# Οργανικές συνθέσεις και διακρίσεις

> Η σκάλα της οξείδωσης, πώς σχεδιάζεις μια σύνθεση, και πώς ξεχωρίζεις δύο ενώσεις.

Χημεία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/organic-synthesis

## Τι θα μάθεις

- Να ανεβαίνεις και να κατεβαίνεις τη σκάλα οξείδωσης ανάμεσα σε αλκοόλη, αλδεΰδη, κετόνη και οξύ.
- Να αυξάνεις ή να μειώνεις την ανθρακική αλυσίδα με κυανιούχα, Grignard, αλκίνια και αλογονοφορμική αντίδραση.
- Να σχεδιάζεις σύνθεση προς τα πίσω, από το προϊόν ως τη δοσμένη πρώτη ύλη.
- Να διαλέγεις αντιδραστήριο και παρατήρηση για μια διάκριση, και να ταυτοποιείς άγνωστη ένωση.

## Τρεις ερωτήσεις πριν από το πρώτο βέλος

Μια άσκηση σύνθεσης δίνει πρώτη ύλη και ζητάει προϊόν, και τα ενδιάμεσα τα διαλέγεις εσύ. Τις αντιδράσεις τις ξέρεις από την προηγούμενη ενότητα. Εδώ μαθαίνεις να τις **διαλέγεις**. Πριν γράψεις οτιδήποτε, σύγκρινε πρώτη ύλη και προϊόν σε τρία πράγματα:

1. **Άνθρακες.** Ίδιος αριθμός, περισσότεροι ή λιγότεροι; Αν αλλάζει, χρειάζεσαι αντίδραση που φτιάχνει ή σπάει δεσμό $C-C$, και αυτές είναι λίγες.
2. **Χαρακτηριστική ομάδα.** Ποια φεύγει, ποια έρχεται, και **σε ποιον άνθρακα**;
3. **Βαθμίδα οξείδωσης.** Ανεβαίνεις ή κατεβαίνεις τη σκάλα;

Η ίδια σύγκριση λύνει και τις διακρίσεις: δύο ενώσεις ξεχωρίζουν με την αντίδραση που κάνει η μία και όχι η άλλη.

## Η σκάλα της οξείδωσης

Είναι η πιο συχνά ζητούμενη διαδρομή του κεφαλαίου, και έχει τρία σκαλιά:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τρία σκαλιά, ίδιος άνθρακας*

Ο αριθμός οξείδωσης του άνθρακα που αλλάζει μετράει τα σκαλιά. Στη σειρά του αιθανίου: $-3$ στο $CH_3CH_3$, $-1$ στην αιθανόλη, $+1$ στην αιθανάλη, $+3$ στο αιθανικό οξύ. Κάθε σκαλί είναι δύο μονάδες, δηλαδή $2e^-$.

- **Ανεβαίνεις** με $KMnO_4$ ή $K_2Cr_2O_7$ σε όξινο περιβάλλον. Για να σταματήσεις στην αλδεΰδη, τη βγάζεις με απόσταξη μόλις σχηματιστεί.
- **Κατεβαίνεις** με $H_2$ και $Ni$: η αλδεΰδη δίνει πρωτοταγή αλκοόλη, η κετόνη δευτεροταγή.
- **Πλευρικά σκαλοπάτια** στην ίδια βαθμίδα: αλκένιο και αλκοόλη (προσθήκη νερού, αφυδάτωση), αλκοόλη και αλκυλαλογονίδιο ($SOCl_2$, υδατικό $NaOH$), οξύ και εστέρας (εστεροποίηση, σαπωνοποίηση).

> **Κλειδί**
>
> Πριν ανέβεις, **κοίτα την αλκοόλη**. Η πρωτοταγής ανεβαίνει δύο σκαλιά, ως το οξύ. Η δευτεροταγής ανεβαίνει ένα, ως την κετόνη, και σταματά. Η τριτοταγής δεν ανεβαίνει καθόλου.
>
> Άρα η θέση του $-OH$ αποφασίζει από πριν τι μπορεί να γίνει: από 2-προπανόλη δεν θα φτάσεις ποτέ σε προπανικό οξύ, όσο οξειδωτικό κι αν βάλεις.

