# Πίνακες παραγωγής και κόστους

> Πώς συμπληρώνεις έναν πίνακα από τους εργάτες ως το οριακό κόστος, και πώς βρίσκεις όσα λείπουν.

Οικονομία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/cost-tables

## Τι θα μάθεις

- Να συμπληρώνεις πίνακα παραγωγής και κόστους με τη σωστή σειρά: MP, AP, VC, TC, μέσα κόστη και MC.
- Να βρίσκεις ένα κενό κελί ανάποδα: το Q από το AP ή το MP, το FC από το ATC − AVC, τον μισθό από το VC.
- Να υπολογίζεις το κόστος για ποσότητες ανάμεσα σε δύο γραμμές του πίνακα και με πρώτες ύλες ανά μονάδα.
- Να ελέγχεις τον πίνακα με το ATC = AFC + AVC και τις σχέσεις MP–MC και AP–AVC.

## Ο πίνακας του Θέματος Γ

Στις Πανελλαδικές το κόστος σχεδόν πάντα ζητείται μέσα σε πίνακα. Σου δίνουν τον αριθμό των εργατών $L$, το συνολικό προϊόν $Q$, τον μισθό $W$ και το σταθερό κόστος $FC$, με μερικά κελιά κενά. Ζητούν να συμπληρώσεις τα υπόλοιπα και να σχολιάσεις τι δείχνουν.

Η θεωρία είναι αυτή της ενότητας «Η παραγωγή της επιχείρησης και το κόστος». Εδώ μαθαίνεις τη **μέθοδο**: με ποια σειρά γεμίζεις τις στήλες, πώς βρίσκεις ένα κελί ανάποδα, και πώς ελέγχεις ότι ο πίνακας κλείνει.

## Η σειρά συμπλήρωσης

Αν η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, κάθε στήλη βγαίνει από τις προηγούμενες:

1. $MP = \dfrac{\Delta Q}{\Delta L}$: η διαφορά του $Q$ από τη γραμμή πάνω, διά τη διαφορά των εργατών.
2. $AP = \dfrac{Q}{L}$.
3. $VC = W \cdot L$.
4. $TC = FC + VC$. Στη γραμμή $L = 0$ ισχύει $TC = FC$.
5. $AVC = \dfrac{VC}{Q}$, $ATC = \dfrac{TC}{Q}$, και αν ζητηθεί $AFC = \dfrac{FC}{Q}$.
6. $MC = \dfrac{\Delta TC}{\Delta Q} = \dfrac{\Delta VC}{\Delta Q}$: η διαφορά του κόστους διά τη διαφορά του **προϊόντος**.

Τα οριακά μεγέθη ($MP$, $MC$) αφορούν τη **μετάβαση** από τη μία γραμμή στην επόμενη. Γράφονται συνήθως στη δεύτερη γραμμή του ζευγαριού, και η γραμμή $L = 0$ μένει κενή.

> **Κλειδί**
>
> **Το οριακό κόστος μετριέται ανά μονάδα προϊόντος, όχι ανά εργάτη.** Ο παρονομαστής είναι πάντα το $\Delta Q$.
>
> Ο επιπλέον εργάτης κοστίζει $W$ και φέρνει $MP$ μονάδες. Άρα κάθε μία από αυτές τις μονάδες κοστίζει
>
> $$
> MC = \frac{W}{MP}
> $$
>
> Αν διαιρέσεις με το $\Delta L = 1$, βρίσκεις απλώς τον μισθό. Είναι το πιο συχνό λάθος του Θέματος Γ.

## Οι αντίστροφοι υπολογισμοί

Συχνά το κενό κελί είναι το $Q$ ή το $FC$, και τα δεδομένα είναι ένα μέσο ή ένα οριακό μέγεθος. Λύνεις τον ίδιο τύπο ως προς το άγνωστο:

| Δίνεται                       | Βρίσκεις   | Πώς                                           |
| ----------------------------- | ---------- | --------------------------------------------- |
| $AP$ και $L$                  | $Q$        | $Q = AP \cdot L$                              |
| $MP$ του επόμενου εργάτη      | νέο $Q$    | $Q_2 = Q_1 + MP \cdot \Delta L$               |
| $ATC$ και $AVC$ σε κάποιο $Q$ | $FC$       | $FC = (ATC - AVC) \cdot Q$                    |
| $VC$ και $L$                  | $W$        | $W = \dfrac{VC}{L}$                           |
| $MC$ και $\Delta VC$          | $\Delta Q$ | $\Delta Q = \dfrac{\Delta VC}{MC}$            |
| $TC$ σε δύο ποσότητες         | $FC$       | βρες $VC$ από $W \cdot L$, και $FC = TC - VC$ |

Το $FC$ βγαίνει το ίδιο σε **κάθε** γραμμή. Αν σου βγαίνουν δύο διαφορετικά, κάποια πράξη είναι λάθος.

