# Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

> Τι μετράει το ΑΕΠ, πώς υπολογίζεται και τι αφήνει συστηματικά απέξω.

Οικονομία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/gdp

## Τι θα μάθεις

- Να ορίζεις το ΑΕΠ, να εξηγείς κάθε λέξη του ορισμού και να το ξεχωρίζεις από το ΑΕθΠ.
- Να υπολογίζεις το ΑΕΠ από τη δαπάνη, με τα τρία κομμάτια της επένδυσης, και από τις προστιθέμενες αξίες χωρίς διπλό μέτρημα.
- Να περνάς από το ΑΕΠ στο ΑΕθΠ, στο ΚΕθΠ, στο εθνικό και στο διαθέσιμο εισόδημα, και από τις τιμές αγοράς στις τιμές συντελεστών.
- Να εξηγείς τις αδυναμίες του ΑΕΠ ως δείκτη ευημερίας με παραδείγματα.

## Ο ορισμός, λέξη προς λέξη

**Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)** είναι η **αξία** όλων των **τελικών** αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια **χώρα** μέσα σε μια **ορισμένη χρονική περίοδο**, συνήθως ένα έτος.

Κάθε λέξη του ορισμού αποκλείει κάτι, και οι εξετάσεις ρωτούν ακριβώς αυτά:

| Λέξη           | Τι σημαίνει                         | Τι αποκλείει                            |
| -------------- | ----------------------------------- | --------------------------------------- |
| αξία           | μετράμε σε χρήμα                    | την απλή άθροιση ανόμοιων ποσοτήτων     |
| τελικών        | μόνο ό,τι φτάνει στον τελικό χρήστη | τα ενδιάμεσα αγαθά, αλλιώς διπλομετράμε |
| παράγονται     | παραγωγή, όχι μεταβίβαση            | μεταπωλήσεις, μετοχές, συντάξεις        |
| σε μια χώρα    | γεωγραφικό κριτήριο                 | ό,τι παράγεται έξω από τα σύνορα        |
| σε μια περίοδο | ροή, όχι απόθεμα                    | την παραγωγή προηγούμενων ετών          |

Το ΑΕΠ ανήκει στη **Μακροοικονομική**: δεν κοιτάει μία αγορά ή μία επιχείρηση, όπως η Μικροοικονομική, αλλά το σύνολο της οικονομίας.

> **Κλειδί**
>
> **Εγχώριο ≠ Εθνικό.** Το κριτήριο του ΑΕΠ είναι **γεωγραφικό**: ό,τι παράγεται *μέσα* στα σύνορα, από οποιονδήποτε.
>
> Το **Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕθΠ)** κοιτάει σε ποιον πηγαίνει το εισόδημα: στους κατοίκους της χώρας, όπου κι αν το κέρδισαν. Το βιβλίο το γράφει έτσι:
>
> ΑΕθΠ $=$ ΑΕΠ $+$ καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό.
>
> Το καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό είναι όσα εισπράττουν οι κάτοικοι από το εξωτερικό μείον όσα πληρώνονται από εδώ σε ξένους. Μπορεί να είναι και αρνητικό.

## Τρεις δρόμοι, ένα αποτέλεσμα

Το ΑΕΠ μετριέται με τρεις τρόπους, και **δίνουν την ίδια τιμή**. Δεν είναι σύμπτωση: κάθε ευρώ που ξοδεύεται για ένα τελικό αγαθό είναι έσοδο κάποιου και αντιστοιχεί σε κάποια παραγωγή.

**1. Μέθοδος της προστιθέμενης αξίας.** Αθροίζεις την προστιθέμενη αξία κάθε σταδίου:

προστιθέμενη αξία $=$ αξία πωλήσεων $-$ αξία ενδιάμεσων αγαθών που αγοράστηκαν.

**2. Μέθοδος της δαπάνης.** Αθροίζεις όσα δαπανήθηκαν για τελικά αγαθά:

$$
Y = C + I + G + (X - M)
$$

με $Y$ το ΑΕΠ, $C$ την ιδιωτική κατανάλωση, $I$ την ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση, $G$ τη δημόσια δαπάνη, $X$ τις εξαγωγές και $M$ τις εισαγωγές.