## Η αλυσίδα μεγαλώνει ή μικραίνει

Οι περισσότερες αντιδράσεις αφήνουν τον σκελετό ανέγγιχτο. Λίγες τον αλλάζουν, και αυτές είναι τα εργαλεία σου όταν μετράς διαφορετικούς άνθρακες:

| Θέλεις              | Αντίδραση                             | Παράδειγμα                                   |
| ------------------- | ------------------------------------- | -------------------------------------------- |
| $+1$ C, οξύ         | $RX + KCN$, μετά υδρόλυση             | $CH_3CH_2Br \to CH_3CH_2CN \to CH_3CH_2COOH$ |
| $+1$ C, αμίνη       | $RX + KCN$, μετά $H_2$                | $CH_3CH_2CN \to CH_3CH_2CH_2NH_2$            |
| $+1$ C, 2-υδροξυοξύ | καρβονύλιο $+ HCN$, μετά υδρόλυση     | $CH_3CHO \to CH_3CH(OH)COOH$                 |
| $+R$, αλκοόλη       | $RMgX$ + καρβονυλική ένωση, μετά νερό | $CH_3MgI + HCHO \to CH_3CH_2OH$              |
| $+R$, αλκίνιο       | $R'C \equiv CNa + RX$                 | $HC \equiv CNa + CH_3Br \to HC \equiv CCH_3$ |
| $-1$ C, οξύ         | αλογονοφορμική: $I_2$ και $NaOH$      | $CH_3COCH_3 \to CH_3COONa + CHI_3$           |

Η **αλογονοφορμική** αντίδραση είναι η μόνη του κεφαλαίου που κόβει άνθρακα. Γίνεται σε ενώσεις με $CH_3CO-$ ή $CH_3CH(OH)-$: το ακραίο $CH_3$ φεύγει ως ιωδοφόρμιο, $CHI_3$, και ό,τι μένει γίνεται άλας οξέος με έναν άνθρακα λιγότερο:

$$
CH_3COCH_3 + 3I_2 + 4NaOH \to CHI_3 + CH_3COONa + 3NaI + 3H_2O
$$

Με την ίδια αντίδραση η αιθανόλη και η αιθανάλη δίνουν μεθανικό νάτριο, $HCOONa$.

## Σύνθεση προς τα πίσω

Η μπροστινή αναζήτηση έχει πολλούς κλάδους: η πρώτη ύλη κάνει δέκα αντιδράσεις, η καθεμία άλλες δέκα. Η ανάποδη έχει σχεδόν πάντα έναν. Ξεκινάς από το προϊόν:

1. **Από τι φτιάχνεται αυτό;** Κετόνη από δευτεροταγή αλκοόλη. Οξύ από πρωτοταγή αλκοόλη ή νιτρίλιο. Εστέρας από οξύ και αλκοόλη. Αλκένιο από αλκοόλη ή αλκυλαλογονίδιο.
2. **Αν οι άνθρακες δεν ταιριάζουν, βρες τον νέο δεσμό $C-C$.** Σε αλκοόλη από Grignard είναι πάντα ένας δεσμός του άνθρακα που φέρει το $-OH$. Σε οξύ από νιτρίλιο, ο δεσμός με τον άνθρακα του $-COOH$.
3. **Επανάλαβε** ώσπου κάθε κομμάτι να είναι κάτι που έχεις.
4. **Γράψε τη διαδρομή προς τα μπρος**, με αντιδραστήριο και συνθήκες σε κάθε βέλος.

