησης

Ό,τι αλλάζει το **οριακό κόστος** μετατοπίζει την προσφορά.

- **Αύξηση του μισθού $W$:** αφού $MC = W/MP$, κάθε $MC$ ανεβαίνει στην ίδια αναλογία. Για την ίδια ποσότητα η επιχείρηση ζητά υψηλότερη τιμή: η προσφορά μετατοπίζεται **αριστερά**, προς τα πάνω.
- **Βελτίωση της τεχνολογίας:** με τους ίδιους εργάτες βγαίνει περισσότερο προϊόν. Μεγαλώνει το $MP$, πέφτει το $MC$, και η προσφορά μετατοπίζεται **δεξιά**.

> **Θυμήσου**
>
> Σε $n$ **ίδιες** επιχειρήσεις, η ελαστικότητα της αγοραίας προσφοράς ανάμεσα σε δύο τιμές είναι **ίδια** με της μίας επιχείρησης. Οι ποσότητες πολλαπλασιάζονται με $n$, και ο λόγος $\dfrac{\Delta Q}{Q}$ δεν αλλάζει.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Για \$Q = 0, 10, 20, 30, 40, 50, 60\$ το μεταβλητό κόστος μιας επιχείρησης είναι \$VC = 0, 300, 400, 600, 900, 1300, 1800\$. (α) Βρες \$AVC\$ και \$MC\$. (β) Φτιάξε τον πίνακα προσφοράς της. (γ) Δείξε ότι η προσφορά είναι γραμμική και βρες τη συνάρτησή της. (δ) Ο κλάδος έχει \$100\$ ίδιες επιχειρήσεις. Βρες την αγοραία συνάρτηση προσφοράς.

1. | $Q$   | $0$ | $10$  | $20$  | $30$  | $40$     | $50$   | $60$   |
   | ----- | --- | ----- | ----- | ----- | -------- | ------ | ------ |
   | $VC$  | $0$ | $300$ | $400$ | $600$ | $900$    | $1300$ | $1800$ |
   | $AVC$ | —   | $30$  | $20$  | $20$  | $22{,}5$ | $26$   | $30$   |
   | $MC$  | —   | $30$  | $10$  | $20$  | $30$     | $40$   | $50$   |
2. **(α)** Για παράδειγμα, στη μετάβαση $30 \to 40$: $MC = \dfrac{900 - 600}{10} = 30$, και στις $40$ μονάδες $AVC = \dfrac{900}{40} = 22{,}5$.
3. **(β)** Το ελάχιστο $AVC$ είναι $20$, και στη μετάβαση $20 \to 30$ το $MC$ το συναντά ($MC = AVC = 20$). Από εκεί και πάνω το $MC$ ανεβαίνει:
   | $P$   | κάτω από $20$ | $20$ | $30$ | $40$ | $50$ |
   | ----- | ------------- | ---- | ---- | ---- | ---- |
   | $Q_S$ | $0$           | $30$ | $40$ | $50$ | $60$ |
4. **(γ)** Κάθε αύξηση της τιμής κατά $10$ δίνει $10$ μονάδες ακόμη: $\delta = \dfrac{10}{10} = 1$. Από το $(20, 30)$: $\gamma = 30 - 20 = 10$.

   $Q_S = 10 + P$, για $P \geq 20$. Έλεγχος στο $50$: $10 + 50 = 60$.
5. **(δ)** $Q_S = 100 \cdot (10 + P) = 1000 + 100P$, για $P \geq 20$.

### Παράδειγμα 2: Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, με \$W = 600\$. Με \$L = 1, \dots, 6\$ το προϊόν είναι \$Q = 10, 30, 60, 80, 95, 105\$. Φτιάξε τον πίνακα προσφοράς. Πόσο προσφέρει η επιχείρηση στην τιμή \$35\$, και πόσο στην \$25\$;

1. $MP$: $10, 20, 30, 20, 15, 10$, άρα $MC = \dfrac{600}{MP}$: $60, 30, 20, 30, 40, 60$.