Η **ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση** έχει τρία κομμάτια, και τα θέματα τα ρωτούν ένα ένα:

- δαπάνες των επιχειρήσεων για κεφαλαιουχικό εξοπλισμό (κτίρια, μηχανήματα), μαζί με όσα αντικαθιστούν φθαρμένο εξοπλισμό,
- δαπάνες των νοικοκυριών για **νέα σπίτια**,
- τη **μεταβολή των αποθεμάτων**: τελικά αποθέματα μείον αρχικά. Μπορεί να είναι αρνητική.

**3. Μέθοδος του εισοδήματος.** Αθροίζεις τις αμοιβές των συντελεστών: μισθούς, ενοίκια, τόκους, κέρδη. Για να φτάσεις στο ΑΕΠ, προσθέτεις τις αποσβέσεις και τους έμμεσους φόρους, και αφαιρείς τις επιδοτήσεις, τους τόκους του δημόσιου χρέους και το καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το ΑΕΠ από τη δαπάνη*

## Το διπλό μέτρημα

Το πιο συχνό λάθος είναι να αθροίσεις όλες τις πωλήσεις όλων των επιχειρήσεων. Τότε η αξία του σταριού μετριέται τρεις φορές: στον αγρότη, στον μύλο, στον φούρνο.

Δύο σωστοί δρόμοι, με το ίδιο αποτέλεσμα:

- **μόνο η αξία των τελικών αγαθών**, ή
- **το άθροισμα των προστιθέμενων αξιών**.

«Τελικό» δεν σημαίνει «προϊόν του τελευταίου σταδίου». Σημαίνει ότι **ο αγοραστής δεν το ξαναπουλά ούτε το μεταποιεί**. Αλεύρι που αγοράζει ένα νοικοκυριό είναι τελικό· το ίδιο αλεύρι στον φούρνο είναι ενδιάμεσο. Και ό,τι εξάγεται μετράει ως τελικό για τη χώρα, όποιο στάδιο κι αν είναι.

> **Πρόσεχε**
>
> Δεν μετράνε στο ΑΕΠ:
>
> - **Μεταβιβαστικές πληρωμές:** συντάξεις, επιδόματα. Μοιράζουν εισόδημα, δεν πληρώνουν παραγωγή.
> - **Αγοραπωλησίες μεταχειρισμένων:** το αγαθό μετρήθηκε τη χρονιά που παρήχθη. Η **αμοιβή του μεσίτη** όμως μετράει, γιατί είναι νέα υπηρεσία φέτος.
> - **Χρηματοοικονομικές συναλλαγές:** η αγορά μετοχής μεταβιβάζει τίτλο ιδιοκτησίας.
> - **Ενδιάμεσα αγαθά:** για τον λόγο παραπάνω.

## Από το ΑΕΠ στο διαθέσιμο εισόδημα

Τα θέματα συχνά δίνουν μια σειρά από ποσά και ζητούν να προχωρήσεις σκαλί σκαλί. Η σκάλα του βιβλίου:

| Από                 | Πράξη                                                                              | Βγαίνει                     |
| ------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------- |
| ΑΕΠ σε τιμές αγοράς | $-$ έμμεσοι φόροι $+$ επιδοτήσεις                                                  | ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών    |
| ΑΕΠ                 | $+$ καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό                                               | ΑΕθΠ                        |
| ΑΕθΠ                | $-$ αποσβέσεις                                                                     | Καθαρό Εθνικό Προϊόν (ΚΕθΠ) |
| ΚΕθΠ                | $-$ καθαροί έμμεσοι φόροι                                                          | Εθνικό εισόδημα             |
| Εθνικό εισόδημα     | $+$ μεταβιβαστικές $+$ τόκοι δημόσιου χρέους $-$ αδιανέμητα κέρδη $-$ άμεσοι φόροι | Διαθέσιμο εισόδημα          |

**Καθαροί έμμεσοι φόροι** $=$ έμμεσοι φόροι $-$ επιδοτήσεις. Οι έμμεσοι φόροι, όπως ο ΦΠΑ, ανεβάζουν την τιμή αγοράς χωρίς να αμείβουν κανέναν συντελεστή. Οι επιδοτήσεις την κατεβάζουν. Γι' αυτό η **τιμή αγοράς** και η **τιμή συντελεστών** διαφέρουν ακριβώς κατά αυτά τα δύο.