> **Πρόσεχε**
>
> - **Συνθήκες πάνω από κάθε βέλος.** Το αλκυλαλογονίδιο με υδατικό $NaOH$ δίνει αλκοόλη, με αλκοολικό δίνει αλκένιο. Χωρίς τον διαλύτη η σύνθεση δεν βαθμολογείται ως σωστή, ακόμα κι αν τα μόρια είναι σωστά.
> - **Ο Markovnikov κλείνει δρόμους.** Από προπένιο με νερό παίρνεις 2-προπανόλη, όχι 1-προπανόλη.
> - **Το Grignard και η πρώτη ύλη του.** Αν η μόνη οργανική πρώτη ύλη είναι αλκοόλη, το $RMgX$ θέλει πρώτα αλκυλαλογονίδιο: $ROH \xrightarrow{SOCl_2} RCl \xrightarrow{Mg} RMgCl$.
> - **Μέτρα άνθρακες σε κάθε ενδιάμεσο.** Ένα «$+1$» που ξέχασες φαίνεται μόνο στο τέλος, όταν το προϊόν δεν βγαίνει.

## Διακρίσεις

Δίνονται δύο ή περισσότερες ενώσεις και ζητείται αντιδραστήριο που τις ξεχωρίζει με **ορατή** αλλαγή. Ο πίνακας είναι όλη η εργαλειοθήκη:

| Αντιδραστήριο     | Θετικό σε                                                           | Τι βλέπεις                  | Αρνητικό σε                              |
| ----------------- | ------------------------------------------------------------------- | --------------------------- | ---------------------------------------- |
| $Br_2$ σε $CCl_4$ | αλκένια, αλκίνια                                                    | το κόκκινο χρώμα χάνεται    | αλκάνια, κορεσμένες ενώσεις              |
| $KMnO_4$ με $H^+$ | πρωτοταγείς και δευτεροταγείς αλκοόλες, αλδεΰδες, $HCOOH$, ακόρεστα | το ιώδες χρώμα χάνεται      | τριτοταγείς αλκοόλες, κετόνες, άλλα οξέα |
| Fehling           | αλδεΰδες                                                            | κεραμέρυθρο ίζημα $Cu_2O$   | κετόνες, αλκοόλες                        |
| Tollens           | αλδεΰδες, $HCOOH$                                                   | κάτοπτρο αργύρου            | κετόνες, αλκοόλες                        |
| $I_2$ και $NaOH$  | $CH_3CO-$, $CH_3CH(OH)-$                                            | κίτρινο ίζημα $CHI_3$       | μεθανόλη, 1-προπανόλη, 3-πεντανόνη       |
| $Na$              | αλκοόλες, φαινόλες, οξέα, αλκίνια με ακραίο $\equiv CH$             | φυσαλίδες $H_2$             | αιθέρες, εστέρες, αλδεΰδες, κετόνες      |
| $NaHCO_3$         | καρβοξυλικά οξέα                                                    | αναβρασμός, εκλύεται $CO_2$ | αλκοόλες, φαινόλες                       |

*Κίτρινο ίζημα ιωδοφορμίου, CHI₃. Σχηματίστηκε όταν σε βάμμα ιωδίου, που περιέχει αιθανόλη, προστέθηκε διάλυμα NaOH. Η αιθανόλη έχει μεθύλιο δίπλα στον άνθρακα του υδροξυλίου, γι' αυτό δίνει θετική δοκιμή.*

> **Θυμήσου**
>
> Η απάντηση σε διάκριση δεν είναι μόνο το αντιδραστήριο: είναι το αντιδραστήριο **και η παρατήρηση**. «Προσθέτω Tollens» δεν λέει τίποτα· «προσθέτω Tollens, και στην αλδεΰδη σχηματίζεται κάτοπτρο αργύρου ενώ στην κετόνη τίποτα» είναι η απάντηση.
>
> Με τρεις ενώσεις συνήθως χρειάζεσαι δύο δοκιμές: η πρώτη χωρίζει τη μία από τις άλλες δύο, η δεύτερη χωρίζει τις δύο που έμειναν.