## Κόστος ανάμεσα σε δύο γραμμές

Ο πίνακας δίνει κόστος μόνο για ορισμένες ποσότητες, π.χ. $60$ και $80$. Αν ζητηθεί το κόστος για $70$ μονάδες, υποθέτεις ότι κάθε μονάδα ανάμεσα στις δύο γραμμές έχει το **ίδιο** οριακό κόστος:

$$
TC_{70} = TC_{60} + (70 - 60) \cdot MC
$$

Με τον ίδιο τρόπο βρίσκεις πόσο αυξάνεται το κόστος όταν η παραγωγή περνά από μια γραμμή σε μια άλλη, ακόμη κι αν οι ποσότητες πέφτουν ανάμεσα σε γραμμές.

## Όταν το μεταβλητό κόστος έχει και πρώτες ύλες

Στον Πίνακα 3.4 του βιβλίου το συνολικό κόστος είναι $TC = 4000 + 1000L + 100Q$. Εκτός από τον μισθό ($1000$ ανά εργάτη), κάθε μονάδα προϊόντος χρειάζεται πρώτες ύλες αξίας $100$. Γενικά, με κόστος πρώτης ύλης $c$ ανά μονάδα:

$$
VC = W \cdot L + c \cdot Q, \qquad MC = \frac{W}{MP} + c
$$

Το $c$ προστίθεται αυτούσιο στο οριακό και στο μέσο μεταβλητό κόστος, γιατί κάθε μονάδα το πληρώνει μία φορά.

> **Πρόσεχε**
>
> **Μη γράψεις $MC$ στη γραμμή $L = 0$**, και μη συγκρίνεις το $MC$ μιας μετάβασης με το $AVC$ της γραμμής πάνω της. Το $MC$ της μετάβασης από $60$ σε $80$ μονάδες συγκρίνεται με το $AVC$ στις $80$: αν είναι μικρότερο, το $AVC$ έπεσε φτάνοντας εκεί.

> **Θυμήσου**
>
> Τρεις έλεγχοι πριν παραδώσεις τον πίνακα:
>
> - $ATC = AFC + AVC$ σε κάθε γραμμή.
> - Εκεί που το $AP$ είναι μέγιστο, το $AVC$ είναι ελάχιστο, και εκεί το $MC$ συναντά το $AVC$.
> - Εκεί που το $MP$ είναι μέγιστο, το $MC$ είναι ελάχιστο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής. Ο μισθός είναι \$W = 480\$ και το σταθερό κόστος \$FC = 960\$. Με \$L = 0, 1, 2, 3, 4, 5\$ το προϊόν είναι \$Q = 0, 10, 30, 60, 80, 96\$. Συμπλήρωσε τον πίνακα παραγωγής και κόστους και σχολίασε πού είναι ελάχιστα τα \$AVC\$ και \$ATC\$.

1. **Παραγωγή.** $MP$ από τις διαφορές του $Q$, $AP = Q/L$:
   | $L$ | $Q$  | $MP$ | $AP$     |
   | --- | ---- | ---- | -------- |
   | $0$ | $0$  | —    | —        |
   | $1$ | $10$ | $10$ | $10$     |
   | $2$ | $30$ | $20$ | $15$     |
   | $3$ | $60$ | $30$ | $20$     |
   | $4$ | $80$ | $20$ | $20$     |
   | $5$ | $96$ | $16$ | $19{,}2$ |
2. **Κόστος.** $VC = 480L$, $TC = 960 + VC$, μέσα κόστη διά $Q$, $MC = \Delta TC / \Delta Q$:
   | $Q$  | $VC$   | $TC$   | $AVC$ | $ATC$ | $MC$ |
   | ---- | ------ | ------ | ----- | ----- | ---- |
   | $0$  | $0$    | $960$  | —     | —     | —    |
   | $10$ | $480$  | $1440$ | $48$  | $144$ | $48$ |
   | $30$ | $960$  | $1920$ | $32$  | $64$  | $24$ |
   | $60$ | $1440$ | $2400$ | $24$  | $40$  | $16$ |
   | $80$ | $1920$ | $2880$ | $24$  | $36$  | $24$ |
   | $96$ | $2400$ | $3360$ | $25$  | $35$  | $30$ |
3. **Για παράδειγμα, η μετάβαση από $30$ σε $60$:** $MC = \dfrac{2400 - 1920}{60 - 30} = \dfrac{480}{30} = 16$. Το ίδιο δίνει και ο τύπος $W/MP = 480/30$.
4. **Σχόλιο.** Το $AVC$ είναι ελάχιστο ($24$) στις $60$ και $80$ μονάδες, εκεί που το $AP$ είναι μέγιστο ($20$). Στη μετάβαση $60 \to 80$ ισχύει $MC = AVC = 24$.