Οι **αποσβέσεις** είναι η φθορά του κεφαλαίου μέσα στο έτος. Ένα μέρος της φετινής παραγωγής απλώς αντικαθιστά ό,τι φθάρηκε, γι' αυτό το «καθαρό» προϊόν τις αφαιρεί.

Το **διαθέσιμο εισόδημα** είναι ό,τι μένει στα νοικοκυριά για να το καταναλώσουν ή να το αποταμιεύσουν. Τα **αδιανέμητα κέρδη** είναι το μέρος των κερδών των ανώνυμων εταιρειών που δεν μοιράζεται ως μέρισμα, οπότε δεν φτάνει στα νοικοκυριά.

> **Θυμήσου**
>
> **Ονομαστικό** ΑΕΠ είναι το ΑΕΠ σε **τρέχουσες** τιμές, **πραγματικό** σε **σταθερές** τιμές ενός έτους βάσης. Ό,τι αφορά τον δείκτη τιμών, την ανάπτυξη και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι στην ενότητα «ΑΕΠ σε σταθερές τιμές και δείκτης τιμών».

## Το ΑΕΠ ως δείκτης ευημερίας

Το βιβλίο δίνει τέσσερις αδυναμίες. Σε ερώτηση κρίσης θέλουν παράδειγμα η καθεμιά:

- **Ιδιοκατανάλωση:** ό,τι παράγει κάποιος για τον εαυτό του δεν περνά από την αγορά. Ο κήπος με τις ντομάτες, το φαγητό του σπιτιού.
- **Ποσοτικός, όχι ποιοτικός δείκτης:** δεν λέει αν ζεις καλύτερα, πόσο ελεύθερο χρόνο έχεις ή πόσο μολυσμένος είναι ο αέρας.
- **Σύνθεση και κατανομή:** δεν λέει τι παράγεται, όπλα ή σχολεία, ούτε πώς μοιράζεται.
- **Παραοικονομία:** όσα παράγονται χωρίς να δηλωθούν δεν καταγράφονται.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση και αιτιολόγησε. (α) Η σύνταξη ενός συνταξιούχου μετράει στο ΑΕΠ. (β) Η αμοιβή του μεσίτη για την πώληση ενός παλιού σπιτιού μετράει στο ΑΕΠ. (γ) Η αγορά νέου σπιτιού από ένα νοικοκυριό είναι κατανάλωση. (δ) Αν τα αποθέματα μιας χρονιάς μειωθούν, η ακαθάριστη επένδυση της χρονιάς μικραίνει.

1. **(α) Λάθος.** Η σύνταξη είναι μεταβιβαστική πληρωμή. Δεν αμείβει φετινή παραγωγή.
2. **(β) Σωστή.** Το σπίτι μετρήθηκε τη χρονιά που χτίστηκε. Η υπηρεσία του μεσίτη όμως παρασχέθηκε φέτος.
3. **(γ) Λάθος.** Η αγορά νέου σπιτιού από νοικοκυριό μετράει στην **ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση** $I$.
4. **(δ) Σωστή.** Η μεταβολή των αποθεμάτων είναι κομμάτι του $I$. Αρνητική μεταβολή σημαίνει ότι πουλήθηκαν αγαθά που είχαν παραχθεί πέρσι, οπότε αφαιρείται.

### Παράδειγμα 2: Σε μια οικονομία η ιδιωτική κατανάλωση είναι \$240\$, οι επιχειρήσεις αγόρασαν εξοπλισμό \$40\$, τα νοικοκυριά νέα σπίτια \$15\$, τα αποθέματα πήγαν από \$30\$ σε \$35\$, η δημόσια δαπάνη είναι \$80\$, οι εξαγωγές \$50\$ και οι εισαγωγές \$70\$. Βρες το ΑΕΠ.