   $AP$: $10, 15, 20, 20, 19, 17{,}5$, άρα $AVC = \dfrac{600}{AP}$: $60, 40, 30, 30, 31{,}58, 34{,}29$.
2. Το ελάχιστο $AVC$ είναι $30$, στις $60$ και $80$ μονάδες. Στη μετάβαση $60 \to 80$ ισχύει $MC = AVC = 30$.
   | $P$   | $30$ | $40$ | $60$  |
   | ----- | ---- | ---- | ----- |
   | $Q_S$ | $80$ | $95$ | $105$ |
3. **Στην τιμή $35$:** οι μονάδες ως τις $80$ κοστίζουν οριακά $30$, λιγότερο από $35$. Οι επόμενες ως τις $95$ κοστίζουν $40$, περισσότερο από όσο πουλιούνται. Η επιχείρηση προσφέρει **$80$**.
4. **Στην τιμή $25$:** είναι κάτω από το ελάχιστο $AVC$ ($30$). Η επιχείρηση **δεν προσφέρει** τίποτα.

### Παράδειγμα 3: Με τον πίνακα του παραδείγματος 1 και σταθερό κόστος \$FC = 500\$, δείξε με αριθμούς γιατί η επιχείρηση δεν παράγει όταν η τιμή είναι \$15\$.

1. **Αν δεν παράγει:** έσοδα $0$, κόστος $FC = 500$. Ζημία $500$.
2. **Αν παράγει $20$ μονάδες,** εκεί που το $AVC$ είναι ελάχιστο: έσοδα $15 \cdot 20 = 300$, κόστος $500 + 400 = 900$. Ζημία $600$.
3. Οποιαδήποτε άλλη ποσότητα έχει $AVC \geq 20 > 15$, άρα χάνει ακόμη περισσότερο από το μεταβλητό. Η παραγωγή **μεγαλώνει** τη ζημία, γιατί η τιμή δεν καλύπτει ούτε το $AVC$. Αυτός είναι ο λόγος του κατώτατου ορίου.

### Παράδειγμα 4: Με τα δεδομένα του παραδείγματος 2, ο μισθός ανεβαίνει από \$600\$ σε \$720\$. Βρες τον νέο πίνακα προσφοράς και πες προς τα πού μετατοπίστηκε η προσφορά.

1. Ο μισθός ανέβηκε κατά $20\%$. Αφού $MC = W/MP$ και $AVC = W/AP$, όλα τα $MC$ και $AVC$ ανεβαίνουν κατά $20\%$. Το προϊόν δεν άλλαξε.
2. Νέα $MC$ στις κρίσιμες γραμμές: $\dfrac{720}{20} = 36$, $\dfrac{720}{15} = 48$, $\dfrac{720}{10} = 72$. Νέο ελάχιστο $AVC$: $36$.
   | $P$   | $36$ | $48$ | $72$  |
   | ----- | ---- | ---- | ----- |
   | $Q_S$ | $80$ | $95$ | $105$ |
3. Οι ίδιες ποσότητες προσφέρονται τώρα σε **υψηλότερες τιμές**. Στην τιμή $40$, που πριν έδινε $95$ μονάδες, τώρα προσφέρονται μόνο $80$. Η προσφορά μετατοπίστηκε **αριστερά**.

### Παράδειγμα 5: Με την αγοραία προσφορά \$Q\_S = 1000 + 100P\$ του παραδείγματος 1, βρες την ελαστικότητα όταν η τιμή αυξάνεται από \$30\$ σε \$40\$, και την ελαστικότητα του τόξου ανάμεσα στις τιμές \$30\$ και \$50\$. Σύγκρινε με τη μία επιχείρηση.

1. Στις τιμές $30$, $40$, $50$ η αγορά προσφέρει $4000$, $5000$, $6000$.
2. **Από το $30$ στο $40$:** $E_S = \dfrac{1000}{10} \cdot \dfrac{30}{4000} = 0{,}75$.
3. **Τόξο $30$–$50$:** $E_S = \dfrac{2000}{20} \cdot \dfrac{30 + 50}{4000 + 6000} = 100 \cdot 0{,}008 = 0{,}8$.
4. Για τη μία επιχείρηση ($Q_S = 10 + P$): $E_S = 1 \cdot \dfrac{30}{40} = 0{,}75$, και του τόξου $1 \cdot \dfrac{80}{100} = 0{,}8$. **Ίδιες**, γιατί οι ποσότητες απλώς πολλαπλασιάστηκαν με $100$. Και οι δύο ανελαστικές, όπως περιμένεις με $\gamma > 0$.