Δύο παγίδες του πίνακα. Πρώτη, το $KMnO_4$ είναι το λιγότερο επιλεκτικό αντιδραστήριο: αποχρωματίζεται από τόσες ομάδες που σπάνια ξεχωρίζει μόνο του δύο ενώσεις, εκτός αν η μία είναι τριτοταγής αλκοόλη ή κετόνη. Δεύτερη, όταν **και οι δύο** ενώσεις δίνουν θετική δοκιμή, η διάκριση γίνεται με την ποσότητα. Ίσα mol αλκενίου και αλκινίου αποχρωματίζουν το ένα $1$ mol $Br_2$ ανά mol, το άλλο $2$. Αυτό το είδος ερώτησης ανήκει ήδη στα ποσοτικά προβλήματα της επόμενης ενότητας.

## Ταυτοποίηση άγνωστης ένωσης

Το Θέμα Γ δίνει συχνά έναν μοριακό τύπο και μια σειρά από παρατηρήσεις, και ζητά τον συντακτικό τύπο. Η μέθοδος είναι αποκλεισμός:

1. **Από τον γενικό τύπο, οι ομόλογες σειρές.** $C_nH_{2n+2}O$: κορεσμένη αλκοόλη ή αιθέρας. $C_nH_{2n}O$: αλδεΰδη ή κετόνη. $C_nH_{2n}O_2$: οξύ ή εστέρας.
2. **Γράψε όλα τα ισομερή** της σειράς που απομένει. Αν είναι τρία ή επτά, γράψε τα επτά.
3. **Κάθε παρατήρηση κόβει.** Και το «δεν αντιδρά» είναι παρατήρηση: η ένωση που δεν δίνει $H_2$ με $Na$ δεν είναι αλκοόλη.
4. **Έλεγξε τον επιζώντα με όλα τα δεδομένα**, όχι μόνο με το τελευταίο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Τρεις φιάλες χωρίς ετικέτα περιέχουν 1-προπανόλη, 2-προπανόλη και 2-μεθυλο-2-προπανόλη. Πώς βρίσκεις ποια είναι ποια;

1. **Τι τις ξεχωρίζει:** η θέση του $-OH$. Η πρώτη είναι πρωτοταγής, η δεύτερη δευτεροταγής, η τρίτη τριτοταγής. Και οι τρεις αντιδρούν με $Na$, οπότε το $Na$ δεν βοηθά.
2. **Πρώτη δοκιμή, όξινο $KMnO_4$:** αποχρωματίζεται στις δύο πρώτες. Στη 2-μεθυλο-2-προπανόλη το ιώδες χρώμα μένει, γιατί η τριτοταγής αλκοόλη δεν οξειδώνεται.
3. **Δεύτερη δοκιμή, $I_2$ με $NaOH$, στις δύο που έμειναν:** η 2-προπανόλη έχει $CH_3CH(OH)-$ και δίνει κίτρινο ίζημα ιωδοφορμίου. Η 1-προπανόλη δεν δίνει.

### Παράδειγμα 2: Με μόνη οργανική πρώτη ύλη την αιθανόλη και όσα ανόργανα θέλεις, φτιάξε βουτανόνη, \$CH\_3COCH\_2CH\_3\$.