   Το $ATC$ συνεχίζει να πέφτει ως τις $96$ μονάδες ($35$), γιατί εκεί το $MC$ ($30$) είναι ακόμη μικρότερο από το $ATC$ των $80$ ($36$). Το ελάχιστο του $ATC$ είναι δεξιότερα από το ελάχιστο του $AVC$, όπως λέει η θεωρία.

### Παράδειγμα 2: Με \$4\$ εργάτες το μέσο προϊόν είναι \$AP = 25\$. Ο 5ος εργάτης έχει \$MP = 15\$. Ο μισθός είναι \$W = 690\$. Βρες το \$Q\$ και το \$AP\$ με \$5\$ εργάτες, και τα \$AVC\$ και \$MC\$ εκεί.

1. $Q_4 = AP \cdot L = 25 \cdot 4 = 100$
2. $Q_5 = Q_4 + MP = 100 + 15 = 115$, άρα $AP_5 = \dfrac{115}{5} = 23$.
3. $AVC = \dfrac{W}{AP} = \dfrac{690}{23} = 30$, και $MC = \dfrac{W}{MP} = \dfrac{690}{15} = 46$.
4. **Έλεγχος από το κόστος:** $VC_5 = 690 \cdot 5 = 3450$ και $\dfrac{3450}{115} = 30$. Το $MC$ ($46$) είναι πάνω από το $AVC$, άρα το $AVC$ ανεβαίνει πια.

### Παράδειγμα 3: Σε παραγωγή \$Q = 50\$ μια επιχείρηση έχει \$ATC = 34\$ και \$AVC = 26\$. Σε \$Q = 80\$ το \$AVC\$ είναι \$25\$. Βρες το σταθερό κόστος, το \$ATC\$ στις \$80\$ μονάδες και το οριακό κόστος ανάμεσα στις δύο ποσότητες.

1. $AFC = ATC - AVC = 34 - 26 = 8$, άρα $FC = 8 \cdot 50 = 400$.
2. Στις $80$: $AFC = \dfrac{400}{80} = 5$, άρα $ATC = 5 + 25 = 30$.
3. $TC_{50} = 34 \cdot 50 = 1700$ και $TC_{80} = 30 \cdot 80 = 2400$.

   $MC = \dfrac{2400 - 1700}{80 - 50} = \dfrac{700}{30} \approx 23{,}33$
4. Το $MC$ είναι κάτω από το $AVC$ των $80$ ($25$), συμφωνεί λοιπόν με την πτώση του $AVC$ από $26$ σε $25$.

### Παράδειγμα 4: Μια επιχείρηση έχει \$FC = 500\$, μισθό \$W = 300\$ και πρώτες ύλες \$4\$ ανά μονάδα προϊόντος. Με \$L = 1, 2, 3\$ παράγει \$Q = 20, 50, 70\$. Βρες \$VC\$, \$AVC\$ και \$MC\$.

1. $VC = 300L + 4Q$:

   $VC_1 = 300 + 80 = 380$, $VC_2 = 600 + 200 = 800$, $VC_3 = 900 + 280 = 1180$
2. $AVC$: $\dfrac{380}{20} = 19$, $\dfrac{800}{50} = 16$, $\dfrac{1180}{70} \approx 16{,}86$
3. $MC$: $\dfrac{380}{20} = 19$, $\dfrac{800 - 380}{30} = 14$, $\dfrac{1180 - 800}{20} = 19$
4. **Έλεγχος με $W/MP + c$:** τα $MP$ είναι $20$, $30$, $20$, άρα $15 + 4 = 19$, $10 + 4 = 14$, $15 + 4 = 19$. Κλείνει.