### Παράδειγμα 6: Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση. (α) Η επιχείρηση προσφέρει βραχυχρόνια μόνο σε τιμές πάνω από το ελάχιστο του μέσου συνολικού κόστους. (β) Η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι το τμήμα της καμπύλης οριακού κόστους πάνω από την καμπύλη \$AVC\$. (γ) Μια αύξηση του ενοικίου μετατοπίζει τη βραχυχρόνια προσφορά της επιχείρησης αριστερά.

1. **(α) Λάθος.** Το όριο είναι το ελάχιστο του **$AVC$**. Ανάμεσα στο ελάχιστο $AVC$ και στο ελάχιστο $ATC$ η επιχείρηση έχει ζημία αλλά συνεχίζει, γιατί έτσι χάνει λιγότερο από όσο αν σταματούσε.
2. **(β) Σωστή.** Σε κάθε τέτοια τιμή η επιχείρηση παράγει εκεί που $MC = P$, άρα τα σημεία του $MC$ είναι τα σημεία της προσφοράς.
3. **(γ) Λάθος.** Το ενοίκιο είναι σταθερό κόστος. Δεν αλλάζει ούτε το $MC$ ούτε το $AVC$, άρα ούτε την προσφορά. Αλλάζει μόνο το κέρδος.

## Ερωτήσεις

1. Μια επιχείρηση πουλά σε τιμή που δεν μπορεί να επηρεάσει. Πόσο παράγει για μέγιστο κέρδος;
   - εκεί που $MC = P$
   - εκεί που το $ATC$ είναι ελάχιστο
   - όσο περισσότερο μπορεί
   - εκεί που $AVC = P$
2. Κάτω από ποια τιμή η επιχείρηση δεν προσφέρει τίποτα βραχυχρόνια;
   - κάτω από το ελάχιστο του $AVC$
   - κάτω από το ελάχιστο του $ATC$
   - κάτω από το ελάχιστο του $MC$
   - κάτω από το $AFC$
3. Η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι:
   - το ανερχόμενο τμήμα του $MC$ πάνω από το $AVC$
   - ολόκληρη η καμπύλη του $MC$
   - η καμπύλη του $AVC$ από το ελάχιστό της
   - η καμπύλη του $ATC$ πάνω από το $MC$
4. Στον πίνακα προσφοράς μιας επιχείρησης, στην τιμή $30$ προσφέρει $80$ και στην $40$ προσφέρει $95$ μονάδες. Πόσο προσφέρει στην τιμή $35$, αν το $MC$ είναι σταθερό σε κάθε διάστημα;
   - $80$
   - $87{,}5$
   - $95$
   - τίποτα
5. Μία επιχείρηση προσφέρει $60$ μονάδες στην τιμή $30$. Ο κλάδος έχει $50$ ίδιες επιχειρήσεις. Τι ισχύει για την αγορά στην τιμή $30$;
   - προσφέρονται $3000$ μονάδες
   - η τιμή γίνεται $1500$
   - προσφέρονται $60$ μονάδες
   - προσφέρονται $110$ μονάδες
6. Το ενοίκιο της επιχείρησης αυξάνεται. Τι γίνεται με τη βραχυχρόνια προσφορά της;
   - δεν αλλάζει
   - μετατοπίζεται αριστερά
   - μετατοπίζεται δεξιά
   - μηδενίζεται
7. Ο μισθός αυξάνεται κατά $20\%$ και το προϊόν δεν αλλάζει. Τι γίνεται στον πίνακα προσφοράς;
   - κάθε ποσότητα θέλει τιμή $20\%$ υψηλότερη
   - κάθε τιμή δίνει $20\%$ περισσότερη ποσότητα
   - τίποτα, ο μισθός είναι σταθερό κόστος
   - αλλάζει μόνο η κατώτατη τιμή προσφοράς
8. Ο πίνακας προσφοράς έχει τα σημεία $(P, Q) = (20, 30)$ και $(40, 50)$ και είναι γραμμικός. Ποια είναι η συνάρτηση;
   - $Q_S = 10 + P$
   - $Q_S = 30 + P$
   - $Q_S = 20 + 2P$
   - $Q_S = -10 + 2P$
9. Η ελαστικότητα προσφοράς μίας επιχείρησης ανάμεσα σε δύο τιμές είναι $0{,}8$. Ο κλάδος έχει $100$ ίδιες επιχειρήσεις. Η ελαστικότητα της αγοραίας προσφοράς είναι:
   - $0{,}8$
   - $80$
   - $0{,}008$
   - δεν βρίσκεται χωρίς τις ποσότητες
10. Νέα τεχνολογία αυξάνει το οριακό προϊόν κάθε εργάτη. Τι γίνεται με την προσφορά της επιχείρησης;
   - μετατοπίζεται δεξιά
   - μετατοπίζεται αριστερά
   - μένει ίδια, αλλάζει μόνο το κέρδος
   - κινείται πάνω στην ίδια καμπύλη