1. **Άνθρακες:** δύο στην αιθανόλη, τέσσερις στη βουτανόνη. Χρειάζεται νέος δεσμός $C-C$, άρα Grignard.
2. **Ένα βήμα πίσω:** η κετόνη φτιάχνεται με οξείδωση δευτεροταγούς αλκοόλης, της 2-βουτανόλης, $CH_3CH(OH)CH_2CH_3$.
3. **Δεύτερο βήμα πίσω:** η 2-βουτανόλη σπάει στον δεσμό ανάμεσα στον άνθρακα του $-OH$ και το αιθύλιο. Τα κομμάτια είναι αιθανάλη και $CH_3CH_2MgCl$, και τα δύο με δύο άνθρακες.
4. **Από αιθανόλη στα δύο κομμάτια:** ήπια οξείδωση με $K_2Cr_2O_7$ και $H^+$, με απόσταξη της αιθανάλης. Και $CH_3CH_2OH \xrightarrow{SOCl_2} CH_3CH_2Cl \xrightarrow{Mg} CH_3CH_2MgCl$, σε άνυδρο αιθέρα.
5. **Προς τα μπρος:** $CH_3CH_2MgCl + CH_3CHO$, υδρόλυση σε 2-βουτανόλη, και οξείδωση με $K_2Cr_2O_7$ και $H^+$ σε βουτανόνη.

### Παράδειγμα 3: Πρόσθεσε ή αφαίρεσε έναν άνθρακα: (α) από αιθανόλη φτιάξε προπανικό οξύ, (β) από 2-προπανόλη φτιάξε αιθανικό οξύ.

1. **(α) Δύο άνθρακες σε τρεις, και ο νέος είναι ο άνθρακας του $-COOH$:** αποτύπωμα του νιτριλίου.
2. $CH_3CH_2OH \xrightarrow{SOCl_2} CH_3CH_2Cl \xrightarrow{KCN} CH_3CH_2CN$, και υδρόλυση σε όξινο περιβάλλον: $CH_3CH_2COOH$.
3. **(β) Τρεις άνθρακες σε δύο:** μόνο η αλογονοφορμική κόβει άνθρακα. Η 2-προπανόλη έχει $CH_3CH(OH)-$, άρα αντιδρά απευθείας.
4. Με $I_2$ και $NaOH$ δίνει $CHI_3$ και $CH_3COONa$. Με $HCl$ το άλας γίνεται $CH_3COOH$.

### Παράδειγμα 4: Η καρβονυλική ένωση Α, \$C\_5H\_{10}O\$, δεν αντιδρά με Fehling και δίνει κίτρινο ίζημα με \$I\_2\$ και \$NaOH\$. Το οργανικό άλας της ίδιας αντίδρασης, μετά από οξίνιση, δίνει το ίδιο οξύ με την πλήρη οξείδωση της 1-βουτανόλης. Ποια είναι η Α;

1. **Ισομερή:** τέσσερις αλδεΰδες (πεντανάλη, 2-μεθυλοβουτανάλη, 3-μεθυλοβουτανάλη, 2,2-διμεθυλοπροπανάλη) και τρεις κετόνες (2-πεντανόνη, 3-πεντανόνη, 3-μεθυλο-2-βουτανόνη).
2. **Fehling αρνητικό:** δεν είναι αλδεΰδη. Μένουν οι τρεις κετόνες.
3. **Ιωδοφόρμιο θετικό:** χρειάζεται $CH_3CO-$. Η 3-πεντανόνη, $CH_3CH_2COCH_2CH_3$, δεν έχει. Μένουν η 2-πεντανόνη και η 3-μεθυλο-2-βουτανόνη.
4. **Το άλας:** η αλογονοφορμική κόβει το $CH_3$ και αφήνει το υπόλοιπο ως $RCOONa$. Η 2-πεντανόνη δίνει $CH_3CH_2CH_2COONa$, η 3-μεθυλο-2-βουτανόνη $(CH_3)_2CHCOONa$.
5. Η 1-βουτανόλη οξειδώνεται σε βουτανικό οξύ, $CH_3CH_2CH_2COOH$, με ευθεία αλυσίδα. Άρα η Α είναι η **2-πεντανόνη**, $CH_3COCH_2CH_2CH_3$.

### Παράδειγμα 5: Σωστό ή λάθος; «Το προπένιο, με προσθήκη νερού και στη συνέχεια πλήρη οξείδωση, δίνει προπανικό οξύ.» Αιτιολόγησε.