1. **Μεταβολή αποθεμάτων:** $35 - 30 = 5$
2. **Ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση:** $I = 40 + 15 + 5 = 60$
3. **Καθαρές εξαγωγές:** $X - M = 50 - 70 = -20$
4. $Y = 240 + 60 + 80 + (-20) = 360$

   **Πρόσεξε το πρόσημο:** οι εισαγωγές αφαιρούνται επειδή είναι ήδη μέσα στο $C$, στο $I$ και στο $G$, ενώ δεν παράχθηκαν εδώ. Δεν αφαιρούνται επειδή «είναι κακές».

### Παράδειγμα 3: Ελαιοπαραγωγός πουλά ελιές \$200\$ σε ελαιοτριβείο. Το ελαιοτριβείο πουλά λάδι \$250\$ σε τυποποιητή και \$70\$ απευθείας σε νοικοκυριά. Ο τυποποιητής πουλά μπουκάλια \$400\$ σε σούπερ μάρκετ, που τα πουλά \$520\$ στους καταναλωτές. Βρες τη συνεισφορά στο ΑΕΠ με δύο τρόπους.

1. Βάλε τα στοιχεία σε πίνακα. Η προστιθέμενη αξία είναι οι πωλήσεις μείον τα ενδιάμεσα που αγόρασε το κάθε στάδιο:
   | Επιχείρηση     | Πωλήσεις | Ενδιάμεσα | Προστιθέμενη αξία |
   | -------------- | -------- | --------- | ----------------- |
   | Ελαιοπαραγωγός | $200$    | $0$       | $200$             |
   | Ελαιοτριβείο   | $320$    | $200$     | $120$             |
   | Τυποποιητής    | $400$    | $250$     | $150$             |
   | Σούπερ μάρκετ  | $520$    | $400$     | $120$             |
2. **Άθροισμα προστιθέμενων αξιών:** $200 + 120 + 150 + 120 = 590$
3. **Αξία τελικών αγαθών:** τελικά είναι τα μπουκάλια του σούπερ μάρκετ, $520$, **και** το λάδι που πήγε κατευθείαν στα νοικοκυριά, $70$.

   $520 + 70 = 590$. Ίδιο αποτέλεσμα, όπως έπρεπε.
4. **Το λάθος άθροισμα των πωλήσεων** θα έδινε $200 + 320 + 400 + 520 = 1440$. Η διαφορά, $850$, είναι τα ενδιάμεσα αγαθά που θα μετρούσες δεύτερη φορά: $200 + 250 + 400$.

### Παράδειγμα 4: Γερμανική εταιρεία έχει εργοστάσιο στη Θεσσαλονίκη. Μια Ελληνίδα μηχανικός ζει στην Αθήνα και δουλεύει για λίγους μήνες σε έργο στη Γερμανία. Πού μετράει η παραγωγή του καθενός;

1. **Το εργοστάσιο** παράγει μέσα στα ελληνικά σύνορα, άρα μετράει στο **ελληνικό ΑΕΠ**. Τα κέρδη του όμως πηγαίνουν σε ξένους, οπότε αφαιρούνται όταν περνάς από το ελληνικό ΑΕΠ στο ελληνικό ΑΕθΠ.
2. **Η μηχανικός** παράγει στη Γερμανία, άρα η δουλειά της μετράει στο **γερμανικό ΑΕΠ**. Η αμοιβή της όμως είναι εισόδημα κατοίκου Ελλάδας από το εξωτερικό, οπότε προστίθεται στο **ελληνικό ΑΕθΠ**.
3. **Ο κανόνας:** το ΑΕΠ ρωτάει **πού** έγινε η παραγωγή. Το ΑΕθΠ ρωτάει **ποιανού** είναι το εισόδημα. Η γέφυρα ανάμεσά τους είναι το καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό.