### Παράδειγμα 5: Με τον πίνακα του παραδείγματος 1, βρες το συνολικό κόστος για \$Q = 70\$ και πόσο αυξάνεται το συνολικό κόστος όταν η παραγωγή αυξάνεται από \$65\$ σε \$90\$ μονάδες.

1. **Οι $70$ μονάδες** είναι ανάμεσα στις $60$ και $80$, όπου $MC = 24$:

   $TC_{70} = 2400 + (70 - 60) \cdot 24 = 2640$
2. **Οι $65$ μονάδες** είναι στο ίδιο διάστημα: $TC_{65} = 2400 + 5 \cdot 24 = 2520$.
3. **Οι $90$ μονάδες** είναι ανάμεσα στις $80$ και $96$, όπου $MC = 30$: $TC_{90} = 2880 + 10 \cdot 30 = 3180$.
4. $\Delta TC = 3180 - 2520 = 660$. Η αύξηση περνά από **δύο** διαστήματα με διαφορετικό οριακό κόστος, γι' αυτό δεν αρκεί ένας πολλαπλασιασμός.

### Παράδειγμα 6: Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση. (α) Οριακό κόστος είναι η αύξηση του συνολικού κόστους όταν προσλαμβάνεται ένας ακόμη εργάτης. (β) Όταν \$MC < AVC\$, το μέσο μεταβλητό κόστος μειώνεται. (γ) Το ελάχιστο του \$ATC\$ αντιστοιχεί σε μικρότερη ποσότητα από το ελάχιστο του \$AVC\$.

1. **(α) Λάθος.** Η αύξηση του κόστους από έναν εργάτη είναι ο μισθός $W$. Το οριακό κόστος είναι η αύξηση του κόστους **ανά επιπλέον μονάδα προϊόντος**: $\Delta TC / \Delta Q$.
2. **(β) Σωστή.** Η επόμενη μονάδα κοστίζει λιγότερο από τον μέσο όρο, άρα τον τραβάει κάτω.
3. **(γ) Λάθος.** Είναι ανάποδα. Το $ATC = AFC + AVC$, και το $AFC$ πέφτει συνεχώς, οπότε το $ATC$ συνεχίζει να πέφτει και λίγο μετά το ελάχιστο του $AVC$. Στο παράδειγμα 1: $AVC$ ελάχιστο στις $60$–$80$, $ATC$ ακόμη πέφτει στις $96$.

## Ερωτήσεις

1. Σε έναν πίνακα κόστους, το οριακό κόστος βρίσκεται διαιρώντας τη μεταβολή του συνολικού κόστους με:
   - τη μεταβολή του προϊόντος $\Delta Q$
   - τη μεταβολή των εργατών $\Delta L$
   - τη συνολική ποσότητα $Q$
   - τον αριθμό των εργατών $L$
2. Με $L = 5$ εργάτες το μέσο προϊόν είναι $AP = 18$. Πόσο είναι το συνολικό προϊόν;
   - $90$
   - $3{,}6$
   - $23$
   - $18$
3. Σε $Q = 40$ ισχύει $ATC = 30$ και $AVC = 22$. Πόσο είναι το σταθερό κόστος;
   - $320$
   - $8$
   - $1200$
   - $880$
4. Το $Q$ αυξάνεται από $60$ σε $80$ και το $TC$ από $2400$ σε $2880$. Πόσο είναι το $MC$;
   - $24$
   - $480$
   - $36$
   - $40$
5. Αν το σταθερό κόστος ενός πίνακα αλλάξει από $960$ σε $1200$, ποια στήλη μένει ίδια;
   - η στήλη του $MC$
   - η στήλη του $TC$
   - η στήλη του $ATC$
   - η στήλη του $AFC$
6. Στις $60$ μονάδες $TC = 2400$, και ως τις $80$ το οριακό κόστος είναι $MC = 24$. Πόσο είναι το $TC$ στις $75$ μονάδες;
   - $2760$
   - $1800$
   - $2424$
   - $4200$
7. Ο μισθός είναι $W = 400$, οι πρώτες ύλες κοστίζουν $5$ ανά μονάδα και ο επόμενος εργάτης έχει $MP = 20$. Πόσο είναι το οριακό κόστος;
   - $25$
   - $20$
   - $405$
   - $100$
8. Σε έναν πίνακα, σε ποια γραμμή περιμένεις το ελάχιστο $AVC$;
   - εκεί που το $AP$ είναι μέγιστο
   - εκεί που το $MP$ είναι μέγιστο
   - εκεί που το $Q$ είναι μέγιστο
   - στην τελευταία γραμμή
9. Σε μια γραμμή βρήκες $AFC = 12$, $AVC = 24$ και $ATC = 38$. Τι συμπεραίνεις;
   - κάποιο από τα τρία είναι λάθος
   - τα τρία είναι σωστά, το $ATC$ είναι πάντα λίγο μεγαλύτερο
   - το $MC$ είναι $2$
   - η επιχείρηση έχει ζημία
10. Σε έναν σωστό πίνακα κόστους, το ελάχιστο του $ATC$ βρίσκεται:
   - σε μεγαλύτερη ποσότητα από το ελάχιστο του $AVC$
   - σε μικρότερη ποσότητα από το ελάχιστο του $AVC$
   - πάντα στην ίδια ποσότητα με το ελάχιστο του $AVC$
   - εκεί που το $MC$ είναι ελάχιστο