## Ασκήσεις

1. Μια επιχείρηση πουλά σε δεδομένη τιμή $P$. Ποια σχέση ισχύει στην ποσότητα που μεγιστοποιεί το κέρδος της;
2. Το ελάχιστο μέσο μεταβλητό κόστος μιας επιχείρησης είναι $15$. Πόσες μονάδες προσφέρει βραχυχρόνια στην τιμή $12$;
3. Για $Q = 0, 10, 20, 30, 40$ το μεταβλητό κόστος μιας επιχείρησης είναι $VC = 0, 200, 300, 450, 700$. Πόσες μονάδες προσφέρει στην τιμή $25$;
4. Ένας κλάδος έχει $40$ ίδιες επιχειρήσεις, με ατομική προσφορά $Q_S = 10 + 2P$. Γράψε την αγοραία συνάρτηση προσφοράς.
5. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής. Σε μια γραμμή του πίνακα το οριακό κόστος είναι $30$. Ο μισθός αυξάνεται κατά $10\%$ και το προϊόν δεν αλλάζει. Πόσο γίνεται το οριακό κόστος της ίδιας γραμμής;
6. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, με μισθό $W = 480$.

   Η παραγωγή της επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο.

   | Εργάτες $L$ | Συνολικό προϊόν $Q$ |
   | --- | --- |
   | $0$ | $0$ |
   | $1$ | $4$ |
   | $2$ | $12$ |
   | $3$ | $32$ |
   | $4$ | $48$ |
   | $5$ | $60$ |
   | $6$ | $70$ |
   | $7$ | $78$ |

   α) Βρες το ελάχιστο μέσο μεταβλητό κόστος.
   β) Πόσες μονάδες προσφέρει η επιχείρηση στην τιμή $40$;
   γ) Πόσες μονάδες προσφέρει στην τιμή $50$;
   δ) Πόσες μονάδες προσφέρει στην τιμή $35$;
7. Για $Q = 0, 15, 30, 45, 60, 75$ το μεταβλητό κόστος μιας επιχείρησης είναι $VC = 0, 450, 600, 900, 1350, 1950$. Ο κλάδος έχει $200$ ίδιες επιχειρήσεις, και η προσφορά είναι γραμμική.
   α) Βρες τη συνάρτηση προσφοράς της μίας επιχείρησης.
   β) Βρες την αγοραία συνάρτηση προσφοράς.
   γ) Βρες την ελαστικότητα του τόξου της αγοραίας προσφοράς ανάμεσα στις τιμές $20$ και $40$.
8. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, με μισθό $W = 480$. Ο κλάδος έχει $50$ ίδιες επιχειρήσεις.

   Η παραγωγή μίας επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο.

   | Εργάτες $L$ | Συνολικό προϊόν $Q$ |
   | --- | --- |
   | $0$ | $0$ |
   | $1$ | $16$ |
   | $2$ | $40$ |
   | $3$ | $72$ |
   | $4$ | $96$ |
   | $5$ | $112$ |
   | $6$ | $120$ |

   α) Ποια είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία η επιχείρηση προσφέρει;
   β) Πόσο προσφέρει ολόκληρος ο κλάδος στην τιμή $45$;
   γ) Νέα τεχνολογία αυξάνει το προϊόν κατά $25\%$ σε κάθε γραμμή του πίνακα. Πόσο προσφέρει τώρα μία επιχείρηση στην τιμή $30$;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/supply-from-cost