1. **Λάθος.** Η προσθήκη νερού ακολουθεί τον κανόνα του Markovnikov: το $-OH$ πηγαίνει στον μεσαίο άνθρακα και σχηματίζεται 2-προπανόλη.
2. Η 2-προπανόλη είναι δευτεροταγής: οξειδώνεται σε **προπανόνη** και σταματά εκεί. Για να φτάσεις σε οξύ θα χρειαζόσουν πρωτοταγή αλκοόλη.

## Ερωτήσεις

1. Σε ποια αλκοόλη το όξινο διάλυμα $KMnO_4$ **δεν** αποχρωματίζεται;
   - στη 2-μεθυλο-2-προπανόλη
   - στη 2-βουτανόλη
   - στη 2-μεθυλο-1-προπανόλη
   - στη μεθανόλη
2. Γιατί η κετόνη δεν οξειδώνεται περαιτέρω;
   - δεν έχει υδρογόνο πάνω στον καρβονυλικό άνθρακα
   - είναι πολύ σταθερή χημικά λόγω του διπλού δεσμού
   - έχει ήδη δύο οξυγόνα στον καρβονυλικό άνθρακα
   - δεν διαλύεται στο υδατικό οξειδωτικό διάλυμα
3. Με ποιο αντιδραστήριο ξεχωρίζεις αλδεΰδη από κετόνη;
   - αντιδραστήριο Tollens
   - διάλυμα $Br_2$ σε $CCl_4$
   - διάλυμα $NaHCO_3$
   - μεταλλικό $Na$
4. Ποια από τις παρακάτω ενώσεις δίνει κίτρινο ίζημα με $I_2$ και $NaOH$;
   - η αιθανόλη
   - η μεθανόλη
   - η 3-πεντανόνη
   - η 1-προπανόλη
5. Ποιο αντιδραστήριο ξεχωρίζει την 1-προπανόλη από τον αιθυλομεθυλαιθέρα, $CH_3OCH_2CH_3$;
   - μεταλλικό $Na$
   - διάλυμα $NaHCO_3$
   - αντιδραστήριο Fehling
   - διάλυμα $Br_2$
6. Από 1-χλωροπροπάνιο θέλεις βουτανικό οξύ. Ποιο είναι το πρώτο αντιδραστήριο;
   - $KCN$
   - υδατικό $NaOH$
   - αλκοολικό $NaOH$
   - $I_2$ με $NaOH$
7. Ποιο ζεύγος δίνει 2-μεθυλο-2-προπανόλη, μετά την υδρόλυση;
   - $CH_3MgBr$ και προπανόνη
   - $CH_3MgBr$ και προπανάλη
   - $CH_3CH_2MgBr$ και αιθανάλη
   - $CH_3MgBr$ και μεθανάλη
8. Ποιο αντιδραστήριο ξεχωρίζει τη φαινόλη από το αιθανικό οξύ;
   - διάλυμα $NaHCO_3$
   - διάλυμα $NaOH$
   - μεταλλικό $Na$
   - αντιδραστήριο Fehling
9. Ποια είναι η αποδοτική τεχνική για να σχεδιάσεις μια σύνθεση πολλών σταδίων;
   - ξεκινάς από το ζητούμενο και ρωτάς «από τι φτιάχνεται αυτό;»
   - δοκιμάζεις με τη σειρά όλες τις γνωστές αντιδράσεις της πρώτης ύλης
   - ψάχνεις μία αντίδραση που κάνει όλη τη μετατροπή μαζί
   - γράφεις τα μόρια χωρίς συνθήκες και τις συμπληρώνεις μετά