## Ασκήσεις

1. Με $L = 6$ εργάτες το μέσο προϊόν είναι $AP = 12$. Πόσο είναι το συνολικό προϊόν;
2. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, με μισθό $W = 400$. Πόσο είναι το μεταβλητό κόστος με $L = 7$ εργάτες;
3. Όταν η παραγωγή αυξάνεται από $40$ σε $55$ μονάδες, το συνολικό κόστος αυξάνεται από $1600$ σε $1900$. Βρες το οριακό κόστος.
4. Ο μισθός είναι $W = 350$ και ο επόμενος εργάτης έχει οριακό προϊόν $MP = 14$. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής. Βρες το οριακό κόστος των μονάδων που προσθέτει.
5. Σε παραγωγή $Q = 60$ μονάδων μια επιχείρηση έχει $ATC = 45$ και $AVC = 37$. Βρες το σταθερό κόστος.
6. Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής. Ο μισθός είναι $W = 500$ και το σταθερό κόστος $FC = 1000$.

   Η παραγωγή της επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο.

   | Εργάτες $L$ | Συνολικό προϊόν $Q$ |
   | --- | --- |
   | $0$ | $0$ |
   | $1$ | $20$ |
   | $2$ | $50$ |
   | $3$ | $75$ |
   | $4$ | $90$ |

   α) Βρες το οριακό προϊόν του 3ου εργάτη.
   β) Βρες το οριακό κόστος όταν η παραγωγή αυξάνεται από $50$ σε $75$ μονάδες.
   γ) Σε ποιες ποσότητες το $AVC$ είναι ελάχιστο, και πόσο είναι;
   δ) Βρες το $ATC$ στις $90$ μονάδες, με δύο δεκαδικά.
7. Ο πίνακας δίνει το συνολικό κόστος μιας επιχείρησης. Μέσα σε κάθε διάστημα το οριακό κόστος είναι σταθερό.

   Συνολικό κόστος σε διάφορα επίπεδα παραγωγής.

   | Ποσότητα $Q$ | Συνολικό κόστος $TC$ |
   | --- | --- |
   | $0$ | $600$ |
   | $20$ | $1000$ |
   | $40$ | $1300$ |
   | $60$ | $1700$ |
   | $80$ | $2300$ |

   α) Βρες το συνολικό κόστος για $Q = 50$.
   β) Βρες το μεταβλητό κόστος για $Q = 70$.
   γ) Πόσο αυξάνεται το συνολικό κόστος όταν η παραγωγή περνά από $30$ σε $70$ μονάδες;
8. Μια επιχείρηση πληρώνει μισθό $W = 200$ ανά εργάτη και πρώτες ύλες $2$ ανά μονάδα προϊόντος. Με $L = 2$ εργάτες παράγει $Q = 40$ με $ATC = 25$. Όταν προσλαμβάνει τον 3ο εργάτη, το οριακό κόστος είναι $MC = 12$.
   α) Βρες το σταθερό κόστος.
   β) Βρες το συνολικό προϊόν με $L = 3$.
   γ) Βρες το μέσο μεταβλητό κόστος με $L = 3$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/economics/cost-tables