### Παράδειγμα 5: Σε μια οικονομία (σε δισ. €) το ΑΕΠ σε τιμές αγοράς είναι \$500\$. Δίνονται: καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό \$-20\$, αποσβέσεις \$40\$, έμμεσοι φόροι \$60\$, επιδοτήσεις \$10\$, μεταβιβαστικές πληρωμές \$30\$, τόκοι δημόσιου χρέους \$10\$, αδιανέμητα κέρδη \$15\$, άμεσοι φόροι \$55\$. Βρες το ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών, το ΑΕθΠ, το ΚΕθΠ, το εθνικό και το διαθέσιμο εισόδημα.

1. **ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών:** $500 - 60 + 10 = 450$
2. **ΑΕθΠ:** $500 + (-20) = 480$. Οι ξένοι πήραν από εδώ περισσότερα από όσα πήραν οι κάτοικοι από το εξωτερικό.
3. **ΚΕθΠ:** $480 - 40 = 440$
4. **Καθαροί έμμεσοι φόροι:** $60 - 10 = 50$

   **Εθνικό εισόδημα:** $440 - 50 = 390$
5. **Διαθέσιμο εισόδημα:** $390 + 30 + 10 - 15 - 55 = 360$
6. **Πρόσεξε τη σειρά.** Κάθε σκαλί χρησιμοποιεί μόνο τα δικά του ποσά. Αν αφαιρέσεις τις αποσβέσεις από το ΑΕΠ αντί για το ΑΕθΠ, ξεχνάς το εισόδημα από το εξωτερικό, και όλα τα επόμενα βγαίνουν $20$ πάνω.

## Ερωτήσεις

1. Στο ΑΕΠ μετράμε την αξία:
   - των τελικών αγαθών και υπηρεσιών
   - όλων των πωλήσεων όλων των επιχειρήσεων
   - μόνο των αγαθών, χωρίς τις υπηρεσίες
   - των αγαθών που παράγουν οι υπήκοοι της χώρας
2. Το ΑΕΠ μιας χώρας είναι $300$ και το καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό $-15$. Το ΑΕθΠ είναι:
   - $285$
   - $315$
   - $300$
   - $270$
3. Με $C = 300$, $I = 70$, $G = 90$, $X = 40$ και $M = 60$, το ΑΕΠ είναι:
   - $440$
   - $560$
   - $460$
   - $500$
4. Ποιο από τα παρακάτω μετράει στο φετινό ΑΕΠ;
   - η αμοιβή μεσίτη για την πώληση παλιού σπιτιού
   - η τιμή πώλησης ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου
   - το επίδομα ανεργίας που πληρώνει το κράτος
   - η αγορά μετοχών μιας εταιρείας από ένα νοικοκυριό
5. Ποιο από τα παρακάτω ανήκει στην ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση;
   - η αγορά νέου σπιτιού από ένα νοικοκυριό
   - η αγορά ομολόγων του Δημοσίου από μια τράπεζα
   - η αγορά ενός πλυντηρίου για το σπίτι
   - η κατασκευή ενός νέου σχολείου από το κράτος
6. Αγρότης πουλά στάρι $100$, ο μύλος αλεύρι $180$, ο φούρνος ψωμί $300$ στους καταναλωτές. Η προστιθέμενη αξία του μύλου είναι:
   - $80$
   - $180$
   - $120$
   - $280$
7. Το ΑΕΠ σε τιμές αγοράς είναι $600$, οι έμμεσοι φόροι $70$ και οι επιδοτήσεις $20$. Το ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών είναι:
   - $550$
   - $650$
   - $510$
   - $530$
8. Το Καθαρό Εθνικό Προϊόν βγαίνει από το ΑΕθΠ αν:
   - αφαιρέσεις τις αποσβέσεις
   - αφαιρέσεις τους καθαρούς έμμεσους φόρους
   - αφαιρέσεις τις εισαγωγές
   - προσθέσεις το εισόδημα από το εξωτερικό
9. Για να περάσεις από το εθνικό στο διαθέσιμο εισόδημα:
   - προσθέτεις μεταβιβαστικές πληρωμές, αφαιρείς άμεσους φόρους
   - αφαιρείς μεταβιβαστικές πληρωμές, προσθέτεις άμεσους φόρους
   - αφαιρείς τις αποσβέσεις και τους έμμεσους φόρους
   - προσθέτεις τα αδιανέμητα κέρδη των εταιρειών
10. Ποια πρόταση για το ΑΕΠ ως δείκτη ευημερίας είναι σωστή;
   - δεν καταγράφει την ιδιοκατανάλωση ούτε την παραοικονομία
   - λέει πώς μοιράζεται το εισόδημα στους κατοίκους
   - αφαιρεί το κόστος της ρύπανσης από την παραγωγή
   - μετράει και τον ελεύθερο χρόνο των εργαζομένων