## Ασκήσεις

1. Έχεις δύο φιάλες, μία με 1-βουτένιο και μία με βουτάνιο. Ποιο αντιδραστήριο τις ξεχωρίζει και τι βλέπεις;
2. Σε τι οξειδώνεται πλήρως η 2-μεθυλο-1-προπανόλη, $(CH_3)_2CHCH_2OH$, με όξινο $KMnO_4$;
3. Τρεις φιάλες χωρίς ετικέτα περιέχουν προπανάλη, προπανόνη και 2-προπανόλη. Με ποια δύο αντιδραστήρια, και με ποια σειρά, τις ξεχωρίζεις; Τι βλέπεις;
4. Ποιες από τις κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες με τύπο $C_4H_{10}O$ δίνουν κίτρινο ίζημα με $I_2$ και $NaOH$;
5. Το αλκυλαλογονίδιο Α, $C_4H_9Cl$, με υδατικό $NaOH$ δίνει την αλκοόλη Β. Η Β οξειδώνεται με όξινο $KMnO_4$ στην ένωση Γ, που δεν αντιδρά ούτε με $NaHCO_3$ ούτε με Fehling.
   α) Ποιες είναι οι Α, Β και Γ;
   β) Ένα ισομερές Δ της Α δίνει με τον ίδιο τρόπο αλκοόλη που δεν αποχρωματίζει το όξινο $KMnO_4$. Ποιο είναι το Δ;
   γ) Δίνει η Γ κίτρινο ίζημα με $I_2$ και $NaOH$; Αν ναι, ποιο οργανικό άλας σχηματίζεται μαζί του;
6. Θέλεις 2-μεθυλο-2-βουτανόλη, $(CH_3)_2C(OH)CH_2CH_3$, και οι μόνες οργανικές πρώτες ύλες σου είναι η 2-προπανόλη και το βρωμοαιθάνιο.
   α) Ποια καρβονυλική ένωση χρειάζεσαι, και πώς την παίρνεις;
   β) Ποιο αντιδραστήριο Grignard χρειάζεσαι, και πώς το παίρνεις;
7. Θέλεις να φτιάξεις βουτανικό βουτυλεστέρα, $CH_3CH_2CH_2COOCH_2CH_2CH_2CH_3$, και η μόνη οργανική πρώτη ύλη που έχεις είναι το 1-χλωροβουτάνιο, $CH_3CH_2CH_2CH_2Cl$. Ανόργανα αντιδραστήρια έχεις όσα θέλεις. Δίνονται $A_r$: $C = 12$, $H = 1$, $O = 16$.
   α) Από ποιο οξύ και ποια αλκοόλη φτιάχνεται ο εστέρας;
   β) Πώς παίρνεις καθένα από τα δύο από το 1-χλωροβουτάνιο;
   γ) Ξεκινάς με $1$ mol 1-χλωροβουτανίου και το μοιράζεις στους δύο δρόμους ώστε να πάρεις όσο περισσότερο εστέρα γίνεται. Όλα τα στάδια είναι πλήρη, εκτός από την εστεροποίηση, που έχει απόδοση $60\%$. Πόσα g εστέρα παίρνεις;
8. Ένα τετράδιο λύσεων γράφει: «Η κορεσμένη αλκοόλη Α, $C_4H_{10}O$, οξειδώνεται σε ένωση που δίνει ίζημα με Fehling, και η ίδια η Α δίνει κίτρινο ίζημα με $I_2$ και $NaOH$.»
   α) Δείξε ότι τέτοια αλκοόλη δεν υπάρχει.
   β) Η σωστή διατύπωση είναι: η Α οξειδώνεται ήπια στην αλδεΰδη Β· η Β με $CH_3MgI$ και μετά νερό δίνει την αλκοόλη Γ, που έχει ευθεία αλυσίδα και δίνει κίτρινο ίζημα με $I_2$ και $NaOH$. Ποια είναι η Α;
   γ) Ξεκινάς από $14{,}8$ g Α. Η οξείδωση, και η αντίδραση Grignard μαζί με την υδρόλυση, έχουν απόδοση $80\%$ η καθεμία. Πόσα g Γ παίρνεις; Δίνονται $A_r$: $C = 12$, $H = 1$, $O = 16$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/organic-synthesis