## Ασκήσεις

1. Ποιο κριτήριο χρησιμοποιεί το ΑΕΠ, γεωγραφικό ή υπηκοότητας;
2. Ένα νοικοκυριό αγοράζει καινούργιο σπίτι. Σε ποιο μέρος της δαπάνης μετράει, $C$, $I$ ή $G$;
3. Με $C = 300$, $I = 80$, $G = 100$, $X = 60$ και $M = 90$, βρες το ΑΕΠ.
4. Το ΑΕΠ σε τιμές αγοράς είναι $800$, οι έμμεσοι φόροι $90$ και οι επιδοτήσεις $20$. Βρες το ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών.
5. Βαμβακοπαραγωγός πουλά βαμβάκι $40$ στο κλωστήριο. Το κλωστήριο πουλά νήμα $90$: $70$ στο πλεκτήριο και $20$ σε πελάτη στο εξωτερικό. Το πλεκτήριο πουλά μπλούζες $150$ στους καταναλωτές.
   α) Ποια είναι η προστιθέμενη αξία του κλωστηρίου;
   β) Ποια είναι η προστιθέμενη αξία του πλεκτηρίου;
   γ) Πόσο συνεισφέρει η αλυσίδα στο ΑΕΠ;
6. Για μια οικονομία δίνονται, σε δισ. €: μισθοί $300$, ενοίκια $40$, τόκοι $60$, κέρδη $100$, αποσβέσεις $30$, καθαροί έμμεσοι φόροι $50$, και μηδενικό καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό. Από την πλευρά της δαπάνης: $C = 380$, $G = 110$, $X = 80$, $M = 90$. Οι επενδύσεις δεν δίνονται.
   α) Βρες το ΑΕΠ με τη μέθοδο του εισοδήματος.
   β) Βρες την ακαθάριστη ιδιωτική επένδυση $I$.
   γ) Από το $I$, ο εξοπλισμός είναι $70$ και τα νέα σπίτια $20$. Πόση είναι η μεταβολή των αποθεμάτων;
7. Σε μια οικονομία (σε δισ. €) το ΑΕΠ είναι $1{.}200$. Δίνονται: καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό $30$, αποσβέσεις $110$, έμμεσοι φόροι $150$, επιδοτήσεις $30$, μεταβιβαστικές πληρωμές $90$, τόκοι δημόσιου χρέους $40$, αδιανέμητα κέρδη $50$, άμεσοι φόροι $160$.
   α) Βρες το ΑΕθΠ.
   β) Βρες το ΚΕθΠ.
   γ) Βρες το εθνικό εισόδημα.
   δ) Βρες το διαθέσιμο εισόδημα.
8. Ο πίνακας δίνει τρεις επιχειρήσεις μιας αλυσίδας. Ο αγρότης πουλά στάρι $100$ στον μύλο και εξάγει άλλο στάρι $50$. Ο μύλος πουλά όλο το αλεύρι στον φούρνο, και ο φούρνος όλο το ψωμί σε καταναλωτές.

   Πωλήσεις και αγορές ενδιάμεσων αγαθών, σε χιλιάδες €.

   | Επιχείρηση | Πωλήσεις | Αγορές ενδιάμεσων |
   | --- | --- | --- |
   | Αγρότης | $150$ | $0$ |
   | Μύλος | $220$ | $100$ |
   | Φούρνος | $400$ | $220$ |

   α) Βρες την προστιθέμενη αξία του φούρνου.
   β) Βρες τη συνεισφορά της αλυσίδας στο ΑΕΠ.
   γ) Πόσο θα υπερεκτιμούσες το ΑΕΠ αν άθροιζες όλες τις πωλήσεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/gdp
